Heimskringla - 27.07.1916, Qupperneq 3

WINNIPEG, 27. JÚLÍ 1916.
HEIMSKRINGLA
BLS. S
Jarðvegurinn.
OJrein þessi er tekin úr tímaritinu
“Réttur”, I. ár, 1. h.).
Búnaðarvísindin fræða oss um
það, hve nauðsynlegt er að þekkja
jarðveginn, sem í er sáð, þegar
rækta skal plöntur til gagns og
gleði; þau gjöra ályktanir um eðli
hans og umbætur og sýna fram á
misjöfn skilyrði til ræktunar, svo
að Ijóst verður, að sama plantan
þrífst ekki í öllum jarðvegi.
Á þekkingunni á jarðveginum og
eðlissambandi milli hans og plönt-
unnar byggist jtví öll skynsamleg
ræktun landsins.
Lfkt er l>ví varið með menningar-
stefnur og hugsjónamál í lífi mann-
anna. Þau eru svipuðum lögum
háð. Stefnur og hugsjónir spretta
fyrst eins og frækorn, sem falla af
knappi og felast í jarðvogi manns-
andans um lengri eða skemri tfma,
unz þau taka að þróast, þegar skil-
yrðin eru fengin, verða að hávöxn-
urn meiði og bera ávexti til gagns
og gæfu. Stundum falla þessi fræ-
korn að húsabaki í ríki andans, ef
svo mætti að orði kveða, eða uppi
í afdölum eða frammi á útskerjum,
þar sem fásinnið býr. Þar á hug-
sjónagróðurinn löngum erfitt upp-
dráttar, þyí að fáir eru til að hirða
akurinn og bæta jarðveginn og
lilúa að aumingja einstæðings-
plöntunum. Líður því oft á löngu,
að ávöxtur komi í ljós. Stundum
falla frækornin á góðum stað, að
þvf er virðist. En þó bregzt gróð-
urinn, því eitthvað vantar í jarð-
veginn sem nauðsyn er á, og enginn
er viðlátinn að bæta úr þörfinni
mn sinn. En stundum falla þessi
í'rækorn líka í frjóa jörð við þjóð-
vegi andans, þar sem skilyrðin
eru góðt og margar hendur, bæði
sjálfrátt og ósjálfrátt, hjálpa til
Jífs og þroska. Þar dafnar gróður-
inn skjótt og ávextirnir verða al-
menningseign.
Svona hefir þetta gengið alla æfi
menningarþjóðanna. Stefnur og
hugsjónir hafa fæðst á öllum tím-
um. Stundum hafa ávextir þeirra
l)rugðist fyrir þá sök, að jarðvegur
andans var ekki undirbúinn eða
óhentugur af efnhverjum orsökum.
En stundum hittu þær líka fyrir
sér frjóan jarðveg og vel undirbú-
inn. Og ávextirnir liafa þá orðið sú
ódáinsfæða, sem menningin hefir
lifað á.
Af þessu virðist þá mega ráða,
itve mikilsvert l>að er einnig í and-
legunv efnum, að þekkja jarðveg
þahn, sem stefnur og hugsjónir eiga
að þróast í. En sá jarðvegur er
Iiiigstinarháttur lýðsins.
Sinn er siður í landi hverju, segir
máltækið. Og sinn er hugsunar-
háttur í landi hverju. Þetta er
nassta eðlilegt. Náttúruskilyrðin,
sem þjóðin býr við, móta hugsun-
arháttinn, skapa hið andlega fata-
snið. Af því leiðir oft, að sú stefna
eða liugsjón, sem nýtur sín að fullu
á einum stað, þrffst ekki á öðrum.
H ugsunarháttur lýðsins er annar
- jarðvegurinn ólíkur, með Öðrum
orðum.
Þar sem það er hlutverk þessa
litla tímarits að ræða um stefnur
þær, sem nú eru efst á baugi er-
lendis um samvinnumál og bræðra-
lag í baráttu lffsins, þá er einmitt
nauðsynlegt að hugleiða nú þegar
í fyrsta hefti ritsins, hvernig hann
muni reynast, hinn aadlegi jarðveg-
ur l)jóðar vorrar, fyrir ýmsar stefn-
ur í samvinnumálum og í jafnaðar-
áttina. Án þess að rannsaka þetta
fyrst og fremst, eigum vér jafnan á
hættu, að andlega ræktunarstarfið
i‘ða fylgi við nýjar stefnur verði
þlindur hendingaleikur.
