Lögberg - 08.08.1888, Síða 2

35 o g be v g.
MIDVIKUD. 8. ÁGÚST 1888.
ÚTOEFENDUR:
Sigtr. Jónasson,
Bcrgvin Jónsson,
Árni Friðriksson,
Einar Hjörleifsson,
Ólafur Þórgeirsson,
Sigurður J. Jóhannesson.
Allar upplýsingar viðvíkjandi verði á
auglvsingum í „Löghergi" geta menn
fengið á skrifstofu hlaðsins.
Hve nœr sem kaupendur Lögbergs
sldpta um hústað, eru þeir vinsamlegast
beðnir, að senda skriflegt skeyti
um það til skrifstofu hlaðsins.
Utan á öll hrjef, scm útgefendum „Lög-
bergs“ eru skrifuð víðvíkjandi hlaðinu,
œtti að skrifa :
The Lögherg Printing Co.
14 Korie Str., Winnipeg, Man
NAFNABREYTINGAR
ÍSLENDINGA.
Um þessar mundir, pegar landar
vorir eru að Jjyrpast hingað til
lands, virðist ekki eiga illa við að
minnast A pað atriði, sem grein
pdssi heitir eptir. Sumum kann að
virðast pað lítilfjörlegt og ómerki-
legt, en i raun og veru er pvi ekki
svo varið.
Eins og kunnugt er, heita íslend-
ingar, karlar og konur, lijer i land-
inu allan ólukkann— liggur oss við
að segja. Einkum er pessu svo
varið í Winnipeg, og sjálfsagt 1 öll-
um bæjum, par sem íslendingar eru.
En menn eru ekki heldur saklausir
af pessuin ósið úti í sveitunum.
Flestir hafa tvenn nöfn, íslenzk
orr óíslen/.k. íslenzku nöfnin nota
Ö
peir auðvitað, pegar peir eru innan
uin landa sína, en leggja pau nið-
ur jafnskjótt og peir standa frammi
fyrir hjerlendum manni, eða einhverj-
um öðrum en löndum sínum. pá
grípa peir til pess, sem peir „heita
á ensku“.
p<5 er pað alls ekki svo að
skilja, sem allir láti sjer nægja
með tvenn nöfn. Sumir kalla sig
ótal nöfnum. Einn heitir t. d.
Sveinn Grímsson, pegar hann kem-
ur hingað heiman af íslandi. Hann
kallar sig svo Svein Qrlmason
svona hversdagslega, pefíar hann
er innan um íslendinga. En hann
hefur svo annað spari-nafn, t. d.
Sveinn Vestmann, og pað notar
hann, t. d. pegar hann parf að
skrifa nafnið sitt, eða við önnur
sjerlega hátíðleg tækifæri. En
ineðal hjerlendra manna heitir hann
hvorki Sveinn, nje Grímsson, nje
Vestmann. Til að byrja með lætur
hann að öllum líkindum Englend-
inga kalla sig John Anderson.
Svo verður hann leiður á pví nafni,
°g pegar hann flytur sig eitthvað
til og kemur til ókunnugra manna,
pá notar hann tækifærið, og fer
að kalla sig Thomas Edison, eða
George Btjron. Einn íslendingur
kvað enda hafa staðið með ættar-
nafninu Christ á kjósendalista hjer
í Winnipeg.
pó að vjer höfum tekið hjer karl
mann til dæmis, pá er pað ekki af
pvi að kvennfólkið sje fastheldnara
við nöfu sín en karlmennirnir. pað
er síður en svo; svo algengt sem
pað er að karlmenn breyti nöfnum
sínum, pá er pó enn algengara, að
kvennfólk geri pað, svo framarlega
sem pað kemst f nokkur kynni við
hjerlent fólk.
