Lögberg - 14.09.1933, Qupperneq 5

LÖGBERjG. FIMTUDAGINN 14. SEPTEMBER, 1933
Bls. 5
Reykjavíkurbréf
19. ágúst
í vikubyrjun var lægð yfir Græn-
landshafi, er olli SV-átt hér á landi
og regni sunnan lands og vestan, en
hlýtt og þurt veöur var þá norð-
austan lands. IJm miðja vikuna
komst lægðin austur fyrir landið og
birti þá upp með N-átt sunnan lands,
en talsvert rigndi þá norðan lands
og austan.
Á fimtudag kom alldjúp lægð úr
suðvestri upp að SA-strönd íslands
og hefir haldist þar síðan. Hefir
hún valdið N-átt og regni um alt
land, þangað til i dag, að yíirleitt
hefir verið þurt veður sunnan lands.
Vindur hefir víða verið hvass síð-
ustu tvo dagana, einkum þó vestan
land.
Mestur hiti í Rvík þessa viku var
14.4 stig., en lægstur 5.4 st. tJr-
koma samtals 27 mm.
Árni Friöriksson magister er ný-
kominn norðan frá Siglufirði. Hann
segir m. a.:
Vegna þess hve sjórinn er hlýrri
við Norðurland í ár, en hann var í
fyrra, er síldarátan fyr á ferðinni.
í byrjun ágúst í fyrra var mest síld-
aráta í Eyjaf jarðarmynni og á
Grímseyjarsundi. En á sama tíma í
ár var átan mest austur á Skjálf-
anda.
Fita síldarinnar er meiri en í
fyrra, en mjög mismunandi í ár.
T. d. í sama farmi getur fitumagnið
í síldinni verið frá 16%—19%.
Akureyrar, frá Seyðisfirði upp í
Hérað. Frúin talar mæta vel ís-
lenzku.
Heimili þeirra í Berlín má heita
að vera opið öllum íslendingum.
Biðstofa þeirra er lesstofa fyrir ís-
lenzka gesti. Þar eru íslenzk blöð
lögð fram til lestrar. Heimili þeirra
er miðstöð íslenzks námsfólks í
Berlin. Þar er athvarf. Þar fá ó-
kunnugir leiðbeiningar.
Eru margir íslendingar í þakk-
lætisskuld við þau hjón.
í nýútkomnum búnaðarskýrslum
fyrir árið 1930, er þetta eftirtektar-
verðast.
Töðufengur landsmanna nálgast
það ár, að vera jafnmikill og útheys-
fengurinn. Talið í 100 kg. hest-
burðum, er töðufengurinn 966,000
hestar, en útheyið 1,012,000 hestar.
Tvo fyrstu áratugi aldarinnar var
hlutfallið þannig, talið i hestburð-
um, að taðan var 600—650 þúsund
hestar, en útheyshestar rúmlega
helmingi fleiri 1250—1470 þúsund.
Fór útheysskapur vaxandi þau ár,
en taðan stóð í stað. Og svo var
fram yfir 1920. Sýnilega lögð mest
áhersla á hinn dýra og eftirtekju-
rýra útheysskap.
Svo koma jarðræktarlögin. At-
orka manna beinist að túnræktinni.
töðufengur er 1930 nál. tvöfaldur
frá þvi, sem áður var, 1,121,000
hestar (966,000,100 kg. hestburðir),
en útheysskapur minkar talsvert.
Átakið að tvöfalda töðufenginn
hefði ekki verið gert án jarðræktar-
laganna. Þetta skilja bændur al-
Sýnir þetta bezt, hve nauðsynlegt
það er að hafa gott síldarmat, svo
síldin geti orðið einskorðuð vara á
markaðinum.
Hafsíld sú, sem veiðist í ár, er
yfirleitt smærri en í fyrra. Er
sennilega nýr “árgangur” kominn
fram, 6 ára síld, frá 1927.
Þorskur er mikill væntanlegur frá
klaki þess árs, og má vera að þessi
“árgangur” síldar verði einnig mik-
ill.
Millisíld veiðist mun minna en í
fyrra, vart meira en y%% eða svo.
Það er skoðun fiskifræðinga, seg-
ir Árni Friðriksson ennfremur, og
styðst við rannsóknir, að þegar sjór
er tiltölulega hlýr hér við strendur,
þá má búast við, að þorskgöngur
dreifist meira, og þorskurinn elti
takmörk hinna hlýju strauma.
Á undanförnum árum hafa fiski-
fræðingar komist að raun um, að
þorsksamgöngur eiga sér stað milli
Grænlands og íslands.
