Lögberg - 03.08.1899, Qupperneq 4

4
LÖGjBERG, FIMMTUDAGINN 3. ÁGÚST 1899.
LOGBERG.
Gefið út aö 309^ Elgin Ave.,WiNNlPBG,MAN
sf Thí Lögberg Print’g & Publising Co’y
(Incorporated May 27,1890) ,
Ritstjóri (Editor): SiGTR. JÓNASSON.
Eusiness Manager: M. Paulson.
AUGLÝSINGAR: Smá-anglýsingar í eltt skifti 25c.
fyrir 30 ord eda 1 Jml. dálkslengdar, 75 cts um
mánndinn. A itærri auglýsingum um lengri
tíma, afsláttur efiir samningi.
1/CSTAD \-SKlFTI kaupenda verdur. ad tilkynna
sk iflega og geta um fyrverandi b ústad jafnfram
Utanáskripttil afgreidslustofubladsins er:
The Logberg Printing & Publishing Co.
P. o.Box 585 “
Winnipeg.Man.
Utanáskrip ttil ritstjórans er:
£diior Lftifberjr,
P ‘O. Box 5 85,
Winnipeg, Man.
_ samkvæmt landslögnm er uppsögn kanpenda á
ladiógild,nema hannsje skaldlaus, þegar hann seg
rnpp.—Ef kaupandi, sem er í skuld vid bladid flytu
« 1 tfeilum, án þess ad tilkynna heimilaskiptin, þá er
þad lyrir dómstólunum álitin sýnileg sönnumfyrr
rettvisnm tilgangi.
FIMMTUDAGINN, 3. ÁGtJST 1899.
Enn nm „pallinn“.
Vér vorum ekki búnir að at-
huga nema 7 „plankana" (greinarn-
arnar) í „palli“ (stefnuskrá) aftur-
Jialdsmanna í síðasta blaði Lögbergs,
svo vér tökum nú liinar aðrar til
yfirvegunar.
8. gr. er um, að fylkið fái al-
gerð umráð yfir öllu skólalandi sínu
og peningum þeim, sem inn liafa
komið og inn koma hér eftir fyrir
selt skólaland.
Greenway-stjórnin hefur að
undanförnu verið að krefjast þess,
að sambandsstjórnin afhendi fylk-
inu alt skólaland þess, og það eru
sterkar líkur til að þessi krafa verði
uppfylt. Enn fremur hefur Green-
way-stjórnin krafist, að henni séu
afhentir allir peningar, sem inn
hafa komið fyrir selt skólaland og
sem nú eru í höndum sambands-
stjórnarinnar. En þegar fylkis-
stjórnin heimtaði $300,000 af þess-
um peningum og neðri deild þings-
íns í Ottawa hafði samþykt að af-
henda þá, greiddu afturhaldsmenn
í efri deildinni atkvæði ámóti frum-
varpinu, og með því þeir eru í meiri-
hluta í hinni óþjóðlegu cfri deild
Ottawa-þingsius, gátu þeir ónýtt
frumvarpið og hindrað, að fylkið
fengi sína eigin peninga. Fram-
koma flcstra afturhaldsmanna í
fylkisþinginu hefur verið svipuð,
því þeir haf'a greitt atkvæði á móti
því að f'ylkið fengi þessa peninga,
tscru afturhalds-flokkurinn þykist
nú vilja að fylkið fái. Hið eina,
sem er að græða á þessari 8. gr., er
það, að afturhalds-flokkurinn viður-
kennir með henni, að stefna frjáls-
lynda flokksins só rétt í þessu móli
og að afstaða efri deildarinnar í
Ottawa-þinginu ogafturhaldsflokks-
ins hafl verið ramvitlaus að undan-
föriiu—þar með afstaða Hugh John
Macdonalds, sem í fyrralýsti yfir því
að efri deildin hefði gert rétt þegar
hún neitaði að samþykkja frumvarp-
ið um að borga fylkinu $300,000 af
eigin peningum þess!
9. gr. er um, að engir menn, sem
eitthvað eru riðnir við framkvæmd
réttvísinnar, þar á meðal friðdómar-
ar o. s. frv., séu útnefndir nema þeir
séu viðurkendir málsmetandi menn
og óháðir pólitík.
