Heimskringla - 31.10.1889, Page 2

„Heinstriiiiila,”
An
Icelandic Newspaper.
T'ttbt,tshed
eveiy 'Xiiursday, by
The Heimskringla Printing Co.
AT
35 Lombard St........Winnipeg, Jlan.
Subscription (postage prepaid)
One year..........................$2,00
6 montbs.......................... 1,25
3 months........................... 75
Payable in advance.
Sample copies mailed free to any
address, on appiication.
Kemur át (að forfallalausu)á hverj-
um Qmmtudegi.
Skrifstofa og prentsmiðja:
35 Lombard St.......Winnipeg, Man.
BiaðiS kostar : einn árgangur $2,00;
hálfur árgangur $1.25 ; og um 3 mánuM
75 cents. Borgist fyrirfram.
Upplýsingarum verð á augiýsingum
„Heimskringlu” fá menn á skrifstofu
blaðsins, en hún er opin á hverjum virk
um degi (nema laugardögum) frá kl. 9
f. m. til hádegis og frá kl. 1,30 til 6 e. m.
Á laugardögum frá kl. 9 til 12 hádegi.
t5F“Undireins og einhverkaupandi blaðs-
ins skiptir um bústað er hann beðinu ati
senda hina breyttu utanáskript á skrif-
stofu blaðsins og tilgreina um leið fyrr-
vemndi utanáskript.
Utan á öll brjef til blaðsins skyldi
skrifa: The Heimskringla Printmg Go.,
35 Lombard Street, Winnipeg, Man . eða
O. Bo.v 305.
TIL KAXJPENDA JIKIiI.
Af f>essum árgangi (1Hkr.” eru
nó óútkomin að eins 8 blöð, en
mjög mikið eptir ógoldið fyrir ár-
ganginn. Það er nú kominn sá tími
árs, sem allflestir hafa nokkuð af
peningum handa á milli og geta pess
vegna sjer að meinlausu borgað
bjaðið.
Kunnugleiki vor á högum margra
landa vorra hjer veldur pví, að vjer
hlífumst við að ganga eptir andvirði
blaðsins fyrri part sumars. En af
,pví pessi tími er kominn, sjáum vjer
enga ástæðu til að pegja. Ef menn
einungis hafa viljann til að borga
blaðið, geta peirpað hæglega, pegar
komin eru lok októbermánaðar. Vjer
viljum pví góðfúslega biðja menn
að draga oss ekki lengur á borgun—
ínni, að gleyma ekki ógoldna ár-
gangsierðinu pegar peir næst taka
á móti peningum.
Ef einhverjir eru hjer í bænum,
sem eiga óhægt með, vegna vinnu
sinnar, að koma á prentstofuna að
deginum til, geta peir borgað blað-
ið við verzlanir:
Th. Finney,
178 Ross St.
E. Eyjólfssonar, (
Cor. Young & Notre Daine St. W.
Þeir liinir sömu skulu undir eins,
að meðteknum peningunum, fá mót-
tökuviðurkenning frá oss.
Útg. uHkr.”.
„MÆLI JEG SEM AÐRIB IIÍELA”.
Herra Friðbjörn Björnsson tek-
ur sig til og Uleggur orð i belg”
með hiniiin öðrum, er í uLögb.”
hafa verið að stytta sjer stundir
með pví um undanfarinn tíma að
hrópa, að uHkr.” sje óvinur kirkj-
unnar”. Hann hefur ætlað sjer að
segja inikið i pessari grein sinni,
en pegar búið er að færa pað sam-
an i eiua heild, verður pað eptir
allt saman ósköp lftið annað en
petta óp, sem áður er um getið
Það lítið aunað, sem hann segir,
hefur jafnmikil sannindi að geyma
eins og pað, sem aðrir hafa skrifað
um sarna máiið. Grein hansí heild
sinni er pess vegna ekki pess verð
að henni sje svarað orði til orðs.