Yarla þarf að minna á það, með
hvaða atburðum Island bygðist.
Þess eins má geta hér, að forfeður
vorir flýðu ættland sitt og námu
hér land af þeirri ástæðu mestmegn-
is, að þeir þoldu ekki lögbundið
allsherjarskipulag,. sem Haraldur
hárfagri efndi til f Noregi til bjarg-
ráða landi og lýð fyrir útlendri
hættu, — skipulag, sem menn urðu
að beygja sig dýpra fyrir en áður
hafði tíðkast. Þröngsýnt séreðli, er
setti einstaklinginn og einstaklings-
haginn öllu öðru ofar, var þá sterk-
asta afltaugin f andlegu lífi Norð-
manna. Og þessi hugsunarháttur
var ákaflega eðlilegur þá. Náttúru-
skilyrðin í Noregi höfðu alið hann
og nært frá elztu tímum. Snarbrött
og lítt kleif fjöll margslitu bygðina
sundur. Alþjóðarbygðin var svo
svo strjál og erfitt um samgöngur
milli einstakra sveita og héraða.
.lafnvel heimilin urðu einangruð og
út úr skotin. Alt saman þetta knúði
einstaklinginn til þess að sjá sjálf-
sér sem bezt farborða í stórviðrum
lí.'sbaráttunnar. Þar vnr hver mað-
Tir líkt staddur og einstaklingur á
báti útl í roki og ósjó. Samvinna )g
samhiálp var torveíd, og alt hjálp
aðist að því að gjöra hugann frá-
hverfan þeim efnum. Þessar ástæð-
ur þroskuðu séreðlið og hvöttu ein-
staklinginn til sóknar og varnar án
tillits til annara út í frá. Og þetta
var orsökin til þess, að margir af
slfkum mönnum námu hér land.
Hér hugðust þeir mtindu geta varð-
veitt séreðli sitt, og það tókst líka
furðanlega alla landnámsöldina og
langt fram á söguöld, án þess að
gallar þess hugsunarháttar kæmu
mjög tilfinnanlega f Ijós. En svo
var það heldur ekki lengur. Hags-
munahvatir einstaklingsins og alls-
herjar-lögverndin tóku að rekast á,
og því meir ber á þessum árekstrum
eftir því, sem lengra líður fram í tím
ann, eins og eðlilegt er. En þá kem-
ur lfka útlenda konungsvaldið til
sögunnar og gjörist sjálfkjörinn
dómari f þrætumálunum. Og það
tekur löggjafaráðin og lögstjórnar-
valdið í sínar hendur. Hagsmuna-
hvatir einstaklingsins breytast, —
þær takmarkast og færast inn á við.
Og nú er stuttlega á það að líta,
hvernig þjóð vorri farnast í þessu
tilliti á hnignunaröldum þeim, sem
yfir landið gengu.
I.andnámsmenn frá Noregi komu
hér að óbygðu landi. Hér hittu þeir
fyrir sér sviplík náttúruskilyrði eins
og þeir höfðu átt að venjast heima.
I.andið var fjöllótt og erfitt um
saiiígöngur allar, einkum á landi.
Og landskostir voru ekki betri en
svo, að óhugsandi var, að bygðin
gæti orðið þétt og samstæð. Ein-
staklingurinn, eða hvert einstakt
heimili, varð að sjá sér farborða eft-
ir beztu föngum. Og ráðin voru ekki
þau að leita samvinnu eða sam-
hjálpar annara, lieldur baslast af
með þá orku, sem einstaklingurinn
eða heimilið í heild sinni gat í té
látið. Þess vegna varð íslenzka heim-
ilið eins konar sjálfstætt smáríki,
sem oft átti í erjum og fjandskap
við önnur heimili. Og í stað þess að
hafa samvörzlu á nytjalandi og sam-
gæzlu á búpeningi, var róið að því
öllum árum, að stíja heimilunum
sundur svo sem mest mátti verða.
Forn lög um ágapg búfjár kveða svo
á, að grannar skuli skyldir til að
girða á landamærum, og slíta með
þeim hætti skilyrðin til samvlhnu
milli heimilanna í vörzlu og fjár-
gæzlu. Og þegar þjóð vor var svo
djúpt sokkin í eymd og ómensku,
að viðhald landamerkjagarða var
orðið mönnum um megn, svo að
garðarnir lágu fallnir, vörðu menn
óðal sitt með hundum og hver sig-
aði frá sér — á annan.