Vjer skulum taka pað fram, að
petta er ekki með öllu ástæðulaust,
eða óafsakanlegt. Sumt fólk er hjer
um bil eða alveg nauðbeygt til að
breyta nöfnum sínum að meira eða
minna leyti. Hjer í landinu er kon-
an skyldug til að bera nafn manns-
ins síns, og börnin eiga að hafa
sama nafn og forehlrar peirra, nema
að einhverju leyti standi sjerstak-
lega á um pau, t. d. að aðrir hafi
gengið peim í foreldra stað, og hafi
fengið foreldra-rjettindi yfir peim.
pað er og ekki nema eðlilegt að
systkyni vilji hafa sama nafnið, eins
og tíðkast meðal flestallra siðaðra
pjóða. pvf verður heldur ekki neit-
að að „dóttur“-nafnið er einkar ó-
hent.ugt hvervetna annars staðar en
meðal íslendinga.
En pessi nafna-hringlandi, sem
nú á sjer stað, er sannarlega held-
ur ekki hentugur — hvorki fyrir
manninn sjálfan, sem pessi mörgu
nöfn hefur, nje aðra, sem að ein-
hverju leyti eiga eitthvað við hann
að skipta. pessi nafnafjöldi sama
mannsins getur valdið honum óum-
ræðilegra örðugleika og umstangs
við að ná rjetti sínum, einkuin par,
sem um erfðamál er að gera.
Stundum er ómögulegt að finna
pessa ínenn, pegar á liggur, og
enginn getur vitað, við hvern er
átt, pegar um pá er talað. örð-
ugleikarnir og ópægindin, soin af
pessu kunna að stafa, geta komið
fram í ótal myndum.
En auk pess er petta stök
ómynd.
Vjer erum ekki svo harðsnúnir
pjóðernismenn, að vjer heimtum af
mönnum að peir haldi pví af fslenzku
pjóðerni, sem er peim til verulegs
óhags hjer f landinu. pess vegna
ætlumst vjer ekki til pess, að menn,
hvernig sem á stendur, haldi nöfn-
um sínum óbreyttum, svo að t. d.
kona Sveins tírímssonar—svo að vjer
höldum oss við pað nafnið, sem vjer
tókuin til dæmis—, kalli sig Sig-
urlaugu Þhrðardóttur, eða að dótt-
ir hans kalii sig tívðrúnu Sveins-
dóttur o. s. frv. Vjer sjáum held-
ur ekki grand á móti pví að menn
taki sjer ný ættarnöfn, ef peir og
konur peirra og börn standa pá við
pessi nöfn. pað eru margir, sem
kunna illa við að kalla konur son,
og vjer skiljum pað, pó að vjer
sjáum ekki, að hverju leyti pað fer
ver í íslenzku en f öðrum málum.
Ættarnöfnin gefa og fslenzkum nöfn-
um tilbreyting, og pau gera auð-
veldara að aðgreina ættirnar.
En hitt förum vjer fyrst og fremst
fram á, að menn standi vió þau
nöfn, sem menn kalla sig, og að
hver heimti af konunni sinni og
börnum sínum, að pau standi líka
við nafnið; að menn kalli sig ekki
eitt í dag og annað á morgun; að
menn kalli sig ekki einu nafni með-
al hjerlendra manna og öðru með-
al íslendinga. Eins virðist ekki vera
til of mikils ætlazt, pó farið sje
fram á að bræður og ógiptar syst-
ur kalli sig sama ættarnafni. Ann-
ars er pýðingættarnafnannaað nokkru
leyti horfin.
Eins virðist óneitanlega eiga bezt
við að íslendingar taki sjer nöfn af
islenzkum uppruna, pegar peir breyta
nöfnum sfnum á annað borð. Auk
pess, sem pað sýnir ræktarsami við
og virðingu fyrir pjóðerninu, pá er
og nokkuð unnið við pað. pað er
óneitanlega hagur fyrir íslendinga,
að peir sjeu sem mest teknir til
greina í pessu landi. En pví meir
verða peir teknir til greina, sem
pað stendur Ijósara fyrir hjerlend-
um mönnum, hve margir Islend-
ingar eru. íslenzk nöfn eru sú
bezta auglýsing fyrir mergð íslend-
inga. Og að sama skapi verður
ógagn að pví f pessu tilliti, ef
peir fara að leggja pað í vana
sinn að leggja íslenzku nöfnin nið-
ur; pað veikir hugmynd pá um
þjóðarheild íslendinga, sem óskandi
væri að kæmist inn í Ameríku-
menn.
