Heimskringla - 09.08.1917, Page 1

/"■ ------------ ■
Roya! Optical Co.
Elztu Opticians i Winnipcg. Vlð
höfum regnst vinum þínnm vel, —
gefðn okkur imklfseri til eO regn-
ast þér vel. Stofnsett J905.
W. R. Fowler, Opt.
XXXLÁR.
WINNIPEG, MANITOBA, 9. ÁGÚST, 1917
NÚMER 46
Styrjöldin
Frá vestur-herstö'ðvum.
Eins og sagt var fi'á í síðasta
blaði gerðu bandainenn stórkost-
legt áhlaup í Flanders í síðustu
viku. Fyrsta daginn voru þar tekr
in tfu þorp af Þjóðverjum og nærri
4,000 fangar. Þjóðverjar áttu von á
sókn þessari og voru þess vegna vel
við búnir, en þrátt fyrir sína öfl-
ngu vörn urðu þeir þó undan að
hrökkva. Vafalaust hefði þessi
sókn bandamanna orðið enn
meiri, ef ekki hefði veður snúist til
■hins verrá. Afskaplega iniiklð regn
«kall Jiarna á, sem hélzt lengi og
■setti alt á flot. Reyndu banda-
menn því ekki að koinast lengra á-
iram, en tóku að víggirða sem
vandlegast þá staði, sem þeir
höfðu þegar náð.
Um miðja vikuma fengu Þjóð-
verjar náð á sitt vald aftur tveim
*töðum, sem þeir höfðu tapað. Var
þetta bærinn St. Julien og svæðið
í grend við Westhoek. En ekki
leið á löngu áður bandamenn gátu
tekið staði þessa aftur og hrakið
övinina Jiaðan að nýju. Mannfall
varð mikið í liði Þjóðverja í orust-
tnn þessum og í lok vikunnar
höfðu bandamenn tekið af þeim
um 6,000 fanga. Búist er við, að
þessi sókn í Flanders muni ef til
vill standa yfir í marga mánuði.
Við Verdun gerðu Þjóðverjar all-
hörð áhlaup á Frakka og eins á
Aisne svæðinu. Fengu þeir tekið
örlftið svæði af Frökkum nálægt
'Verdun, en á öllum öðrum stöðum
voru áhlaup þeirra brotin á bak
aftur.
í byrjun þessarar viku gerðu
Þjóðverjar áhlaup á hin nýju vígi
Breta í grend við Iiollebeke í
Belgíu, en brezku hersveitirnar
voru við þessu búnar og voru
Þjóðverjar þarna því hraktir á
hak aftur við mesta mannfall.
Ahlaup þeiri'a 'gegn Frökkum, á
Arras svæðinu, fóru á sömu leið.
Víðar hafa Þjóðverjar gert áhlaup
í seinni tíð, en lítið 6 unnist með
þessu. — Canada herdeildirnar
hafa gengið hraustlega fram á
svæðunum út frá Lens borginni og
hrutust þar áfram á all-stóru svæði
1 hyrjun vikunnar.
Frá öðrum stríðsþjóðum.
Rússar og Rúimeníumenn unnu
^tóran sigur í byrjun síðustu viku
ú einu svæðinu sem þeir halda f
sameiningu. Tóku þeir um 4,500
fanga of AUsturríkisirrönnum í
slag þessum og hröktu þá á stóru
svæði.
Alt virðist benda til þess, að
skipulag sé nú töluvert að færast
aftur á her Rússa í Galicíu. Ekki
er þó hægt að segja, að þeir haifi
komið neinu öruggu viðnámi á
er>n þá. Um miðja vikuna náðu
Austurríkismenn borginni Czerno-
v*tz á sitt vald. Borg sú er höfuð-
staðurinn í Buckowina og að
3ni«sa borg þessa var Rússum til-
finnanlegt tap. Hefir þessi borg
verið hertekin tiu sinnum af
Rússum og Austuríkismönnum til
skiftis, síðan strfðið byrjaði.
Heima fyrir á Rússlandi gengur
alt í mesta ólagi enn þá. Sundrung
í landinu er svo mikil að engri
stjórn virðist unt að sitja þar við
völdin nema stutt bil í einu.