I>að má í eitt skipti fyrir öll
fullvissa andstæðinga ((Hkr.” um
pað, að henni gerir pað ekki eina
ögn til, pó peir kalli hana óvin
kirkjunnar. Það óp peirra pokar
henni ekki um hársbreidd frá skoð-l
unumhennará kirkjuinálum í hvaða
grein sem er. En ef pað óp getur
veitt peim ánægju eðadjörfung eða
hvorttveggja, pá væri pað illa gert
að amast við pví. Ekki heldur tek-
ur blaðið pað illa upp fyrir peim,
pó peir taki til peirra úrræða, að
gera mikið veður í peirri von, að
rykið sem pá pyrlast upp úr flag-
inu feykist í augu almennings, svo
að hann sjái ekki hvað er hvað, en
verði hræddur við blaðið sem út-
hrópað er. Biaðið viðurkennir að
sá er í sannleika aumur, sem alls
ekki reynir að verja sig, og ef rriál-
efnið er pannig lagað að óhægt er
að verja pað, pá \itaskuld er að
taka til pess gamla ráðs, að kalla
pá nöfnum, sem við er að striða.
Það er almenn veuja pess sem und-
ir verður, að fara pannig að. Þegar
t. d. 2 litlir drengir fljúgast á og
annar peirra svo verður undir og
fær leir og mold á fötin sín, geng-
ur hann vanalega hrínandi af
hólmi og endurtekur í sífellu, að
hinn strákurinn sje vondur og
Óhræsi, en sýnir ekki ástæður til
pess að hann varð undir í rysking-
unum. Að kenna öðrum um klæk-
ina erenn pá of djúpt grafið í mann-
eðlið, til pess að menn sakfelli sjálfa
sig, pegar eitthvaðgengurað. Hann
er sannur málshátturinn: ltÁrinni
ber við illur ræðari”. Á allt petta
lítur blaðið, og getur pví ekki feng-
ið sig til að amast við pví, pó pess-
ir andstæðingar pess kalli pað nöfn-
um, sjálfum sjer til hughreystingar
og með pví augnamiði máske, að
tryggja sjer endurkosningu, svo að
peim einu sinni enn gefist tækifæri
til að viðra sína makalausu speki á
kirkjupingi sjer til verðugs lofs og
dýrðar, en öllum viðstöddum til ó-
segjanlegrar ánægju og gleði.
Það er að eins eitt atriði í pess—
ari grein herra F. B., sem er pess
vert að pví sje gefinn gaumur, og
að pví sje svarað, en pað er par,
sem hann segir:
„Það hcfur annars sýnt sig i verkinu
að söfnuðirnir hafa ekki orSið óánægðir
út af heimsending forseta kirkjufjplags-
ins, pó að „Ilkr.” hafi verið að reyna að
kveikja slíka óánægju; hlutaðeigandi
söfnutsir hafa sampykkt á fundum í
einu hljóði að gefa það eptir, að sjera
Fritirik fjónaði Winnipeg-söfnu'Si í fjær-
veru forsetaus, og *á eöfnuður leyfði for-
eetanum lieimförina".
í undanfarandi setningum úr
grein herra F. B. höfum vjer auð-
kennt pað atriðið með breyttu letri,
sem aðgæzluverðast er. Winnipeg-
söfnuði pykir pað eflaust fróðleg
frjett, og hefði sjálfsagt ánægju af
að frjetta hvaðan herra F. B. hefur
fengið efnið í pá sögu sína. Það
var sem sje aldrei sampykkt á al-
mennum fundi í Winr.ipeg-söfnuði,
að presti háns skyldi gefið brottfar-
arleyfi. Það var talað um pað mál-
efni allmikið, á eiiium fundi sjerstak-
lega, en er mótbárur, beinlínis og
óbeinlínis, komu fram, var pví sleg-
ið föstu, að kirkjupingið hefði nú
einu sinni . sampykkt að forseti
kirkjufjelagsins skyldi sendur heim,
og par af leiðandi gæti söfnuðurinn
ekkert gert ner.;a nauðugur, viljug-
ur aðhyllzt sampvkktir pingsins.
