Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 08.11.1890, Qupperneq 6

26
ÞJÓÐVILJINN.
Nr. 6—7
ist við að styrkja og efla á allar lundir
pau blöð. er jafnaðarlega ganga í beint
berhögg við vilja liennar, og enda híeðast
að hennar háleitustu kröfuni, pá má segja,
að hún sé að stríða gegn sjálfri sér, eða
að hún sé sinn eiginn böðull.
J>að er líka næsta villandi og óheppilegt
fyrir pá blaðstjóra, er lnvfilega virða al-
menningsálitið, ef almenningur vanrækir pað
aðhald, er að framan er á minnzt; hvern-
jg eiga blaðstjórarnir að virða pá pjöð,
sem tekur pögul og pegjandi við hverju,
sem að henni er rétt? Er ekki öll von á
pví, að peim kunni enda að verða að hugsa
sein svo, að alinenningsáliti) ldjóti pó í
rauninni, hvað sem t. d. kosningum líður,
að vera peirra megin, pegar söniu menn-
irnir eru í sömu andránni annað veifið að
styrkja pað, seni poir látast vilja fella í
hinn svipinn?
Vér höfum líka í pví efni dæmin fyrir
oss deginum Ijósari, hvað „lsafold“ og
„jÞjóðólf" snertir, að pau virða nú orðið
einskis, hvernig kosningar fram fara, lield-
ur óvirða kjósendur, bregða peim öllum
brígslum og eigna peim óhreinar hvatir.
Samkvæmt pví er nú hefir sagt verið er
vonandi, að engum dyljist að optnefnd á-
skorun um blaðakaup fer í fullkomlega
rétta átt,
Má vera að menn í sumum héruðum
landsins sinni henni samt sem áður eigi
sem vert er, annað tveggja af meðaumkun,
eða af gömlum hirðu- og meiningar- mein-
leysis óvanda.
En „veldur at sá er varir“ ; pegar pjóð
vor proskast betur lærist henni að hafa
meiri alvöru í pólitík sinni, og pá fyrst er
líka pess að vænta, að einhverju verði á-
gengt, pegar meining fylgir máli.
IÐNAÐARASTANDIÐ A ÍSLANDI.
—o—o:o—o—-
Allir verða að viðurkenna, að pað heim-
ili er bezt farið, sem fæst parf að að kaupa
og minnst að sækja til annara; hið sama
gildir I*|n pjóðirnar; pví fleira sem pær
framleiða sjalfar til sinna eigin parfa, pví
sælli er.u pær. Vér vitum allir, að land
Vort nanileiðir lítið annað en afurðirland-
búnaðar og sjávarútvegs, og jafnframt vit-
um vér, að pai-fir vorar eru margfallt fleiri,
en pessar atvinnugreinar fá fullnægt. Tií
pess að fullnægja peim pörfum, sem landið
sjálft ekki getur fullnægt, verðum vér pví
að selja pað af framleiðslu pess, sem vér
megum missa, en af pví afgangur fram-
leiðslunnar ei’ lítill, land vort fjarlægt frá
aðalstöðvum verzlunarinnar, og ílutningar
að og frá pví par af leiðandi erfiðir og \
dýrir, ríður mikið á að verzlunin sé í góðu
lagi og uppfylling aðfengnu parfatina sem
minnst og sem mest takmörkuð. En hvern-
ig er pessari takmörkun nú varið hjá oss
íslendingúm ?
J>að er að lausn pessa spursmáls, er eg |
sérstaklega vil snúa mér í grein pessari,
með pví eg álít oss viðráðanlegra að liaga j
takmörkun parfanna eptir ástæðum vorum,
heldur en að hrinda verzluninni í pað horf,
er pörf vor krefur og liagur hennar leyfir,
sem, eins og nii stendur, virðist vanta mik-
ið á, enda er legu lands vors og pví sem j
af henni leiðir pannig varið, að auðsætt
er að framtíðarmegun vor byggist ekki á j
verzlunararði nema að eins að nokkru i
litlu leyti.
Finnast munu peir, sem telja fjölgun
parfa vott um meiining og framför; en eg
verð að vera á peirri skoðun, að pað sé
pví að eins. að atorkan vaxi að snma skapi
til fullnægju parfnnna, að minnsta kosti
pað er vinnuna snertir, til að fullnægja
peim pó ekki sé annað.
Fyrir og um miðja pessa öld var iðnað-
arástandið allt annað en nú ; pá smiðuðu
menn sjálfir ýms áhöld, er nú eru nær ein-
göngu að keypt, t. d. hestnjárn með nögl- j
um. ullarknmba, rokka, skrár, lamir, hnífa,
hamra, kistur, dragkistur og fjölda margt |
annað.
