Morgunblaðið - 06.11.1998, Blaðsíða 49

MORGUNBLAÐIÐ
MINNINGAR
FÖSTUDAGUR 6. NÓVEMBER 1998 49 #
+ Þorsteinn Sig-
urðsson, fyrrv.
forstjóri J.P. Pét-
urssonar, fæddist í
Reykjavík 9. mars
1920. Hann lést á
Landakoti 2. nóv-
ember síðastliðinn.
Foreldrar hans
voru Sigurður
Ólafsson rakara-
meistari, f. 3.5.
1885, d. 18.4. 1969
og Halldóra Jóns-
dóttir, f. 9.8. 1884,
d. 17.12. 1947. For-
eldrar þeirra voru:
Ólafur Jónsson, Leirárgðrðum
og síðar Stórufellsöxl og As-
gerður Sigurðardóttir. Systkini
Þorsteins voru sjö: 1) Jón Sig-
urðsson rakarameistari, f. 9.3.
1913, d. 26.6. 1977, kvæntur
Guðrúnu Einarsdóttur, f. 3.10.
1913, d. 17.1. 1984. 2) Ásgerður
Sigurðardóttir Hafstein, f.
10.10. 1914, d. 8.10. 1976. Henn-
ar maki var Sigurður Tryggvi
Hafstein skrifstofusljóri, f. 6.1.
1913, d. 21.8. 1985. 3) Guðrún
Sigurðardóttir, f. 22.5. 1916, d.
14.7. 1960. 4) Páll Sigurðsson
rakarameistari, f. 4.1. 1918,
maki Kristbjörg Hermannsdótt-
ir, f. 17.9. 1923, d.
18.11. 1970. 5) Ólafía
Sigurðardóttir, f.
13.1. 1922, maki
Bergþór E. Þorvalds-
son stórkaupmaður,
f. 24.8. 1914, d. 3.3.
1976. 6) Ásgeir Sig-
urðsson skipstjóri, f.
29.11. 1923, maki
Kristbjörg Sigvalda-
dóttir, f. 8.4. 1927. 7)
Sigríður Sigurðar-
dóttir, f. 25.7. 1927,
maki Ólafur Karvels-
son skipstjóri.
Þorsteinn kvæntist
Ingu Lillýju Bjarnadóttur hinn
16. maí 1947, sem fædd er 11. júlí
1924 og lifir hún mann sinn. For-
eldrar hennar voru Jón Bjami
Pétursson, forsljóri í Reykjavík,
og Ingibjörg Steingrímsdóttir,
sem bæði era látin. Þorsteinn og
Inga Lillý eignuðust 6 börn, þau
era: 1) Jón Bjarni Þorsteinsson
læknir, f. 30.9. 1948, kvæntur
Guðrúnu Björt Yngvadóttur, f.
13.5. 1948, staðgengill forstöðu-
manns Endurmenntunarstofnun-
ar Háskóla Islands. Þeirra börn
era: Þorsteinn Yngvi Bjaraason
verkfræðinemi og Ingibjörg
Hanna Bjarnadóttir, nemi í
Myndlista-og handíðaskóla ís-
lands, grafískri hönnun. 2) Ingi-
björg Þorsteinsdóttir, f. 31.7.
1950, d. 24.3. 1951. 3) Stein-
grímur Þorsteinsson, f. 27.12.
1951. 4) Sigurður Þorsteinsson
veðurfræðingur, f. 18.9. 1953,
maki Ingibjörg Eirfksdóttir
skrifstofumaður og á hún 2 syni
frá fyrra hjónabandi, Eirík og
Magnús. 5) Óskírður drengur, f.
20.8. 1956, dáinn sama dag. 6)
Anton Pjétur Þorsteinsson,
öldranargeðlæknir og aðstoðar-
prófessor við háskólann í
Rochester, New York-fylki,
Bandaríkjunum, f. 14.4. 1962,
maki Sigríður Hauksdóttir,
nemi í tölvunarfræði. Böra
þeirra eru: Inga Margrét og
Orri Thor.
Þorsteinn lauk gagnfræðinámi.