Um þetta eru dæmin deginum ljós
ari bæði fyr og síðar. Hvert heimili
fyrir sig hefir þurft að eiga fullkom-
in framleiðslutæki, svo sem amboð
(auðvitað), smiðju og reipi, hesta:
hjólbörur o. m. fl., til þess að vera
svo vel sjálfbjarga í öllu, sem auðið
er. Og um afurðir lieimilisins er það
að segja, að lengstum var farið með
þær til kaupmannsins beina leið,
og hann réð jafnan verðlaginu eftir
eigin geðþótta og skamtaði úr hnefa
það sem á móti var látið af erlend-
um varningi. Og þó sagði Skúli
mönnum það t, d., að verzlunin
væri lilutdræg og þyrfti að breytast
svo, að ágóðinn rynni til lands-
manna sjálfra.
Órétt væri reyndar að bera á móti
því, að ekki heföi breyzt til batnað-
ar í þessum efnum á seinni tímum.
Þær menningarstefnur hafa nú rutt
sér til rúms víðsvegar um heiminn
til hagsmunabóta löndum og iýð-
um, að vmdarlegt mætti virðast, ef
öldugráð þeirra hefði þó ekki bor-
izt hingað til vor norður á hala ver-
aldar.
Það er nú sannast að segja, að
hinn andlegi jarðvegur vor — hugs-
unarháttur íslenzku þjóðarinnar —
var ekki vel undir það búinn frá
umliðnum öldum, að f hann væri
sáð frækornum samvinnu og sam-
iijálpar. Þó fara að sjást þau teikn
á himni um 1880, að vordagar nýrra
tfma séu í vændum. Sjálfstæðis-
hreyfingar, bygðar á félagsskap og
samvinnu, fara þá að láta á sér
bæra. Og þó að sumt af þeim verði
barnslegt fálm út í loftið, bera þær
samt vottin num vaknandi þörf f
þessum efnum hjá þjóð vorri og
annars vegar aðstöðu og hæfileika
til umbóta í samvinnumálum. Því
hver getur ætlast til þess, að ein-
angruð þjóð sem vér, bæði út á við
og inn á við, kasti hain í þessu til-
liti í einni svipan, eins og konungs-
dóttir leyst úr álögum? En.einmitt
um þessar mundir fer að bóla á
þeim samvinnuhreyfingum, er sum-
part hafa farið forgörðum fyrir rás
viðburðanna, en sumpart þróast
fram á þennan dag og orðið að
miklu liði.
Hér er það fyrst og fremst kaupfé-
lagsskapurinn, sem um er að ræða.
Þar varð algjör breyting frá því sem
áður var. í stað þess, að heimilin
áður einangruðust í kaupstaðinn
með afurðir sínar lianda kaupmann
inum, sem alla jafna var danskur,
tóku þau nú liöndum saman til
vörukaupa og samábyrgðar á gjald-
eyri fyrir vörurnar. Þetta var að
mestu nýtt og merkilegt fyrirbrigði
í sögu þessa lands.
En kaupfélagsskapurinn átti erf-
itt uppdráttar, enda var það sízt að
undra. íslenzk náttúruskilyrði voru
í eðli sínu fjandsaihieg slíku skipu-
lagi, og stjórnarfar umiiðinna alda
átti drjúgan þátt í að leggja stein
f götu slíkrar nýbreytni. Svo risu
upp islenzkir kaupmenn, sem í
nafni sömu hugsjónar hvöttu menn
til að aðhyllast sig. Almenningur,
sem nú átti að taka höndum sam-
anf var því á milli margra elda. Og
raunin varð sú með alt of marga, að
þeir létu glæstan stundarhag leiða
sig í gönur. Áföll samábyrgðarinnar
í kaupfélagsskapnum hröktu þá út
af þeirri leið, sem þeir höfðu kosið,
og leiddi þá að nýju að náðardyr-
um kaupmannanna. Og í mörgum
tilfellum var þetta ekki láandi. Við-
skifti kaupfélaganna sem keppi-
nauta við kaupmenn hafa lengstum
verið of einhliða. Fif viðskiftamann-
inn bar upp á sker með lofaðan
gjaldeyri, þá varð hann — eftir eðli
kaupfélagsviðskiftanna, — að hætta
verzlun við félagið, eða þá að öðrum
kosti eitra viðskiftalíf félagsins með
skuldaverzlun. Hér var snurðan og
snöggi bletturinn. Ef kaupfélagið
átti að efla almenna samhjálp og
styðja fátæklinginn til efnalegs
sjálfstæðis, — þó ekki yrði fyrr en
löngu seinna, samkvæmt eðli land-
búnaðarins, — þá þurfti það að
eiga góða og greiða lánsstofnun, sem
hjálpað gæti gegn fullri tryggingu,
þegar f nauðirnar rak. En þetta
gekk lengi erfiðlega og gengur jafn-
vel enn í þeim kaupfélögum, sem
góð eru talin.
