Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 09.08.1897, Síða 1

Verð árgfingsins (rainnst
40 arkir) 3 kr.; í Ameríku
1 doll. Borgist fyrir jtiní-
mánsðarlok.
ÞJÓÐVILJINN UNGI.
.. ..1= SJÖTTI Á RGANGTJR. .==-
->« .y ->;i- RITSTJÓRI: SKÚLI THORODDSEN. ==|f-§—4——
M 31-33.
Retkjavík, 9. ÁGÚST.
Uppsögn skrifleg, ógild
nema komin sé til titgef-
auda fyrir 30. dag júní-
mánaðar.
| 1897.
íhaldsstefnan nýja.
í blaði þessu heíir áður verið rækilega
sýnt fram á, að ekki væri um nema tvo
skynsamlega vegi að velja í stjórnarskrár-
málinu, annað-tveggja að halda eindreg-
ið, og með fullu fylgi, fram fyllstu sjálf-
stjórnarkröfum landsmanna, í sömu átt
eins og að undan förnu, eða að ganga
þegar að þeim stjórnarumbótum, sem feng-
izt geta, þótt minni séu, en æskilegt væri.
Ymsir þingmenn, og Ben. Sveinsson
þar fremstur í flokkí, hafa þó hvoruga
þessa leiðina valið.
Þeir hafa haflð nýja stefnu í málinu,
fallið að sinni frá kröfunni um landstjóra,
og innlenda ráðherrastjórn m. m., sem
þeir áður hafa fram fylgt.
Þeir vilja sætta sig við tilboð þau,
sem stjórnin hefir gert, að fá sérstakan
ráðherra, er skilji og tali íslenzka tungu*,
mæti á alþingi, og beri ábyrgð á stjórn-
arathöfninni yfirleitt, en jafn framt taka
upp í frumvarpið það ákvæði, — að sér-
mál íslauds skuli ekki lögð fyrir ríkisráð-
ið, — sem þeir vita, og játa, að stjórnin
ekki gengur að, og verður því öllu mál-
inu að falli.
Þeir játa, að ákvæði þetta sé óþarft,
með því að það felist í núgildandi stjórn-
arlögum vorum, og megi fá því öðru vísi
kippt í lag, eins og landshöfðingi hefir
svo greinilega sýnt fram á í bréfi sínu til
ráðherrans 20. des. 1895, en samt vilja
þeir endilega fá það inn í frv., láta allt
málið stranda á því einu.
Þeir játa enn fremur, að núverandi
stjórnarástand sé óþolandi, þjóðinni til ó-
hags og ógreiða, en samt vilja þeir endi-
lega hegna sér sjálfum með því, að halda
þessu ástandinu við.
Því að ímynda sér, að nokkur þeirra
manna sé svo skyni skroppinn, að hann
sjái eigi, að þessi nýja stefna leiðir beint
til þess, og éinskis annars, og er því í
*) Ben Sveinsson bar þó frain breytingartillögu,
og vildi fella það ákvæði, að ráðherrann skyldi
»8kilja og tala íslenzku11 (!), en neyddist, sem bet-
ur fór, til að taka hana aptur.
eðli sínu íJialdsstefna, væri að gera þeim
herrum helzt til lágt undir höfði.
Nái samkomulagsfrumvarp, er stjórnin
getur aðhyllzt, eigi fram að ganga á þessu
þingi, veit það hver maður, sem eitthvað
þokkir til politiska ástandsins, eins og það
er, að deilt verður um sama, sem nú, á
næsta þingi, fyrst sem fyrst er.
Menn verða þá engu nær að fá full-
kominni endurskoðun stjórnarskrárinnar
fram gengt, en nú, eins og þingið er skip-
að, og núverandi stjórnar-óstand helzt þá
óbreytt, hver veit hvað lengi.
Þetta hafa þeir og glögglega séð Tryggvi
Gunnarsson, Jón A. Hjaltalín o. fl., sem
þekktir eru að því, að vilja halda öllu
stjórnarástandinu í gamla öfuga horfinu,
og þess vegna sér nú þjóðin þá kynja-
sjón, að þessir menn takast í hendur við
Benedikt Sveinsson; annað getur þeim,
eptir undan farinni stefnu sinni, alls ekki
gcngið til þess.