Kerensky, stjórnarráðherra, sagði
af sér f vikunni sem var, en við
frekari umliugsun afréð hann þó
að taka við stjórnarráðheri'astöð-
unni aftur. Síðan hefir hann ver-
ið að berjast við að mynda nýtt
ráðaneyti, en gengur þetta mjög
treglega. — Hver höndin virðist
upp á móti annari á Rússlandi.
Ekkert sögulegt gerist nú á her-
svæðum ítala. Smá-orustur eiga
sér þar stað við og við og virðist
Itölum einlægt ganga heldur
betur.
Óeirðir hafa verið í borginni
Athens í seinni tíð, höfuðborg
Grikklands. Orsök þessa er hald-
in vera sú, að hinum nýja konungi
og Yenizelos stjórnarráðherra
muni ekki koma sem bezt saman.
En að svo komnu hafa ekki borist
af þessu neinar ljósar fréttir.
-------o------
Kínverjar að fara í stríðiS-
Sú frétt kennur frá Kfna, að
stjórnin þar muni í þann veginn
að segja Þýzkalandi stríð á hend-
ur. Vissir embættismenn stjórnar-
innar þar vilja ólmir að Kína taki
þátt í stríðinu það bráðasta, og
er haldið að markmið þeirra með
þessu sé að sameina Jiannig krafta
þjóðarinnar. Fln sundrung mikil
hefir ríkt þar í landi í seinni tíð.
-------O------
Sendinefnd frá Japan.
f ráði er, að Japanar sendi nefnd
manna til Bandaríkjanna seint í
Sumar eða snernma í Imust með því
markmiði að komast að samning-
um við Bandaríkin hvað þátttöku
Japana í stríðinu snertir. Sagt að
þeir muni bjóðast til að leggja
fram allan sinn kaft til stríðsins
gegn vissum skilyrðum frá hálfu
Bandaríkjanna. Vilja þeir komast
að rýmri kjörum hvað innflutning
Japana viðkemur til Kyrrahafs
strandar ríkjanna. En mest mun
þeim þó uinhugað að Bandaríkin
gofi þeim eftir fult frelsi gagnvart
Kína. — Þessi sendinefnd Japana
ætlar að ferðast um Canada, eftir
að hún er búin að fara til Banda-
ríkjanna, og er í ráði að hún komi
hingað til Winnipeg.
------o-------
Stórt eldstjón í Winnipeg.
Á mánudaginn kom upp eldur i
heildsöluhúsi Mackdonalds verzl-
unarfélagsins, á liorninu á Alex-
ander ave. og Stanley str. liér i
bænum, og er sagt að eldur þessi
hafi gert $110,000 skaða, Haldið er,
að slitnir rafvfrar á eftsa lofti, þar
sem miklar birgðir af eldspýtum
voru geymdar, hafi verið orsök
elds þessa.
Myndirnar á þessari blabsíðu
voru teknar sérstaklega fyrir
Heimskringlu á Islendingadeg-
inum hér í bænum 2. þ.m.
Flokksþing liberala.
Flokksþing liberala hér f Vestur-
fylkjunum var sett á mánudags-
kvöldið f samkomusalnum á Royal
Alexandi’a gististöðinni hér í bæn-
um. Fjórir forsætisráðherrar Vest-
urfylkjanna voru Jiar til staðar og
mörg hundruð fulltrúar liberal
flokksins úr öllum pörtum Vestur-
landsins. Var þingið sett með við-
höfn mikilli. — Fróðlegt verður að
heyra, hvernig fer á l>essu þingi.
Allir vita, að töluverð sundrung á
sér nú stað f liberal flokknum. Á
samskonar Jiingi, sem haldið var
í Toronto f vikunni sem var, varð
sú stefna ofan á, að þjóðinni bæri
að leggja fram alla sína krafta f
Jiarfir stríðsins og herskylda J>vf
óumflýjanleg lengur. Vonandi ber
l>essi stefna einnig sigur úr býtum
á þessu flokksjnngi liberala í Win-
nipeg, en sökum þess hve flokkur-
inn er nú sundraður í J>essu máli,
er 1)6 með öllu óvíst hvernig fer.