þetta er ein af hlægilegu grein-
unum í nítjánföldu stefnuskránni,
því ef menn þessir ættu að vera ó-
háðir pólitík, þá yrðu þeir að vera
óháðir ríkinu, óhóðir löggjafarvald-
inu, óháðir stjórn fylkisins og öllu
sem þeir verða eðlilega að vera háð-
ir. Ef afturhaldsmenn meina, að
menn þessir ættu að vera óháðir*
flokka-pólitík, þá hefur undanfar-
andi reynsla sýnt.að þeir eru manna
ólíklegastir til að framfylgja sínum
eigin kenningum, því flokks-pólitík
hefur ætíð gripið inu í alla mögu-
lega liluti hjá þeim og þeir hafa ein-
gör.gu útnef’nt menn úr sínum eigin
ttokki í þau cmbætti, sem hér er um
að ræða.
10. gr. er um, að þegar tekjur
fylkisins leyfi það, þá skuli komið á
fót og haldið við akuryrkjuskóla,
og einnig tekniskum skóla, sem alls-
konar smiðir og aðrir geti fengið
praktiska kenslu í.
Frjálslyndi flokkurinn er lík-
legri til að koma þessháttar skólum
á fót „þegar tekjur fylkisins leyfa
það“, því Greenway-stjórnin hefur
að undanförnu styrkt öll þessháttar
málefni af öllum mætti, og lætur nú
kenna ýinislegt í alþýðuskólunum
sem lýtur að akuryrkju.
11. gr. er um, að fylkið skuli
eignast járnbrautirnar þegar kring-
urnstæður þess leyfa, og skal þeirri
grundvallarreglu frandýlgt, að eng-
in járnbraut fá styrk nema með því
móti, að fylkisstjórnin íai að ráða
hvað sett er fyrir flutning á þeim og
hafi rétt til að kaupa þær.
Greenway-stjórnin hefur í raun
og veru ætíð framíýdgt þeirri stefnu,
sem þessi grein ræðir um, og er með
því, að fylkið eignist járnbrautirnar
„þegar kringumstæður þess leyfa".
þessi grein er auðvitað játning um,
að kringumstæður fylkisins leyíi því
ekki að eignast járnbrautirnar
svo greinin er í rauninni ekkert
nema ryk, sem afturhaldsmenn eru
að kasta í augu kjósendanna.
12. gr. er um, að þess só krafist,
að öll stjórnarlönd (crown lands)
innan Manitoha verði afhent fylkinu.
það er nokkuð skrítið aS rekast
á svona grein í stefnuskrá at'tur-
haldsmanna eftir alt það, sem á und-
an er gengið. Frjálslyndi flokkur-
inn hefur frá upphafi vega haldið
því fram, að Manitoba ætti heimt-
ing á þvi, engu síður en Ontario-
fylki, að ráða yfir sínum eigin lönd-
um. Afturhaldsmenn hafa aftur á
móti, ekki einasta mótmælt þessari
kröfu, heldur neitað fylkinu um
sanngjarna borgun fyiir löndin.
Greenway-stjórnin fer f'ram á sann-
gjarna borgun fyrir löndin, sem aft-
urhaldsstjórnin sáluga gaf burtu og
gæddi vinum sínum hezt á, og hún
(Greenway- stjórni n) fer auk þess
auðvitað fram ó það, að fylkið fái
full umráð yfir öllum þeim löndum,
sem enn eru í höndum sambands-
stjórDarinnar. Fyrraatriðiðer auð-
vitað aðal-atriðið nú þegar lítið sem
ekkert, tiltölulega, er eftir af lönd-
unum.
13. gr. er um, að sveitum sé
veitt þannig löguð hjálp, að fylkið
ábyrgist vexti af skuldabréfum
þeirra þegar þörf gerist og þau eru
nægilega trygð.
það getur verið að þær sveitir
séu til, sern gangast fyrir ákvæðinu
í grein þessari, en fleiri munu hinar
verða, sem álíta grcinina ekki ein-
ungis óþarfa heldur viðsjárverða og
óhafandi. Eigi Hugli John Mac-
donald og hans lið að skera úr því
hverær „þörf gerist“ og hvenær
skuldabréfinn eru „nægilega trygð“,
þá má óliætt gera því skóna að
minsta kosti, að sveitirnar þar sem
vesalings útlendingarnir búa, menn-
irnir, sem Mr. Macdonald kallar „a
lot of ignorant foreigners" og ekki
eiga að hafa atkvæðisrétt þegar
hann er kominn til valda, það er ó-
hætt að gera því skóna segjum vér,
að „þörf gerist" naumlega til þess að
hjálpa þeim sveitum, enda mundu
skuldabréf hinna „fávísu útlend-
inga“ naumast verða „nægilega
trygð“. Hið eina, sem útlending-
arnir bæru úr bíturn hjá Mr, Mac-
dunald, yrði það,- að þeir fengju að
greiða sinn skerf af vöxtunum.
