Dagblaðið - 11.12.1906, Page 2

56. bl.
DAGBLAÐIÐ
Af inum ág-æta seglðúk
Eclipse
eru nú nýkomnar mjög- mik-
lar birg-ðir, einnig' af öllu öðru
til seglasaums.
jiverái ódýrara eri í
nril. GODTHAAB.
getur haft og á aö reyna að liafa
einhverja skoðun á aðalstefnum þeim
sem efstar eru á baugi á hverri tíð
í iandsmáium.
Því skiftast meun í flokka og kjósa
mjög eftir því, við hvern flokk mönn-
um líkar betur.
Þó kemur það ekki sjaldan fyrir,
að eitt og sama kjördæmi kýs með
einföldum meiri hluta kosningum tvo
fulltrúa, sinn af hvorum andstæðum
flokki.
Þetta er skýr og óræk sönnun þess,
að kjósendur eiga oft svo erfitt með
að átta sig á flokkastefnu og málum,
að þeir láta heldur traust sitt á mönn-
unum ráða atkvæði sínu. Og er auð-
sætt, að slíkir kjósendur væri því ekki
vaxnir að ráða sjálfir fram úr lög-
gjöf sinni.
Enginn maður með þekkingu á
mannlegu eðli og mannféiagsástandi
og reynslu heimsins mun því láta sér
detta í hug að afnema löggjafarþingin
og ætla almúganum að fara sjálfur
með löggjöf sína.
Hitt hefir sumum aftur hugkvæmst
og það hafa sumar þjóðir reynt, að
bera, nokkur mál undir atkvæði alls
almúga.
Bezt er þessu fyrir komið í Sviss-
iandi; þar getur tiltekinn fjöldi kaup-
enda á lögskipaðan skipulegan hátt
krafist þess, að lög frá þinginu sé
ÚRSMÍÐA-TINNUSTOFA.
Vönduð Ú p og 14 1 ii k k 11 r.
Bankastræti 12.
Helgi Hannesson.
lögð undir atkvæði allra kjósenda,
og fer þá sú atkvæðagreiðsla fram á
lögtryggilegan hátt, alveg eins og
þingmannakosning.
Þetta er kallað referenduni, og mætti
heita á voru máli alþýðu málskot eða
eitthvað þvíumlíkt.
Til er það og sumstaðar, að lands-
stjórnin ber undir atkvæði kjósenda,
hvort þeir vilji samþykkja eitt eða
annað, t. d. aðflutningsbann áfengra
drykkja (Manitoba), aðskilnað á sam-
bandi tveggja ríkja (Noregur) o. s. frv.
Þetta er nefnt plebiscit eða almúga-
úrskurður.
Alþýðumálskotið er í sjálfu sér
miklu síður varasamt, því að þar
líður talsverður timi áður úrslit verða,
og svo er það í sjálfu sér ávalt minni
ábyrgðarhluti að hafna nýmœli (þ. e.
halda því sem er) en að lögleiða ný-
mœli.
Tiigangurinn með þessar tvær að-
ferðir er og alveg gagnstæður. Tilgang-
ur alþýðumálskotsins er íhaldssamur,
sá, að gefa alþýðu kost á að hafna
nýmæli.
Tilgangur almúga-úrskurðarins er
gagnstæður: hann er sá að knýja
fram nýmæli eða að staðfesta ný-
mæli.
Hjá þjóð, sem kynslóð eftir kynslóð
hefir alist upp við sjálfstjórn, getur
þessi aðferð náð róttmætum tilgangi,
só henni að eins beitt til að fá vissu
um, hvort taisverður meiri hiuti kjós-
enda sé hlyntur einhverju nýmæli,
sem talsvert fylgi hefir, en fuiltrúar
þjóðarinnar vilja því að eins lögleiða,
að vissa sé fyrir því, að það hafi
alment fylgi hjá þjóðinni.
Slíkar spurningar eru þá jafnan
lagðar fyrir alþýðu í óbrotinni og
auðskilinni spurningu, sem svara skal
með jái eða neii.
En aðrar þjóðir eru ekki færar með
að fara slíkt vopn, en þær sem lang-
samlega hafa við sjáifstjórn lifað kyn-
slóðum saman og vakið þannig hjá
sér þá ábyrgðartilfinning, sem sam-
fara verður langvinnri sjálfstjórn.
Þjóðir, sem nýskroppnar eru undan
meira eða minna einveldi, — þjóðir,
.sem ekki hafa þá ábyrgðartilfinning,
sem sjálfstjórnarreynslan ein getur
vakið, þær eru ekki um slíkt færar.
Frakkar sýndu þess merki í raun,
er þjóðin samþykti inn samvizkulausa
landráðaglæp Napóieons þjóðveldisfor-
seta 2. Desembnr 1851, og í Nóvem-
ber 1852 samþykti að breyta þjóð-
veldinu í keisaradæmi, sem í raun
réttri var einveldi.
Fátt sýnir átakanlegar, hve auð-
velt er að draga almúgann á tálar
um stundarsakir. Napóleon greip til
óyndisúrræðis síns 2. Desember af
þvi, að hann hafðí þingmenn þjóðar-
innar á móti sér. Þeir vóru þjóð
sinni og frelsi hennar trúrri, heldur
en almúginn sjálfur.
Það gagnaði lítið þótt almúginn
sæi brátt á eftir, að hann hafði blekt-s
ur verið. Það var ekki fyrri en uni
seinan.
Þó að þjóð vorri sé margt vel
gefið, þá er hún þó enn reifabarn að
því er kemur til frelsis og sjálfstjórnar.
Það er svo skamt síðan hún fór að
eiga með sig sjálf. Hún er lítt þrosk-
uð enn í sjálfstjórnarreynslunni. Og
írski sundrungarandinn er svo ríkur
í blóði hennar, að hún þarf varla
skemri tíma í skóla reynshmnar en
aðrar betur mentaðar þjóðir, áðuren
henni sé treystandi til að fara með
jafn tvíeggjaðan voða eins og almúga-
úrskurði.
[Þess má geta, að orðin referen-
dum og einkum plebiscit eru stundum
höfð í nokkuð óákveðnari merking,
en hér er gert, og eftir upprunanum
til mætti vel kalla alt það til sam-
ans plebiscit. En lmgmyndirnar eru
tvær, og fyrír handhægðar sakir er
Úrsmíðavinnustofa
Carl F. Bartels
Laugavegi 5. Talsími 137.