Lögberg - 03.09.1925, Blaðsíða 2

Bls. 2
LÖGiBERG FIMTUDAGINN,
3. SEPTEMBER 1925.
Minni Íslands.
Eftir R. E. Kvaran.
hafi verið svo mikil á eðli tungunn-
ar og listin svo fráfær að þrýsta
sínum eigin einstaklingseinkennum
um er ekki ástæða til þess að líta
svo á, sem Islendingum sé. varnað
hæfileika eöa lagtækni. Mér finst
ekki ástæða til þess að telja þá hæfi-j inn í lögmál tungunnar — og listin
Mér er í minni dálítil saga, sem j leika vanta hjá þjóð, sem hefir þójer ekkert annað en aS stimpla per-
gerðist í Reykjavík skömmu áður j haft það lag á að fara með hag sinn, I sótiuleika sinum þann miðil, er mað-
en eg fór þaðan, hingaS vestur um | að fram til 1916 var það eina þjóð-| ur notar hvort sem miðillinn er mál . . .
haf. Englending bar þar að garSi,! in í Evrópu, sem ekki bjó við ríkis-j marmari eða hljóðstrengir — að saman Y3 °K hY8 borganna \ið hina
ráðið því, að réttur þessi er sett-
ur í mannfélagi sem þessu og
dómsúrskurðurinn falinn bændum
þessa ríkis. Á fyrstu síðu bókar-
innar, sem þetta mál snýst um, eru
tvær myndir, sem sýna og bera
ferðalang, er ferðast hafði meðal; skuldir, og verður væntanlegaj manni dettur i hug hvort íslending-
flestra þeirra þjóða, er hnött þenn-jfyrsta þjóðin, sem hreinsar þær af ,ar hafi ekki á sinn hátt náð eins
an byggja. Hann dvaldV hjá Is- j sér eftir ófriðinn. Fjármálaráðherral langt með málmeðferð eins og fyllilega skilið.
rólegu fegurð sveitanna. Það er
viðurkenning, sem sveitirnar eiga
lending i Reykjavik, meðan hann
stóð þar við.. Meðal annars er á
góma bar í viðræðum þeirra, var
skýring Englendingsins á því, fyrir
hverja sök hann væri til íslands
' kominn. Hann kvaðst koma frá
Kina. Þar haföi honum verið sagt
frá landi þessu. Hann vissi raunar
áöur. að land var til með því nafni.
norð-vestur af Skotlandi. Hann var
þess fullvis, að þar væri ósköp kalt
og að þar byggi eitthvað fólk.
’ Lengra náSi sú þekking ekki, fyr en
hann kom til Kina. Þar sagðis't
hann hafa kynst öldung einum,
margfróSum og spökum. Kínverj-'
inn sagði honum, að ísland væri
markverðasta land í NorSurálfu
heims. Þar byjzgi þjóð af slikum
kynstofni, að hvitir menn ættu eng-
an annan likan, og að þjóð þessi
hefSi sökum einangrunar komist
íslands telur þær eiga aS vera J Grikkir til forna meS marmarann.
horfnar að mestu eftir fjögur ár, ef
sæmilega ári. Ekki verSur þeirri
mótbáru viðkomið, að skuldleysið
stafi af þvi, að ekkert sé gert, þvi
þessar 90—100 þúsundir hafa lagt
vegi um alt landið, bygt brýr yfir
allar stórár, sem brúaðar verða, lagt
sima milli flestra bygöa, og komiö
mentamálum þjóðarinnar í það horf
aS ungmenni þar eru ekki send út
í lífið með minni þekkingu eða
Og hver hafa áhrifin orðiö á fólk-
iö? Þetta hefir verið því langra
kvelda jólaeldur,” eins og Matthías
kemst að orði. Þér takið eftir, að
hann nefnir það jólaeld,. Hvers-
vegna? Vegna þess að þeir hafa séð
alla hluti og jafnvel kristindóminn,
í ljósi því, er þeim barst frá þeirra
eigin bókmentum. Nýja testamentiö
og fornsögurnar hafa verið tslend-
inga trúarbækur. Það eru þessar
þroska en þar tíðkast, sem best er j bækur, sem hafa skapað lyndisein-
ástatt. Á þaÖ mætti ef til vill enn-j kunnir þeirra, kent þeim að taka líf-
fremur benda að síðan þeir tóku að j inu þeim tökum, sem þeim er eðli-
beita nokkurri atorku og viti við legt aö gjöra. Það er ekki bara
sjávarútveg, þá hafa þéir komistj spaug eða fásinna. sem liggur :
það áfram, að engir menn í veröld j setningunni: “Skarphéðinn og post-
hafa grætt tiltölulega eins mikið ájulinn Páll, það erú mínir menn.”
