Lögberg - 25.08.1938, Blaðsíða 7

LÖGBERG, FIMTUDAGINN 25. ÁGÚST 1938.
7
Tillaga um skólastofnun í Þingvöllum
fyrir nálega 300 árum
Einn af merkustu Islendingum á
16. öld, Gísli Magnússon sýslumaÖ-
ur að Hlíðarenda, sem oft er nefnd-
ur Vísi-Gísli, gerÖi þá uppástungu
til konungs, að reistur yrði skóli að
Þingvöllum.
Gísli var, sem kunnugt er, fjöl-
hæfur og stórhuga umbótamaður,
þó fáar tillögur hans næðu fram að
ganga, enda var á dögum hans alt
reyrt hér í fjötra einokunarinnar.
Hann var fyrstur Islendinga, er
gerði rannsóknir á náttúru lands-
ins, einkum með það fyrir augum
að finna nothæfa málma og vinna
brennistein. I jarðrækt og öðrum
búskaparháttum var hann nýjunga-
maður. Hann ræktaði fjölda nytja-
plantna, er aldrei höfðu verið rækt-
aðar hér áður.
Stórfeldastar voru tillögur hans
til konungs um að stofna til aðals-
ætta og aðalsréttinda á Islandi. Átti
aðallinn m. a. að fá óræktuð lönd
til umráða og reka ræktun í stórum
stíl. Nefndi Gísli nokkrar gamlar
ættir, er Ihann vildi að fengju aðals-
rétt.
I sambandi við þessar tillögur var
sú hugmynd hans að reisa skóla á
Þingvölílum. I ritgerð um það efni,
er hann samdi árið 1647 norður að
Munkaþverá, lýsir hann þeirri hug-
mynd sinni. Hann var þá til hei.m-
ilis hjá föður sínum Magnúsi lög-
manni Bjarnasyni. Gísli var þá ný-
kominn frá útlöndum, hafði m. a.
dvalið við bóklegt og verklegt nám
í Hollandi.
Ritgerð sína um aðalinn og skól-
ann skrifaði hann að þeirrar aldar
sið á latínu. Fer hér á eftir kafli
um skólastofnunina í þýðingu eftir
dr. Jón Gíslason:
+ +
Með því að hans allra kærasta
konunglega hátign með opinberu
erindisbréfi felur mér allra náðar-
samlegast að rannsaka alt það yfir-
leitt og i einstökum atriðum, sem
snúa megi honum til gagns og
framfara föðurlandi mínu, þá get
eg ekki takmarkað þetta allra náð-
arsamlegasta hlutverk, er harm hefir
falið mér við málma eina eða nátt-
Employment Results that Count
425 Placements in 19 Weeks
Between April 1, 1938, and August 12, 1938, our Employment
Department registered 425 placements of Success College
graduates and students.
Directly or indirectly through our Employment Department,
almost 1,000 (991) Success College applicants secured office
positions with 505 local firms in 12 months, immediately prior
to April 15,1938.
This is a photograph of “Success” College Students assembled in the College Auditorium, from 12
classrooms. The occasion was an address delivered by a prominent educationalist.
If you cannot enroll now, you may begin later, as our
system of personal and group instruction permits new students
to commence at any time and to start right at the beginning of
each subject. As our maximum of 500 day school students is
frequently.reached, we suggest that you reserve your desk for
the date on which you desire to commence.
Ask for a Copy of Our
36-Page Prospeölus
Telephone, call, or write for a copy of our 36-page illustrated
Prospectus, which contains detailed information regarding our
courses and the College. This book is free, on request.
DAY CLASSES RESTRICTED
TO STUDENTS OF GRADE Xí
. (supplements allowed)
OR HIGHER EDUCATION
Our office is open for consultations and registrations daily
from 8 a.m. to 6 p.m., and on Monday and Thursday evenings
from 7 to 10 o’clock.
Prospective Students and Their Parents Are Invited to Call.
An Appointment May Be Made by Telephoning 25 843
Portage Avenue at Edmonton Street
PHONE 25 843 WINNIPEG, MANITOBA PHONE 25 844
NUGA-TONE STYRKIR
LIFFÆRIN
Séu llífæri yðar 'ömuð, eða þér kenn-
ið til elli, ættuð þér að fá yður NUGA-
TONE. pað hefir hjálpað mljónum
manna og kvenna I síðastliðin 45 ár. ^
NUGA-TONE er verulegur heilsu-
gjafi, er styrkir öll líffærin.
