Norðanfari


Norðanfari - 06.11.1874, Blaðsíða 1

Norðanfari - 06.11.1874, Blaðsíða 1
n nttur kawpendum kastnad- "'taust; ver(l áry. 30 arkir 1 ,rf- 48 sk., eriistök nr, 8 sk. 'Mulaun 7. hvert. I0MMFAM. Áuglýsingar eru teknar { blai- id fyrir 4 sk. hver lina. Vid- aukablöd eru prentud d koatn ad hlutadeigenda. 18. Áft. AKDREYRI 6. NÓVEffiRER 1874. M 58.-54. MARKA8KEA SUÐURMÚLASÝSLU 1874. þeir sem hafa nefnda markaskrá handa í ^'lium, eru bebnir í henni ab lagfæra eplir- 'y'gjandi prentvillur: 's' 38. Iinu 5 a. n. á ab vera Geir s ý 11 vinstra. "~ 53. — 8 a. n. -— — Stýft, gat vinstra. ~- 55 — 1 a. o.-----— Stýft vinstra. ""— 60 — 7 a. o. brennimark Öla Finnbogason- ar á ao vera 0, þ. P. Skrifstofu Sufurmúlasýslu 13. sept, 1874. Jón Johnsen. — ÆMdvarl, tímarit hins íslenzka þjdb- T'uafjelags, kostar 64 sk.ogfæstá Akureyri hjá Eggert Laxdal. HAUSTVISUR. Haust er komib, dymma dagar, dofna grös og fella blóm, keldur frjósa, fölvast hagar, f-jöllin stynja þungum dm, fyrir því þau fönnum klæbast, fyr en kemur vetrartíb, Islands búa hver má hræbast, begning þunga' og daubastríb. Allt er hreint, sem á þab bendi, oss ao gangi flest á mdt, enginn veit hvaíi er fyrir hendi, af því lífsins bylgjurót, hulio er fyrir sjónum seggja, gvo hefur Drottinn hagab því, en viturbúning vetrar hreggja, vill hann samt ab klæbumst í, þar nú svipur þessa tíma, þungbrýnn er sem veit í fang, og hann spái' ab leggja' í líma, lýb um aldin klakavang, tbkum strax, æ, tökum bræbur! til þess eina, sem er ráb, byrjum heitar bænaræbur, bibjum Drottinn sýna' oss náb. J. Á. Til herra lyfsala P. H. J. HANSENS. Fylgi þjer Hansen gæfan gób Gullbjarta fram um lífsins vegí, Allt fram ab þínum daubadegi, Meban ab varir fjara' og flób. Lyfiaþín á osa verki vel, Valegum eybi sjúkdóms hjúpi, Meinum Ijetti' og mýki hel, Myrku fram leidd úr jarbardjúpi, Ftelsisvinur mjög fyrbum kær Frumefni þekkir náttúrunnar, Allir þig lofa meiga munnar Meban vib strandir subar sær. Glebur þú tíbum guma sál, Gestrisinn, skernmtinn, snildar frdbur, Hatandi gjörvöll hræsnis mál, Háa sem lága vibur góbur. Óska jeg vel þitt endist líf Og verbir hærum gráum prýddur, Gamall sem munkur gáfum skrýddur, Sjúklinga rjettnefnd hjálp og hlíf; Skorti þig aldrei vist nje vín Og vináttu gdba baugs- hjá storium, Einfalda þessi dskin mín Aldrei gangi tír sínum skoroum. Símon Bjarnarson. „þAÐ ER SVO MARGT SELT OG KEYPT AÐ SITT LÍZT HVERJUM. — Nd um nokkur undan farin ár hefir þab verib umtalsefni blafea vorra, jafnt og ein- stakra manna, ferbir og flutningur til Vestur- heims, og hefir skobun manna í því efni,jafn- an skiptst í tvö horn, einir vilja fara og fýsa atra hins sama, atrir vilja sitja kyrrir , og ró- ib ab því öllum árum ab enginn færi og jafn- an brugbib þeim er fýstu brottfarar, um rækt- arleysi og ddrenglyndi vib föburlandib m. fl. þessir talib hjer ólifandi, hinir talib hjer allt til ágætis og Island eitthvert bezta landib í heiminum, þannig hafa menn teigt og elt þess- ar skobanir milli sín, bæbi í blöbum og heima- húsum eins og hrátt skinn, og jafnan lent