MeS sjávarhita eins og í ár, eru
meiri líkur til þess en ella, að þorsk-
ur gangi héðan frá landinu til Græn-
lands.—
Hafrannsóknaskipið ‘Dana’ hefir
í sumar m. a. haft með höndum at-
huganir á þorskgöngum við Austur-
Grænland.
Ýmsir hafa verið vantrúaðir á, að
þar væri neinn þorskur að ráði.
Reynslan er farin að hrófla við
þeirri kenningu. í fyrrasumar var,
svo vitað sé, einn enskur botnvörp-
ungur við Austur-Grænland mest
alt sumarið og sótti ferð eftir ferð
fisk á sama miðið.
Eins og fyr hefir verið minst á,
eru mun færri norsk síldarskip að
veiðum hér við land í ár en í fyrra.
Hin stóru stöðvarskip (“móður-
skip”) sem verið hafa fyrir Norð-
urlandi undanfarin ár, og tekið hafa
síldina úr veiðiskipunum, eru nú
horfin úr sögunni, eða því sem
næst. En ívilnanir þær, sem norskii
síldveiðamenn fengu með samningn-
um í vetur, hafa ekki örfað norska
útgerðarmenn að þessu sinni til auk-
innar útgerðar með veiðiskipum ein-
um.
I norskum blöðum hafa heyrst
raddir um, að Norðmenn ættu að
segja samningnum upp, því hann
væri óviðunandi. Þær raddir hafa
komið frá sjávarsíðunni.
Kroner-hjónin
Hjón ein i Berlín með því nafni
hafa tekið ástfóstri við íslendinga,
og alt það sem íslenzkt er. Er það
einkum frúin, sem hefir framtakið
í þeim efnum. Bæði eru þau lækn-
ar.
Þau hjónin hafa verið á ferðalagi
hér á íslandi í sumar, fóru kringum
land, landveg milli Reykjavíkur og
ment. Framfarir sveitanna eru
fyrst og fremst jarðræktarlögunum
að þakka, og þá þeim mönnum, er
framfylgdu þeirri löggjöf.
Fórnandi lund
(Sbr. Lúk. 10:38-42)
“Gef oss Mörtu hraustu hönd
heiminum svo gagn vér vinnum;
gef oss Maríu góðu önd
gleði svo að hjá þér finnum.’’
—V. Briem.
Fyrrum er meistarinn ferðaðist hér
og fólkinu lærdóm þann kendi,
að starfsemin auðgar og unaðsemd
lér,
unnin með kærleikans hendi.
Sagan þess getur að systkini þrjú
sannleikans kennarann góða
aðhyllast gjörðu með elsku og trú
anda síns ræktuðu gróða.
Marta var örlynd og áhuga með
hún ávalt var fús til að starfa,
að tilreiða máltiðir gjöfult með geð
gestunum svöngu til þarfa.
Þeir komu af brautinni berfættir
heim,
búnir að ganga svo lengi.
Hún sá um með gleði að sérhver af
þeim
saðning og hressingu fengi.
Gestrisni og alúð .' öndvegi þar
ávalt hún Marta lét vera,
að þjóna og matreiða viljug því var
vistirnar glöð fram að bera.
Hún sinti ei um að safna hér auð,
og sá því um hús sitt með prýði,
með gjafmildi hungruðum gaf hún
sitt brauð,
og gangmóðum farandi lýði.
Góðfýsi hennar það æskilegt er
eftirtekt f jöldans að veki,
í fátækra þarfir hún fórnaði hér
f jármunum sínum og þreki.
Þannig var meistarans bróðurlegt
boð
bezt er hún gjörði að hlýða,
veri því hver annars styrkur og stoð
og stundi þann lærdóm að prýða.
Fögur og góð var sú fórnandi lund,
ferðmóðum þrautir að létta;
eilífrar tíðar hún ávaxtar pund,
ódáins rósir þar spretta.
Marta var gestrisin, María var góð,
Meistarann elskuðu báðar.
Innræti beggja er þroskað hjá þjóð
og þannig af sérhverjum dáðar.
Marta var gestrisin, María góð,
enginn mun þvílíku neita,
að framreiða vistir með formensku-
lag
fólkinu hressing að veita.
Kristín D. Johnson.
Hjartadrotningin
Móðir, meyja, kona, er mannsins
gæfudís,
heilla hans og vona, hún er trygging
vís;
í brjóstum hennar bygð var barnsins
heilsulind;
hugtak hverrar dygðar, hefir konu
mynd.
