Lögberg-Heimskringla - 12.06.1975, Page 6

4
LÖGBERG-HEIMSKRINGLA, FIMMTUDAGINN 12- JÚNI 1975
LÖGBERG-HEIMSKRINGLA
Published every Thursday by
LÖGBERG-HEIMSKRINGLA PUBLISHING Có. LTD.
512-265 Portage Avenue, Winnipeg, Man. R3B 2B2
Edilor Emeritus: Ingibjörg Jonsson
Edilor: Caroline Gunnarsson
President, K. W. Johannson; Vice-President, Dr. L. Sigurdson;
Secretary-Treasurer, Emily Benjaminson; Adv’t Manager,
S. Aleck Thorarinson.
Subscripiion $10.00 per year — payable in advance
TELEPHONE 943-9931
“Second class mail registration number 1667”
Printed by: GARDAR PRINTING LIMITED
BETEL STOFNUNIN SEXTUG
Nú eru liðin 60 ár síðan nokkrar íslenskar konur Fyrstu
lúterska safnaðar í Winnipeg tóku sig fram um að búa öldr-
uðum löndum sínum samastað í fremur fátæklegum húsa-
kynnum í borginni. Þá höfðu 40 ár safnast í landnámssögu
Islendinga á þessum slóðum og þeir, sem ungir gerðust
brautryðjendur í framandi landi, flestir komnir á efri ár,
en sumir orðnir örvasa einstæðingar, sem hvergi áttu var-
anlegt athvarf-
Lítil eða engin efni voru fyrir höndum og í mörg hom
að líta. Það var á öðru ári fyrri heimsstyrjaldarinnar og
enginn gat fyrir séð hvað framundan lá- Kröfur, sem stríð-
inu fylgdu komu tilfinnanlega við efnahag einstaklinga, og
mörg líknarstörf byggðust aðallega á frjálsum fjárframlög-
um almennings. Synir og soparsynir landnemanna börðust
á vígvöllum erlendis, en kvenfélög og einstáklingar lögðu
sig mjög fram um að senda þeim matvæli og skjólflíkur til
að létta lífskjör þeirra eftir megni.
Stjórnarvöldin höfðu öðru að sinna en því að hlynna að
hinum öldruðu, enda slíkum félagsmál lítill gaumur gefinn
á þeim árum. Því var ekki annað að leita um fjárstyrk til
þessarra framkvæmda en til íslendinga einna, og aldrei hafa
þeir verið jafn samhuga um nokkurt menningarmál og um
stofnun þessa heimilis fyrir aldraða í Manitoba. — ís-
lensk félög og einstaklingar gáfu fé eftir efnum og stund-
um um efni fram, og varla verður tölu komið á samkorurn-
ar, sem Kvenfélag Fyrstu lútersku kirkju hefur frá fyrstu
tíð haldið til arðs fyrir Betel heimilin.
Nú eru komin upp tvö stór og glæsileg Betel heimili, ann
að á Gimli en hitt í Selkirk, og einnig hefur verið komið upp
notalegum íbúðum með öllum þægindum fyrir aldraða á
vegum stofnunarinnar.
Nokkur undanfarin ár hefur Betelstofnunin notið nokk
urs stuðnings hins opinbera, eins og aðrar samskonar stofn-
anir í fylkinu. Samt hafa íslendingar enn mestan veg og
vanda af rekstri hennar og þróun, og ekki verður annað sagt
en að miklu hafi verið áorkað þessi 60 ár- Enda hafa margir
ágætir atorkumenn beitt sér fyrir málinu frá upphafi og enn
er Betelnefndin skipuð úrvals mannskap.
Síðastliðið ár hefur nefndin staðið í því að gangast fyrír
stofnun Betel heimilis í Winnipeg. Við könnun málsins varð
henni Ijóst að brýn þörf er á slíku heimili, og þar sem nú
teljast um það bil 30.000 manns af íslenskum uppruna í borg
inni, virtist nefndinni að ekkert ætti að vera því til fyrir
stöðu. Tók hún því ákveðna stefnu í málinu og hefur gengið
rösklega fram í því að koma hugmyndinni í framkvæmd.
Nú stendur á því einu að heilsumáladeild Manitobafylkis
stjórnar taki tillit til rökfærslu nefndarinnar, fallist á til
lögur hennar og veiti leyfi til að hefjast handa um byggingu
heimilisins.
Málið hefur gengið tregt fram að þessu, að sögn dr.
George Johnson, er lét af embætti sem formaður nefndar
innar á síðasta ársfundi 4. maí sl. Hann skýrði frá fundum,
sem Betel nefndin hefur átt með hinum ýmsu nefndum er
heyra undir fylkisstjómina og fjalla um málið. Þótt ekki
hafi orðið ágengt upp að þessu, álýtur dr. Johnson að ekki
megi láta standa við svo búið, heldur fylgja málinu fast
fram við heilsumálaráðherra fylkisins og knýja hann til
ákveðins svars.