þeim atvinnurekstri, miSað við fjár-| Eg hefi ekki heyrt getið um neina
magn og mannfjölda.. SamanburSur þjóð, sem sótt hefir lifsskoðun sína
,’erður naumast gerður á íslenskri
hjá því að ganga í gegnum þá sjósókn og þeirra manna annara, er
reynslu, sem um margar aldir hefði
verið að afmanna Evrópu, og að
full líkindi væru til þess, að þegar
sálaröíl þjóðarinnar tækju að nýju
að strevma með fullum hraða. yrði
þaö í aðra átt og gofugri, heldur en
nú væri stefnt af hvítu fólki. Það
fylgdi og með sögunni, að Kinverj-
inn hefði verið svo vel að sér um
bann atvinnuveg stunda í norður-
höfum, svo er hinn íslenski miklu
fremri. Eitthvað finst mér óneitan-
lega mega af þessu marka. um það
aö þegar íslendingar taka fyrir al-
vöru að sinna atvinnumálum, þá sé
þeim ekki örðugra um skilning á
þeim, en öðrum mönnum. Fyrir
svo í sitt eigið eðli og ausið hefir
svo úr lindjum síns eigin anda, sem
íslensk þjóð hefir gert. Hennar vit-
menn. hafa verið hennar spámenn
Hennar andi hefir verið henni guös
opinberun. Sá timi hlýtur aö koma,
að við pi^starnir — sem venjulega
siáum alt siðastir allra manna, sjá-
um það, sem þjóðin hefir altaf séð,
og lærum að sækja texta okkar i
nokkrum árum sendu íslendingar! Eddu. eigi siður en í Móse bækur,
háttu íslendinga, bókmentir og söguj menn út til Noregs, til þess að nemaj Völsungu, eigi síður en í Kronikp
og kunnað svo vel með þann fróð- jiar.meðferð á fiski; nú senda Norðjbækur. %
Ieik að fara, að Englendingurinn! menn til íslands til þess að nema ísland stendur í dag á mikilvæg
g.iði ei annars. en að hraöa sér heim ■ þar þær aðferðir, er gert hafa is- -1' ----------- ---- v
og þaðan til íslahds, til þess að eigij lenzka vöru frægasta í sinni röð,
færist fyrir, að hann sæi þó land j þessNer á fcoðstólum er haft á heims
það, er þjóS þessi æli aldur sinn j markaSinum,
a- 1 En vitaskhld er það ekki í at-
Eg virði og viðurkenni sjálf-
stæði og hina þróttmiklu ráðvendni
þeirra, sem daglega eru í nánu
sarobandi við náttúruna, og sem
sökum návistar sinnar við hana
tilibiðja guð náttúrunnar og sem í
vjðskiftum sínum við óteljandi
leyndardóma loftsyog jarðar leit-
ast við að læra æ meira um undra_
verk þiblíii guðs.
Eg dáist að hinum hreinu
dyggðum og þjóðhollustu stéttar
þeirrar, sem kviðdómurinn hefir
verið valinn úr sem minnir mig á
hvað það var sem fyrir þeim vakti
er lögin samþyktu. Þeir fyrirbjóða
að kenna nokkra þá breytiþróunar-
kenningu, sem komi í bága við
frásögu ritningarinnar um sköpun
mannsins, og til þess að vera viss-
ir um að enginn misskilningur
gæti komist þar að, þá skýra þeir
sjálfir frá því, hvað fyrir þéim
vakti og taka sérstaklega fram að
með lögum sé bannað að kenna
nokkra þá hugmynd, sem haldi
fram að maðurinn sé afkomandi
lifs, sem sé á lægra stigi en hann
sjálfur.
Vitnaframburður í málinu sýn-
ir að sá sakborni hafi kent frá
sínu eigin ibrjósti 0g af^bókum,
er gefa yfirlit yfir þá hugmynd
að maðurinn sé afkomandi hinna
lægri liftegunda. Vitnisburður
Howards Morgan gefur okkur
skýringu á breytiþróunar hug-
myndinni, sem verður þekt um
það sem skozka skáldið ódauðlega heim allan> þar sem þetta m41.er
sagði. »em þegar því er ofurlítið rœtt_ Haward, fjórtán ára gamall
brey^t lýsir 'trausti Bandaríkja
þjóðarinnar á ykkur.
“0, Scotia, my dear soil,
For whom my warmest wish to
heaven is sent.
Long may thy hardy sons of rustic
toil
Be blessed witih health and peace
and sweet content!
and, oh may heav’n their simple
lives present »
From Luxur’ys contagion
and viie,
drengur, hefir þýtt orð kenúarans
og það er kenslubókin segr á mál,
sem hvert barn skilur. Eftir hans
vitnisburði fórust kennaraanum
þannig orð: “Lítið frækorn, sem
samanstóð af einni cellu myndað-
ist á sjávarbotni, það óx uns það
varð að allstóru dýri og varð þá að
landdýri og hélt áfram að þrosk-
ast og frá því eru mennirnir komn-
ir.” Um þetta geta ekki verið
weak deildar meiningar og það er ekki
þörf á neinum Sérfræðinga vitn-
Thgn how’er crowns and coronets1 isbúrði í sambandi við það held-
be re^t, j ur- Aðal atriðin í þessum vitnis-
ustu timamótunum, sem það hefir A virtuous populace may rise the burði eru staðfest með öðru vitni
' ' ' .... “ ■ w.hile I — öðrum náipssveini, Harry 'Sheld
nokkuru sinni staSið á. Stóriðnaö-
urinn stendur við dyrnar og híðo
eftir að fá að sétjast að og leggja
landið undir sig.' Nú er talað um
and stand, a wall of fire around on lögmaður hins sakiborna hef-
their much-loved isle.”