Þegar pessi úrskurður var gefinn á
fundinum, sá almenningur pýðing-
arlaust að segja meira og beygði sig
pá með undirgefni fyrir hinum aH-
meiri vilja. Sá svo ekki annað verk-
efni fyrir en biðja söfnuðina í Dak-
óta uin pjónustu sjera Friðriks á
meðan forseti kirkjufjelagsins væri
í íslandsferð sinni. Það sampykkti
svo söfnuðurinn, en ekki pað að for-
seta kirkjufjelagsins skyldi leyft að
fara heim, af peirri gildu og góðu
ástæðu, sem sagt, að pað var á fund-
inum úrskurðað, að heimsendingar-
máliðkæmi söfnuðunum ekkert við;
pað hafði verið afgeitt á kirkjupingi.
Þannig fór kirkjufjelagsstjórnin með
frjálsræði safnaðarins í pessu efni.
Það er annars spaugilegt, að
peir, sem hafa atyrt (1Hkr.” fyrir að
minnast á kirkjufjelagsmál, leggja
aðaláherzluna 4 pað atriði málsins,
er blaðið hefur mælt með en ekki á
mót, p. e.: heimsendingarmálið.
Blaðið ljet pað vitanlega í ljósi, að
í pví efni mundi pingið hafa stigið
feti lengra en pað hafði vald til, en
í sömu greininni lagði pað áherzlu á
pað, að pað hefði verið ástæða til
pess að pingið neytti allra krapta
til pess að fá úthingað fieiri presta
og pað hið allra fyrsta. Hvernig
sem á pví stendur hafa peir minna
að segja um pau atriði, sein (1Hkr.”
hafði inest út á að setja. Þeir flaðra
að eins í kringum pau, en í stað
pess að verja pau, hrópa peir pang-
að til peir tútna út og verða bláir
og rauðir í andlitiuu, að uHkr.” sje
óvinur kirkjunnar, Etc. Etc., og að
pað sje affjandskap einum við kirkj-
una og öll kirkjunnar málefni, að
blaðið minnist á gerðir kirkjupin'gs-
:ns. Það að vísu er einkennileg
málsvörn, en sjeu málsaðilar sjálfir
ánægðir ineð hana og álíti hana hina
fullkomnustu, pá er allt fengið.
DÆMAFÁ HEIMSKA.
14Saint var pað klippt með skær-
um”, sagði kerlingin, pegar hún
prætti við aðra kerlingu um pað, á
hvaða hátt grasið hafði verið skorið
af púfunni, og eins og menri muna
var hún að præta um petta, pangað
til jörðin svalg hana lifandi.
Samt er pað satt, að pað á að
taka allaíslendinga á Fróni og flytja
pá nr.uðuga, viljuga til Vesturheims!
Þannig vilja Seattle-blöðin hafa pað.
Hvort pau verða að pangað til eins
fer fyrir peim og kerlingunni í sög-
unni, látum vjer ósagt, en ekkert
er líklegra en aðpau pjarki við pað
nógu lengi til pess að fara sömu
förina.
Fyrst byrjað blaðiði Eoening
Press (í ágústm. í sumar er leið) að
fræða heiminn um að pær 7,500(!)
sálir, sem tórðu á íslandi ættu að
flytjast vestur hingað í einum hóp.
Ljet svo í ljósi trega inikinn yfir
eyðilegging jafn söguríks lands, pó
óskiljanlegt sje, hvernig svo mikil
vizka hefur verið lamin inn í pað,
að landið væri söguland. En pessi
grein í Evening Press var pj'dd og
gefin út í 14Lögb.”, og pví ekki
meira urn hana að tala. Sú grein
var yfir höfuð að tala svo afkáraleg
og öfgafull, að pað mátti virðast að
hvert blað, sem tehir sig hafa fulla
skvnsemi, mundi sjá vitleysuna er
gekk gegnum hana, og að við slíkri
óhæfu mundi ekki hreift framar. En
pað varð ekki tilfellið. Annað blað
í Seattle, The Post-Intelligencer,
og sem talið er skynsamasta blaðið í
öllu hinu nýstofnaða Washington-
ríki, tekur sig til hinn 19. p. m.,
og flytur um petta sama mál heil-
langa ritstjórnargrein. Segir pað
hina sömu sögu um fyrirhugaðann
flutning fólksins, er bvrji á næstk.
