Þjóðólfur - 19.09.1859, Page 3

Þjóðólfur - 19.09.1859, Page 3
- 139 - . við, að allir uppgjafarprcstarnir á fátæku brauðunuin. seni ckki eiga efni til framfæris sér, fari á sveit, eða mun það dæmalaust, að uppgjafarprestr þiggi sveitarstyrk! og það niinnir mig að mér hati verið sögð saga sú, að ekki alls fyrir laungu hafi prestur nýkotninn að brauði spurt sig fyrir hjá stiptsyfirvöldunum, hvernig hann ætti með að lara talsverða kirkjuskuld, sem forniaðr sinn, uppgjafarprestr- inn í brauðinu, gæti ekki goldið, og liefði stiptsyfirvöld- in orðið að svara honum þvf, að hann hlyti að taka í skuldina tekjuhlutaun af brauðinu, sem gainla prestinum bæri, en þar préstinn algjörlega skorti þá efni til fram- færis sér, yrði hann með örvasa konu sinni að fara á sveit- ina. það má geta nærri, hvað biskupnuin liafi verið boð- ið nieð því að geta ekki annað úr ráðið með heiðarlegan háaldraðan prest sinn, en skipa að setja hann á sveit sina. — Hér vildi það nú saint til hamíngju, að nýi prest- rinn og kona hans voru slík sæmdarhjón, að þau gátu ekki þolað, að gömlu hjónin væri sett niðr, og tóku þau heim til sín og önnuðust sem góð börn góða foreldra til dauðadags. Gelr ykkr, góðir bræðr! nú ckki skilizt, að þörf sé að ræða mál uppgjafarprestanna okkar, eg leita íagi'ær- íngar á því, það held eg, en hver verður þa laglæríngin? eigum við að biðja stjórnina að likna þeim eins og við þyrftim að niinna hana á skyldu sína? Ekki raeð eg til þessaðsvo stöddu, eg veit ekki, hvort henni þykir kom- [iin tími til þess, eða hvort henni sýndistkríngumstæðrnar, scm nú eru, leyfa það; og hver vcit nema hún kynni segja okkur, að við yrðim að visa á féð til að gjöra það með; jafnvel hana mætti þó reka minni til þess ekki síður en okkur, með hverjum réttindum klaustreignirnar voru forð- um teknar frá andlegu stéttinni í landi hér. Til hins ræð eg, að við hugsuni oss ráð sjálfir og lcitum síðan samþykkis stjórnarinnar til styrktar og fram- kvæmdar þvi ráði; það er meiníng min, að prcstar livorki ætti að fá né gcti ieingið viðsæmandi eptirlaun af brauð- unuin, nema cf til vill þeim allrabeztu, og til eigi að vera sjóðr f landinu, af hverjuin þeir fái eptirlaunin; sjóðr þessi er nú að sönnu ekki til, en svo er eg heimskur, að eg ætla hann helði mátt vera til, hefði stjórnin gætt þess að liafa meiri jöl'nuð milli stéttauna í landinu á cmbættalaun- um og eplirlaunaveitíngum, en hún liefir haft; það sýnir sig sjálft, hvernig þetta er, sjóðrinn er ekki til; búuin hann því til; eg get lagt ráðin á, cn þið verðið að rækja þau, takið 3 prestaköllin sitt í hverju umdæminu, leggið þau niðr og stofnið af þeim sjóðinn, seljið þó hvorki fast- eign né ftök, heldr leigið fullri leigu, og komið leigunni, jafnótt og hún fellr, ípeninga á vöxtu. I vestr- og norðr-um- dæmunum ætla eg mig glnggt sjá hver prestakúllin eru lík- legust til þessa, þaþ er Hítárdalr fyrir vestan, en Móli efea Grenjaþarstaþr fyrir norðan; þií> verðiíi sjálfir aí> leita fyrir ykkr syþra, eg veit þar heitir Breiþibólstaðr og Oddi, hvor- ugan hefl eg séþ og get því ekki sagt, hvort á þá sé ráíiandi «í)a ekki; ykkr mnn þykja stórt í ráðizt að fækka svona þremr góíram prestaköllum, en hva?) á aí) segja, neyþ er engi kaup- maðr; branþin, sem sóknirnar legíiist til, batna talsvert vií) þaþ, og þá er hinn ekki fieygt í sjóinn, sem til sjóbsins færl, og þaí) mundi þó af slíkum 3 prestakúllum verþa talsvert, og sjóþrinn brátt vaxa, til þess ab liþsinnt yrþi sem fyrst uppgjafa- prestunum og bættr að