Mér er að sjálfsögðu ofraun að j vinnurekstri eða framkvæmdum, er gullgröft og auð. En ísland verður Neitar að grundvallaratriði málS'
segja til um, hve mikill hluti þeirra j leitað vfrður að þvi, sem okkur gæti, aldrei annað Klondyke. Og það
manna-, sem hér eru staddir, dettur| dreymt um, að ísland ætti eftir að verður heldur aldrei verksmiSju-
í hug í sambandi ^ið þessa sögu, að|leggja til mennirigarinnar. Slíkt erjðæli eitt. Hver einasti íslendingur,
oft sé ýmsp logið á langri leiS, ogjrneðal apnars óhugsandi meðan þeir som einhver manndáð er í, er stað-
eigí sé kynlegt þó stórlogið sé ájekki hafa þann óxhuga á fram-jráðinn i að berjast á móti því aðjum það hafa verið ofnai annað
ir viðurkent hajin að vera sannan.
Mr. White umsjónarmaður skól-
anna hefir í vitnisburði sínum við-
urkent að líffræði Hemtess hafi
verið notuð ogHíka það, að hinn
, . 1 sakfeldi hafi viðurkent sjálfur að
malsins. fra missognum þmm, sem . , .. „ - ....
„m hnS hnfn „#„0* a„„o#5.! hann hafi xent breytiþrounar hug-
ins hefti hugsanafrelsi.
Látum okkur nú aðskilja kjarna
allri leiðinni frá Islandi til Kina. kvæmdum. sem vmsar aðrar þjóð- kaupa auð og iðnað og verksmiðj- hvort vísvitandi eða óafvitandi m^U lna’ en 1 a ÍIJor Þao
En jafnvel þó svo væri litið á, þá ir hafa. Enn- sem komið er, er ekki I ur þvi verði, sem aörir hafa orðiö j gem þafa gkygt þæði á anda ogj an Pess að orJ°ta lögin. Mr. Roíbin-
finst mér a.ð mönnum ætti að þykja ' '* ’ " " ' ** j-----»-*■ • — -~~x.
dálítil nýbreytni að þvi að heyra
stórlygar um ísland, er i þessa átt
gengi. Þær hafa viljað verða frekar
nema litlum hluta vitsm'unaaflsj tyr>r Það að gjalda. Þeir eru staö-j þðkstaf þessara jaga Her er ekki' SOn fosetl skólaráðsins staðfestir
þjóðarinnar beitt að slikum efnum.j raðmr 1 að verjast því að helming-í um &ð ræga afskiftj 'af hugsana.i Þann vitniabuð skóla umsjónar-
(íg þá?> er eftirtektarvert í því sam-i nr þjóðaririnar sé gerður að þrælum. 1 mannsins. Þetta er raunverulegur
bandi, að þegar menn fyrst tóku að' ^ir eru staðráðnir i að Iáta ekkert frelsa Kennannn getur hugsað
j sannleikur, sem ekki verður á móti
á hinn tóginn. Þar hafa, eins .og vakna til meðvitundar um þaS, að'af sínum demokratiska arfi — nú um það sem honum sjalfum mælt og ber því að dæma hinn sak.
kunnugt er. búið Eskimóar, sem|kosta beri kapps um að bæta kjör jsem stendur eru þeir eina ■ demo- í Þykir og tilbeðið guð a hvern þann, þnrna sekann
þvo sér úr lýsi. i sápu stað.. Þar búaj^eirra, er landbúnað stunda. þá I kratiska þjóöin, sem uppi er. Þeir hátt, sem honum fellur best, eðaj
menn í hólum á sumrum en í snjó- ve'rðtr möunum ekki fyrst fyrir aðjætla sér að verða rikir menn, því! þá afneitað guði með öllu. Hann Trúarbrögðin ekki óvinveitt vís-
I yrgjum á vetrum i húsa stað. j ráðast í framkvæmdir og auka :lð fátækt er áþján, en þeir vil.ia: getur trúað ritningunni, eða hafn_ I indum.
Annars býst eg við að flestir framleiðsluna, heldur er það sam-j01'1'1 sejja sjálfa sig mannsali. ag henni. Hann getur trúað áj „ . ..
muni eiga vón á, að sannleikurinn| viunuhreyfingin, sem hugi manna Geta þeir þetta? Enginn veit það. Krist, eða afneitað honum, því lög' mlklIvæg1 Þessa máIs krefst
innar er líka víðtæk og mikilsverð.
Taugaveiki og guluveiki eru nú
ekki eins ægilegar og þær voru.
Barnaveiki, lungnabólga hafa ver-
ið rændar sárasta broddinum og
heiðursæti á meðal vfeindamanna
bíður þess eða þeirra, sem lækn-
ingu finna ið krabbameini, tær-
ingu og öðrum erfða sjúkdómum
mannkynsins.
Kristnin tekur feginsamlega á
móti sannleikanum ár hvaða átt
sem hann kemur og óttast ekki að
hann sé eða verði mótstríðandi
þeim guðlega sannleika, sem guð
sjálfur opinberar. Kristnir menn
eru ekki mótfallnir sannleik vís-
indanna, sökum þess að sönn vís-
indi eru ákveðin þekkng og þess
vegna getur ekkert verið vísindi
nema að það sé ábyggilegur sann-
leikur.