Að Ben. Sveinsson nú gerist frumkvöð-
ull þessarar skaðvœnlegu íhaldsstefnu, get-
ur má ske skilizt, ef menn ímynda sér,
að hann hafi ósjálfrátt látið leiðast af
gremju yfir ómaklegum árásum „Grákolls41
o. fl., enda hefir hann og í öðrum málum
all-opt þótt hneigjast um of í apturhalds-
áttina.
En að aðrir skynsamir þingmenn, sem
ætla verður um, að í raun og veru vilji
sjá einhvern verJclegan árangur baráttu
sinnar í sjálfstjórnarmálinu, láti leiðast til
þess, að ana út á þessa nýju glapstigu
hans, sem með sanni má segja, að hvorki
séu héilir né hálfir, það er allt örðugra
að skilja, og ólíklegt, að þjóðin muni þakka
þeim það.
+0K+------
Síðasta úrræðið.
Þegar allar skynsamlegar ástæður þrýt-
ur hjá „Dagskrá,,, og hennar fylgifiskum,
til þess að hindra framgang stjórnarskrár-
málsins á þingi, þá er nú gripið til þess
óyndisúrræðis, að reyna að telja mönnum
trú um, að allir þeir, sem með málinu eru,
geri það af persónulegum hvötum, annað-
hvort af von um ný embætti, er hið nýja
stjómarfyrirkomulag kemst á, eða þá af
óvild til landshöfðingja.
Eins og við mátti búast er byrjað á
þeim manni, er fyrstur varð til þess, að
beina málinu í það horf, sem stjórnin hefir
tjáð sig fúsa til að aðhyllast.
í „Dagskrá" II. 27—8 er það gefið í
skyn, að dr. Valtýr Guðmundsson muni
hafa rægt Magnús landshöfðingja Stephen-
sen hjá stjórninni, af því að hann hafi
staðið „með þjóðinni“, en móti hinu háska-
lega leynibralli doctorsins (!), og yfir þessu
vatnar svo „Dagskrá“ ótal mörgum mús-
um.
En á hverju byggir svo „Dagskrá“
þessa vansæmandi rógburðar-aðdróttun sína?
Á engu öðru en því, að blaðið þykist
vita, að dr. V. G. hafi, er hann sendi út
„launungarbréfið“ sæla, ritað „nokkrum
þingmönnum“ í þá átt, að Magn. Steph-
ensen myndi ekki verða ráðherra íslands,
ef stjórnarfyrirkomulagið nýja kæmist á.
Hver hæfa er í þessu, látum vér ósagt.
— En þótt hann hefði skrifað, ekki að
eins „nokkrum", heldur jafnvel öllum þing-
mönnum í þessa átt, hvað væri þá van-
sæmandi í því?
Auðvitað alls ekkert, því að það er
hverjum manni ljóst, og „Dagskrá“ lík-
lega líka, að það er konungur einn, sem
því ræður, hvorn ráðgjafa hann tekur sér,
svo að ummæli dr. Valtýs hefðu aldrei
getað öðru vísi skilizt, en sém persónuleg
sannfæring sjálfs hans.
Og að draga út af þoirri sannfæringu
doctorsins þá rógburðar-aðdróttun, sem
„Dagskrá“ gerir, er auðvitað staðlausasta
fjarstœða, sem þyngst hlýtur að falla á
„Dagskrár“ ritstjórann sjálfan.
Að Magnús Stephensen hafi, um þær
mundir, er „launungarbréfið“ var skrifað,
staðið á móti pólitík dr. V. G., eru þess
utan all-djarfyrt 'osannindi, því að beri
maður saman tillögur landshöfðingja í bréfi
hans til stjórnarinnar 20. des. 1895 og
fyrirlestur dr. Valtýs í „Eimr.“ II. 1., dylst
það eigi, að hjá báðum er haldið fram ná-