nokkru ójúfnuðrinn, som prestarnir hafa, er nndir þeim búa. Sjóuiium til aukníngar getr ogver- iþ tekjuskattrinn, sem verií) er aí> tala um af brautranum, lík- lega ekki ncma þeim skárri. Yrþi brauðum steypt saman, kynni mega fá lítit) eitt tii vibbótar, og sov megum vit) ætla, aþ stjórnin léti sitt ekki eptir liggja, aþ leggja eitthvaí) til; sjálfsagt mundi hún undireins gefa okkr gjaldit) fyrir veitínga- bréfln, sem heimt er af prestunum, og anuat) meira. þat) er meiníng mín, ab sé nú í þetta rátíizt, jafnótt og prestakúllin losna, og úllu sjóíraum vibvíkjandi skynsamlega hagat), aí> sjótrinn gæti met) tímanym ortit) svo mikifl, at> hanu ekki einúngis dygtíi til sæmilegra eptirlauna handa upp- gjafaprestunum, sem ekki ætti at fjúlga vit) þat), þó ejótriun væri til, heldr aíi úr honum mætti mitla til prestaekknanna, og jafnvel aí> biskup fengi svo fríar hendr, aí) hann gætiveitt nokkra lauuavitbót prestum, sem verit hefti sómamenn og sitja á fátækum brautum; sú vitbót ætti þó ekki at festast vit brautit, því þat mundi sjótrinu ekki þola, at hafa haun til at bæta brautin, nema hann fengi töluvert aukiun gjald- stofn vit þat, scm eg hefl bent á. Eg ætla til met línum þessum, at Sýnódus taki málefnit um uppgjafaprestana til ítarlegrar umrætu og virti þess uppá- stúngu mína um stofnun sjótsins, að ræta hana, komí úllu í gott liorf og leggi málit sítan fyrir Alþíngi. B. Þ. (Aðsent). Af því eg veit, herra ritstjóri, að þér sem læknínga- maðr vilið lialda þeim fram og styðja þær sem bezt, eins og líka hitt, að þér munið vilja styrkja okkr hina kon- únglegu erindsreka, til að koma fram lækníngunum sem li-czt, þá leyfi eg mér að senda yðr linur þessar, til að bæta við það sem þér hafið skýrt frá fcrðiim okkar austr nú uin daginn. þér segið, að hvorugr okkar hafi skoðað hið kláðsjúka eða læknaða eða heilbrigða fé í Rángár- vallasýslu, en eg vildi þér hefðið getið þess um leið, að Tscherníng fór gegnum þetta herað í byrjun ágústmán. og skoðaði þar fé, og Ilansteen dýralæknir hefir verið þar stöðugt í suinar, þvinær á hverjum bæ, og þegar við vorum eystra, hafði ckki um tíma orðið vart við neinn kláða i Rangárvallasýslu l'yrir vestan Affall. þegar þann- ig var ástatt, þótti okkr engin ástæða að fara að skoða á ný, ineðan engin fregn barst um nokkuð ískyggílegt kláða- merki í þessum sveitum. þar setn talað er um skort á lyfjum í sumar, og er einkum tilgreint í Borgarfirði, þá hefði eg óskað þér hefðið tekið það fram, að þó walziska löginn hafi vantað um mánaðartíma, þá var hann fyrst og fremst nógr í allt fé einu sinni og suinstnðar tvisvar eða þrisvar, þar næst var tóbaksseyði til taks í stað hans, eins og þurfti, f þriðja lagi er þess að gæta, að fjártalan varð sumstaðar fjórföld, suinstaðar jafnvel líföld við það, sem cmbættismanna skýrslur sögðu, og var þá von að walziski lögrinn gengi upp fyr en menn varði; en nú er aptr kom- ið nóg af honum, og vilda cg enn frcmr þér helðið gctið þess. Hafi vantað sérflagi kláðalyf f Reykholtsdal, mun óhætt að segja, að það muni vera að mestu leyti hlutað- eigendum sjálfum að kenna og tregðu þeirra eða ódugn- aði hreppstjórans að láta sækja þau annaðhvort að Kjar- anstöðum eða híngað. Um það, að walziski lögrinn liafi reynzt illa, hefi eg ekki heyrt nema frá tveim eða þrem stöðum; og má það ckki heita mikið, þegar er að ræða

x

Þjóðólfur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðólfur
https://timarit.is/publication/72

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.