•Breytiþróunin er ekki staðreynd
heldur hugmynd — hún er miljón-
ir af samtengdum getgátum. Hún
var ósönnuð á dögum Darwins.
Hann sjálfur furðaði sig á að á
meðal 2—3 miljón tegunda (spe-
cies) var ekki unt að rekja breyti
þróun einnar tegundar til annar-
ar.
Tilraunin til þess að finna upp-
runa-tegundanna hefir mishepnast
Það var ekki sannað á dögum
Huxley og það hefir ekki verið
hægt að sanna það þann dag í dag.
Það eru ekki liðin fjögur ár síð-
iTtthe
LONGRED
PMmOE
Yður mun talla í geð þessi rjóma
kenda og ljúffenga brauðtegund
þetta óbrigðula “hjálparmeðar’
óteljandi frumbyggja síðan 1876
Nýtt og hressandi daglega
úr ofninurn
Paulin Chambcrs Co. Ltd.
Esl 1876
RF.C,I\\ WINNIPF.G
■ S\SK\TOO\ FORT WII.I.IA.M
CALGARY
. F.DMONTON
hvert barn getur skilið. Jurtirnar
lyfta málrfttegundum upp í hærra
veldi og dýrin lyfta jttrtunum enn
hærra og þannig hefir því verið
haldið fram, samkvæmt líkum að
maðurinn vaxi, ekki af neinu
innra afli hans sjálfs, heldur að-
eins þá, þegar æðra afl hefir
dregið hann til sín.
Það er til andlegt þyngdarlög-
mál, sem dregur sálir allra manna
að bimninum eins áreiðanlega og
um ísland og íslenska menn sé ein- j tekur. Það er sú hliðin á umbótun-
hversstaðar á milli þessara tveggjaium, sem sálrænni er, sem greiðan
sko'ana. Hitt er vafamál, hverri | aögang hefir átt að fólkinu.
skoðuninni menn standa nær, jafn-j Og þá kem eg að því, sem fyrir
vel þeir, er töluvert vita um stað-jöllu er, þegar spurt er um einkenni
háttu, já, jafnvel sumir þeirra, er'og framtíð einnar þjóðar. Hver eru
af islensku bergi eru brotnir. Og af I áhugamál hennar? Um hvaS er hún
einni ástæðu er mönnum vorkun, aö hugsa? Eg á einungis aS flytja
þótt þeir hafi lágar hugmvndir um hér stutt mál; fyrir þá sök er mér
ísland. Islendingar höfðu um langt
skeið mjög lágar hugmyndir um
land sitt og sjálfa sig. Eg hefi tekið
eftir því á feröum mínum um is-
lenskar bygöir hérlendis, að Nýall,
Hdga Péturss doktors, hefir verið
tiltölulega mikið lesinn af mönnum.
Þeim, sem þeirri bók hafa kynst,
mun sjálfsagt reka rninni til þess,
ekki unt að greiða fram úr þessum
spurningum til nokkurrar hlýtar.
En eg held, að einkenni þjóðarinnar
andlega lífs sé framar öllu ööru,
slikur jækkingarþorsti o£ nautn af
andlegri fæðu, að i þvi efni verður
ekki á neina alþýðu bent ,er saman-
burS þoli. Oss er bent á þaS, hér í
En,Það er trú bestu íslenskra mannaj þesgi ieggja honum ekki neina i meira- Sannleiksatnði þess og
að ef þeirf. takist ekki að fmna aðr- gk ]du á herðar j því efni I vorn’ sem fram fynr yður er bor-
ar leið.r t,I mennmgannnar en aör- g um máJlfrelsið_ in verða ekk, aðems að sannfæra
n hafa fanS, þa se þaS af þvi, að f . „ _ , , . yður um sekt mannsins, iheldur
þeir hafi hætt aS vera. íslendingar.1 ^ann getur a meðan að hann talar ]fka hjnn réttláta tJ1 borgar-
Allur arfur beirra alt mmeldi fyrlr sjalfan slg sagt hvað svo sem , -
, ,ur ariur PVr.’ uPPeiC1;. J ® * . ,, anna 1 Tennessee með því að leiða
þeirra segir þeim, aS lietta megi [ hartn vill um hvað svo helst, sem . , ....
takast. Þjóðin er eitt lifandi minn- hann kýs sér að umtalsefni, Lög , , . vei 1 a vera
ismerki þess, að andinn getur sigr- þessi, sem um er að ræða, koma falsmenn rikisins g^vart um-
■ Ikfí < Ká„o .„** Ko„ ^+f.,heiminum°ghremsa aOborgurum
er
an prófessor Bateson kom alla leið. til er afl sem dregur alla hluti á
frá Lundúnum til Canada til þess firþorði jarðarinnar að mið.
að tilkynna vísindamönnum Ame- ,junkti hennar Kristur er,hið and.
riku að hver einasta tilraun til lega aðdráttarafl. Hann sagði.