14. gr. hljóðar svona: „Alment
jafnrétti“.
það hefur verið hlegið ósköpin
öll að þessari stuttu grein. það, sem
hefur, meðal annars, gert pólitisku
flokkana liér í Canada ólíka, er það,
að frjálslyndi flokkurinn hefur
haldið fram almennu jafnrótti. Aí't-
uvlialdsmenn aftur á móti hafa reynt
það hviið eftir annað, jafnvel hér í
Manitoba, að láta útlenda innflytj-
endur ekki njóta réttinda þeirra,
sem þeim er heitið þegar þeir flytja
hingað, og þeir eiga með öllum rétti.
þannig voru atkvæði íslendinga
ónýtt einusinni með því að hrenna
atkvæða kassann,ogeinn af forkólf-
um afturhaldsflokksins lýsti einu
sinni yfir því, að hann vildi ekki ná
þingkosningu með atkvæðum íslend-
inga. Nú skyldi maður ímynda sér,
að með samþykt stuttu jafnréttis-
greinarinnar hreyttist þetta gersam-
lega, og væri slíkt ánægjuefni fyrir
Islendinga, ef svo ólíklega tækist til
að þeir yrðu að búa undir aftur-
haldsstjórn hér í fylkinu. Nei,
jafnréttis-greinin nær ekki til út-
lendinganna. Mr. Macdonald hefur
síðan lýst yfir því, að þeir eigi ekki,
þegar hann sé kominn til valda(!),að
fá horgaraleg réttindi fyr en þeir
geti lesiö ensku, og hlýtur slíkt í
mörgum tilfellum að þýða það, að
rosknir menn, sem hingað flytja, fá
aldrei borgaraleg réttindi.
Hugh John Macdonald, leiðtogi
afturhaldsmanna hér í fylkinu, er
nú á ferðinni þessa dagana um þvert
og endilangt fylkið til þess að lofa
kjósendunum að heyra, hvernig hann
ætli sér að „hafa það“ þegar hann sé
orðinn stjórnar-formaður(!) Allir
þeir, * sem Greenway-stjórninni
fylgja, brosa í kampinn eftir hverja
ræðu, sem Mr. Macdonald heldur, en
andlit allra hinna skynsamari í
flokki afturhaldsmanna sjálfra lengj-
ast æ því meir og verða sútarlegri.
Allir hafa heyrt íslenzku þjóðsöguna
um prestinn, sem var spuröur að
því, hvernig áhrif' ræðan hans hefði
haft á tilheyrendurna, og presturinn
svaraði á þá leið, að ræðan mundi
hafa þótt dæmalaust góð því að all-
ur söfnuðurinn hafi hlegið stöðugt,
nema foreldrarnir sínir—þau hatí
altaf verið grátandi. Mr. Macdon-
ald er lifandi eftlrmynd af prestin-
um f þjóðsögunni. Et'tir því sem
hann talar meira, eftir því sjá aftur-
haldsmenn hetur og betur hve barna-
legt það er að láta sér til hugar
koma aðra eins fjarstæðu og þá, að
þeir nái nokkurntíma völdum undir
hans forustu.
Á öðrum stað í blaðinu er sagt
frá yfirlýsingu, sem gerð var í Otta-
wa þinginu út af ástandinu í Trans-
vaal. Kruger forseti ieggur allar
borgaralegar skyldur á útlendingana
þar, en neitar þeim um borgaraleg
róttindi. Bretar reyna á allan hátt
að rétta hluta útlendinganna, og
lýsti Ottawa þingið yfir því í einu
hljóði, að það samþykti hjartanlega
uær tilraunir Breta. Só það rangt
af Kruger gamla að fara svona með
útlendingana í Transvaal þá getur
naumast verið rétt af Hugh John
Macdonald að heita sömu aðferðinni
við útlendingana í Manitoha. Eini
vegurinri til þess að útlendingarnir,
sem hingað flytja, fái borgaraleg
réttindi, þó þeir séu ekki leiknir í
ensku, er sá að lilynna ekki að nciö-
um Macdonalds mönnum.