Hann starfaði sem sölumaður á
blómum fyrir garðyrkjumenn,
m.a. í Mosfellsbæ og Hvera-
gerði. Rak um tíma þrjár
blómaverslanir, eina í Reykja-
vík, eina í Hafnarfirði og þá
þriðju í Keílavík. Hann varð
forsljóri J.P. Péturssonar árið
1968 og sinnti því til ársins
1993. Hann var m.a. formaður
Foreldrafélags Tjaldanessheim-
ilisins um margra ára skeið og
virkur meðlimur í Frímúrara-
reglunni og í Stangveiðifélagi
Reykjavíkur.
_ Utför Þorsteins fer fram frá
Áskirkju í dag og hefst athöfnin
klukkan 13.30.
ÞORSTEINN
SIGURÐSSON
Far þú í friði,
friður guðs þig blessi,
hafðu þökk fyrir allt og allt.
(V. Briem)
Margs er að minnast þegar ég
velti fyrir mér hvað rita á um fóður
minn. Á æskuárum sínum þráði
pabbi eins og fleiri á hans reki að
ganga menntaveginn, eins og þá var
sagt um menntaskóla- og háskóla-
nám. En faðir minn var af þeirri
unglingakynslóð þar sem kreppan
mikla var. Pabbi hætti eftir 3. bekk í
menntaskóla og fór að vinna. Á
stríðsárunum safnaði hann frímerkj-
um og seldi og var einn af fyrstu frí-
merkjakaupmönnum þessa lands.
Hann hafði metnað. Hann var dulur
en gjafmildui’. Hann kenndi mér eitt:
besti glaðningur sem þú getur gefið
sjálfum þér er að gleðja aðra. Það er
mín reynsla. Að hætta einhverju fyr-
ir hamingjuna er eina leiðin til þess
að öðlast hana. Faðir minn varð síð-
an sölumaður fyrir garðyrkjumenn,
m.a. í Mosfellsbæ og Hveragerði.
Hann hugsaði vel um blómin og
meginmarkmið hans var að ef akur
mannlífsins væri ræktaður með
sömu alúð og góður garðyrkjumaður
ræktar blómin sín gætum við vænst
góðra hluta. Faðir minn og móðir
önnuðust okkur börnin vel. Hjá þeim
var haldið á lofti eftirfarandi: „Góð-
um foreldrum er það ekki fórn að
annast bömin sín heldur forréttindi
lífsins.“ Faðir minn hafði svo sannar-
lega stórt hjarta. Það sýndi hann
með kærleikanum. Kærleiki hans til
okkar og til Steingríms, Bía bróður,
var sérstakur. Þau hlúðu að honum í
veikindum hans, studdu hann eins og
þau gátu. Faðir minn fékk nokkur
áfóll í lífínu. Hann missti einkadóttur
sína níu mánaða úr lungnabólgu og
óskírður bróðh’ okkar dó á fyrsta sól-
arhring. Við vorum það sem kallað
er „blóðskiptaböm“. Nú er þessi
sjúkdómur læknaður. Það sem þeim
þótti erfiðast í þessu jarðneska lífi
var missir þessara tveggja bama
sinna. Það skildi eftir ör í hjarta föð-
ur míns sem greri aldrei. Lífið fer
ekki alltaf mjúkum höndum um okk-
ur en við reynum þó alltaf að sjá ljós-
ið. Hann sá það. Hann vildi veg
barnabarna sinna sem mestan og
reyndi í öllum sínum frístundum að
gera eitthvað skemmtilegt með þeim
og ég get sagt það með sanni að
hann lifði gjörsamlega fyrir þau í
seinni tíð. 011 hafa þau líka misst
mikið við fráfall hans. Ég sjálfur,
fullorðinn maðurinn, ræddi oft við
hann og margs er að sakna og tel ég
mig hafa misst persónulega góðan
vin. Hann kenndi mér heiðarleika og
sagði mér að ef ég ætti eftir að lifa
hamingjusama ævi þá ætti ég að
rétta öðrum hjálparhönd, leggja öðr-
um lið. Sem ungur drengur fylltist
ég oft undrun yfir því hversu margir
þekktu fóður minn, hversu vel öllum
hefur legið orð til hans, en eins og ég
sagði; þeir sem á vegi hans hafa orð-
ið gleyma ekki. Það segir kannski
meir en mörg orð um föður minn.