þessvað rekja feril einnar tegund- „Eg> ef eg verð upphajfinn af jörð-
ar t.l annarar hefði mishepnast. | inni dreg eg*til mín alla menn og
Hann sagðist þó ekki vera búinn. það I loforð hans er uppfylt á
að missa trúna á breytiþróuninni, hverjum degi víösvegar Um allan
en hami efaðist mjög um stað-1 heim
reynd hennar að því er uppruna j
tegundanna snertir. En hvers virði | Lögin kölluð íhaldssöm,
er breytiþróunarkenningin, ef hún mótspyrnan gegn þeim.
getur ekki gert grein fyrir upp-j Menn yerða að athuga það að
runa tegundanna, þó að margir lög þau> gem mál þetta hefir risið
vis.ndamenn hafi tekið á mótij út af> banna ekki að kenna breyti.
breytiþrounarkenn.ngunni sem j þróunarhuémyndina nema að því
staðreynd, þa v.ðurkenna þeir alí-j leyti sem sú kenning snertir hinn
!r Þ°Sar Þe.r eru spurðir að eng-j dýrslega uppruna mannsins
in urlausn sé engin, eða fundiná Log þessi hefðu vel mátt ná
þv. hvern.g að e.n tegund þrosk- ]engra en þau gjöra og þanna að
a ís , e a reyt íst í aðra. kenna brejhiþróun hinna lægri
Darwin benti á tvennskonar lög-1 lífstegunda, lögin eru ákveðin
mál í því sambandi. Tímgunarlög- mótmæli fólksins gegn tilgátum
málið og náttúru áhrifin. Tímgun- j eða ímyndúnarkerfum, sem gagn-
arlögmálinu hefir verið fyrir, stæð eru kenningum ritningarinn-
löngu hafnað í því sambandi, og ar. Hinn sakborni var ekki ánægð-
við náttúruáhrifum eru menn nú ur með að kenna það sem lögin
að efnið, að éf mennirnir geti haíd-
iS vitsmunalífi s.nu vakandi, þá er
alt annað auka-atriSið. ísland elur
minstu þjóð heimsins. Sú þjóS er
aö reyna að ráða þá gátu, sem aðr- .
ir hafa kiknað undir. ÞaS er af|ekkl sem e.nstakling, heldur seip
ekki í bága við nokkur þau rétt-1 rr. ,, . , K
. ,. * i,| Tennessee r.kis skugga þann, vr
índi, er mannfelagmu eða nokkr-1 , * , . ,, , ’
um borgara þess er með lögum á- ^ ,U.r, inS_ sa orna efir
kveðin. Þau anerta verjandann' ‘ ***** yt" ►*“-
ing’ þeirra, víðsýni og andlegt at
------ -IK- , 4.4., ,, , gjörvi. Borgarar Tennessee1 ríkis
'því að Þjóðræknisfélagið trúig á,j Þj°n: embætt.smann. Mann, semi er meta mikil agn sanrfrar mentun.
a.ð hún kikni ekki, sem það hefir, r Þjonustu almennmgs, sem rikið' Qg þekkja það ]ík ,T
Vesturheimi, aS vér eigum að taka falið mér að skorá á yður að hafa Iaunar og því þjónustubundinn1 b ... ... . ' n
Skotana oss til fyrirmyndar. Skotar enn stöðug augu yðar á landinu i ríkinu. |, , f !S,0gl* ,.V° ’ ^01,
er höfundurinn skýrir frá beig sín
um og vantrú á sjálfan hann, erleru taldir fremstir breskra þjóða, norðri.
hanr; hugsaöi til þess að eiga að 'og vafalaust verður margt af þeim;
setjast á bekk með erlendum mönn-
um og etja -kapp við þá um nám á
náttúruvísindum. Honum var það
lært. En eitt er það, sem þeir geta
ekki kent oss, og þaS er að lesa
bækur. Það er langt siSan að ame-
svo ljóst, er hann sté á skip ogj riskur íslandsvinur benti á aS bóka
stefndi til útlanda, að vitaskuld j útgáfa væri að mig minnir, 25 sinn-
hlyti hann að verða. síztur þeirra um meiri á íslandi en á Bretlandi
manna. er þetta nám stunduSu við hinu mikla, miðað við fjólksfjölda.
Síðasta orðsending
William Jennings Bryan.
Um það
sem
þau krefjast, að öll rækt. sé (lögð
alþýðuskóilum ,er viðurkendur í ft4.~--.ij- 4.-,
. , . 4,,,, , , , , i utgjoldin til mentamala. sem ár-
domi þeim er fell 1 þvi mali 1 , , ’ -
Réttur ríkjanna til yfirráða yfir , ’ , .
í!við menfun, visindi og bókmentir.
að snúa baki og engar nýjar skýr-
ingar fáanlegar, sem vísindamenn-
irnir gera sig ánsögSja með. Sum-
ir hinna áköfustu máísvara breyti-
þróunarinnar eru vanir að segja
að breytiþróunarkenningin sé orð-
in eins róttæk og þyngdarlögmálið
leyfðu. Af ástæðum, sem honum
sjálfum eru Ijósar sóttist hann
eftir að kenna það sem löggjaf-
arnir fundu fulla ástæðu til þess
að banna.
Fiest fólk, sem trúir ibreytiþró-
unarkenningunni veit ekki hvað
eða copernican kenningin. Hve j hún meinar. Einn kapítulinn í
fráleit sú staðhæfing er, verður ^ kenslubók, sem notuð er til kenslu
manni ljóst, þegar við athugum að ^ í vísindum í gagnfræðaskólanum
hver sem vill getur gengið úr, í Dayton hljóðar um breytiþróun-
skugga um þyng'darjögmálið með j véla. “The evoluton of machinery.