vori, og að forstöðumennirnir (sem
pað nafngreinir pó ekki) hafi helzt í
huga Manitolia, Dakota, Minne-
sota og Nebraska sem bústaðina,
en segir að pó muni peir að nokkru
levti taka tillit til vilja fólksins
sjálfs. að pví er útvalning nýlendna
snerti. Þó sneiðir pað lijá að segja
að gjöreyða skuli ísland í einum
svip, en segir, að umikinn hluta
fólksins” eigi að flytja. Ekki hekl-
ur tilgreinir pað tölu íbúanna á ís-
laudi; hefur máske dottið í hug að
tilgreind tala i Evening Press hafi
ekki verið alveg rjett, en hius vegar
ekki verið nógu klókt í manntals-
fræði, til að geta sagt, hvort heldur
einu eða tveimur núlhnn var vant í
skýrsluna í pví blað.
Svo kemur pað með heilmikla
lofgerðar-klausu um íslendinga í
heild sinni, en eins og optast er,
gengur eigi að síður í gegnum hana
sú rótgróna skoðun, sem bezt kem-
ur í ljós í sögninni: Þú ert iðinn
og sparsamur og meinleysis-rýja,
pað er satt, en biddu fyrir pjer!
hvað ertu í samanburði við mig?
Blaðið segir:
„Allir ferðamenn, er komið hafa til
íslaDds og athugað lyndislag og pjóðern-
iseinkenni fólksins, fram bera hinn sama
vithisburð, að þeir (íslendingar) sjeu
stórgerðir, iðnir, sparsamir, friðelskandi,
elskir að heimilum sínum og sælir í helm-
ilisliíinu, fyrirmynd í framgangsmáta,
hófsamir, sannleikseiskandi, framúrskar-
andi gestrisnir, og atS etSlisfari verulega
euðræknir. Kvennfólkið er nafntogað
iyrir sklrlífi, og frá bernsku eru stúlk-
urnar æfðar í bústjórn og öðrum almenn-
um verkum”.
Þaö verður ekki annað sagt en
að petta sje ósvikið hrós, pað sem
pað nær. Og blaðið er ekki útá-
setningavert fyrir að hafa fært pað 1
letur, enda pótt ástæða sje til að
óttast að eigingirniu hafi ekki ver-
ið langt undan landi, pegar Hnurn-
ar voru ritaðar. Því að rjett á eptir
kemur óbein spurning, til ríkra land-
eiganda í Washington, uin pað,
hvort pað mundi ekki tilvinnandi
fyrir pá að reyna, að festa hendur í
hári pessa aðkomandi usparsama
fólks” og draga pað til Washington-
ríkis, sem upað eflaust mundi skoða
sem jarðneska paradís”.
Út á hrósið er ekki að setja,
af hvaða rótuin sem pað kann að
vera sprottið, heldur út á pessa frain-
úrskarandi barnalegu hugmynd um
burtflutning fólksins af landinu. Það
er hvortveggja, að íslendingar eru
fámenn pjóð, enda er líklega ekki
talað pannig um burtflutning heill-
ar pjóðar af fööurlandinu nema að
pví er íslendinga eina snertir. Það
er undraverð óbilgirni, ef Amerík-
anar geta ekki unnt íslendingum
jafnrjettis við aðra erlenda pjóð-
flokka, að pví er umtal um útflutn-
ing snertir.' Eða ef pað sprettur
ekki af óbilgirni og pursaskap, pá
er pað undravert að peir skuli ekki
veigra sjer við að ræða og rita svona
heimskulega.