Það er hún sem hefir hjúkrað þjóð-
um bezt,
stærstar gjafir gefur, gleöur bezt og
mest;
hún sem blessar búið, börnin heim-
ilið;
hún sem helzt gat snúið heiðni í
kristinn sið.
Hún óskar auðs og valda aðeins
handa þér,
óskar endurgjalda aldrei handa sér;
gleymir sér en gefur gætur manns-
ins hag;
óskar ei, og hefur aldrei hvíldardag.
Flezt á bygðu bóli, sem bezt og feg-
urst var
skapaðist í skjóli og skauti kon-
unnar,
þar gat ’ið góða, sanna, bezt glæðst
og fengið líf,
en annars umsvif manna þrátt orðið
“negative.”
Hún á þau eplin góðu, sem yngdu
skáldsins hug
unz innfjáð orðin glóðu og andinn
hófst á flug,
svo stóð hann frjáls og sterkur og
studdur sinni dís,
og allar eyðimerkur urðu að paradís.
—Hvort manstu mömmu drenginn
—hve meinum tiðast lauk?
þótt annar skeytti enginn, hún af
honum tárin strauk,
í driflaug hennar harma hjartasárið
þvóst,
svo hjúkrun heitra arma og hvíld
við mömmu brjóst.
Þér finst að fyrir mér vaki, að fái
’ún mig eða þig,
að hún þá eflaust taki ofanfyrir sig:
Ja,—hver vann sitt, án hennar,
hæsta sigurspil?
—Er hægt að fara án hennar himna-
ríkis til?
Um lífsins Eden-lendur hún leiddi
oss sem börn,
og hennar mjúku hendur hlúðu og
bjuggu vörn;
því kærleik þér skal sýna og þakka
hvert þitt spor,
og háum heiðri krýna þig hjarta-
drotning vor!
E. G. Gillies.
Þankar
(við fráfall gamáls kunningja)
Guð veit eg hlustaði hljóður,
þá heyrði’ eg um andlát þitt,
þótt alt þitt æfistarf gengi,
öfugt við mitt.
Þótt öll þín ánægja’ og gróði,
Væri’ angist og tap fyrir mig,
Það sómir ei syndugum inanni
Að sakast við þig.
Eg skil ekki sköp þau er valda—
Er skammsýnn, en aðeins veit,
Að þú varst, sem ótal aðrir,
í eigin hamingjuleit—
Og áleizt í “ástum og stríði”
Að athæfi hvert væri leyft,
Og fylgdir því fram í verki,
Ef fanst þér kleift.
Það minnir á haustréttir heima,
Með hávaða skvaldur og mas;
Þar ýmist var ánægja’ og gleði,
Eða’ úlfúð og þras.
Og þá var nú dregið í dilkinn
Við drykkjur, áflog og slark,
Og nokkrir sem neituðu’ að kannast
Við náungans mark.
Hvað stoðar sú ást og sá auður,
sem aðra rænum vér?—
Af fasteignum nárinn ei nemur
Neitt með sér.
Og ást sú, er ólst af því lægsta
í eðli manns,
Er fátæklegt framtíðar nesti
Á ferðum hans.
En nú er sá bardagi búinn,
Og bátur þinn kominn í naust,
Og ef til vill hefir þér öðlast
Alt, sem þú kaust.
En þótt að þú, góðvinur gamli,
Gengir um tærnar á mér,
Eg óska þú farir í friði—
Eg fyrirgef þér.
S. J. Scheving.
í febrúar, 1933.
Kaflar úr sögu
Eftir Birkirein.
Nesi, 20. júlí, 18..
Elskulega vinstúlka:
Ennþá ætla eg að senda þér línu,
þykir mér þó miður að eg hefi ekki
fengið bréf frá þér síðan eg fór í
vor. Eg skrifaði þér alt um komu
mína hingað, um siðu og háttu hér
og hvernig eg hefi það. En eg hefi
ekkert bréf fengið frá þér.
Nú er verið í óða önn að slá tún-
ið. Það gengur alt seigt og fast og
þó bærilega. Eg er vel frísk og hey-
vinnan þykir mér æfinlega skemti-
leg.
Nú stendur til kirkjuferð bráð-
lega. Mig langar ósköp til að fara.
Sumt unga fólkið segir mér að það
sé lítið í varið að heyra prestinn,
en húsmóðirin hérna vill nú ekki
heyra það. En svo vill hún nú ekki
miður talað um nokkurn mann.
Hún segir að presturinn sé virðu-
legasti maður, og færu menn eftir
því sem hann kennir, myndi betur
fara.
En svo er eg ekki svo mikið að
hugsa um það, hvernig presturinn
er, í sambandi við þessa kirkjuferð.