Alt lasburða fðlk ætti að nota NUGA-
TONE. Fæst I lyfjabúðum; varist stæl-
ingar. Kaupið ekta NUGA-TONE.
Notið UGA-SOL við stýflu. petta
úrvals hægðalyf. 50C.
Notið UGA-SOL við stýflu. petta
úrvals hægðalyf. 60c.
úrugripi, heldur mun eg taka með
í reikninginn og gefa skýrslu um alt
það, sem virðist geta stuðlað að
þjónustu við hann og orðið til nytja
föðurlandinu á einhvern hátt, og
það einkum sökum þess, að eg hefi
lagt á mig þetta mikla erfiði og
hættur, já, baráttu við örlögin i
þeim tilgangi, að, næst á eftir dýrð
gúðs og viðreisn almenningshags á
einhverij hátt, yrðu einnig vorar
fornu ættir, þær sem meðal vor
njóta virðingar, aftur hafnar til síns
fyrra gengis mannvirðinga og
fengju að njóta þeirra réttinda loks-
ins hamingjusamlega og með heiðri,
sem þeim hafa veitt verið af hinum
allra lofsamlegustu konungum Dan
merkur og Noregs allra náðarsam-
legast fyrir trúlega unnið starf og
þjónustu, er þær hafa veitt konung-
um sínum, en lifi ekki þannig eða
deyi til einkis ávinnings sér eða
föðurlandi sínu, heldur skuli þær
hér eftir miklu fremur í krafti af-
reksverka forfeðranna og sinna
eigin hjálparmeðala, þjóna guði,
konunginum og föðurlandinu betur
og trúlegar í mörgum greinum og
með nytsamlegum störfum og nauð-
synlegum.
Sökum þess hefi eg fastráðið
með mér að rannsaka þessar ættir
vorar samvizkusamlega, að sjálf-
sögðu uppruna þeirra, efnahag og
aðrar ytri kringumstæður. Og á
þessu ýfirstandandi ári og á ári
komanda gæti eg kotnið í skýrslurn-
ar upplýsingum um uppruna þeirra
ásamt eiginhandar bréfum konung-
anna sjálfra, ef til eru, um höfða-
tölu þeirra, skilrikjum um jarða-
góss tekið að erfðum, embættistitl-
um, sem afkomendur þessara ætta
bera öðrum fremur og hafa ávalt
borið.
Því næst hefi eg í huga að reisa,
á þriðja ári hér frá, af nógum efn-
um, ef guð og gæfan leyfa, Ihús í
nánd við stað þann, er Alþingi kem-
ur árlega saman á við Öxará eða við
ós hennar, þar sati hún fellur út í
stærsta stöðuvatn þessa lands. Stað-
ur sá er hinn fegursti, vel byrgur
af öllum nauðsynjúm og hefir
gnægð fiskjar, fugla, grjóts, viðar,
grass, valla og vatns. Skal bygg-
ing sú vera nægilega traust og stór.
Til þessa skulu höfðingja vorir og
afkomendur þessara ætta, sem efni
hafa til, skjóta saman með frjálsum
samskotunr, hver um sig svo* mikið,
sem hann vill. Því næst skulu
hingað strax teknir og saman kall-
aðir drengir og ungmenni, er komin
eru af þessum ættum. Skólinn skal
settur og myndaður fyrir samtök og
félagsskap bæði þeirra, sem efnaðir
eru og svo hinna, sem efnaminni
eru, handa hinum fremstu ættum
vorum, sem meðal vor myndast og
skal viðhalda stöðugt fyrir gjafir
höfðingjanna bæði í lausafé og fast-
eignum, á meðan örlögin þyrma
^þessari eyju.
Skólaráðsmenn og kennarar, vel
hæfir, skulu hingað sendir fleifi og
fleiri á hverju ári, svo sem nauðsyn
krefur og skal æskulýðurinn hér
nema og iðka farsællega veraldleg
og bókmentaleg fræði, ásamt heið-
virðum siðum og hófsemi, til þess
að hann með þeim mun betri árangri
megni að þjóna siðar meir á full-
orðins árum guði, konunginum og
föðurlandinu.
Á komandi árum skal reisa við
skóla þenna þorp. Hingað mun þá
flykkjast sérsitaklega fjoldi himra
ágætustu borgara og handiðnamanna
er þjónuðu skólanum og nemendum
hans með sínum heiðvirðu störfum.
