Sunnanfari - 01.01.1893, Qupperneq 6

70
land nær meginlandinu og stendur við það:
»WItland | gésydola | tra«"eða: »Vindland. Heiðin
þjóð«. A hinu kortinu í British Museum frá 13.
öld er heimurinn líka sporöskjulagaður, en hvass
í báða enda. þ»ar eru líka ýmsar eyjar fyrir suð-
vestan meginlandið: Noregur, Orkneyjar, Dan-
mörk og Tyle. Enn er þar Vindland »Wynt-
landia« og ísland (jjslandia) vestur af því og
nær leingra suður. Allar^ eru eyjarnar fer-
strendar en mislangar. A konungsbókasafni í
París er kort frá 14. öld, sem líka er prentað
hjá De Santarem. far eru meðal annars
nöfnin »Norlbegia« (Noregur), »jslandia« (ísland)
og »Wunelandia« á norðurhelmíngi jarðar og er
Vínland hér fyrir vestan ísland. I kortasafni
Jomard’s. Paris, er meðal annars kort frá 14.
öld. J>að er líka sporöskjulagað og eyjar
nokkrar fyrir suðvestan meginlandið. þ>ar er
Bretland hið mikla, Noregur og ísland, en
norður af þeim er »Wyhilandia« vestur undan
Westphalia, Suevia og frisia eða þýzkalandi yfir
höfuð. Allar eru eyjar þessar leingri en þær
eru breiðar og standa eingin nöfn á þeim önnur
en aðalnöfnin.
Kort þau sem enn hefir verið getið um
gefa litlar bendingar um, hyað eyja þessi sem
nefnd er Wítland o. s. frv. á að þýða, en nú
vill svo vel til, að sama landið eða eyjan er
nefnd á tveimur kortuin ennþá og fylgir þeim
stutt lýsing. Fyrra kortið er kringlukort Ran-
úlfusar de Hyggeden 1360 og fylgir það riti
hans er Polycronicon heitir. þ>ar eru enn ýmsar
eyjar suðvestur trá meginlandinu. þ>ar er Bret-
land hið rriikla, Noregur, ísland o. s, frv. og
standa þessi seinustu nöfn á sömu eyjunni.
Norðvestur undan henni eru enn tvær eyjar:
»Winelad« nær meginlandinu, en »tile« vestar.
Allar eru eyjar ferstrendar, en misbreiðar og
langar. Vínland er Jangt og mjótt, en sneitt af
norðausturhorninu. í Polycronicon er stutt lýs-
íng á Winelad og er það nefnt þar Wyntládia,
en Wytlandia úti á spássíu: »Eyja þessi er
fyrir vestan Danmörk og er hrjóstrugt land og
erlendir menn trúa að þeir (þ. e. landsbúar)
selji vind sjómönnum þeim, sem koma þar í
lægi eða hafnir, svo sem hann væri læstur undir
hnútum á bandi. Og þegar hnútarnir voru
leystír breyttust vindarnir (áttirnar) að vilja
þeirra«.
Hitt kortið sem lýsíng fylgir, er það sem
áður hefir getið um úr Rudimentum Novitiorum
1475. »Vinlád« liggurhér milli Gothia (Svíþjóðar)
og holsacia (Holtsetalands) á meginlandi upp, en
annars er það ekkert að marka, því löndunum er
skipað alveg af handahófi eða því sem næst. í
bókinni sjálfri er lýsing þessi á Vínlandi: »Vin-
landia er land, sem liggur austan við fjallbygð-
irnar í Noregi á sjáfarströndinni. J>að er fremur
ófrjóvsamt nema að því er snertir gras og
skóg. Landsbúar eru ósiðaðir, ruddalegir og
fást við töfralistir. þ>eir hafa vind á boðstólum
við sjómenn þá, sem dveljast við strendur þeirra
eða hjá þeim vegna byrleysis og selja þeim
hann. f>eir búa til þráðarhnykil og binda utan
um hann nokkra hnúta og segja að leysa skuli
þrjá hnúta eða fleiri, þegar þeir vilji fá hvassari
vind. Ararnir leika nú á þá vegna vantrúar
þeirra og æsa loptið og vekja meiri eða minni
vind, eptir því sem þeir leysa fleiri þráðarhnúta
eða færri, og svo æsa þeir vindinn, að hinir
vesælu menn, sem trúa á þetta farast, að rétt-
látum dómi guðs«.
Vínland er ekki nefnt á fleirum kortum að
fornu fari svo eg viti, og verður því að tjalda
því sem til er, eða kortum þeim sem nefnd hafa
verið. Eins og áður er getið um, er lítið að
marka lögun landanna eða afstöðu á gömlum
kortum, og sést það berlega á því, að »Vín-
land« er ýmist látið vera eyja eða á landi upp
og optast ferstrent, en nú vita menn að ekkert
land með náttúrlegum takmörkum er þannig í
laginu. Hvorugt þetta getur þvi hjálpað til að
ákvarða, hvað »Vínland« á gömlu kortunum á
að þýða. Lýsingarnar skera aptur fyllilega úr því
og sést berlega á þeim, að land það, sem þau
kalla »Wítland« o. s. frv. á að vera Finnmörk.
Finnmörk stendur á ýmsum gömlum kortum
eða eitthvert nafn, sem á að tákna hana, en á
eingu af þeim, sem hafa verið nefnd hér. J>að er
vitaskuld að Finnmörk liggur á landi upp, en
það kemur ekki í bága við, að »Wítland« o. s.
I'rv. geti bent til hennar, eptir því sem áður er
sagt. Enn eiga lýs’ngarnar vel við Finnmörk
og hugmyndir þær, sem menn gerðu sér um
Finna í gamla daga, en alls ekki við Vínland.
Finnmörk er hrjóstrugt land, eins og kunnugt
er, og Finnar hafa eflaust verið mjög ósiðaðir
í gamla daga. f>eir tóku ekki kristni fyr en á
18. öld öndverðri, og má því færa til sanns
vegar klausuna, sem stendur á öðrukortinu frá 13.
öld. Enn er gert ráð fyrir því í lýsingunum að
sjómenn komi opt til Wítlands, en það gat ekki
átt sér stað með Vínland í Vesturheimi. Loks-
ins eiga Wítlendingar að selja vind og á það
vel við Finna. J>að var almenn trúa fram undir
1700, að þeir væru veðurgerðarmenn miklir og
hefðu byr og byrleysi alveg í hendi sinni og
er mjög sennilegt að sagan, sem Blefken (1607)
segir um vindsölu íslendinga, sé einmitt sniðin
eptir samskonar sögum, sem geingið hafa meðal
ómentaðra sjómanna um Finna.
f>að má þvi telja fullvist, að þar sem getið
er um WTtland o. s. frv. á gömlum kortum er
átt við Finnmörku, en ekki Vínland, og að það
bendir alls ekki tií þess, að útlendingar hafi þekt
nokkuð til Vínlandsfundar íslendinga, þó nafn
þetta komi fyrir í gömlum kortum. |>etta getur
því ekki að neinu leyti talizt máli því til sönnunar,