Hafi peir upphaflega verið gædd-
ir meðat skynsemi, hljóta peir áfull-
orðinsárunum að sjá, ef peir á ann-
að borð nenna að hugsa nokkra ögn,
hversu framúrskarandi vitlaust er
að hugsa sjer, að heilt land verði
lagt í eyði fyrir burtflutning fólks-
ins. Hið gagnstæða, að fólkið fjölg-
ar stórum, á sjer stað í hverju sið-
uðu landi. Alveg hið sama verður
ofan 4 á íslandi, og sjest vottur pess
nú pegar svo greinilega, að engum
getur dulist, sem á annað borð veit-
ir pvi eptirtekt. Til sönnunar pví
má fræða Post-Inntelligencer á pví,
að ibúar íslands eru nú 3—4000
lleiri en pegar útflutningar hófust,
og á pví tímabili hafa pó flutt til
Ameríku um 12000 manns, otr hið
eiginlega útflutnings tímabil er pó
eun ekki 20 ár. Finnst blaðinu má-
ske að petia sje vottur pess að land-
ið leggist í eyði? Eða finnst pví
líklegt að Amerfkumenn, sem æfin-
lega eru stútfullir af stóryrðum um
frjálslyndi sitt, mundu ljá sig til að
flytja nauðugt fólk svo tugum pús-
unda skiptir frá heimilum og föður-
landi. Það mun blaðinu ekki koma
til hugar, og ekki heldur mun pví
pykja samboðið virðingu Ameríku-
inanna, að peir ljái s:g til að flytja
fólk nauðugt af einu eða öðru landi.
Það er pó öldungis eins mikil meining
í að ætla pað, eins og að getatil, að
allir íbúar íslands vilji af landi burt,
af pví ein til prjár familíur úr hverj-
um hrepp landsins til jafnaðar leita
burt paðan og vestur um haf á
hverju ári.
Ef dæmt er eptir pessum 2
Seattle-blöðum, er ekki ástæða til
að ætla að loptslagið við Puget
Sound hafi heillavænleg áhrif á skyn-
semisproskun peirra er pangað
_____________________________
CHARLES H. DANA.
„Af binum mörgu frægu blaðamönn-
um í New York stendur Mr. Dana fremst-
ur. Hann ritar betri greinar en flestir
hinna og hann ritar meira én nokkur
peirra, pó hann sje peirrn langelztur, Það
er yfirgeogilega mikið sem svo gamall
matSur afkastar. í blaði hans lúrtist
naumast sú grein, a‘5 hann hafi ekki sjálf-
ar yfirfarið handritið, og nákvæml ega at-
hugað innihald margra peirra. Hann
skilur 6 tungumál og er nú að læra fleiri.
Á hverjum degi les hann öll dagblöðin í
New York, og við pá syrpu bætir liann
pó nokkurra annara staða blöðum, sem
hann á aDnaðborð hefur tekiðtryggg við,
fyrr efia síðar. Þrátt fyrir háan aldur og
óendanlega mikil störf önnur, par hann er
forseti prentfjelags blaðsins Sun og
stærsti hluthafandi pess, skrifar hann
daglega að minnsta kosti eins mikið af
ritstjórnargreinum fyrir blaðið eins og
hinir yngri menn sem beinlinis hafa pað
eina verk á hendi. Ekkert er pað málefni
að hann geti ekki skrifað um pað og pat?
aðdáanlega vel. Og kýmni hans er enn
þá eins snörp, eins hrein og eins fín, eins
og pegar hann í fyrstu Evrópuferð sinni
vann sig áfram stnð úr stað með pennan-
um einum. Aldrei preytist hami á að
taka fyrir sjerstakar greinir til að stúdera.
í dag t. d. stúderar hann grasafræði,
á morgun langlífi. Mánuðum saman
stúderar hann máske einhverjar sjerstak-
ar og þungar greinir í faguriystafrreði, og
svo allt í einu tekur hann fyrir ein-
hverjar pær greinir, er flestir attrir á
hans aldri mundu skoða of ljettvægar til
ait líta vRS fyrir aldurlinigna öldunga.
Auk pessa alls fylgir hann títuanum i
hverju einu, er snertir almenn málefni
innanríkis og utan.
Minni hans er svo gott að hann man
nöfn allra frjettaritara blaðsins, og hann
setur sig aldrei úr færi að leggja peim
góð ráð og gefa þeim allskonar bendingar
er miða að því, a5 peir geti orðið gaguiegir
og vandaðir blaðamenn. Ailapáer skrifa
eptirtektaverðar og að einhverj u leyti sjer-
lega góftar skáldsögur fvrir blaðið pekkir
hann einnig er hann sjer pá og kann deili
á nöfnum þeirra og ætt.