Eins og kunnugt er, voru kaup-
félögin hér á landi aðallega j)öntun-
arfélög. Þau keyjitu vörur eftir
pöntunum félagsmanna og afhentu
þær svo með innkauiisverði, að við-
bættu farmgjaldi og öðrum kostn-
aði. Islenzkar afurðir — og ekki
nema sumar — seldu þau á ábyfgð
eigenda. Alt var því sífeld áhætta.
Frá sjónarmiði kaupfélagsstefnunn-
ar var þetta rétt. En heppilegt
reyndist það ekki, þegar samkepni
kaupmanna koin til sögunnar. Þá
hurfu margir frá, sem áður voru ör-
uggir taldir. Hér þýðir ekki að tala
um stefnusvik, eins og sumir teija.
Þetta var rás viðburðanna, sem
ekki varð móti spornað með þeim
samvinnutækjuni, sem handbær
hafa verið til þessa.
Þegar líður fram um aldamótin,
tekur að brydda á fleiri tilraunum
til viðskiftabóta í samvinnuáttina.
Þá rísa upp féiög, sem með samtök-
um liafa það fyrir mark og mið, að
koma innlendum afurðum í liæst
verð nieð sem fæstum milliliðum.
Þetta eru rjómabú og sláturhús.
Og árangurinn er yfirleitt óneitan-
lega góður það sem hann nær. En
mikið skortir á, að samvinnuhreyf-
ingar þessar hafi náð almennum
tökum. Þess vegna er hér óþrjótandi
verkefni fyrir höndum. —
Það er ekki ýkjalangt síðan, að
gagugjörðar samvlnnu hreyfingar
fóru að ryðja sér til rúms hjá stærri
og þéttbýlli þjóðum en oss. Vitan-
lega erum vér skemmra á veg komn-
ir í þessum efnum, lieldur en marg-
ar þeirra. En svifrúmið, sem þjóð
vor hefir fengið til þroska, er ekki
orðið langt ennþá eða breitt. Því er
tæplega við miklu cð búast að baki.
Nú skal að því vikið livernig sam-
vinnuskilyrðin eru í samtíð og fram-
tíð.
Þess er áður getið, að náttúru-
skilyrðin á iandi hér voru erfið fyrir
samvinnu og bræðralag. Bygðin var
dreifð og einstaklingarnir sjálfum
sér næstir. Stórbreytingar á þjóð-
lífsþáttunum, að því er til skipulags
kemur, hafa naumast gjörst enn.
Þó hefir sú breyting orðið á, að
sjávarþorp og kaupstaðir hafa risið
upp með þéttbýli á litiu svæði, þar
sem áður var iítil bygð eða engin.
Alþýða manna á þessum stöðvum
lifir mestmegnis á sjávarafla og dag-
iaunavinnu. Þar ættu að hafa skap-
ast ný samvinnuskilyrði, sem áður
voru óþekt hér. En reynslan sýnir,
að svo er ekki. Þar er því líka nóg
að vinna. —
Nú kynni einhver að segja eitt-
hvað á þessa leið:
íslenzka þjóðin hefir baslast fram
á þennan dag í ailri einangrun
sinni. Hvaða þörf og hvaða skil-
yrði hefir hún nú til þess að kasta
sér út í byltingaflóð erlendra á-
hrifa, sem megni að skapa henni
giftu og gengi í framtíðinni?