Eg hlakka mest til að kanna ókunn-
uga stigu, og að fara í reiðtúr; það
er svo logandi gaman, ef maður hef-
ir þá dálítið góðan hest. Svo er
hátt fjall á leiðinni. Fólk hér segir
mér að það sé hæzta f jall, sem riðið
er yfir á íslandi. Svo er enn eitt,
sem eg hlakka fjarska mikið til, á
leiðinni niður fjallið hinsvegar er
hættuleg snös, sem flestir ganga yf-
ir, af því það er hengiflug. Hrasi
hesturinn, fer hann fram af. Þetta
ætla eg að ríða.
Húsmóðirin hérna hefir látið
börnin sín lofa sér því, að þau skuli
ganga. Nú nýt eg þess, sem oftast
er talið gjald, að vera umkomulítil
og enginn hér á bæ, hefir neitt yfir
mér að segja, nema til vinnunnar.
Húsmóðirin hefir heldur ekki látið
mig lofa sér neinu, en mikið talað
um það, hvað þessi snös sé hættu-
leg. Guðrún húsfreyja er stilt kona
og fer ekki í öfgar, né beitir frekju.
Hún gerði sína skyldu að segja mér
frá hættunni og ráðleggja mér að
ganga yfir hana.
Eg sagði ekkert. En eg hlakka
ósköpin öll til ferðarinnar og mest
af öllu að ríða yfir þetta hengiflug.
—Hvað það er elskulegt að vera
frjáls.
Eg er nú seytján ára og ætti því
að hafa vit á því að fara varlega.
Já, þá gleymdi eg að segja þér
að eg er búin að fá hestinn.
Það er nú saga fyrir sig. Hér á
bænum er fátt um fararskjóta.
Hestarnir bæði fáir, gamlir og lúnir.
Svo þurfa systkinin að brúka það
skársta. Það var því töluverð bolla-
legging um það, hvar eg gæti feng-
ið hest. Eg vildi fyrir hvern mun
fá dálítið f jörugan hest.
Arnkell á Eyri er ríkisbóndi hér
i grendinni. Hann er faðir hans
Arnkells Arnkellssonar, sem réri hjá
þeim Efstu-bæjar mönnum í fyrra.
Arnkell er mikil skemtun gárung-
um, því hann er töluvert guðhrædd-
ur og ann konu sinni hugástum.
Þeir setja saman um hann þulur
og hafa skemtun af. Jæja, það varð
útfallið að leitað skyldi til Eyrar
eftir hesti handa mér.
Arnkell á góðan hest, sem kona
hans ríður, en er annars lítið brúk-
aður.
Elín systir húsmóðurinnar fór
með mér. Eg kveið mest fyrir að
þurfa að heilsa karlinum með kossi.
En það var mér sagt hér og ríkt á
lagt, að ef eg gerði ekki eins og
Elín í því, þá yrði eg talin gikkur
og mundi það ekki bæta fyrir hest-
láninu, því bóndi hvað vera afar
tregur að lána þenna reiðskjóta
nokkrum.
Eg varð hálf hissa þegar eg kom
að Eyri. Alt virtist þar svo bros-
hýrt. Túnið hefir verið mikið slétt-
að. Jörðin hvað ekki vera stór, én
túnið er fjarska fallegt. Það stakk
svo í stúf við næsta bæinn, þar er
eða var túnið ákaflega stórt, en er
nú gengið saman fyrir órækt, en
auðséð að það hefir náð tnikið
lengra út. Á Eyri er túnið auðsjá-
anlega unnið úr óræktarholtum, en
alt svo yndislega fallegt, svo langt
sem það nær. Elín sagði mér það
líka á leiðinni, að Arnkell hefði
unnið mikið af túninu úr holtum,
eins og nú eru rétt fyrir utan tún-
garðinn.
Bærinn er heldur ekki stór, en
hann var mikið líkari laglegu og
vel til höfðu timburhúsi i kaupstað,
heldur en sveitabæ. Allur bjartur,
úljaður og tárhreinn.
Eg kunni eitthvað svo f jarska vel
við mig strax þegar eg kom í land-
areignin og sömuleiðis í bænum.
Gömlu hjónin voru bara tvö ein
heima. Eg er hissa að menn skuli
hlæja að Arnkeli. Hann er ákaflega
stiltur maður og látlaus, sviphreinn
og viðmótsgóður. Hann var rak-
aður.
Framh.
Til Jóhannesar lœknis
Til Jóhannesar læknis............
Elutt í gleðimóti að Mountain 24. ág.