Af New York ritstjórunum eru peir
taldir að standa næstir honum, sem ritarar,
.. Pulitzer, ritst, blaösins Wortd og
Gordon Bennett, ritst. blaðsins Herpld,
en sá er munurinn, að peir sitja allt af
við glaum og gieði í Evrópu og koma
mjög sjaldan til New York, og þá ekki
nema snöggvast. Þaö'sem þeir rita, senda
þeir með hra-SfrjettaþræÖi yfir Attanzhaf,
frá herbergjumí hótelunum í Parísarborg,
Með öllu sínu sjerlyndi og sínum ó-
dauðlega fjandskap á þeim er hafa áunnið
sjer reiði hans, er Chas. H. Dana óefað
hinn mesti blaöamaður landsins og verður
líklega langt til þess, að hans jafningi
fæst, aö því er snertir almenna blaða-
mennsku í öllum greinum”.—Svo skrifar
Charles H, George í blaðið Baltimore
American.
HÆÐA-RÍKIÐ.
Á milli Assam og Burmah í Asíu ligg-
ur hæÖH-ríkið Manipur, ofurlítið sjálf-
stætt konungsríki, sem ekki hefur veritS
veitt nein eptirtekt fyrr en nú, að lund-
könnunarmenn Breta hafa verifi að leita
að vegstæði frá Burmah niður að Ben-
gal-flóa. Þar naá enginn karimaður reka
verzlun á einn eða annan hátt og yfir höf-
uð má þjóðin ekkert kaupa að utanrikis-
mönnum neina einstöku muni, sem kon-
ungurinn þá leggur háa skatta á, og hið
sama er að segja um innlendan varniug,
að hann má ekki seija út úr ríkinu nema
einstöku tegundir, er konungurinn getur
grætt stórnýkið á. Peningar eru alger-
lega óþekktir í ríkinu, og þar af leiðir að
innlenda verzlunin er ekki annað en vöru-
skipti, og þá verzlun rekur kvennfólkið
eingöngu. Þá verzlun er því ekki leyi't
að reka nema áákveðnum dögum vikunn-
ar, og iná þá sjá langar lestir af kvenn-
fólki koma úr öllum áttum að kaupstö®-
unum, berfætt, á stuttuir, langröndóttum
pilsum og í ermalausum, víðum langrönd-
óttum peisum með stórar körfur fermdar
varningi, er þær bera á höffsinu.
Höfuðstaður þessa ríkis heitir Impheil
og búa þar um 30,000 manns. Sá staður
or og einkennilegur. Þar eru engin
verziunarhus til, eða verkstæði, og engin
musteri e'Sa stór samkunduhús, og þess
vegna rísa engir turnar upp af húsaklas-
anum eins og víðast livar annarsstaðar í
austurlóndum. Bærinn erumkringdur af
þykkum skógi á alla vegu og sjest því
ekki fyrr en maður kemur fast a'5 honum.
f honum mi'Sjum er konungssetrið, og út
frá því á allar síður eru liús aðaisins og
embættismannanua og annara A'ildar-
armanna konungs, umkringd af allstór-
um vel-j-rktum görðum. Og í bænum
fá engir aN búa nema embættismennirnir,
a'Sallinn og sjerstakir vildarmenn kon-
ungs, er fundið hafa náð í augum hans
fyrir leikfimi og íþróttir. Atvinnu liafa
boejarbúar enga nema að rækta garða
s>na, enda lifa þeir nærri eingöngu á fje
Því, er konungur rniðlar þeim, en það
fje hefur hann aptur saman með sjer-
stökum skatti, er hann leggur á bænda-
lýðinn til viðhalds höfuðstaðnum og öll-
um þeim iðjulej’singja skara, er hann
æskir að safna þar saman umhverfis höll
sína. Og f je það er konungurinn heimtar
af alþýðu til viðhalds bæjarbúum er svo
mikið, að þeir lifa dýrðlegasta lífi og á-
hyggjulausir árið út og árið inn.