Þjóðviljinn + Þjóðviljinn ungi - 25.03.1899, Page 2

102
Þjóðviljinn ungi.
YIII, 26.
þau í kendur sérstökum ráðherra með
lögákveðinni ábyrgð fyrir alþingi Islend-
inga.
Það hlýtur að verða Islendingum til
falls og foráttu, að sá ráðherra hafi sér-
mál Islands með höndum, er ekki hefur
öðrum stjórnarstörfum að gegna, og getur
því eingöngu gefið sig við þessum málum,
og orðið þeim, og öllum högum Islands
gagnkunnugur, í stað þess að nú eru
þessi mál í höndum bráðókunnugs manns,
sem hefur þau i hjáverkum, og engin tök
hefúr á því, að kynna sér þau, eða þarfir
Islands til nokkurrar hlítar.
Það hlýtur að verða Islandi til falls
og foráttu, að hinir tveir málsaðilar lög-
gjafarvaldsins, alþingi og ráðherrann,
geti persónulega unnið saman að hverju
einasta löggjafarmáli, í stað þess að nú
er slík samvinna alveg ómöguleg. —
Það er glæfraspor á sjálfstjórnarbraut-
inni, að lögleiða þá breytingu á stjórn-
arhögum vorum, að alþingi geti gjört
ábyrgð gildandi gegn ráðherranum, fyrir
hverja þá stjórnarathöfn hans, er það
telur koma í bága við velferð þjóðar-
innar.
Það er ennfremur glæfraspor, að taka
þeim bótum, sem fáanlegar eru á stjórn-
arfyrirkomulaginu, er allir telja lítt við-
unandi, í stað þess að liggja í árangurs-
lausu rifrildi þjóðinni til skaða og
skammar. -—
Svo vel samrýmast þessar kenningar
„Þjóðólfs“ við meginatriði Valtýzkunnar.
En það er eptir að athuga sannanir
„Þjóðólfs“ fyrir þessum staðhæfingum.
Já athuga sannanirnar, — sannanirn-
ar vanta alveg nú, sem fyrri. Þær hafa
enn ekki verið teknar með í rökfræði
andstæðinga stjórnbótarinnar 1897.
Það er ekki auðvelt, að hugsa sér
heilskyggnan mann í öllu meiri ógöng-
um, en þetta, í nokkru máli. —
Hrein og bein þrotalýsing töluvert
betri. — 8. St.
„Til búfræðingsins mikla“.
Eg þakka herra Birni Björnssyni fyrir
lesturinn um mig og horfellislögin í
„Þjóðólfi“; honum segist þar alveg eins
og við var að búast af honurn. Mér
þykir ekkert undarlegt, þótt honurn kunni
að vera í nöp við horfellislögin, eða þó
hann færi að mér fyrir vanþekkingu á
búnaðarmálefnum. Það sé því fjarri mér,
að skattyrðast nokkuð við þennan hálærða
búfræðing, út af horfellislögunum nýju,
og það því síður, sem ekkert það er með
rökum rekið, er jeg hefi um þau sagt.
Eg vissi það svo sem áður, að þessi bú-
spekingur myndi ekki telja búnaðarþekk-
ing mína á marga fiska, og mér kemur
heldur ekki til hugar, að jafna mér við
hann í þeirri grein. Að vísu hefegenn
kornizt svo af í búskaparhokri mínu, að
eg hef ekki verið kærður fyrir grimdar-
fulla meðferð og liordráp þess litla bú-
penings, er eg hef haft undir höndum,
túnkraginn minn hefur enn ekki staðið
i sinu, og matjurtagarðsholu hef eg mynd-
azt við að rækta, i stað þess að lána hana
öðrum til ræktunar. En hvað er að telja
þetta móti afrekum Reykjahvolsbóndans
gamla, sem hefur svo áþreifanlega sýnt,
hvilíkur afburða búfræðingur hann er,
þó ekki væri nema vorið 1897, að hann
má vel úr flokki svara, maðurinn sá, sér-
staklega þegar um meðferð á skepnum
er að ræða. Eg skal líka lofa honum
því, að taka ekki fram í, þegar hann
hefur orðið um búnaðarmálefni, sérstak-
lega um horfelli; eg veit, að hann talar
þar af meiri þekkingu og reynslu, en eg.
Kveð eg svo þennan einstaka bústólpa
og erkibúfræðing með vinsemd og sér-
stakri virðingu fyrir hans miklu búnað-
arverðleika.
Yigur 16. marz 1899.
Sigurður Stefánsson.
----ooojgooo---
Fiskley siö.
Það er útlit fyrir, að þessi vetur ætli
að verða einn hinn erfiðasti hér við Djúp,
þar sem svo má heita, að fiskilaust hafi
verið, síðan á haustnóttum.
Langvinnt fiskileysi getur þetta að
vísu ekki enn þá talist, en það er lang-
vinnt eptir því, sem vér Djúj>menn eig-
um að venjast.
Oss bregður við, ef forðabúrinu er
lokað i nokkrar vikur, og erum líka all-
flestir illa við því búnir.