Verður skýrt nákvæmlega frá nið-
urstöðu Jieirri, sem þingið kemst
að, í næsta blaði.
Eigendaskifti á Can. Northern
járnbrautinni.
Stjórnin hefir nú afráðið að taka
að sér C.N.R. járnbrautina með
öllu, sem henni tilheyrir—gisti-
stöðum, kornhlöðum, skipum o. fl.
Að alt l>etta verður nú þjóðeign
má vafalaust telja þýðingarmikið
inenningarspor f sögu Canada-
þjóðarinnar. Ef til vill er þetta
líka spor í þá átt, að þjóðin eignist
allar helztu járnibi’autirnar f land-
inu. Um 40 miljónir dollara á Oan-
ada allareiðu í C.N.R. brautinni
og eignum J>ess félags. Eignarverð
l>essa félags í hlutafé í alt er meti-
ið að vera um 100 miljónir dollara:
svo ekki er nema um 60 miljónir
dollara virði af eignum að semja.
Nefnd hefi’ verið til sett að seinja
um kaupin, en gangi kaupin ekki
saman J>annig, verður þessu vísað
fyrir æðri dómstól.
Eins og sagt var frá hér í blað-
inu fyrir nokkru síðan, var C.N.R.
félagið komið í þær fjárhagskrögg-
ur, að J>að gat engan veginn borið |
sig lengur. Sambandsstjórnin setti
í vor nefnd til þess að rannsaka á-J
stand allra járnbrauta í Oanada.
Eins og menn muna urðu nefndar-
menn ekki á eitt sáttir og skiftust
í tvo flokka í málinu. Skýrsla meiri
hluta nefndar Jæssarar kom með
þá tillögu, <að allar l>ær járnbraut-
ir í Canada, sem í fjárhagskröggum
væru, yrðu keyptar af þjóðinni, því
heppilegra væri að brautir þessar
yrðu að J>jóðeign, en að stjórnin
veitti l>eim frekari fjárstyrk.
Skýrsla minni hluta nefndarinnar
kom aftur með gagnstæða tillögu
og ákvað heppilegast að stjórnin
veitti hinum fjárhagslega að-
þrengdu járnbrautarfélögum þann
fjárstyk, sem þær mættu til að fá
til þess 'að geta borið sig.
Um mál þetta hefir þingið svo
fjallað síðan og viðkomandi C.N.R.
félaginu urðu úrslitin eins og að
ofan er sagt frá. En G.T.P. járn-
brautarfélaginu, sem einnig var í
kröggum, hefir stjórnin afráðið að
lána hálfa áttundu miljón dollara
með því augnamiði að gera ef til
vill járnbraut þá einnig að þjóð-
eign áður langt líður.
Merkur maður látinn.
Símskeyti frá Englandi ibarst ný-
lega þess efnis, að þann 7. þ.m.
hefði liátist þar Sir Richard Mc-
Bride, fyrverandi forsætisráðherra
í British Columbia fylki. Hann
hafði ásamt fjölskyldu sinni dvalið
á Englandi um tíma undanfarið
og vtar í þann veginn að leggja af
stað heimleiðis til Canada aftur,
þegar hann veiktist. Hann var 47
ára að aldri þegar hann lézt. —
Vafalaust er hér fallinn í valinn
maður í flokki merkustu stjórn-
málamanna þessa lands. Var hann
í mörg ár riðinn við stjórnmál í
British Columbia fylki og fórust
honuin öll störf vel úr hendi. Árið
1901 var hann kosinn forseti Liber-
al-conservative flokksins og saina
ár var hann gerður að leiðtoga á
þingi. Gegndi liann forsætis ráð-
h'.t:"# stöðu í British Columbia 1
13 ár. Hann var einn af þeim stjórn-
málamönnum, sem ávann sér hylli
allra, við hvað sem hann fékst og
jafnvel á ineðal þeirra manna, sem
andstæðingar hans voru í stjórn-
málum.