Síðan fyrsta Betel heimilið yar stofnað árið 1915, hafa
60 ár bæst við landnámssögu Islendinga í Vestur Kanada, en
í sögu þeirra hundrað ára, sem safnast hafa frá lndnámstíð,
munu fáir kaflar bera manndómi Islendinga betur söguna
en kaflinn, sem geymist í skýrslum og fundargerðum Betel
stofnunarinnar. C.G.
GAMAN AÐ KYNNAST SEM FLESTUM
SKEPNUM SKAPARANS
Oftast nær þykir manni
víst vænt um flestar skepn-
ur skaparans að sjálfum sér
meðtöldum, annars er hætt
við að manni tækist ekki að
halda heilum sönsum.
Auðvitað hefur mannskepn
an haft það á vitundinni frá
ómuna tíð að hún sé meist-
araverk skaparans og þetta
stígur henni svo til höfuðs,
að hún leyfir sér að kalla
.aðrar samvistarverur sínar á
jörðinni skynlausar skepnur
og virða þær ekki viðtals. —
En svo kemur það fyrir að
þessar svokölluðu skynlausu
skepnur haga sér svo skyn-
samlega, að þær gera mann-
skepnunni skömm til. — Þá
verður framferði þeirra að
skemmtilegustu blaðafrétt-
um, og ef þessar söguhetjur
væru læsar, myndu þær
komast að því að þær eru
öðru vísi en önnur dýr en
það gæti orðið þeim dýrt
spaug ef samfélag dýranna
líkist mannfélaginu.-
Til daemis var einu sinni
skoskur hjarðhundur í Mani
toba, sem sveikst um verkin
sín til að hafa ofan af fyrir
andanmgum á meðan móðir
in þurfti að bregða sér frá
til að ná eoinhverju í gogg-
inn á þeim en faðirinn sinnti
með öðrum blikum út í tjörn
eins og hann hefði engu
öðru að sinna. Kýmar kom-
ust á beit í hveiti akrinum,
svínin rótuðu } kartöflugarð
inum og allt var í reiðuleysi,
en hundurinn kærði sig koll
óttann og húsbóndinn varð
að gera sér þetta að góðu.
Svo var írskur “terrier” í
Saskatchewan, hreinræktað-
ur veiði'hundur, sem á ekki
að hafa annað fyrir stafni en
að drepa moldvörpur og
rottur og mýs, og allt þeirra
skyldulið. Ikominn er ná-
frændi þeirra, — það vita
mannskepnumar, sem ala
írska veiðihunda eins og
þennan Mike til að reyna að
útrýma þessum vesalings
smádýrum af jörðinni.
En Mike var alinn upp hjá
konu, sem helst vildi lofa
öllu að lifa. Þégar hann kom
á heimilið var hún búin að
laða íkorna á gluggakistuna
hjá sér og raðaði þar hnet-
um, sem hann sótti á hverj-
um morgni- Ikorninn hét
Salómon og vildi hafa vitið
fyrir sér í öllu, en Mike var
hara unglings hvolpur, alveg
cheLmsvanur og datt ekki
annað í hug en að íkominn
væri kominn til að verða
leikbróðir hans. Hann otaði
trýninu að Salómon, dingl-
aði rófunni og urraði ástúð-
lega,' en Salómon misskildi
hann, flaug á fótunum upp
í hæstu grein á einu trénu
og lét þar öllum illum lát-
um. Mike svaraði fullum
hálsi, urraði og gelti glað-
lega og dinglaði rófunni í
gluggakistuna. — Eftir viku
varð Mike leiður á þessu
þófi og fór að leika sér að
boRanum sínum.