Þú hefir verið okkur öllum,
ánægjuboði fyr og síð,
af djúpri lotning fram vér föllum,
fyrir þín kærleiks verkin blíð.
Fórnfýsi ætíð sýndir sanna,
sífelt að lina eymdir manns,
fylgi þér svo til friðarranna
frelsi og miskun skaparans.
Fornaldar táp í ströngu starfi
stöðugt þú sýndir fyr og síð,
og veittir styrk með áa arfi,
ætið að bjarga veikum lýð.
Kafandi snjó í kulda og raunum,
komst ætíð þegar gegndi bezt,
fékst sjaldan nema lúa að launum,
læknaðir allskyns meinin verst.
Konulíf margt hann hefir hafið
úr heljar greip á lífsins stig,
og auman margan örmum vafið,
algóður faðir blessi þig,
mætari engan mann vér fengum
í Mountain bygð um vora tíð.
frægari manni unnum engum,
sem æ ber hrós hjá kristnum lýð.
Þín mæt er ætíð minning, vinur,
oss mönnum hjá á hverri tíð;
hver sem af sjúkdómsstríði stynur
stöðugt blessi þig fyrr og sið.
Sæll ertu nú á efstu árum,
að eiga svona mikið hrós,
og hann, sem dregur sviða úr sárum
sendi þér ætið friðarljós.
Gunnar Oddsson.
Reglubundnar flugferðir Lufthansa
um sunnanvert Atlantshaf.
Berlín í júlí.
Sérfræðingar þýska flugfélagsins
Lufthansa hafa sannfærst um að á-
kjósanlegt væri að koma á reglu-
bundnum flugferðum milli Þýzka-
lands og Suður-Ameriku hið fyrsta
og að undangengnar tilraunir, sem
fram hafa farið, og standa í sam-
bandi við áformaðar flugferðir
þangað, hafi gengið mjög að óskum.
Eins og kunnugt er voru gerðar til-
raunir i júní s. 1. með skipi West-
pfalen sem lendingarstó'ð i miðju
Atlantshafi.—Flugvélar hófu sig til
flugs af skipinu og lentu á því og
gekk svo vel, að Lufthansa telur
frekari slíkar tilraunir óþarfar.
Lufthansa hefir nú ákveðið að hef ja
undrbúning að því, að koma í gang
reglulegum flugferðum til Suður-
Ameriku, en getur að svo stöddu
ekki látið neitt uppi um hvenær þær
muni hefjast. — Westpfalen er nú
komið heim til Þýzkalands og verða
nú gerðar nokkrar breytingar á skip-
inu sem reynslan hefir leitt í ljós
að eru æskilegar. Meðan á tilraun-
unum stóð var flogið yfir Suður-
Atlantshaf (milli Bathurst og Nat-
al) með lendingu á Westpfalen.
Gekk tilraunaflug þetta að óskum.
Eldgos á Saturnus
John E. Willis, prófessor við
stjörnuturninn i Washington, tók
nýlega eftir stórkostlegu eldgosi á
Saturnus. Það var fyrst til að sjá í
stjörnukíkirnum sem dálítill ljós
blettur, en stækkaði óðum þangað til
hann hafði breiðst yfir tíunda hlut-
ann af yfirborði hnattarins. Har-
vard-háskóli sendi út áskorun til
allra stjörnuathuganastöðva í heimi
um það að taka vandlega eftir þessu
eldgosi. Áður hefir tvívegis orðið
vart við eldgos á Saturnus, árið
1876 og 1903.
THE GIRL
WHO IS
HAPPY
This girl who is really happy is the one who is useful, inde-
pendent, self-reliant, self-supporting—and the ability to be self-
supporting is the result of training—always.
The mastery of stenography furnishes a sure means of self-
support—and the mastery may be quickly attained.
A few months in our shorthand department will qualify the
average young lady having a High School education, some native
abílity, and the inclination to work, for a good position where pro-
motion will be certain.
Stenography will give her a respectable place among respect-
able people who appreciate worth and accomplishment.
You should write, call or telephone for free, valuable informa-
tion concerning our work.
TUITION RATES
Day School (full day).$15.00 a month
Day School (half day) $10.00 amonth
Night School .........$ 5.00 a month
Mr. Ferguson’s policy of providing “Better Teachers and Better
Employment Service” has attracted more than 40,000 students
to this Coliege during the past twenty years. In fact, it is quite
impossible to secure better value in business education than is
available at “The Success."
ENROLL NOW
Phone 25 843
BUSINESS COLLEGE
D. F. FERGUSON,
President and Principal
PORTAGE AVE.
at Edmonton St.