Hann hefði gjaman, svo gjarnan vilj-
að lifa lengur til þess að sjá börn og
barnaböm vaxa og dafna og nýta síð-
ustu æviárin í samfylgd þeirrar konu
sem hann dáði og tignaði. Hún hefði
átt það svo sannarlega skilið. Nú
fylgist hann í staðinn með þeim frá
lendum sem hann hefur verið kallað-
ur til og við eigum síðar eftir að hitt-
ast á.
Faðir minn reisti sumarhús við
Þingvallavatn þegar ég var á 12. og
13. ári. Þar kom fram sama kapp-
semin í öllu að koma bústaðnum upp
og þar var hann potturinn og pannan
í öllu. Hann hafði óþrjótandi starfs-
þrek, utan sem innan veggja heimil-
isins. Hann var maður sem ætíð bar
sig með reisn, vel klæddur, vandaði
fataval sitt, smekkmaður, dulur en
sanngjarn. Faðir minn bar sig vel og
hann var léttur í spori. Sem ungling-
ur var hann í íþróttum, sundi, bad-
minton og fótbolta. Lengst af vai’
faðh- minn heilsuhraustur og vílaði
ekki fyrir sér að vinna mikið en fyrir
u.þ.b. fimm árum tók hann að kenna
veilu og minnið fór að þverra. Það
dró úr starfsþreki hans. Ég tók fyrst
eftir þessu þegar hann einu sinni
hringdi til mín í vinnuna og sagði við
mig: „Heyrðu Jón Bjarni minn, nú er
illa komið fyrir mér, ég man ekki
hvar ég lagði bílnum mínum. Ég er
staddur í miðbænum.“ Móðir mín
annaðist hann í rúm fjögur ár heima
og er það ótrúlegt þrekvirki sem hún
hefur unnið. Betra hjónaband, meiri
hlýju og ástúð hef ég vart fyrirhitt.
Ófáar voru þær stundirnar sem hún
sótti hann það síðastliðna hálfa ár
sem hann lá á Landakotsspítala.
Starfsfólkið þar annaðist hann með
stakri prýði. Alúðar þess við hann og
ræktarsemi mun ég ætíð minnast.
Þökk sé því starfsfólki. Það duldist
engum sem á heimili foreldra minna
kom hversu náin og samhent
mamma og pabbi voru, bæði í einka-
lífi sínu og út á við, og hvað þau dáðu
hvort annað. Að lokum segi ég við
þig pabbi: Þakka þér fyrir að vera
það sem þú varst og eins og þú varst.
Það gaf mér mikið að eiga þig að.
Megi góður guð styrkja og leiða þig
áfram í missi þínum mamma mín.
Pabbi, hvíl þú í friði.
Jón Bjami Þorsteinsson.
Þessa síðustu daga hafa minning-
arnar hellst yfir mig. Nú þegar ég sit
og skrifa þessi kveðjuorð eru þær að
byrja að taka á sig nýtt heildarform,
frá æsku minni til andláts pabba.
Þegar ég lít á mín eigin börn sé ég
að hringur lífsins er óslitinn. Hvað
sterkast fann ég fyrir þessu, þegar
ég, kona mín og börn vorum hjá hon-
um og Ingibjörg frænka kom í heim-
sókn. Hún var að lýsa því fyrir mín-
um bömum, fjögurra og sex ára,
hversu góður afi Þorsteinn hefði ver-
ið. Hann var svo barngóður og gam-
an að vera með honum, að henni
leiddist að mín börn færu á mis við
það. Ég minntist þess, hversu ákaf-
lega dagfarsprúður pabbi var, og
hvernig hann umbreyttist, þegar
hann var í kringum böm. Við rifjuð-
um upp margar af barnagælum hans
og leikjum. „Fagur fiskur í sjó“ var
leikinn aftur og aftur og þennan
hluta úr degi ómuðu hlátrasköll og
kátínuskrækir í sjúkrastofu pabba. Á
dögunum eftir andlát hans heyrði ég
svipaðar sögur aftur og aftur frá
ættingjum og vinum af yngri kyn-
slóðinni. Fyrir mig var þetta ábend-
ing, að ef þú nærð að hafa jákvæð
áhrif á bam í lífi þínu skiptir það
meira máli en dauðir hlutir sem þú
aflar á lífsleiðinni.