Þetta er þá hið fyrsta upphaf að
því, hvernig vér gætum orðið elid-
urreistir til hins betra og hinn nýi
gróður á akri kirkjunnar og hinn
verslegi æskulýður deyi ekki þannig
frá stofni og rót eða falli frá dygð-
um forfeðranna, heldur verði eins
WERE ALL NUTTY
HERE AND THERE
P. N. Britt____
ANYBODY is liable to make a
mistake, and most people make
mistakes of one kind or another.
Sometimes they make ’em right in a
row. In such cases it always looks
as if somebody must be nutty or
careless or something. In last
week’s column, it was intended to
say that through a fine gesture of
Henry Ford, about twenty years
ago, men’s wages had been boosted
from about ten or twelve dollars a
week to fifty or sixty dollars a week
The story was made to read, “fifty
or sixty a month” instead of “fifty
or sixty a week.”
While most of the readers of the
column would understand that it
didn’t make sense as it was printed,
the writer, proofreader and printei
were all cockeyed and didn’t notice
the error.
It is regretted that the readers
were left to figure it out for them-
selves, but nobody was hurt . . . so,
after- all, it didn’t matter much.
Sometimes, even ball plavers make
errors.
* * »
THE other day I was waiting for
a friend who had gone into the
Cornish library to change a
book. Just then, a lady came along,
with a dog on a leash. It was a sort
of bedraggled-looking dog. But, it
must have been some kind of a dog
or it wouldn’t have been^ on a leash
with someone hanging ön. Having
seen a lot of dogs on leashes, I
wouldn’t know how good any dog
might be, attached to a leash. I
wouldn’t give an Alberta dime for
dogs and dogs I have noticed ladies
holding back or dragging along, or
whatever you might call it. Some
of them (the dogs) have been pretty
tough-looking. But there may have
been something about them that I
failed to observe. Maybe they were
intended to look as they looked and
got points at dog shows for looking
that way.
Since I was about a foot high, I
have been very fond of dogs. I
have often stopped on the street to
have a talk with a friendly-looking
dog, and have always been treated
politely. When I feel like talking
to a dog, I always pick on a good-
looking dog, mostly just dogs, I pre-
sume, because none of them have
ever put on any dog, but have
always been nice and sociable. I
have never been bitten by a dog.
l * * »
THIS Lady who came to the Cor-
nish library not only had her
dog on a leash, but she carried
some rope with her as well. It
seems dogs are not allowed in the
library, so this dog was tied to a
tree on the lawn, while the lady
went in to get her book. She had
quíte a coil, so she gave the dog lots
of rope, nearly enough for him to
hang himself. As soon as the lady
had the dog secure, and had turned
her back to him, he started to walk
around the tree, and almost before
she had disappeared into the library,
the dog had his leash and rope
all wound around the tree and he
had no place to go. The poor dog
didn’t have much of a time while his
owner was in the library. Some
other dogs came along, hesitated for
a moment, like some girls at red
lights, and went on their way. When
the lady came out and saw the dog’s
fix she was sorry, and started to
back him around the tree to un-
wind him, but the dog didn’t like
that and he reversed and went
around in the opposite direction to
that which he had gone when he
had been left tied to the tree.
It must have all seemed foolish to
the dog.
* * *
ONE of my girl friends, who spent
her vacation at St. Jean Bap-
tiste this summer. says she saw
some nice little lambs down there
and she had a notion to bring one
into the city and take it around with
her, on a leash. She thinks it would
be much nicer than having a pup
on a leash. I told her she would be
like Mary and her little lamb. She
said what of it? Don’t you re-
member?
%
And you each gentle animal
In confidence may bind,
And make them follow at your will
If you are only kind.
Which reminds me of a story I
saw recently of Miss Barbara Ryder,
a Philadelphia girl, who summers in
Nova Scotia, who persuaded her
father to buy a lamb, when she saw
it gamboling in a pasture at Digby
Neck. The little white woolly pet,
with a pink ribbon on its neck, is a
eommon sight following Barbara
around the streets of Digby.
Winnipeg girls, who have dogs on
leashes, might be interested in this
little lamb story. Any girl would
look nice with a little lamb.