því að sleppa einhverjum hlut seny Þetta er algeng misbrúkun á því
þyngd hefir í loftinu og hver og
einn getur gengið úr skugga um
r, ,, ■ x 1 u « 4- 1lega fara vaxandi 1 Tennessee eru
Oregon nkinu, sem tekur það fram1 CIU
* %-i x- -*•* u - . * 1 sonnun þess að ríkiabúax koma
að nkið geti raðið þvi hvað séLxxx?, „ nX , 4 , “
■ 1-1 u * * 1 u xc1 rettnega að meta mentun þa sem
Kent og lika bannað að kenna þaTi skúlarnir veit
1 ritgerð þeirri i Lögbergi ér j sem sýnilega sé alþýðunni skað-j' 1 rnir vei a.
Trúarbrögðin eru vísindunum
Bryans var minst, var það tekiðjlegt. Ákvæði þess dóms gengurj
háskólann, því að hann væri einijSíðan hefir bókaútgáfa margfald- fram að hann hefði undirbúið Eengra og ákveður að foreldrarnir ckki óvinveitt. Kristnu þjóðirn
í slendingurinn og hitt væri alt ast. Hefir nokkur fundið skozkan j varnarræðu í Dayton málinu, semj hafi ekki aðeins rétt til þess að ,ar bafa teigað úr brunni vísind-
vitrir útlendingar. Samt fór ein- i alþýðumann sem talaði við hann j hann ekki flutti sökum þess að
hvernveginn svo, að hann tók eitt j um bækur ? íslenskur alþýðumað- j máli því lauk fyr í réttinum, en
frægasta prófið, er tekið hafSi verið ( ur talar ékki um annað err þjekur: búist var við. Nú hefir ekkja
í þessum greinum í veldi Danakon- eða andleg mál — ef hann er aðJ Br ans gefið blöðum Bandaríkj-
unes. 1 tala vio skynsaman mann. Hvaðanj u u. x. , ■.
Þessi maður er ekki einsdæmi. er það komið þetta andrúmsloft, anna ræ r Ingar og a a
ísltndingar hafa löngum verið trú-jsena lætur islenskan alþýðumann á-
litlir á siálfa sig, en ávalt litið meði valt vera að hugsa um það, semj
þau flutt hana orðrétta frá einu
líta eftir og vernda trúarbragða- j anna öllum öðrum fremur. En þær
lega velferð barna sinna heldur vila ofii drottins er upphaf allr-
sé það heilög skylda þeirra. Sá ar visitl, nn eins og áður og þess-
dómur er samstæður þessu i^iáli. veffna ern krjsítnir menn mótfalln-
Ríkið hafði fullan rétt til þess að ir að kendar séu tilgátur, sem
innleiða þessi, lög, og lögin túlka efla ífuðleysi á meðal námsfólks-
horni landsins til annars. Ræða ákveðinn ásetning foreildranna til lns-
nokkurri lotningrf til þess ,er er-j annara þjóða alþýða er ekki að|Þessi er meistaralega samin og af þess að vernda trúarlega velferð j\firmir á það, sem vísindin hafa
lent hefir verið. Á þessu er vita- hugsa um? Eg veit það ekki og egj því hún snertir svo mjög mannféL barnanna.
skuld að verða breyting. Og nú er held ekki að neinn viti það. En mérj lagsmál og af því að frágangurj _ .. .
svo komið, að einstaka manni hefir finst svo mikið til um þetta, að eg hennar allur er ákveðið svar gegn ljORln attu ekkl uPPtolc sin
komið til hugar, að Kínverjinn hafi get ekki talið þá menn fara meðjmönnum þeim, sem látlaust hafa I * fordild*
ægilegar ýkjurj hégóma emn, sem treysta því, að ís-jverið að leitast við að teija fólkl
ekki farið með eins ægil
afkastað.
Borgarar Tennessee ríkis gera
heldur ekki lítið úr því, sem vís-
Náumast þarf að taka fram, að indunum hefir áunnist.
lög þessi áttu ekki upptök sín í! Kristnir menn og konur í Tenn-
ofsafengnum ákafa. í þeim er ekk_j essee vita, hve mikið mannkynið
að jörðin er kringlótt með þvi að
fara í kringum hana, þar sem eng-
inn getur sannað að breytiþróun-
arkenn’ingin ha.fi við hinn minsta
sannleikskjarna að styðjast.
Neitar að Iíking sé sönnun á
breytiþróun.
Efnafræðin er þröskuldur í végi
| breytiþróunarinnar, sem ekki verð-
j ur komist yfir. Hún er ein af mátt-
ugustu greinum vísindanna, hún
aðgreinir atomurnar, aðgreinir
þær og fer alt í kringum þær. Ef
í náttúrunni væri að finna þrosk-
andi afl — óþrjótandi mátt, þá
mundi efnafræðin hafa fundið
það, en það er ekki þar að finna.