Hér er enginn, sem eggjar til frum-
hlaupa. En vér viljum einmitt
reyna að athuga sem bezt, hvort hér
sé eigi þörf og hér sé eigi jarðvegur
fyrir þær skijiulagsstefnur, sem nú
fara sigurför um menningarlöndin.
Það er þegar sýnt, að náttúru-
skilyrðin eru erfiö lijá oss að ýmsu
leyti. Strjálbygðin og torveldar sam-
göngur á sjó og land i eggja ein-
staklinginn meir til sjálfræðis og
sérvinnu í mörgum tilfellum, held-
ur en til samvinnu við aðra. Alt
þetta hefir alið þá lyndisgalla hjá
oss, sem jafnan iiafa tafið framfarir
í samvinnumálum til þessa. Þessir
gallar eru einkum þolleysi og upp-
gjöf í samstöðu við aðra, þegar móti
blæs, og tortrygni gagnvart ýmsum
framfara-nýjungum. En þarfirnar
breytast og mennirnir með. Svangur
maður étur mat sinn á endanum,
þó hann í heimskubræði hafi hótað
því að smakka ekki mat. Þörfin lag-
ar þá lyndisgalla, sem eru henni
andstæðir.
Og það er vfst og satt, að nú á
seinustu áratugum hata tímarnir
breyst og þarfir vorar. Islenzka
þjóðin iijarði með einangrun sína
og amvinnuleysi í fyrri daga. Nú
tjáir henni ekki lengur sama lagið.
Starfsllf hennar hefir breyzt svo, inn
á við og út á við, að alt krefur meiri
orku og kostnaðar en áður. Við
þessu er eigi unt að sporna. Rás
viðburðanna hefir knúð fram þess-
ar brcytingar, og fólikið, bæði til
lands og sjávar, getur bezt borið
vitni uin, iiversu daglegar annir
hafa aukist á seinni tímum. Kröfur
daglega lífsins aukast svo mjög, að
heimiliskostnaðurinn er ekki líkur
sem áður. Vinnufólksekla í sveitun-
um þrengir svo að bændum, að erf-
itt reynist að vinna uj)p jarðirnar.
Sjávarútvegurinn, bæði þorskafli
og síldveiði, dregur fólkið til sín
með háu kaupgjaldi um stundar-
sakir. Aðalatvinnuvegir þjóðarinn-
ar togast á um vinnukraftinn og
standa á öndverðum meiði. Dýrtíð
þjakar þjóðinn), einkum daglauna-
mönnum og þeim, sem á föstum
launum lifa. Alstaðar kemur fram
tnisvægi, senj margar samtaka hend-
ur í rétta átt þarf til að jafna. Skil-
yrðin í baráttu lífsins hafa breyzt [
að miklum mun frá því sem áðurj
var. Og allar þær breytingar miða
að því, að gjöra einstaklinginn liáð-1
ari samlífi og samvinnu við aðra |
heldur en. áður. Mælt er, að þjóðin |
kæmist af í fyrri daga með því lag-
inu, að hver baukaði út af fyrir sig.
Nú kemst hún það ekki lengur, —
nú er lienni að verða lífsnauðsyn á
samvinnu í öllum greinum.
Samvinnuskilyrðin eru þvf að |
batna hjá oss fyrir rás viðburðanna,
þrátt fyrir strjálbygðina og einangr-
un þá, sem landshættir valda. Og
þar við bætist svo eitt mikilsvert
atriði, er sfzt má gleyma. Stórþjóð-
irnar skiftast í stéttir. Þar er auð-
mannastéttin voldugust og iðnað-
urinn sá konungur, sem menn lúta
lægst. Þar klóast örbirgð og auður,
og er ójafn skinnaleikur. Ægilegt
djúp í aðbúð og háttum er staðfest
milli stéttanna og hagsmunir beggja
rekast á. Þar er þvf um harða bar-
áttu að tefla en ekki samvinnu. Þó
er sigurvonin alt af hæpin fyrir
verkamannastéttina, meðan barátt-
an er beint á móti. Bezt reynist
verkamönnum, að stofna öflugan fé-
iagsskap í þvf skyni, að ná í sfnar
hendur vélum og framleiðslutækj-
um og gjörast með þeim liætti kepjii
nautar auðvaldsins. Þar mætast
stál á miðri leið. Og þó er erfitt um
slíkar framkvæmdir. Því ofurmagr
auðvaldsins er svo vfðtækt og anga-
langt, að áhrif þess gilda svo að
segja á öllum sviðum þjóðlífsins.