En annárs er óhætt að segja, að
pað eru langt um fleiri íslendingar,
karlar og konur, sein breyta nöfn-
um sfnum, en peir sem nokkra á-
stæðu hafa til pess; og peir breyta
peim langt um meira, en peir ættu
að gera. pað er algeng viðbára
að Aineríkumenn geti ekki nefnt
pessi íslenzku nöfn, og pess vegna
breyti menn peiin. En pað er
sannarlega engin ástæða. Nöfn Is-
lendinga eru ekki vitund tornefnd-
ari en nöfn margra annara pjóða,
sein ekki dettur í hug að breyta
sínum nöfnum, og Englendingar
geta auðvitað nefnt öll nöfn, ef
peir nenna pví. pegar íslendingar
koma hingað til lands, eiga peir að
læra mál hjerlendra manna og alla
háttu peirra, og allir kannast við
að íslendingar geri pað rækilega —
betur en flestar aðrar pjóðir, sem
ekki tala ensku heima fyrir. pað
er J-á sannarlega ekki til of mikils
mælzt, pó að hjerlendir menn sýni
peim svo mikla tilhliðrunarsemi
að kalla pá pað, sein peir heita,
pó að pað sje ofurlítil fyrirhöfn
að læra að nefna pessi nöfn. Og
pað er óvirðulegt og sleikjuskap-
ur við hjerlenda menn að heimta
pað ekki.
SMmarnafni sínu ætti enginn
maður að breyta. Hann heitir pví
nafni, og pað er rangt og óafsakan-
legt að vera að afbaka pað, eða taka
sjer annað í staðinn fyrir pað. öðru
máli er að gegna um pað, pó menn
geri föðurnöfn sfn að ættarnöfnum,
eða taka sjer ný ættarnöfn, eins
°g vjer höfum pegar bent á. En
um frain allt—kallið yður ekki sínu
nafninu í hvert skiptið; standið við
pað nafn, sem pjer heitið, eða hafið
valið yður, hvort sem pað er enskt
eða íslenzkt. pví að nafna-hringland-
inn er til skammar, og getur verið
til mikils tjóns.
Hppshcran á stímsta ari
f Manitoba.
Eptir Free Press.
Síðustu rannsóknir viðvfkjandi
uppskeru ársins 1887 sýna að pað
er svo langt frá að hún hafi orðið
minni en skýrslur Verzlunarfjelags-
ins ætluðust á, að hún hefur orðið
meiri en fjelagið bjóst við. í sfð-
astliðnum septembermánuði gizkaði
fjelagið á að öll hveiti-uppskeran
mundi verða 12,000,000 bushela;
pað bjóst við að af pessum 482,000
ekra, sem hveiti hafði verið sáð í,
mundi verða að meðaltali 28 bush-
el af ekrunni. pvílík ágizkun var
geysilega há, og allur hinn hluti
landsins varð hissa og trúði ekki.
Önnur eins uppskera er dæinalaus
f annálum akuryrkjunnar f Norður-
Amerfku. Nú kemur pað fram, að
pó ágizkunin væri stórkostleg, pá
var hún pó of lág; hveitiuppskera
ársins 1887 hefur f raun og veru
verið 14,0(X),000 bushela. Á pessu
getur enginn vafi leikið, pví að
Verzlunarfjelagið liefur komizt að
pessari niðurstöðu eptir mjög vand-
aða og nákvæma rannsókn. Við-
víkjandi hveiti, sem flutt hefur ver-
ið út úr fylkinu ómalað, pá hefur
fjelagið komizt að pví, hve
mikið Jjað var með pví að ganga
í gegnum skýrslur kornumsjón-
armannsins, og pess hefur ver-
ið gætt vandlega að draga frá all-
ar hveitisendingar, sein áður hefur
verið minnzt á f skýrslunum. Fje-
lagið hefur fengið að vita, hve
mikið var malað af hvóiti í fylk-
inu, með pví að skrifa umburðar-
brjef til allra malara f fylkinu og
fá svör frá peim viðvfkjaridi pessu.