öll hin upprunalegu efni 92 að
tölu eru aðskilin og óháð, þau
vinna samítn á varanlegan og á-
kveðinn hátt. Vatnið táknast með
H. — 2 — 0 og hefir ekkert ann-
að verið frá byrjun Það var til
áður en lifandi verur urðu til og
hefir ekki breyst, og það er ekki
heldur unt að sýna að nokkurt
annað efni hafi tekið verulegum
hugtaki. Fólk talar um breytiþró-
un talsímans, bifreiðanna og
hljóðfæranna. En það er sýnis-
horn á valdi því, sem menn eiga
yfir að ráða í samlbandi við dauð
efni„ vélarnar hafa. engin innri
vaxtarskil^rði.
Jafn óviðeigandi er að viðhafa
orðið breytiþróun, þegar lýsa skal
plöntum, er upp af sérstökum
frækornum va^ca, þroskun hænsna
eða þroskun dýra, sem út af sér-
stakrí líftegund eru komin. Alt
það sýnir þroska frá sérstökum
lífskjarna, en ekki breyting frá
einni lífstegund til annarar.
(Framh.)
■ r_ - 1, . . . . - • | verið að leitast við að telja fólki
og þorra manna kann að vjrðast. Eg lenskir menn eig. eft.r að leggja!trú um að B hafi verið mað.
skal ekki um þaÖ dæma. Um þao eitthvao alvar^gt af morkum til I , . , ,
verður aö sjálfsögðu ekki dæmt enn menningar veraldarinnar. Einar ur heimskur og illa lærður, þa^
þá. En það að ákveðið hefir verið,; B'enediktsson talar um að fjöll vor! nofum ver^-að.st 1 að birta ræðuna ert, et miðar til þess að neyða á vísindunum að þakka, fyrirhagn
að íslands skuli minst á þessarijog firðir skapi þá haukfráu sjónj 1 heild 1 lauslegri, íslenskri þýð-; sérstökum trúarskoðunum upp if að þann, er mönnum stafar frá
minningarhátíð dvalar.nnar hér íj er sjái leikinn á borði í níannlifsins, ingu. Ræðan hljóðar á þessa leið: neinn mann. Meiri hlutinn er ekki ráðningu á lögum náttúrunnar og
landi, hlýt eg að telja merki þess. tafli. Það getur vel verið að sjálft -ttiniim otr kviðdómnnm að W113 með Þeim að löghelga. með uppgötvun vélanna til þess brevtimrum
að enn séu menn þó um það að andið hafi þessi ahrrf á mannlega ' , , neinh sérstaka trúarskoðun, eða að hagnýta sér þau öfl með. Vís-'
hugsa, að minningarnar að heiman lund, en þó hygg eg að meira yegi'á vera PoKitaxtlcgt. ^ ^ ^ indJn> þegar þau hafa gtaðigt mælj
1 Lrí:ncr' 'i ^ v,<'nta'i1 -v 1 x n, , UnUm •'v111/,1^,, ni‘ f, H Ir vlst Demosþengs, sem var mesturj þeim að vernda sig frá tilraunum kvarða sannreyndanna eru ekki 1 Þess trua Þv>, að maðurinn sé
nt'nn 'í.af'rhugbofc' um,nað þangað héH VTs'turheim,, haf”^r- mælskumaður fornaldarinnar byrj-; ósvífins minnihluta til þess að aðeins óhaggapleg, heldur og teSTjUm dýra
séeitthvaðaðsækja, semekki verðirið m'inst'á fornsögurnar og bók-! aði ræðu s.na u^ nk.svald.ð, þá neyða vanri-uarkenningar upp á mönnunum til ósegjanlega mikilla; . /, se afkomand|
i aðrar áttir sótt. mentir landsins yfir höfuð. Sumum Vlðfrægustu’er hann nokkru sinnij born þessa ríkis undir yfirskyni hagsmuna. Ef mannfélagið skuld- minni nusa- Liktngar eru aldrei
Irn er þetta hugboð rétt? Býr ís-j kann að virðast það einungis vottur flutfi með því að Ieita styrktar hjá vísindanna. Hvaða rétt hefir lítifl ar hverjum einum tiltölulega við: sannanir> Þaer ^efa aðeins ástæðu
Iand yfir einhverju, sem markvert þess, hve m.kla tilhneigingu ræðu- öllum guðum og gyðjum Grikk-| ábyrgðanlaus yfirgangs flokkur. það sem hann leggur mannfélag- fil rannsokna- Eins og að ein
er og máli skiftir fyrir þá, sem ekki menn hafi til þess að fara hver lands. Ef að hann, þegar ekki var sem í eru þeir menn,*sem sjálfir inu til. Hver getur þá metið laun
Það er ekki meiri ástæða til
um annað að ræða en hans eigin
vegsemd, hafði ástæðu til þess að
kalla sig hina vitru til þess að Þau, er þefr verðskulda, er hafá sem sakaiður er um morð, sannar
krefjast yfirráða yfir mentamál- gefið oss gufuaflið til notkunar,
um Bahdaríkjanna þar sem 25 rafaflið og gjört okkur mögulegt
miljónir barna eru að námi og sem að nota vatnsaflið. Hver vill meta
kostar nálega 3 ibiljónir dolara á^ til verðs þjónustu þeirra, er fundu
? 1 upp málvélina. talsímann, Radio-
ana. Eða ef við færum okkar nær
heimilum þeirra, sem gáfu okkur
eiga þar heima? j annars kjölfar. Það kann að vera
Mörgum kann ef til vill að virð-jekki að ófyrirsynju hugsað, en þó
ast. afi þótt ekki sé hægt að syarajer sannleikurinn sá, að ísland verð-j ákIna”'hina"”he"i8nu''“ guðHands
spurn.ngunum yatand., þa yerð. ]>o ur ekk. m.nst, það er ekk, hægt aðjgíns þá vissul hófum vJð er
e.g.n leit ao þeim efnum, þar semitala um sogu íslenskra manna ani^,, ’ . .* , ,
hægt sé afdráttarlaust að svara þess að geta þess, að einmitt þessir; ^asE ?lgUm ,V1^ ^11® Þyðingarmikla
þeim neitandi. Þeir menn benda á. hlutir eru það, sem skapað hafa afriðl er mal Þefta fjallar um, á-jári að menta
að i þeirri fcaráttu, sem háð er fyrir þeirra sögu. Og þess ber að gæta stæðu fll Þess, að biðja þann sem T .. . .