þar vib, ab skobanirnar hafa orbib sem fráhverf- astar hver annari, því þab brennur hjer vib, sem víbar, ab mönnum er jafnan mibur lagib ab meta jafnt málsrök á bábar hlibar. þegar mabur skobar mál þetta, frá dvilhöllu sjónar- mibi, verbur því ekki neitab ab hvorir tveggju hafa nokkub til síns máls, og hvorutveggju mál- in nokkub vib ab stybjast, hvorttveggja befir sína kosti og sína annmarka, sína betri og verri hlib; og undir persdnulegum hæfilegleikum, stöbu og ásigkomulagi einstaklingsins, verbur þab ab vera komib, hvort honum er hollara ab vera eta fara, En sbkum þess ab flestir þeir menn þjóbar vorrar, er betri kjörum bafa ab fagna t. a. m. yfirmenn, kaupmenn og aubmenn eru andstæbir útflutningum, og liggja hinum á hálsi er fýsa brottfarar fyrir ddrenglyndi og ræktarleysi Vib föburland sitt (er einkum eru þeir, er eiga vife hin bágari kjör ab búa), og álíta útflutningana, ekki einasta óþarfa, hcld- ur jafnvel landi og lýb til tjóns og apturfarar; er tilgangur vor meb línum þessum ab leitast vib ab leiba rök ab því, ab útflutningar hafi, þegar á allt er litib, mikib til sfns ágætis, mik- ib í för meb sjer, mannkyninu yfir höfub, ein- stökum þjóbum og einstökum mönnura til fram- fara, vegs og velgengni, þegar hinn algóbi Gub hafbi skapab jörb- ina og gjört hana byggilega handa öllum sín- um lifandi skepnum, Btób hún enn aub, þá skdp hann vora fyrstu foreldra og gaf þeim þetta boborb: „aukist og margfaldist, gjörib ybur jorbina undirgefna og uppfyllib hana". þessu boborbi hefur mannkynib hlytt og fylgt, og mun gjöra meban nokkur blettur þessa heims er 6- byggbur, þar sem náttúran hefur þab fram ab bjóba, er maburinn meb kunnáttu sinni getur aflab sjer til lífsins viburhalds, já þetta boborb hefir stabib segjum vjer frá því heimurinn var til, og mun standa meban hann er uppi, sem eblilegt er; þab er eitt af skilyrbum þeim, er leiba mannkynib ab takmarki fullkomnunarinnar, þab er rábsáliktun hinnar eilífu spekinnar, lög- mál þab er þjóbirnar fylgja jafnvel án pess þær viti, líkt og daubir hlutir lögmáli þyngdar- innar, þegar sagan hefst, ber hún þab meb sjer, ab þjóbirnar fluttu frá einum stab til annars, frá einu landi til annars, meb þessu dreifíust mennirnir út um heiminn, byggbu löndin, yrktu þau og notubu, samkvæmt Gubs og skynseminnar bobi, eptir því sem hæfilegleikar, ibnabur, kunn- átta, menutun og manndáb leyfbu; meb þessu eíldust framfarir mannkynsins, verzlun og sam- gongur, uppgötvanir í verklegu og vísindalegu tilliti færbust ( vöxt, ab líkum hlutföllum og mannkynib færbist víbar og meir útum heimÍDn; — 117 — þetta ber sagan meb sjer frá alda öbli, og þetta var mikib ab þakka flutningum og ferbalögum frá einu landi til annars; og hvab var þetta annab en þjóbflutningar í raun og veru ? þetta hefur einnig náb til vor, náb tll febra vorra ; hinir fornu norbmenn ebur langfebgar þeirra, fluttu þjóbflutningi austan úr heimi og hjer til noiuurlanda, numdu þau, byggbu og ytktu, og eptir ljetu nibjum sínum mikil og vegleg óbul og ab þeira hafa þeir bú'fb og búa til þessa dags ; fornu