Auðvelt liefur verið að gizka á um,
hve nnklu hveiti hefur verið hald-
ið eptir til útsæðis; petta ár hefur
hveiti verið sáð í 520,000 ekrur, og
menn vita, hve mikið fer að með-
altali á ekruna. Sömu nákvætnni
hafa menn fylgt til pess að komast
eptir, hve mikið er fyrirliggjandi
hjá mölurum og fiutningainönnum.
Niðurstaðan af rannsóknum fjelags-
ins er pessi:
Hveiti flutt til Austur-Canada
og Norðurálfunnar...........8,500,000
Malað f Manitoba............2,600,000
Ilaft til útsæðis í 520,000 ekr. 1,100,000
lljá mölurum, flutninga-
mönnum og hændum, og á
að koma a þessa árs markað. .1,200,000
13,400,000
Sje við petta bætt pví hveiti,
sem haft er til matar á bújörðun-
um, pví, sem enn er ópreskt, og
pví, sem er of langt frá markaði
til pess að koma fram á pessu ári,
pá verður pað samtals um 14,1X10,000
bushela. 1(5,000 búendur eru í
fylkinu, og pví koma að meðaltali
875 bushel á hvern bónda; í 482,000
ekrur var hveiti sáð, og pví verður
meðaluppskera af ekrunni 82,4
bushel. Jafn-ríkuleg uppskera er
dæmalaus. Á pví leikur enginn
vafi lengur, að Manitoba sje pað
frjósamasta hveitiland í heiminum.
Hingað til hefur bygg ekki verið
ræktað til mikilla mttna, og bænd-
ur vorir hafa gefið pví lítinn gaum.
Á fáeinum sfðustu mánuðunum hef-
ur pað uppgötvazt að Manitoba-
bygg tekur langt fram öðru byggi
til pess að búa til rnalt úr, og sú
uppgötvun hefur orðið til pess að
byggakrarnir eru nú frá 20 til 80
af hundrað stærri en síðastliðið ár.
Hafrauppskeran# var að öllu leyti
mjög góð. Yerzluuarfjelagið metur
útfluttar vörur frá Manitoba árið
1887 — að undanteknum loðskinn-
um — á pessa leið.
Hveiti...................$4,675,000
Malað liveiti og úrsigti.. 1,250,000
Hör og þuð, sem úr honum
er unnið................... 130,000
Bygg...................... 140,000
Ifafrar og haframjöl....... 280,000
Mjólkurvörur, egg, jarðepli,
kálmatur, ull, húðir,
flskur o. s. frv........... 600,000
Samtals................. $7,065,000 ~
í>að parf ekki að taka pað fram,
að ekkert akuryrkjulajd liefur áð-
ur getað sýnt aðrar eins dásemdir.
Áreiðanlegar skýrslur frá hjer um
bil 50 stöðum, sem vörur eru flutt-
ar frá, benda á, að ef nokkur munur
skyldi verða á hveitiuppskerunni í
fyrra og í ár, pá sje hann sá, að
hún verði enn meiri í suinar, og
°g pað vita menn að hveitiakrarn-
ir liafa stækkað um hjer um bil
20 af hundraði, og nú eru peir
hjer um bil 520,000 ekrur.
8ÝNINGIN
í KAUPMANNAHÖFN.
Srjef frd frjettaritara „Lögbergs“ d xýn-
ingunni.
Kaupmli. 8. júlí 1888.
Um pessar mundir er mesti fjöldi
útlendra manna saman komínn hjer
í Höfn. Flestir eru komnir til pess
að sjá sýninguna. Hjer eru menn
frá öllum pjóðum Norðurálfunnar,
en að tiltölu er pó mest af Djóð-
verjum. Fullyrt er og að von
sje á allmörgum vestan um haf.
Árið 1883 var pað fyrst ráðið
að lialda skyldi sýningu pessa.
Fyrsti hvatamaðurinn var Ph. Schou,
formaður iðnaðarfjelagsins hjer i
Höfn, og hefur hann inest allra
manna að henni unnið. 12. d. mars-
inánaðar 1887 var byrjað að reisa
sýniiigarhöllina og 18. d. maím. p.