-------o-------
Verzlunar erindreki Noregs
í Bandaríkjunum er nú Friðþjófur
Nansen, heimskautafarinn frægi.
Þessi mynd sýnir þær ungar stúlkur frá Winnipeg, er verðlaun
hlutu í knattleik kvenna ó Islendingadeginum 2. ág. hér í bænum.
Frá vinsti hlið að telja eru nöfn þeirra eru þessi: F. Goodman, G.,
Melsted, T. Stephenson, A. Bjamason, A. Jóhiannesson, E. Jónsson,
Mv Freeman L. Bjarnason, D. Bardal, T. Bardal.
Þessi myncl er af þeiin utanbæjamönnum, sem á Islendingadogin-
um, 2. ág. 1917, toguðu reipið úr höndum bæjarbúa, og hlutu verð-
laun fyrir, svo sem auglýst var. úr vinstri hendi að telja heita
þeir: H. Johnson, G. H. Sigurðsson, E. Erlendsson, G. Jóhannesson,
J. Jolmson, E. Johnson, R. J. Backman.
Þessi mynd er af þeim ungu meyjum frá Lundar, Man., er önnur
verðlaun hlutu í knattleik kvenna 2. ágúst 1917 hér í Winnipeg. —
Því miður geturn vér ekki birt nöfu þeirra, því þau eru oss ókunn.
Eftir að stríðið byrjaði var hann
lengi mjög þýzk-sinnaður í anda
og reyndi af ítrasta megni, bæði í
ræðuin og riti, >að fegra málstað
Þjóðverja. Fyrsta koma hans til
Bandaríkjanna var skömmu eftir
hann kom úr þeirri heimskaufcaför
sinni, sem gerði hann að heims-
frægum manni. Komst Irann þá
lengra norður á bóginn en nokkur
maður hafði áður komist. Eftir að
hann var kominn sigri hrósandi
úr ferð þessari heim til Noregs aft-
ur, varð hann meðlimur skólaráðs-
ins við háskólann í Ohristianiia.
Tók hann þá mikið að gefa sig við
stjórnmálum og átu stóran þátt í
aðskilnaði Noregs og Svíþjóðar.
Frá 1906 til 1908 var hann fulltrúi
Noregs í Lundúnaborg á Englandi.
—Hann er atkvæðamikill maður
og hefir ritað fjölda bóka, bæði
um náttúruvisindi og stjórnmál.
Ávarp Sir Roberts Bordens.
Um allan liinn brezka heim var
þess minst í byrjun þessa mámað-
ar, að þrjú ár væru nú liðin síðan
stríðið byrjaði. Við þetta tæki-
færi sendir Sir Robert Borden eft-
irfylgjandi ávarp til Canada þjóð-
arinmar:
“Einu sinni enn minnumst vér
þess örlagaþrungna dags, er Þýzka-
land fyrir þrein árum síðan sagði
öllu lýðvaldi og lýðfrelsi stríð á
hendur. Ákvörðun allra þjóða
hins brezka ríkis er nú við þetta
tækifæri endurnýjuð. Þenna dag
í dag eru þær eins fastákveðnar
og nokkurn tíma áður að haldia
uppi hugsjónum frelsis og réttlætis
með óbilandi staðfestu unz sigur
er fenginn.
“Þessi stund færir oss inargar
daprar endurminningar. Með sáru
hjarta hugsum vér út í alla þá fórn
og sorg, er þjóð vor nú hefir orðið
að þola, en um leið hljótum vér að
viðurkenna, að Canada hefir hald-
ið uppi vörn þenna tíma með
stærstu og sönnustu lýðveldis-
þjóðum heimsins. Vissulega hafa
ekki synir hennar þolað þrautir
og fallið á vígvelli til einskis, ef
frelsið á að hafa nokkra þýðingu
fyrir fiámtíð mannkynsins.
“Öfl hervaldsins og einvalds-
stjórnaanna eru enn þá öflug og
óeftirgefanleg; úrslit styrjaldarinn-
ar eru enn óákveðin. I Evrópu
fær hið nývaknaða lýðvald Rúss-
lands enn ekki notið sin að fullu.