Islendingar yfirgáfu eignir og öbul í Noregi (því þeir þoldu ekki kúgun Haraldar hárfagra) f(5ru til Islands numdu þab og byggbu og myndubu hjer þjób, sem nú hefur byggt land þetta um 1000 ár, og er, þó" fámenn sje, ab mörguleyti merk í sögunni; hefbi þab verib álitib ódrenglyndi, ræktarleysi vib föburlandib, já jafnvel landráb, þá fyrir Norbmenn ab flytja úr Noregi til íslands, ebur sú skobun ríkt frek- lega raebal almennings um þær mundir, mundí Island hafa byggst nokkru seinna, vísast verib óbyggt enn ; en fetur vorir í þá daga, stóbu oss ab frjálsum skobunum miklu framar eins og mörgu öbru. Eiríkur raubi nam Grænland frá Islandi, þar myndabist þjób á stuttum tíma; sonur hansLeifur heppni fann Norbur-Amerfku, er ab öllum líkindum hefbi iiú verib orbin dbal Islendinga hefbu ekki siglinga-og eamgönguleysi, og dábleysi til útflutninga eybilagt flokk þann af Islendingura, er þegar var búinn ab taka sjer bólfestu á Grænlandi; og mundi þá íslenzk þjób nú orbin margföld vib þab sem er, hefbi mann- flutningum þá haldib áfram. þab mun flestum kunnugt, hversu mörg og voldug ríki nú eru myndub og komin á fastan fdt í Vesturheimi, og hvab. margar þúsundir, já milljdnir manna, þangab eru komnir, seztir ab komnir þar til aubs og atgjörfis, vegs og valda, frá Norburálfunni, og allir hafa þeir farib dr föbuiiandi sínu, ætli þeir hefbu ekki á einhvern hátt getab unnib því gagn? Ættu þeir ekki eins skilib ab heita libhlaupar og ræktarleys- ingjar vib föburlönd sín, eins og þeir Islending- ar, er fy'sa tii vesturflutninga. Föburlands vinirnir og þeir sera mdtmæla vesturflutningum bera kvíbboga fyrir því, ab Island lendi í aubn, ef útflutningar fara ab færast í vöxt; en þegar mabur lítur til tím- anna og reynslunnar og dæma annara þjdba, þarf þess naumast; þab munu mjög fá dæmi til, ab land þab, sem einu sinni hefur verib nuraib, og menn hafi tekib sjer bólfestu í, ab nokkrum mun, hafi verib yfirgefib og í aubn látib ; dæm- in sýna og sanna hib gagnstæba; fyrir rúmum 100 árum, fdru menn fyrir alvöru ab flytja frá Englandi og vestur um haf. fdlksfjöldinn þar heima hefur ekki einungis stabib í stab, heldur aukist jafnt og stöbugt þrátt fyrir allan útflutn- ing; fyrir rúmum 30 árum fdru Norbmenn ab flytja vestur, hefur þab haft fyrir þá, heilla- ríka ávexti og mannflutningar verib þaban síb- an ab miklum mun, en ekki er þess víba get- ib, ab þjóbin hafi gengib til þurbar vib þab, öllu fremur aukist og útbreibsí; hagsæld þeirra er farib hafa, tekib stórkostlegum framförum, hinna er eptir sitja, er engu minni en ábur. þegar vjer nú heirafærum þetta málefni til sjálfra vor, á hjer vib máltækib sem fyrri: »þab er svo raargt selt og keypt ab sitt lízt hverjum'', hvort sem mabur segir: Bþab ættu allir ab fara", eba „þab ætti cnginn ab fara", er hvorttveggja jafn dsanngjarnt , eins og þab virbizt gjörræbi fyrir þann mann, sem vel hefur um sig búil

x

Norðanfari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Norðanfari
https://timarit.is/publication/88

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.