Svo var það einn morgun-
inn, þegar Mike sat í sól-
skininu í gluggakistunni og
húsmóðirin strauk hann og
kiassaði. að Salómon þoldi
ekki mátið, smellti sér niður
á gluggakistuna og réifst
eins og hann var vanur, en
Mike dinglaði rófuni af öllu
afli, eyrun titruðu og hann
freistaði þess að kyssa Saló-
mon á miðian hrygginn. —
Salómon tók ekki þessum
ástaratlotum með mikilli
bH'ðu, ögraði hvolpnum með
hárbeittum tönnunum og
honnaði burt með hnetu í
hvoftinum. Loks fór þó svo
að Mike vildi ekki matast
annarstaðar en við tréð þar
sem íkorninn átti heima- —
Húsmóðirin lét hnetumar í
dallinn hans, en hann ýtti
þeim út úr dallinum svo þær
lentu alltaf við nefið á Salo-
mon og hann tíndi þær upp
á meðan Mike sleikti dallinn
Svo var einu sinni mynd
í blöðunum af ketlingum í
British Columbia. — Þeir ó-
hlýðnuðust móður sinni,
græddu sárin á mús, sem
hún ætlaði þeim að myrða
og gerðu hana að ástkærri
fóstursystur. — Kisu fannst
víst timi til kominn að ketl-
ingarnir færu að læra að
bjarga sér, svo hún fann sér
mús, tannlék hana lítið eitt,
fór svo með hana heim og
ætlaði ungviðinu að ljúka
við verkið. — En músin var
ekki nógu dauð og ketling-
arnir tóku henni öðru vísi en
þeim var ætlað. Þeir beittu
hvorki tömium né klóm,
heldur sleiktu hana og dekr-
uðu við hana þangað til hún
náði fullri heilsu. Fjölskyld-
an.neitaði að gera sér mat úr
músartetrinu, en létu hana
standa hjá sér við mjólkur-
skálina svo hún fengi að
lepja með þeim-
Svona lagað getur haft alv
ar'egar afleiðingar í félags-
skipulagi manna, katta,
músa. Kettir og mýs fjölga
kyninu mjög ótt og nú
skyldu kettirnir ala ketling-
ana upp við miskunsemi við
allar mýs, þessa minnimátt-
ar aumingja, sem öllum er
illa við. Og mús sem er alin
upp með köttum, lærir að
elska þá og virða, svo erfa
afkvæmin þetta hugarfar
verða frjáls og ósmeyk við
allt og alla.
Þetta gæti orðið til þess að
mýsnar erfðu ríki mannanna
á jörgðinni, og það er ekki
tilhlökkunarefni að þurfa að
auðmýkja sig fyrir mús. En
sátt og samlyndi er víst
undantekning í dýraríkinu-
Yfirleitt er líklega samkomu
lagið eitthvað líkt og hjá
okkur mönnunum. — Þau
verða aldrei samtaka um
það að leita réttar síns á
jörðinni öll á sömu stund-
inni og lukkunni sé lof fyrir
það.
Eg var alveg komin að því
að sleppa spjallinu, því það
liggur svo illa á Kolfreyju
yfir öllu þessu flutnings-
stússi- Hún segir að sér sé
illa við svona lagað fjandans
vesin, henni finnist að við
hefðum getað staðið við leng
ur en eitt ár á Portage Av-
enue, það hefði einu sinni
þótt nógu flott að hafast við
hérna í Avenue bygging-
unni alveg í miðri borginni.
“Það var nú í gamla daga,
Kolfreyja mín,” segi ég rétt
sisona, „þá ferðaðist fólkið í
hestakerrum um Portage
Avenue og hestunum leiðist
ekki að standa stundinni
lengur á strætinu, því þeir
vour alltaf svo kærulausir
og ekki mátti gera aðalstræti
borgarinnar að flór. Nú eru
allir á bílum — mörg þús-
und bílum ,sem þeir þurfa
að geta parkað alveg við
dyrnar hjá manni, en hvergi
pláss til að parka á þessu
fína Portage Avenue.”
„Ja fjandinn fjarri mér,”
hreytti Kolfreyja út úr sér,
— “fjandinn fjarri mér, og
ég á þar við bílana, en mér
verður líklega slengt upp í
einhvern þeirra og skrölt
með mig alla leið upp á St.
Anne’s Road. Betra væri að
fá að búa hjá henni nöfnu
minni upp í háfjalli á Fá-
skrúðsfirði en að vera á
þessu eilífðar flakki úr ein-
um stað í annan og möl-
brotna kannski á leiðinni.”
„Æ vertu ekki að þessum
illindum,” sagði ég, — „við
verðum nú um kyrrt lengi
lengi héreftir og þú reynir
að venjast þessum breyting-
um, þó þú sért orðin eldgam
alt og úrelt hró ”
Eg sé hálfpartinn eftir þvi
að tala svona við hana, kerl-
ingar angann, þvi ég veit vel
hvað það er sem amar að
henni .Við söknum báðar há-
vaðans í vélunum, sem prent
arinn skarkar á allan guðs-
langan daginn. Prentsmiðj-
an flutti nefnilega fyrir viku
síðan, en við höfum orðið að
hýma héma í deifð og tóm-
læti, og heilabylgjumar bær
ast ekki ef allt þetta blesaað
skrölt og gauragangur í
prentverkinu er þaggað nið-
ur eða fært alveg frá manni.
Eg veit að það hefur minnt
Kolfreyju mína á 9kriðumar
í fjöllunum á Fáskrúðsfirði.
Eg fyrir mitt leyti er bara
dauðadofinn í kollinum síð-
an þögnin skall á. Á fimmtu
daginn komumst við aftur í
hávaðann og þá lifnar yfir
okkur Kolfreyju.