* » »
ANOVA SCOTIA senator says
tourists spend three hundred
mrilions a year in Canada, and
that amount can be increased to five
hundred ihillions. All that’s needed,
he says, is a Minister of Tourist
Trade. Quite a lot of Nova Scotians
are Scotch ahd have long been
known as teachers of saving, not of
spending. The senator seems to be
an odd one.
* * *
CROP experts and folks who work
for the folks who handle the
wheat are trying to show that
it‘s not such a crop as it might have
been. But, neither the busybodies
nor the farmers are ever satisfied to
let well enough alone. There’s the
story of the grain grower who was
showing a visitor the result of ideal
weather and superior skill in culti-
vation, when the guest said to him:
“Well, you ought to be satisfied
with such crops as these—you have
nothing to kick about.” The farmer
was meditative for a moment, then
‘■hook his head and said: “Well, you
know, son, crops like these are pesky
hard on the soil.” There’s always
something bad or they’re trying to
make it look bad.
* * *
Hon. mitchell hepburn,
Premier of Ontario, had a big
birthday at his farm the other
day. The menu included onion
sandwiches, made from the 1938 crop
of onions on the premier’s farm. He
grows some of the finest onions pro-
duced in America. Probably quite
as tasty as the famous “Spanish” and
“Bermuda” for which we have
always been calling. We would like
to have some of those sandwiches.
• * *
THE Altamont (Missouri) Times
is an outspoken newspaper. The
Times says: Come to Áltamont,
where you can have a good time.
You can fight, get drunk, scream,
panhandle, jump the rope and drive
'your old cars as fast as you want to
and vyhere you want. Our little old
town has no peace officers or a cala-
boose and, come down to brass tacks,
has few darn good law abiding
citizens.
Some of our boys, who splash with
their cars, cut in on others and other-
wise run wild on the streets ought
to take a run down to Altamont.
They could have a bigger time than
ever.
* * *
IWORE this gown to the party
despite my husband’s objec-
tions.”
“That shows a lot of backbone.”
“I’ll say. That’s why he objected
to it.”
og græddur á stofninn og rótfestur
í dygðinni, og eftirkomendurnir,
þeir er eiga fyrir sér að lifa eftir
vorn dag, sem enn erum uppi.
Á æskulýðnum á fyrst og fremst
að byrja, virðist mér, vegna kom-
andi kynslóða, þeirra sem eftir oss
eiga að koma, þvi þeir, sem nú éru
fullvaxnir eiga erfiðara með nám,
nema hvað þeir láta auðveldlega
hrífast af aðdáun og gleði tneð
sjálfum sér yfir heiðvirðri æsku.
sem gefur fordæmi full góðra fyr-
irheita.
Er nú ættir vorar, sem af hinum
fyrri konungum hafa hafnar verið
til mannvirðinga og halda þeim
mannvirðingum enn í dag á meðal
íbúa landsins, ásamt öðrum gjöfum
hamingjunnar, er þær hafa fram
yfir alþýðuna, leggja þannig af
kappi stund á dygðir og góða siðu,
þá efast eg alls ekki um, að hans
allra skærasta konunglega hátign.
vor allra mildasti herra, endurnýi
tignarstöðu þeirra og mannvirðing-
ar og komi þeim til þeirra foma
gengis.
Það er samboðið góðum þjóð-
höfðingja að reisa við fornar ættir.
er hnignað hefir eða eru komnar á
heljarþröm og hjálpa þeim, því að
eigi förum' vér að hætti þeirra sam-
landa vorra, er fyrir nokkurum ár-
um lögðu stund á að endurheimta
virðingarstöður forfeðranna af
hans konunglegu hátign einungis
sér og sínum til handa, en hneigðust
til drykkjuskapar og drykkjuveislna
og sýndu í hvívetna ruddalega háttu.
Enda þótt vér getum eigi tamið þá
fullorðnu, þá getum vér samt með
tímanum, fyrir aðdáun á dygðinni
og launum hennar, virðingunni, að
minsta kosti mentað unglingana,
sem auðvelt er að sveigja, hvert
sem vill og hægt er að leiða sér við
hönd.
—IvCsb. Morgunbl.
Frú Esther Taylor í Liverpool
átti um daginn fjórbura — þrjá
drengi og einá telpu. Enskt blað
hefir í sanvbandi við þessa fjórbura-
fæðingu gert þær athuganir, að
börnin fæddust á 13 ára brúð-
kaupsaftnæli hjónanna, börnin
fæddust 13. júní og húsið sem þau
búa í er Rugin Street 13.