Við slíkan geysimun efnahags og
stétta erum vér að mestu lausir. Að
því skai)i er minni sultar-örbirgð
hjá oss en stórþjóðunum. Yfirborð
mannlífsins er jafnara hjá oss held-
ur en þeim, og minna djúj) á milli
einstakra manna og stétta. Aðgang-
ur að ýmsum gæðum menningar-
innar er því í fleiri manna höndum
lijá oss tiltöiulega, ef notaður væri
til fulls. Alt þetta gefur oss yfir-
burði og aðstöðu í samvinnumál-
um, sem oss er skylt að þekkja ogj
meta — og nota.
Á öllum sviðum eigum vér sam-
vinnuþörf, bæði til hagsmunabótaj
og þekkingar. 1 þetta sinn verðurj
það ekki nánar rakið sundur. En!
hitt er jafn víst, eins og þegar erj
fram tekið, að þessari þörf er ekki
fullnægt neitt nándar nærri því,
eins og æskilegt væri.
Verkefnin í samvinnumálum eru
því bersýnilega nóg.
Eh iiver á að hefjast lianda og j
knýja fram alþjóðarvakningu f þess
um málum? Hvaða stéttir eða
hvaða félög eigum vér — önnur en
þau, sem áður voru talin, — sem
líklegust eru til þess, að hefja merki
samvinnustefnunnar hátt á loft og
taka að sér hlutverk sáðmannsins
í þessum efnum?
Verkamannafélögin, munu menn
svara. En nú er þess að gæta, að
verkamenn, þ. e. daglaunamenn,
eru ekki nema lítill hluti alþýðunn-
ar og margir þeirra tvístraðir og
skipulagslausir. Allur fjöldi alþýðu
á landi hér er meira og minna rið-
inn við framleiðslustörfin, en vant-
ar þó víðast hvar traustan félags-
skap til þess að gæta liagsmuna
siiina. Þess veg>’R cr nauroast að
vænta þaðan þeirrar forystu, sem
hér er uin að ræða.
Einstakir nienn bá, setn málunum
unna, imuiu ínenn svara næst. Og
það skal játað, að liðveizla 'þeirra
er mikils virði, og af þeim verða
máske frumtökin gjörð. En liðveizla
þeirra or ekki nóg. Ef allsherjar-
vakning í samvinnumálum á að
komast á leið hjá oss, þarf almenn-
an félagsskai) til fylgis og fram-
kvæmda.
En livar er sá félagsskajuir, sein
getur — fram yfir þau félög, sem þeg-
ar stefna að líku marki — hafið á
loft merki alþjóðar f samvinnu-
málum?
Vér þekkjum einn allsherjarfélags-
skap: Ungmennafélögin.
Þaðan á að koma eindregin lið-
veizla. Ungmennafélögin eru dreifð
út um alt land; þau eiga meiri eða
minni ítök í hverri sveit og geta
því, ef vel er á haldið, náð sterkari
tökum á almenningi og vakið þyngri
| strauma í þessum efnum í þjóðlíf-
inu, heldur en nokkur önnur sam-
tök meðal þjóðarinnar.
Eitt af grundvallaratriðum þeim,
sem ungmennafélagsskapurinn bygg
ist á og linr fyrir, er það, að efla og
æfa félagsanda manna og kenna
þeim skijiulega samstöðu í hverju
máli. Ef þessi félagsskapur á fram-
vegis að verða til sannra þjóðþrifa
og frömuður nýrrar félagsmenning-
ar, þarf hann að kynna sér ræki-
lega hugsunarhátt lýðsins. Og hann
sténdur í rauninni betur að vígi én
nokkur annar félagsskapur til þess
að takast á hendur hið andlega
ræktunarstarf. Jafnframt því, sem
hann vinnur að skógrækt og styð-
ur að þvf að klæða landið, á hann
einnig af alefli að snúast að sannri
hugrækt meðal lýðsins og taka þar
til fulltingis Sér þær skipulagsstefn-
ur, sem beztu menn hjá öðrum þjóð-
um helga nú krafta sfna. En um
fram alt verður fyrst að rannsaka
og undirbúa jarðveginn. Vér eig-
um hugsjónir, unnum þeim og vilj-
utn greiða götu þeirra. En þá meg-
um við ekki sá frækornum þeirra í
kviksand þolleysisins og skugga!
tortrygninnar. Þessa meingalla á!
hugsunarhætti þjóðar vorrar þarf,
að reyna að nema á burt og fá fast-,
ari, lilýrri og frjórri jarðveg í stað-
inn. Svo kemur sáningin, og upp-1
skeran á ekki að geta brugðist.