Pabbi þjáðist af Alzheimer-sjúk-
dómi, sem markvisst tærði í burt
minni hans og þau einkenni sem
mörkuðu heildarpersónu hans.
Hann, sem hafði svo gott minni og
reikningshæfileika, að í barnæsku
minni sagði hann mér ár eftir ár
sömu sögurnar, sem aldrei máttu
breytast, auk þess sem hann var
gjaldkeri fyrh’ nokkur líknarfélög
og notaði sjaldnast reiknivél við að
stemma bækurnar. Hann mat
kennslu- og leiðbeiningarhlutverk
sitt sem föður svo mikils, að hann
kenndi mér að leggja saman og
stauta, áður en ég byrjaði í skóla, og
lagði á þann hátt lærdómsgrunn,
sem ég hef síðar byggt á. Hann
hætti að geta einbeitt sér, átti
stöðugt erfiðara með að tjá sig og
muna hvar hann var eða hver við
vorum. Framtakssemi hans minnk-
aði og það stöðuglyndi sem ein-
kenndi hann vék fyrir kvíða, óróa og
oft depurð. Geta hans til að mynda
flóknari hugsanir og tjá sig var svo
takmörkuð, að það reyndist ill-
mögulegt að skilja, hvað bjó að baki
hugarangri hans. Ein blessun af fá-
um við þennan sjúkdóm er að ein-
staklingurinn tapar fljótt innsýn í
hömlun sína. Meðvitund um að þú
getir ekki tjáð þig eða hugsað heila
hugsun hlýtur að vera nær óbærileg
og ég tók eftir því hjá pabba að dep-
urðin minnkaði eftir því sem leið á
sjúkdóminn. Á sama tíma eimdi
alltaf eftir af þeirri persónu sem
pabbi var. Hann gladdist alltaf við
að sjá barnabörnin og jafnvel eftir
að hann var hættur að geta nefnt
þau brosti hann stórum, klappaði
saman höndum og teygði sig í áttina
til þeirra.
Hann var lagður inn á Landakot
og það sama gilti alltaf þegar
mamma kom í heimsókn, hann fagn-
aði henni sem engum öðrum. Ég er
viss um að þessi sterku tilfinninga-
legu tengsl þeirra voru undirstaða
hinnar hetjulegu framgöngu hennar
við að hugsa um hann heima, þar til
dagleg hjúkrunarþörf hans var svo
mikil, að það var gjörsamlega ófært
fyrir einn einstakling að rísa undir
því álagi. Eftir innlögnina heimsótti
hún hann daglega og öðlaðist mikla
samkennd með þeim hvunndagshetj-
um, sem eru aðstandendur einstak-
linga með langvinna og hamlandi
sjúkdóma. Ég vil einnig nota tæki-
færið, til að lýsa ævarandi þakklæti
fjölskyldunnar til starfsfólks á þeim
sjúkra- og dagvistarstofnunum, sem
pabbi dvaldi á, meðan sjúkdómurinn
herjaði. Sérstaklega vil ég minnast
lækna og hjúkrunai-fólks á deild L-1
á Landakoti. Þau mannlegu gildi sem
við mættum þar, þegar húmaði að á
æviferli pabba, voru óviðjafnanleg.
Undir lokin voru hugur og hönd
pabba visin. Það var augljóst að
hverju stefndi. Við vöktum yfir hon-
um þessa síðustu daga. Á þeim
stundum, þegar við vorum einir sam-
an, tengdumst við aftur eftir fjarvist
mína og þótt hann væri í dái. Ég
fylgdist með honum sofa og dreyma,
tók eftir svipbrigðum og óljósri til-
vist, sem minnti mig á hann og leyfði
mér að tengja saman fortíð, nútíð og
framtíð í nýjan reynsluheim, sem ég
vona að nýtist mér persónulega og
starfslega um ókomna framtíð. Ég
sé nú, að pabbi sinnti sínu uppá-
haldsstarfi, sem leiðbeinandi og
kennari, fram í andlátið. Það er sú
föðurímynd, sem mun lifa í minning-
unni frá upphafi til enda okkar sam-
veru. Dauðinn dó en lífið lifir.