Yæri búist við vetrinum, þó ekki
væri nema með meðal fyrirhyggju, sem
harðasta tíma ársins, þá ætti 4—5 mán-
aða fiskleysi ekki að hafa þegar í för
með sér almenn vandræði.
En við því er að gjöra, sem er, hér
byrjar fjöldi manna veturinn með tvær
hendur tómar, treystandi því, að vetur-
inn verði ekki síður en sumarið bjarg-
ræðistími.
Þessi von hefir líka mjög opt ræzt;
á vetrum hefur opt borizt hér eins mikil
og meiri björg á land, en að vorinu og
sumrinu. En búmannlega er ekki við
vetri-búizt á þennan hátt. Ognúþreifar
almenningur á því, að þessi von, eins og
aðrar, geta brugðizt.
En það er fyrir oss Djúpmönnum,
eins og reyndar svo mörgum Adamsbörn-
um, að ineðan vel lætur, er lítið hugsað
um, hve skjótt getur skipt um.
I góðu árunum hugsa menn allt of
lítið um að búa sig undir vondu árin;
þvi meira sem berst í bætur, þess meira
er brúkað hjá miklum fjölda fólks.
Hin síðari árin hefur tómthúslýðnum
fjölgað mikið hér við Djúpið, fólki, sem
ekkert hefur að lifa af, og sumt hvað
ekki vill af öðru lifa, en því, sem úr
sjónum fæst þann og þann daginn. —
Það eru auðvitað þessi keimilin, sem
skorturinn keimsækir fyrst, þegar sjórinn
bregst; varla svo aumt landbúhokur, að
ekki sé skár statt.
Oftraust má það að vísu kallast á
sjónum, að hann fullnægi daglega öllum
þörfum heilla heimila um hávetrartímann,
þegar tíðin opt og einatt ekki leyfir sjó-
sókn tímum saman, enda þótt ekki
sé aflalaust. En með þessu trausti eyðir
því miður margur maðurinn sumrinu sér
til lítils gagns, og byrjar veturinn.
Og hvað er svo sjálfsagðara, en sultur
og seyra, þegar sjórinn bregst, þar sem
svona mikið er á honum byggt.
Þessa eru dæmin einmitt nú, þau
heimilin eru víst þegar orðin ærið mörg,
sem heita meiga vita bjargarlaus.
En þau voru líka bjargarlítil í haust
sum hver.
Astandið hér við Djúp verður innan
skamms voðalegt, rætist ekki bráðlega
úr með afla.
Það verður heldur dauflegt að lifa,
þegar svo er ástatt á mörgum heimilum,
að heimilisfeðurnir vita ekki af hverju
lifa skal þann og þann daginn, og horuð
og svöng börn heimta brauð.
En skorturinn og bágindin geta jafn
framt orðið mörgum manni, sem annars
eitthvað hugsar um lífið, lærimeistari til
betri hagnýtingar á tíma sínum og efnum.
Og í þeim efnum höfum vér Djúp-
menn vissulega mikið að læra.
Aflaleysið ætti að kenna oss, að treysta
ekki of mjög upp á sjávaraflann; hann
getur alveg eins orðið svipull við Isa-
fjarðardjúp, eins og annars staðar.
Það ætti að kenna oss að hagnýta
oss sem bezt öll tækifæri til að sjá þörf-
um vorum borgið á heiðarlegan hátt.
Hve marga stundina, sem annars er
gagnslaus, gætu menn ekki gjört sér arð-
sama, með því að leggja meiri rækt við
jörðina.
Margur óræktar-móinn og grasleysis-
holtið lijá oss, sem nú er vita gagnslaus,
gæti á skömmum tíma orðið blómlegur
matjurtagarður, er margfaldlega launaði
fyrirhöfnina við hann.
Með því að brúka tómstundir vorar
frá sjóróðrunum, sem opt eru ærið marg-
ar, til þess að pæla í sundur þessa móa
og girða þá, i stað þess að ganga með
höndur i vösum, getum vér á skömmum
tíma fengið mjög mikið af hollu og nota-
legu bjargræði, og sparað oss margar
krónur í dýrum matvörukaupum hjá
kaupmanninum.
Það eru tómar viðbárur vorrar eigin
ómennsku, að hér við Djúp geti garð-
yrkja ekki fullvel heppnast, hvort sera
er rófna eða jarðeplarækt. Reynslan hef-
ur sýnt, að fá má hálfa til heila tunnu
af jarðeplum upp úr hverjum 10 fer-
hyrningsföðmuin, næstum á hverju ári,
auðvitað með all-góðri rækt.
Hver tunna af jarðeplum er oins góð
í bú að leggja, einkum fyrir sjávarbænd-
ur og tómthúsmenn, eins og :i/4 tunna
af rúgi, og stórum notalegri búdrýgindi,
þar sem mikið er brúkað af nýjum fiski.
Þetta bjargræði getur fjöldi manna
hér veitt sér, án þess að sleppa nokkrum
tíma niður frá öðrum arðvænlegri störf-