Þetta eiga* ungmennafélögin að
gjöra.
Eins og ölluiiM'r kunnugt, er ung- j
mennafélagshréÍfingin á landi hér
af útlendum rótum runnin. Hún!
átti að flæða um þjóðlífið sem sterk-1
ur, ferskur straumur og færa því
fjör og afl. En straumurinn varð ,
ekki eins sterkur og við var búist.
Ungmennaíélögin náðu ekki þeim
afltökum til' vakningar og þjóð-
þrifa, sem til var ætlast. Orsökin
var blátt áfram sú, að hugsjóna-
málið var of mjög á reiki og fundu
ekki frjóan jarðveg hjá þjóðinni. I
jíugsjónagróðurinn varð eins og
kyrkingsgróður kaldra vordaga. Afl
ið og ylinn dró úr hreyfingunni. —j
Meginstarf ungmennafélaganna nú
er fólgið í verklegum framkvæmdar- J
málum, svo sem íþróttum og skóg-
rækt.*)
Ef ungmennafélögin ætla sér og
oiga að ná tilgangi sínum, þarf þeim
að vaxa ásmegin á ný. Til þess þarf
hugsjónir, ekki ráðlaust fálm, held-
ur sterkar, rökstuddar hugsjónir,
sem hljóta að verða alþjóðareign og
lyftistöng framtíðarinnar. Og hér
liggur leiðin opin, svo sem að fram-
an er sýnt. Það er fagnaðarboð-1
skapur samvinnu og samhjálpar,
sem á að gefa ungmennafélögunum
nýtt lff og nýja orku. Þannig búin
ganga þau svo að nýju fram fyrir
þjóðina að hugrækt og félags-
vinnu. — j
Hlutverk þessa rits verður að
ræða og skýra þær skipulagsstefn-
ur, sem eiga við eðlishætti vora og
komið gætu að beztu gagni fyrir
oss. í þessu væntum vér fulltingis
aiíra góðra manna. Og ungmenna-
félögin eggjum vér lögeggjan. |
Ben. Bj. |
“Vorwaerts”
móti kafbátum.
Fréttir frá Berlín, í gegnum Am-
sterdam, segja að blaðið ‘Vorwaerts’
mæii stranglega á móti því, að kaf-
bátar Þjóðverja haldi áfram að
sökkva skipum hlutlausu þjóð-
anna.
Hvað viðvfkur okkar vistaforða
fyrir framtíðina”, segir biaðið, þá
er ekki til neins að reyna að dylja
t>að, »ð vér eruin alt af að verða
meira og meira þurfandi, og meira
og meira komnir upp á vistir og
fóðurtegundir frá hlutlausu þjóð-
unum. Jarðyrkja Þýzkalands gefur
ekki af sér nægilegt fóður, hvorki
til manneldis eða dýra; en nú er
eytt miklu meira en á friðartímum.
“Það eru engir sjáanlegir mögu-
ieikar í framtíðinni á. að jarðyrkja
Þýzkalands geti framleitt allar þær
fóðurtegundir til manns- og gripa-
eldis, sem nauðsynin krefur: miklu
fremur bendir alt í gagnstæða átt:
til Þess, að vér f framtíðinni verðum
nauðbeygðir til að kaupa meir og
meir af fóðurtegundum og matvöru
af hlutiausu þjóðunum. Er það þá
ekkki stórt spursmál fyrir okkur,
að erta ekki þesar liiutlau.su þjóðir
til reiði?
— Af þessu ofanskráða sézt, að
það er ekki mannúðin, sem knýr
Þjóðverja til a,Ö hætta við eyðilegg-
mg og manndráps-tilraunir sínar
við hlutlausu þjóðirnar, heldur
sjáifshagnaðarhugmyndin eða sjálfs
elskan
market hotel
14« l'rinceim street
á möti markatSinura
Bestu Vínföng:, vindlar og atS-
hlyning gotS. íslenkur veitinga-
f?aí1|'5n^: Halldórsson, leitSbeln-
ir Islendingrum.