Anton Pjetur Þorsteinsson.
Söknuður fortíðar, öryggi og góð-
ar stundir hjá afa og ömmu í Sporða-
grunni. Sterkasta minning sem við
eigum um afa er hversu skemmtileg-
ur, ræðinn og glæsilegur hann var.
Börn löðuðust að honum. Við systk-
inin vorum engin undantekning,
hann var í miklu uppáhaldi hjá okk-
ur. Hann vildi allt fyrir okkur gera.
Úti í þjóðfélaginu var hann virðuleg-
ur forstjóri, en þegar hann var með
okkur breyttist hann í barn og átti
auðvelt með að upplifa ævintýri með
okkur. Hann breytti stiganum í
Sporðagrunni í flugvél og stakk
ömmu af á Land Rovemum, sem
komst ekki yfir 40 km/klst., þegar
við plötuðum hann út í það. Bolta-
leikirnir með afa í kjallaranum eru
sérstaklega eftirminnilegir og frí-
múrara-jólaböllin voru ógleymanleg.
Þegar við horfðum á sjónvarpið hjá
afa og ömmu báðum við systkinin
ömmu alltaf um nammi og studdi afi
okkur dyggilega, enda var hann mik-
ill sælkeri, mikið fyi’ir ávexti og sæl-
gæti. Hann var mjög áhugasamur
um glæsilega hönnun og list. Hann
elskaði blóm og fallega muni. Heim-
ilið þefrra á Sporðagrunni ber gott
vitni um það sem og sumarbústaður-
inn á Þingvöllum, sem þau fjölskyld-
an reistu fyrir 40 árum. I bústaðnum
áttum við skemmtilegar stundir.
Það er ekki margt sem maður man
skýrt frá barnæsku. Við eigum þó
margar minningar um afa og ömmu
sem eru okkur mjög dýrmætar. Sér-
staklega þar sem hann veiktist þegar
við vorum enn á unglingsárunum.
Afi hefui- alla tíð verið okkur góð fyr-
irmynd og er fallegt að hugsa til þess
hve gott og sterkt hjónaband hans
og ömmu var. Þegar við vorum í
pössun hjá afa og ömmu sagði afi
okkur sögur úr sveitinni fyrir svefn-
inn og alltaf endaði hann sögumar á
fallegum sálmi. Við viljum kveðja
hann með hluta af honum.
Vertu yfir og allt um kring
með eilífri blessun þinni,
sitji Guðs englar saman í hring
sænginni yfir minni.
(Sig. Jónsson frá Presthólum.)
Þorsteinn Yngvi og
Ingibjörg Ilanna.
Æskuvinur minn, Þorsteinn Sig-
urðsson, er nú horfinn til feðra
sinna, og er þar skarð fyrir skildi.
Sporaslóðir okkar lágu saman haust-
ið 1934 er við urðum bekkjarbræður
í Ágústarskólanum við Tjörnina í
Reykjavík. Ég kom til skólans utan
af landi; nánar tiltekið úr Mosfells-
sveit, vankunnandi á lífið og tilver-
una í höfuðstað landsins. Tilviljun
réð því að við urðum sessunautar
þennan vetur og var mikið lán fyrir
mig að komast í „smiðju“ Þorsteins,
sem var öllum hnútum kunnugur.
Þama hófst með okkur Þorsteini
vinátta sem aldrei rofnaði, þótt
stundum væri þráðurinn mjór. Þor-
steinn bjó í Skerjafirði með stórfjöl-
skyldu og vom bræður hans kunnir
íþróttamenn. Þama var ekki í kot
vísað. Sveitastrákurinn féll vel að
þessum nýju félögum og var tekið
fagnandi.
Þorsteinn lauk gagnfræðanámi frá -
Ágústarskólanum, en leiðir okkar
skildi í bili, þar sem ég lauk námi
mínu frá Flensborg í Hafnarfirði
vorið 1937.