Smjör- og ostafíjörð.
Reynzla þeirra, sem fengist bafa
við amjör- og ostsgjörð hér í fylkinu,
gefur mönuuin paiflegar bendingar,
sem bæði bæDdur og peir, sem verzl*
með vörurnar, gerðu vel að athuga-
t>essi tegund iðnaðaiins hefur verið
studd og bjálpað áfram af stjórninni,
bæði fylkisstjórninni og sambands-
stjórninni, auk pess sem ýmsir ein-
8takir menn hafa látið sér mjög SVO
umhugað um að auka pekking bænda
á öllu því,sem að smjör- og ostagjörð
lýtur, og pað er lítill vafi á því, að
svo framarlega að bændur gefi pessu
nokkurn verulegan gaum, pá má gera
þessa iðnaðargreiu stór pýðingar-
mikla, bæði fyrir bændur sjálfa og
fylkið í heild sinni. Tilraunir pæG
sem gerðar hafa verið á liðnum tfm*
um að auka pekking fólksins á pessu,
hafa alls ekki verið til ónýtis. Bæ®1
smjör og ostar,sem sýndir voru á sýn*
ingunni hér í Winnipeg, og einS
mjólkurkýrnar, sem par voru til sýn*
is, báru vott um, að pessi grein bún-
aðarins hefur tekið stórmiklum frani'
förum á sfðati árum. Samt sem áður
geta menn enn laert mikið pessu við*
víkjandi, og pó nokkrir væru, se®
hefðu pegar nægilega pekkingu, pá
er pað aðeins minni hlutinn af fólk*
inu; meiri hlutinn veit, enn sem koui*
ið er, langt of lítið um petta til pe"
maður geti vonast eftir, að Mani*
toba-fylki standi eins framarleg»>
hvað framleiðslu pessara vörutegunda
snertir, eins og pað ætti að standa og
mun að líkiudum stacda pegar tím®r
líða fram.
Einn af peim örðugleikum, sem
nú mæta manni, er, að smjörið er flvo
misjafnt að gæðum. Þetta kemur
enn Ijósara fram í pvf sem búið er til
á verkstæðunum, en pvf sem bændur
búa til heima hjá sér. Reglur pær>
sem verkstæða eigendur nota við til*
búning smjörsins, eru svo margvíS'
legar, að pað eru varla uokkrir tvetr
sem fara eins að. Þetta, eins og ge*‘
ur að skilja, er ein ástæðaji fyrir pví>
að pessi mismunur 4 sér stað. t>ar
auki eru geymsluhúsiu, sem smjörið
er geymt f eftir að pað er búið til, sv0
ólfk, að pað er eitt meðal annars sem
hefur áhrif á útlit pess og gæði. Sum
geymsluhúsum pessum eru mjög sV°
léleg, og pegar smjör er geymt par
um lengri tíma, pá er sízt að undr®
36
sinni og ætlí nú að fara að reisa heiðurs hlið, handa
okkur að ganga í gegnum“.
Þessir getgátur, sem auðsjáanlega voru gerðar í
skopi, greiddu ekkert fram úr málinu, pótt höfundur
peirra hefði gaman af peim.
„Hvað sem pví líður“, sagði ég, „pá langar mig
til að rannsaka petta málefni. Hvað segið pið til
pess að við förum á eftir peim?“
Hinir aðrir sampyktu pessa uppástungu mína
tafarlaust. Við settum upp hatta okkar, tókum
göngustafi okkar og bjuggum okkur til ferðar. Þá
varð aér litið á farangur okkar.
„Fyrst ég var svo heimskur, að eyða peningum
mínum f marghleypings-skambissur------?•* sagði ég
og leit spyrjandi augum til Hogvardts.
„Kveldloptið mun ekki skaða pær“, svaraði
hann; og svo stungum við sinni marghleypunni hver
í v«sa okkar. Ég held, að við höfum hálf skammast
okkar allir fyrir hræðsluna, en Neapolia búar litu
sanuarlega út fyrir að vera ódælir náungar. Ég
gekk á ucdan hinum fram að hurðinni og sueri hand-
fanginu; en hurðin opnaðist ekki. Ég kipti í hana
af miklu afii, en pað fór á sömu leið. övo horfði ég
pegjandi á lagsmenn mína.