P. O'COVIVKI,. Eigandi Wlnnlpeg
*) í þetta sinn er ekki rúm til,'
að rökstyðja nánar þessi ummæli.
En síðar mun í riti þessu verða bet-1
ur vikið að þessu efni.
LOKUÐTJM TILBOÐUM, er sendlst til
rJ me® utanáskriftinni:
•ii,„^,ender. for Drín Hal'. Calgary,
“Ha. , vertSur mottaka veitt á skrif-
ijessari þangað til kl. 4 e. m. á
þriojudaginn 8. agúst 1916 til bygg-
ingar ofangreindrar Drill Hail í Cal-
gary, Alberta.
Uppdrætti, áætlanir og eyöublöt5 fvrir
sammnga og tilboSsform, geta menn
setS og fengið á skrifstofum Mr. Leo.
Don-Ier, Kesident Arehitect, Calgary:
Sme.-f„kew0f,TPoít office. Edmonton,
f^lf,elw-’ ‘'ír' Matthews. Resident Archi-
tect, Winnipeg, Man.: Postmaster Bran-
arnjiesíféirar°^ & skrlfstofu stjórnardelld
nem lilb0**n leggja fram. til-
kynnist her með, at> þau vertSa ekki tll
greina tekin, nema þau séu rituð á hin
prcntuðu eyöublöð, sem stjórnin legg-
ur f1!.’ °Z undirskrifuð metS eiginhand-
ar nofnum þeirra. sem tilboöin gjöra,
og tilgreini þeir einnig itSju sína og
skrrfíir Það félög þá þurfa undir-
ikriftir. lbu °S heímili hvers manns í
hend/.nU aS rltast undif með eigin
Hverju tilbotSi verður að fyigja við-
VcharteredV1hUniA árei6anleeán banka
tchartered bank), sem borgist eftir
fyrirsfcipuu Honorable Minister of Pub-
ltc VT orlcs, og hljóði ávisunin upp á 10
af hundraði (10 prósent) af upphæð til-
boðsins, og tapar frambjóðandi upp-
hæð þessan, ef að hann neitar að upp-
fylla samning sinn, þegar hann er til
ÞSss..!lv\<!2ur’ eía fullsiöra verkið. Ef
að tilboðið verður ekki þegið, verður
ávtsunin send tif baka.
...St^«rnar<ielldin ekuldbindur sig ekki
þe’irri t&ka ‘*8sta tilb°6. eða nokkurt
fen^n^r B1.u? Prints seta menn
tengið hja stjórnardeild opinberra
nffen JlDep,?rtrnent of Public VVorks) 1
Ottawa með því að senda ábyrgsta
bankaavisun fyrir $50 00, er skuli borg-
así efttr fyrirskipun Honorable Min-
íster of Public VVorks. Verður ávísunin
Sfínd aftur, ef að þessl fyrirhugaði um-
sækjandi sendir ínn reglulega beiðni og
þessi Blue Prints aftur til deildarinn-
Eftir skipun,
R. C. DESROCHERS,
Department of Public VVorks Secretar5r-
Ottnwa, 5. júlí 1916.
Bloðnm verður ekki borgað fvrir
þes?a auglysingu, ef þau prenta hana
an leyfis frá stjórnardeildinni
►
jSögusafn Heimskringlu
Eftirfarandi bækur eru til sölu á Heimskringlu, — með-
an upplagið hrekkur. Sendar póstfrítt hvert sem er:
Sylvía .................... $0.30
Bróðurdóttir amtmannsins ... 0.30
Dolores .................... 0.30
Hin Ieyndardómsfullu skjöl.... 0.40
Jón og Lára .................. 0.40
Ættareinkennið................ 0.30
[“áÞa ........................ 0.30
Ljósvörðurinn ............... 0.45
Hver var hún? ................ 0.50
Forlagaleikurinn.............. 0.55
Sérstök Kjörkaup
Ef pantað er fyrir $1.00 eða meira, gefum vér 10
prósent afslátt. Og ef allar bækurnar eru pantaðar í einu,
seljum vér þær á — að einsþrjá dollara ($3.00).
Borgun fylgi pöntunum.
*>
i
i
t
I
í
i
:
♦
♦
t
X
♦
t
:
:
:
♦
t
t
t
t
I