Þjóðólfur - 17.11.1852, Blaðsíða 7

ar liíkjtir, cn svo art segja hvcrgi frá liinnm óákveftmi
li'kjttni, jiiih er offnun, iiksaungseyri, skýrnarlolliiiii,
fermiii"ar- o" |iússnnarlolltun, og J»ví sem intthendisl
fyrir likræðnr.
Eptir þvi setn þar er skýrt frá, ern tekjiir prest-
anna, og stofn sá seni þær getur ankið, þessar:
1. Jarða - áfgjöld í landanrnin, aft» ótöldn afgjaldi eptir
staðina sjálfa og ílökin........... 77,260 áln.
2. Presta tinndir af fastelgnnni og lansafé 29.6I9J -
S. Heytollar, alls 6,423| liver á 5 áln. . 32,117| -
4. Pagsverk — 3,(fti|J — - 3J — . 12,815} -
5. Kvaftir............................. 1,636
6. Staðirnir;
af láOstöðntn og hújörðnni presta eruaf-
gjöldin ákveðinalls 183ce50áln. 761 kúg.
‘iOslaðir eru ómetnir .
til afgjalds en eptir
meðaliipphæð af-
gjaldsins af liimim
150,yrði leiguraálinn
á þessuui 20 stöðiuu
alls................ 34 - 40 - 100 —
samlals afgjöldin I
af 170 stöftmn . 207O'90áln.SOIkúg.
Ellefu prestaköll eru léns - og hú-
jarðalaus, nenia gegn eptirgjaldi.
Jessi 207oi» 90 áln., erti að álnatali . . 24,893
178,341 áln.
en jiegar liver alin er talin 16 sk., þá
er þetta í dalatali................... 29,723*? U
7. lllynnindi staðanna:
a, hin helztu, sein eru tilgreind, eink-
iiiii diintekja........... I,220rhtl.
n, önntir hlynnindi, einkiim
af rekitm og ílökiim, eptir
ágezkun, 10 rbd. af liverju
hratiði...................1,810 -
------------ 3,030- „
8. Jarðagjöld ákveðin i peningiitn. . . . 569- „
9. Prest - mata af klaiistrum og liænda -
eignar - kirkjum IS,832 áln. 16 sk. hver
alin...................................... 3,138 - 4 -
10. jjan 861 staða kúgildi, sem áftnr var
getift (tölnl. 6), ef seld væri og 20rhd.
fengist fyrir hvert.......................17,220- „
11. Vexlir tif peníngum, sein staðirnir eiga,
prest mata ákveftin i peníngum, veitt
fé árlega ur jarftahókarsjóftnum (þar á
meftal hinir fornu upphótar - peningar
318 rhd. 72 sk.)1.................. ■ ■ 640- „
______________________________________tlyt 54,321«? ljji
*) 5eBar í® þetta var veitt lil uppbólar fátækuin hrauð-
Um,á öndverðri 17. öld,vargófturintinur að j»vi; þaðsim-
svaraði þá rúmum C3cf á landsvisu; bú samsvarar það
«*ft eins fjórða liluta þess, <$a I5cr; þetta ér engan
veginn að kenna stjórninni, lieldur eiuúngis eptirgángs-
flnttir 54,321»? ifr
12. Offur og óákveftnar tekjur fyrir auka-
verk:
a, í Reykjavík .............. 435 rhd.
n, á liinuin 180 preStaköllum,
30 rhd. af hverju eptir á
gizkun................... 5,400 -
-------— 5,835 - „
Eplir þessu væri preslalekjurnar og
afarður allra staðanna, án þess nein
umhoðslaun séu frá dregin . . . alls 60,I5CaJE 1 j/
Ilér er nú ráðgjört, að a I I i r staðirnir, hiynnindi
þeirra og ítök væri annaðhvort seld gegn þvi vcrði,
að vextir þess sanisvöruðu afgjaldinu, eða seldir í um-
hoð eins og llestar hinar aftrar tekjur, og afgjaldið eða
vextirnir þar næst lálnir gánga til laiina prestiinum af-
dráltarlaust fyrir hújarftir lianda þeim; þvi uppástúng-
an skýrir næsta ógreinilega frá þvi, hvort prestunuui
eigi að ætla „fríja“ eða afgjaldslausa þessa „grasnyt“
— „fyrir nokkrar skepnur“, sem þeir „einúngis eiga
aft hafa“, — a u k þessara 300 rhd. launa, eða hvort
þeir eigi aft gjalda cptir liana af laiimiiu sinuni; eplir
því seni orftin liggja, virftist hitt aft liggja nær: að
prestar eigi aft fá afgjaldslausa grasnyt n u k launanna.
Ekki er það síður crlitt að gjöra sér hiigmvnd iim,
h v e ni i k i 1 þessi „grasnyt“ eigi aft vera; en ef hún á
að vera viðunanleg, má það vart vera ininui jörft en
sem svari 80 áln. Iskl. og 2 kúgildum, yrði það alls,
liauda 181 preiti
14,480 áln. á 16 sk. 2.4I3^j? 2^
og 362 kúg. á 20 rhd. 7.240- „
og eptir því iiiundi verfta aft draga
þetta frá aftalupphæð tekjauna, hér
aft framan................................. 9,653*? 2
fiegar menn, efta þó heldur hörn, taka á sig tlugferð
og hlaupa við lilið, og hugsa að eins um, að liafa ferð-
ina á fram sem lyrst, en ráðgjöra engar lálmanir á
leiðinni, þáverðuropt fyrir, annaðhvort glerhálka, eða
pyttur eða öimur ógánga, sem verfta gjörsamlega aft
farartálma og fólaketli. iVIenn her þá algjörlega t kaf
í pittinn, — eða missa fótanna á glerhálkutini, og renna
svo meft flugferð marílatir til næsta lands; þar standa
menn upp, lita með undrun hver frainan í annan, lirista
höfuðin, og segja: hölvaður pittur! fótfeslulaus gler-
hálka! — hvaða fjandi!
Ef oss leyfðist það, inynduin vcr geta lieimfært
þetta upp á uppástúugimianninn og prestastefnunna
alla; þá hefir sannarlega horið að pytti eða tlughálku,
eðnr á einlivern annan veg orðift lólaskorlnr, þegar
leysi af hendi ytirinanna andlegu stéllarinnar; upp frá
því (1817) farið var að greiða sljórninni allar land-
auratekjur. hennar meft uni 20 rhd. Itvert ce, í staft 5rhd.
sem áður var, og úr því hún hætti kjör a I I r a a n n-
a r a emhættismanna sakir penínga - og verðlagsbreyt-
íngarinnar sem þá varð, þá mundi hún og óftar hafa
fjórfaldaft þenna styrk, ef þess liefði verið farift
á leit meft röksemdum.