„Þetta er hlálegt“, sagði Denny og fór að blístra.
Hogvardt tók litlu luktina, sem hafði ætlð á rcið-
utn bönduro, og athugaði hurðina vandlega.
„Hún er læst“, sagði hann, „og lokurnar dregn*
ar fyrir bæði, að ofan og neðau. l>etta er ramgjör
45
yfir peirri takmarkalausu, niðurlægjandi fyrirlitningu,
sem hvervetna kom fram gagnvart mér.
Við preifuðum okkur áfram eftir veginum í svo
sem tíu mínútur, og vorum pá rétt fram undan gamla,
gráleita húsinu, sem við höfðum séð utan af sjónum.
Við gengum hiklaust upp að pví. Dyrn<.r stóðu
opnar. Við geugum inn, og komum pá fyrst f afar-
stóran gang. Gólfið var úr tré, og voru mottur og
feldir á pví hér og hvar. Langt borð var 1 miðjum
ganginum, og voru veggirnir prýddir með miðalda-
hertýgjum og vopnum. Gluggarnir voru einungis
sem mjóar rifur í hina pykku»og rambygðu stein-
veggi. Hurðin var afar pung og pykk, og öll járn-
bent; hinar jsterku hurðir á gistihúsinu voru sem
ekkert hjá henni. Ég kallaði með hárri röddu: „Er
nokkur hér?“ En eDginn svaraði. Æsingurinn,
sera fylgdi hergöngu og söDg eyjarskeggja, hlaut að
hafa dregið vinnufólkið niður í porpið — eða máske
ekkert vinnufólk hafi verið í húsinu. Mérvar ómögu-
legt að vita neitt um petta. Ég settist niður í bríáa-
stól við borðið. I>að var mér pægileg tilfinning, að
óg væri eigandi eyjarinnar og að óg væri nú í mínu
eigin húsi. Denny sat á borðinu við hliðina á mér
og dinglaði fótunum. Við steinpögðum allir um
hríð. Én svo hrópaði ég snðgglega:
„E>ví í ósköpunum ættum við ekki að láta skríða
til skarar nú pegar?“ Svo stóð óg á fætur, lét hina
pungu hurð aftur, skaut lokunum fyrir og sagði:
„Látum pá opna pessa hurð klukkan sex í fyrratnáltð
ef peir geta.“
40
um virtist manni petta heimska og fjarstæða,
hræðilegt. En pað var ekki um nein lög að ger®
nær en í Rhodes, og eina réttvísin par var tyrkne8^
réttvísi. Einu lögin, sem um var að tala hór á eýúDl’
voru lög höfuðsmanns Stefanopoulos-ættarinnar; °&
ef pessi lög skyldu missa afl sitt við glæp er sá, seu1
átti að framfylgja peim, hafði drýgt, pá gátu undar*
legir hlutir skeð f Neopalia jafnvel nú á dögum.
hér vorum við nú lokaðir inni í -gistihúsinu eins °S
rottur í gildru.
„Ég get ekki séð, að pað geti gert nokkur°
skaða, pó við hlöðum marghleypurnar okkar, lávarð*
ur minn“, sagði Hogvardt og lagði hönd sína á Öxl"
ina á mér.
Ég gat ekki séð, að pað gæti skaðað okkur, sV°
við fórum allir að ráðum Hogvardts, og fyltum v®8®
okkar par að auki með tilbúnum skotum. Ég v»r
kveðinn í—ég held að við höfum allir verið ákveðo’1
í—-að láta ekki eyjarskeggja pessa neyða okkur tfl
neins, eða hræða okkur með beicagrindar-brag síOuD1‘
Svo leið fjórðungur stundar, en pá var bariÖ &
hurðina, og lokurnar dregnar frá um leið.
„Ég ætla að fara til dyranna“, sagði ég °S
stökk á fætur.
Hurðin var opnuð, og unglingspiltur rak lDfl
höfuðið.
„Vlacho gestgjafi skipar ykkur að koma ofan‘ ’
sagði pilturinn; en svo hefur hann að líkindum ec!>
marghleypur okkar, pvf haun hljóp niður stig»flfl