Faðir Þorsteins var Sigurður
Ólafsson, rakarameistari í Eimskipa-
félagshúsinu, þekktur ágætismaður í
miðbæ Reykjavíkur á þessum áram.
Viðskiptamenn hans vora stjóm-
málamenn og embættismenn. Á
vinnustaðnum ríkti myndarskapur
og reisn húsbóndans; þar var ávallt
biðröð og segir það sína sögu.
Þorsteinn sinnti ýmsum áhuga-
málum meðfram vinnu sinni eftir að
skólagöngu lauk. Má þar nefna frí-
merkjasöfnun og ekki síður lestur
góðra bóka, sem einkum fjölluðu um
viðskiptamál. Hann hafði sett sér
það markmið strax sem unglingur að
verða efnalega sjálfstæður. Hann
kynnti mér þær bækur sem hann las
og varð tíðrætt um það að vera ekki
upp á aðra kominn. Hann leitaði
fanga víða. Rétt í upphafi styrjaldar-
innar fann hann nýjan vettvang er
hann kom hingað að Reykjum og hóf
störf við blómasölu- og framleiðslu.
Hann varð brautryðjandi á sviði
blómasölu og blómadreifingar og átti
um tíma þrjár blómabúðir í Reykja-
vík, Hafnarfirði og Keflavík. Hann K-
átti manna mestan þátt í því að taka
upp nútímalegar aðferðir við dreif-
ingu og verslun með blóm og aðra
framleiðslu úr gróðurhúsum. Þetta
brautryðjendastarf er mjög merkur
kafli í sögu ylræktar á íslandi.
Þegai’ Þorsteinn sneri sér að öðr-
um störfum um 1970 höfðu blóma-
bændur aðgang að sölumönnum og
dreifingarstöðvum með forystu úr
Mosfellssveit, Hveragerði og víðar af
Suðvesturlandi. Þannig var búið í
haginn að menn vora betur settfr en
áður í samkeppni við vaxandi inn-
flutning á blómum og garðyrkjuaf-
urðum. Þorsteini verður ævinlega
þakkað brautryðjendastarfið þegar
um þessa atvinnugrein er fjallað.
Eins og áður er sagt gaf Þorsteinn
sér ávallt tíma til þess að sinna
áhugamálum sínum. Eitt af þeim
voru félagsmál. Hann var m.a. einn
af forystumönnumm Foreldrafélags
Tjaldanesheimilisins og formaður
þess í nokkur ár. Honum var mjög
að skapi að styðja við bakið á þeim
sem minna máttu sín í baráttu lffsins
og leggja lið þeim sem vora hjálpar
þurfi.
Samstarfið við okkur heimamenn í
Mosfellssveit og á Tjaldanesheimil-
inu var þá sem fyrr með mestu ágæt-
um. Menn nutu reynslu Þorsteins og
fyrirhyggju og ekki síst aðgæslu
hans í meðferð fjármuna og annarra
verðmæta.
Þorsteinn var lánsmaður í einkalífi .
og heimili þeirra Ingu Lillýjar var
hlýlegt og smekklegt. Þar ríkti já-
kvæðni, gagnkvæm virðing og sam-
heldni barna og foreldra.
Fátt eitt er hér talið í lífshlaupi
Þorsteins vinar míns, þótt af nægu
sé að taka. Hann var ætíð hliðhollur
málefnum okkar Mosfellinga og
minntist með þökkum og hlýju sam-
starfsins hér fyrr á áram. Við heima-
menn kunnum vel að meta framlag
Þorsteins og síðar sonar hans, Jóns
Bjarna, sem starfaði sem læknir
okkar í nokkui- ár.
Hér verður staðar numið. Að leið-
arlokum vilja vinir og samferðamenn
heiðra minningu um góðan dreng.
Ástvinum Þorsteins era færðar
samúðarkveðjur. Minningin lifir um
manndóm Þorsteins og drengskap.
Jón M. Guðmundsson.
• Fleiri minningargreinar um Þor-
stein Sigurðsson bíða birtingar og >
munu birtast í blaðinu næstu daga.