J>að er pví miður í raun réttri svo, að j
efnin til flestra iðnaðartegunda verðum vér
að fá frá útlöndum; pau fást fæst hér i i
landinu; en vinnuna á pessum efnum purf-
um vér alls ekki að kaupa, hana getuin
vér lagt til sjálfir, til pess höfum vér næg-
an tíma og næga vinnukrnptn, ef livort-
tveggja er vel notað; kunnáttuna til pess- j
arar vinnu ættum vér með liægu móti að ■
geta aflað oss, að svo miklu leyti sem vér
ekki pegar höfum liana, og hraðvirk áhöld
til vinnunnar mynduni vér smátt og smátt
eignast, pegar fram liðu stundir, ef rétt
væri á haldið. J>ó eru ýms efni til í land-
inu sjálfu, sem til iðnaðar lieyra og vinna
mætti úr, án pess að senda pau til útlanda,
eða að fá ígildi peirra muna, sem úr peim
mætti vimia, frá útlöndum, og skal eg stutt-
lega drepa á nokkur peirra.
Fyrst er pá að minnast á u 11 i n a ; af
henni er nú árlega útflutt kring um eina
og einn priðja úr miljón pund, eða sem
svarar 19—20 pundum fyrir hvern lands-
búa, í stað psss að ekki ætti eitt einasta
pund að vera útflutt óunnið af henni. En
pá er spursmálið: Orkum vér að vinna alla
pessa ull? Já, pví ekki pað, með hrað-
virkum áhöldum og góðri notkun tímans. I
J>á eru s k i n n i n , bæði af sauðfé og
nautgripum; af peim eru nú útflutt um
25 000, en pó kaupuin vér verkuð skinn
árlega fyrir hér um bil 40—50 pús. kr.,
bæði til söðlasmíðis, skófatnaðar og skinn-
klæða; með öðrum orðum, vér kaupum
skiun fyrir jafn mikla upphæð og vérselj-
um pau fyrir, en fáum aptur mik’ð færri
skinn en vér selduin sökuin pess. að nokk-
uð af peim gengur til flutningskostnaðar
fram og aptur, verkunar o. s. frv. —- Væti
ekki hyggilegra, að vér verkuðum skinnin
sjálfir; svo að gjaldið fyrir liana lenti hjá
landsmöiiiium.
Ef vér ekki sjáum oss fært að nota
b e i n skepna vorra sjálfir, livorki til úr-
smíða né áburðar, pá ættum vér að minnsta
kosti að hirða pau til að selja til útlanda;
par má fá nokkurt verð fyrir pau. Síð-
ustu árin hafa verið útflutt um 10 púsund
pund árlega og livert pund verið selt hér
fyrir 2 aura, pað eru 2 píis. kr.; en nú
er enguin efa undirorpið, að útflutningur
beina gæti tifaldast, og verð peirra að suma
hlutfalli.
(Niðurl. síðar).
Iðnaðarmaður.
AFLALEYSI er stakt við Faxaflóa,
og hefir par tæplcga aflast til soðs í haust;
liagur ýmsra purrabúðarmanna talinn mjög
bágborinn, ef ekki réttist úr með afla inn-
an skamms.
FJÁRSALA hefir verið mjög fjörug í
liaust; Coghill einn er sagt, að keypt liafi
nálægt 35 púsund fjár; sakir fjársölu pess-
arar liefir og kjötverð orðið all-viðunanlegt
í fastaverzlununum; í Reykjavík frá 20
til 25 aura pundið.
PRESTSKOSNING i Hvammspresta-
kalli í Dölum fór fram 4. okt.. og lilaut
kaud. K j a r t a n H e 1 g a s o n öll at-
kvæði; Kjartan pessi er sonur merkis-
bóndans Helga Magnússonar í Rirtinga-
liolti, og bróðir peirra bræðra séra Magn-
úsar á Torfastöðum og séra Guðmundar í
Reykholti.
SÝSLUMAÐIIR í Árnessýsluer
kand. polit. Sigurður Briem settur frá 1.
nóv. til næstkomandi fardaga; fleygt er
pvi, að Árnessýslu muni eiga að veita ein-
hverjum dönskum lögfræðingi, og vitum vér
eigi sönnur á, en illa láta Árnessýslubúar
pegar við orðasveim pessum.
ALJ>INGISKOSNINGIN í Vest-
m a n n a e y j u m fór svo, að kosningtt
hlaut í einu hljóði endurskoðandi Indriði
Einarsson; Sunnanblöðin pegja algjör-
lega um skoðanir hans i stjórnarskrármál-
inu, og er pað bezta sönnunin fyrir pví,
að hr. Indriði Einarsson fyllir eigi tniðlun-
arselskapinn, pví að tjaldað mun pví seni
til er hjá „miðlunarmönnuin“ á pessum
pcirra hörmungatíuium.