viðhaldi hins líkamlega lífs, hafi: að likindi aukast fyrir þvi„ að ein- j alheimí stýrir að veita okkurl a y
íslendingar ekkert það lagt til, er mitt þessi áhrif fari stórvaxandi í visku og leiðsögn í hinum sér- Laga ákvæðið er ekki langt og’ saumavélarnar, jarðyrkju - vefck-
tekið verði til fvrirmyndar eða að- framtíðinni . Ágætlega spakur mað stöku viðfangsefnuqi okkar í sam- mállýtala.ust. Það bannar að færin, þreskivélarnar, dráttar-
dáunarvert sé.Egfinn að búandi ur Sigurður Kristófer Pétursson bandi við þetta sögulega mál. kenna í alþýðuskólum hugmyndir vélarnar, bifreiðarnar og aðferð
mer.n 1 þessu landi, hafa þar allra holdsveikur sjuklingur á Lauga-
manna mestan rétt til þess að dæma nessnítala, færir rök fyrir því í bóki ímð gleður mig að réttur þessi
um. því að alkunnugt er, að hér hef- sem hann hefir ritað um íslenska var settur á meðal sveitafólksins.
ir mönnum best tekist að ná haldi tungu, og sumir telja markverðustu j
á baráttunni við náttúruna. Hins- bókina, sem um það efni hefir ver-1 Leyfið mér í fyrsta lagi að óska
vegar finst mér ekki óeðlilegt að áj ið rituð úrti afarlangan tíma, að
það sé bent, að jafnvel i þeim efn-; þekking hinna fornu rithöfunda
staðreynd, sem sú, þegar maður,
þær, sem neikvæðar eru við upp-
runa mannsifts, eins og frá honum
er skýrt í heilagri ritningu. Og
kenna í þess stað, að hann sé kom-
málstað okkar til hamingju með.inn frá lægstu dýrategundum.1
það, að kringumstæðurnar hafa Fyrsta málsgreinin ber með sér
að hann hafi verið staddur á öðr-
um stað er morðið var framið, ó-
nýtir allar líkur, sem þúsundir eið-
svarinna vitna gætu komið, með,
svo er það með vísindin, að þau
eru máttvana að sanna, að ein ein-
asta -af öllum milj. tegundanna
sé afkomandi annarar, sem gjörir
meira en vegh upp á móti líkum
þeim, sem til þess benda að mað-
urinn sé í sifjaböndum vð dýrin.
En þó að þefr lærðustu á með-
al vísindamannanna geti ekki
sannað að til • sé þrýstandi afl,
slíkt sem breytiþróunin er talin að
Þjónustan á sviði læknisfræð- vera, þá er til lyftandi afl, sem
þá, sem nú er viðhöfð til þess að
búa ti! ís?
| Kristindómurinn fagnar sannleik-
anutn en hræðist hann ekki.
Tvö hefti af Iðunn nýkomin 1.
og 2. hefti niunda árgangs Innihald
fjölbreytt ág skemtilegt.
1. Hermann Jónasson, eftir Sig-
urð Guðmpndsson, fmeð myndj
2., Jakob » Thorarensen 3 kvæði
(me8 mynd).
3. Steingrímur Matthiasson, yng-
ing dýra og mpnna fmeð mynd)
d, Dr. Konráð Vilhjálmsson, Jóu
Þorkelsson yngri horfinn.
5. Vísur um Iðynni.
6.
Einar I)prkelsson Strútur.
7. Ritsjá. Sig. Nordal ■
AnnaÖ hefti:
1. Magnús Jónsson, Launhelg-
arnar í Elevis (með 2 myndumfc.
2. Thora Friftriksson, Anatole
France, fcmeð mynd).
3. Guftmundur Flannesson, Jafn-
aftarstefnan og kvenréttindamálíft
hjá forn-Grikkjum.
'v |
5. Þorsteinn Gíslasön, Jón Jóns-
son, frá Sleftbrjót fmeft mynd).
6. Guftrún Jóhannesdóttir, Þula.
7- G. Björns (‘sýslumaöur). Hvað
ertu sál ? Kvæfti
j 8. Carl Spetteler: Aðeins konung-
I ur, Þórir Bérgson þýddi.
9. Hjálmar Þorsteinsson, Stökur.
10. Jón Björns^on, Keli /saga)
fmeð mynd.) . Leiðrétting. —
\ --------------------