Lýðveldið mesta hér í álfu, sem nú
berst á vora hlið, er enn í undir-
búningi. Slíkur undirbúningur
er óumflýjanlegur til þess að þjóð
sú geti hervæðst fullum krafti.
Enn þá hafa bandaþjóðirnar ekki
getað sameináð til fulls krafta
sína. Þetta verður seinna, en á
meðan stafar hætta af hinu sterka
og öfluga hervaldi óvinanna, ef
einliver af bandaþjóðunum dregur
sig í hlé og hættir að leggja fram
fullan kraft sinn, hvort sem þetta
orsakast af dugleysi eða vantrú á
kraft annara þjóða. Bandaþjóð-
irniar verða í sameiningu að neyta
allrar orku til þess að gera sigur-
inn vfsan. Annars er alt, sem þeim
er helgast og kærast, glatað og
framtíð mannkynsins vafin svört-
um og ægilegum skugga. Látum
oss hér í Canada fylkjast ótrauðir
undir sameiginlegt merki og hefja
( baráttuna annað ár til með þeim
óbifanlega ásetningi og með ör-
uggu hjarta, að duga vel þeim
málstað, er vorir hugprúðustu og
beztu dengir hafa barist og fallið
fyrir.”
0r bœ og bygð.
Frá Selkirk berst sú frétt í ensk-
um blöðum, að tvcir óþektir menn
hafi ráðist þar á Mrs. Elsie Hansen,
þegar hún á föstudagskvöldið var
á leiðinni- heiin til sín frá hreyfi
myndaleikhúsi, bundið fyrir augu
hennar og «vo flutt hana út fyrir
bæinn og fleygt henni þar f tjörn
eina. Að svð búnu skildu þeir við
hana og hefir augnamið þeirra
vafalaust verið að ráða liana af
dögum. Með naumindum gat Mrs.
Hansen bjargað sér og komist
heim til sfn. Gerði hún lögregl-
unni þá aðvart, en þegar þetta er
ritað hafa þrælmenni þessi ekki
fundist, og hvað fyrir þeim hefir
vakað með því að vilja ráða Mrs.
Hansen bana, vita engir að svo
komnu. — Hún er kona Hjartar
Hansen, sem vann hunda kapp-
keyrsluna frá Headingly til Winni-
peg í vor og tók þátt í samkyns
kappkeyrslu til St. Paul í vetur.
Einn af nemendum Jónasar Páls-
sonar hefir verið sæmdur silfur-
medalíu frá Toronto Conservatory
of Music við fjórða árs próf. Med-
alía þessi er gefin þeim, er hæsba
stigi nær f Oanada við vorprófin,—
Því miður er stúlkan ekki íslenzk,
en er ensk og heitir Margrét Thex-
ton.
Jóns Sigurðssonar félagið viður-
kennir eftirfylgjandi gjafir með
þakklæti: frá Mrs. Vilborgu Ein-
arsson, Vestfold, $2.50; frá Dorcas
félaginu f Glenboro $46.75, — Þeir
$15.00, sem áður er kvittað fyrir frá
kvenfél. “Bjarmi”, Árnes, átti að
vera: Unglingafélagið “Bjarmi” að
Árnesi.
Þann 4. þan. andaðist að heim-
ili foreldra sinna hér f bænum
ungfrú Ólafía Thorgeirsson, eftir
langavarandi veikindi. Hún var
dóttir O. S. Thorgeirssonar, kon-
súls, og konu hans. Jarðarförin
fór fram á þriðjudaginn. Hinnar
látnu verður nánara minst síðar.
Þann 7. þ.m. andaðist að heimili
sínu f Charleswood (Winnipeg)
Mrs. Málmfríður Jónsdóttir, kona
Þórodds M. Halldórssonar. Henn-
ar verðurhiánar getið síðar hér í
blaðinu.
Stefán Eiríksson, bóndi að Oak
View, var á ferð hér í byrjun vik-
unnar. Grassprettu kvað liann
vera lélega þar ytra þetta ár, en
útlit með uppskeru í meðallagi.
Hann bjóst við að skreppa ofan til
Selkik áður en hann héldi heim-
leiðis.