á. var sýningin ojmuð fyrir al-
menninc.
Sýning J>essi er haldin til minn-
ingar uin að 25 ár eru liðin síðan
Kristján konungr 0. tók við ríki í
Danmörku, og að 50 ár eru liðin síð-
an iðnaöarfjelagið var stofnað, en
pó einkum til íninningar um pað,
að 100 ár eru nú liðin síðan ból-
festuánauðinni var ljett af bændum
í Danmörku.
Sýningin er haldin á aðal-
skemmtistað Kaujmiannahafnar á
suinrin, er Tívolí heitir. Land J>að,
er sýningunni er ætlað, er 40 tunn-
ur lands. Til samanburðar má pess
geta, að völlur sá, er ætlaður er
heimssýningunni í Parísarborg að
ári, er að eins lítið eitt stærri.
Kotnaðurinn við að reisa sýning-
arhöllina og leigja land handa sýn-
ingunni varð nálægt 2 millíónum
króna. T>að væri fróðlegt að vita,
hve mikils virði hún er með öllum
peim dýrgripum o g listaverkum,
sem á henni má sjá. En J>að veit
víst enginn.
Dað var upphaflega tilgangur sýn-
ingar J>essarar, að sýna iðnað, land-
búnað og listaverk norðurlanda, og
J>eim tilgangi hefur fullkomlega ver-
ið náð, J>ví Svíar og Norðmenn
spöruðu ekkert, til J>ess að iðnað-
ur J>eirra gæti komið fram í sem
glæsilegastri mynd. UinfT Norð-
manna veitti jafnvel meira fje til
sýningarinnar en stjórnin fór fram á.
Það er að eins eitt land af norð-
urlöndum, sem allir liljóta að reka
augun í, hvað lítið er frá á sýning-
unni. Dað er í s 1 a n d.
Eins og kunnugt er, reitaði al-
J>ing að veita fje til sýningarinnar.
Dað var líka við búið. íslenzku
alpingismennirnir hefðu varla verið
íslenzkir alpingismenn, ef [>eir hefðu
ekki gjört J>að. Sú hugsun er allt
of almenn á íslandi enn, að allt
sjo lítilsvirði, sem fer fram hjá Dön-
um, eða, ef menn ekki telja J>að
lítilsviröi, J>á sje [>að skylda allra
ættjarðarvina að segja svo. Hva5
sem prætumálum Dana og íslend-
inda annars viðvíktir, J>á verða pað
íslendingar eiriir, sem bera hallann
af peim misskilningi í pessu sem
öðru.
í J>etta skifti hefðu íslendingar
sjálfsagt ekkert J>arfara verk getað
unnið sjálfum sjer, en vanda sem
allra bezt til sýningar pessarar. Á-
litið hefði vaxið á peim vörum, sein
íslendingar hafa að bjóða. Menn
hefðu veitt íslandi mein eftirtekt
en áður. Og hefði íslenzka sýning-
in verið eins vel úr garði gerð
eins og mögulegt hefði verið, [>á hefði
enginn danskur maður porað að
segja nú fyrstu árin, að íslend-
ingar væru hálfgerðir skræl-
ingjar.
En íslenzka sýningin verður eng-
um íslendingi til ánægju, og ís-
landi ekki til sóma. Það er fátæk-
legra í íslenzka horninu, en í nokkru
öðru horni á sýningunni.
Að hún pó ekki varð ver úr garði
gerð en hún er, er inest að pakka
í>ví, að Tryggvi Gnnnarsson
gekkst fyrir samskotum hjer í Ilöfn,,
til pess að bæta ögn upp hugsun-
arleysi [>ingsins, en eins og nærri:
má geta, urðu J>au samskot J>ó ekki
eins mikil °g pörf var á.
Rjett hjá Islenzku sýningunni er
sýning Grænlendinga, Hún er kcm-
ungborin í samanburði við íslenzku
sýninguna.
En pví fer annars fjarri að sýn-
ing pessi sje að eins frá norðurlönd-
um. Djóðverjar, Frakkar, Englend-
ingar, ítalir og Rússar hafa einnig