Dagsbrún


Dagsbrún - 12.01.1916, Blaðsíða 1

Dagsbrún - 12.01.1916, Blaðsíða 1
[^] DAGSBRÚN .[É Ð BKKI RANQINDI BLAÐ JAFNAÐARMANNA GEFIN DT MEÐ STYRK NOKKURRA IÐNAÐAR- OG VERKMANNAFELAGA RITSTJÓRI OG ÁBYRGÐARMAÐUR: ÓLAFUR FRIÐRIKSSON 2. tbl. Reykjavík, Miðvikudaginn 12. Janúar. 1916. if ásetafélag Rvíkur heldur fund í kvöld kl. 7 í Bárubúð. Áríðandi að allir mæti. Bæjarstjórnarkosningar. í vikunni sem leið, fóru fram bæjarstjórnarkosningar á Isafirði, Akureyri og í Hafnar- firði. ísafjörður. Á ísafirði er engin verka- mannahreyfing, að því er Sam- bandsnefndinni sé kunnugt. Verkamenn á ísafirði tóku þvi sem slikir, eigi þátt í kosning- Unni, en iðnaðarmenn höfðu fista, og komu að einum öianni. Akureyri. A Akureyri átti að kjósa 4 öienn, og voru þessir menn á fista verkamannna: 1. Jón Bergsveinsson sildar- matsm., form. Varkam.fé). Akureyrar. 2. Ingimar Eydal ritstjóri, form. Jafnaðarm.fél. Ak. 3. Lárus Rist kennari. 4. Lárus Thorarensen kaup. Tveir listar voru auk verka- ^annalistans: sjálfstæðislisti °g heimastjórnar- (og kaup- ^anna) listi. Fóru leikslok Þannig, að verkamenn komu ^eimur að: Jón Bergsv. með *74Va atkv. og Ing. Eydal með ^2xj2 atkv., en hinir listarnir ^ornu sínum manninum að hvor, heimastj.menn Magnúsi ^'istjánssyni alþingism. með '4l/2 atkv. en, sjálfstæðismenn "öðvari Jónssyni lögmarini með S6l/2 atkvæði. Eftirtektavert er hve fá atkvæði voru greidd ^eð^gömlu flokkunum, borið satnan við atkvæðamagn verka- ^annaflokksins, enda munaði ^ eins einu atkvæði, að verka- ^mu að 3 mönnum, en sjálj- st(eðismenn engum. 1% Af kjósendum verkamanna- stans voru tiltölulega mjög ^lr sem hringlað höfðu við að reyta röðjnni á nöfnunum á Ust stjó ^anum, en á lista heima- öiar; rnarmanna höfðu sérlega hr *rgir svikið flokkinn og inglað með nöfnin. Hafnarfjörður. 2n erkamannalistinn þar fékk * atkvæði og kom að báð- 01 mönnunum, þeim Sveini j^ðunssyni og Pétri Snæ- nd. Tveir listar aðrir voru, n hvorugur þeirra kom manni að: fékk annar þeirra 46, en hinn 42 atkvaði, og er eftirtektarvert, að meirihlutinn, sem verkamenn höfðu, var svo mikill, að þeir hefðu komið að báðum sínum mönnum, þó höfðingjarnir hefðu verið í fé- lagi innbgrðis og sameinað sig um einn lista. Þegar fregnin um þennan sigur verkamanna berst út um land, mun hún víða vekja undrun. En það verður bara i þetta sinn að hún gerir það — svo sjálfsagðir munu sigrar alþýð- unnar þykja eftirleiðis. Eftir 6—7 ár mun verða kominn alþýðumeirihluti i öll- um bæjum á landinu. Um fwað er kosið? Bráðum fara bæjarstjórnar- kosningar í hönd hér í höfuð- staðnum, líklega hinar merki- legustu sem gerst hafa i allri sögu bæjarins. Hingað til hef- ir höfðingjunum tekist að villa öllum almenningi sýn, svo að alþýðumenn hafa eigi séð að þeir fóru viltir vegar. »Heldri menn« létust vera skiftir i flokka innbyrðis, og börðu á skildina með miklum gaura- gangi. Skiftu þeir alþýðunni með sér, og fóru með valdið fyrir hennar hönd, en notuðu það helzt til oft til að efla sig og sína stétt. Þess vegna hef- ir bæjarstjórnin kastað burtu hinni dýrmætu lóð undir bæn- um, í hendur einstakra manna, flest efnamanna, og látið verð- hækkunargróðann, sem bærinn allur hafði skapað, renna í þeirra vasa. Þess vegna gaf bærinn tveimur »betri manna klikum« rétt til að sópa vasa fólksins með misjafnlega góð- um biósýningum, í stað þess að bærinn átti auðvitað að hafa eilt gott bió sjálfur, og láta á- góðann renna i bœjarsjóð. Þess vegna hefir ekkert verið gert til að bœta úr húsnœðísleysinu í bænum. »Heldri mennirnir« áttu nóg hús. Sumir bæjar- fulltrúarnir bygðu sér »virki« fyrir tugi þúsunda, með öllum nútímansþægindum.en hreyfðu ekki hönd eða fót til að láta bæinn byggja yfir blásnauða verkamenn, sem þrengt var sam- an í ófærum kjallara kompum og þakherbergjum. Þess vegna var bara talað um að bærinn eignaðist togara, því að efna- mennirnir fundu ekki til, þótt hungursneyð stæði fyrir dyrum Verkmannafél. Dag-sbrún. Aðaíf undur fél. verður haldinn í G.-T.-húsinu fimtu- daginn 13. þ. m. kl. 7 siðd. Dagsk rá: Lagðir fram reikningar og kosin stjórn. Bætt um bæjarsfjórnarkosningarnar o. fl. hjá alþýðunni ibænum. í stuttu mál: Bænum var stjórnað eíns og allir menn væru rikir. En í raun og veru fundu þó »heldri mennirnir« ráð til að þekkja sína úr, og hlífa þeim við gjalda- byrgðinni (sbr. útsvörin á tog- araeigendum og öreígum) svo mikið sem unt var: samhliða því að þeir létu arðinn at vexti bæjarins renna i vasa stéttar- bræðra sinna. Bærinn var eins og verkamaður; ágóðinn af starf- semi hans rann í sjóð »betri manna«. Alþýðan hefir loksins séð hvernig málum er komið og lætur nú ekki lengur að sér hæða. Hún fylkir sér utan um nýjar stefnur og nýja menn. Stefnan er sú að láta bæjarfé- lagið græða sem mest, en tak- marka að einstakir menn hafi það að féþúfu. Bærinn á að verða framleiðandi á ýmsan hátt, og græða á því beinlínis (togurum, húseignum, mjólk- urbúi, bíói o. s. frv.), en jafm- hliða því gera ódýrara að lifa í bænum. En það er til hagn- aðar öllum almenningi, en til óhags sumum þeim, sem nú okra á neyð bæjarbúa. 1 fyrsta sinn i allri sögu bæj- arins er nú um tvent ólíkt að velja við kosningarnar: Ann- arsvegar stefnu alþýðumanna, sem ef hún sigrar, mun gera bæinn efnaðan, og ódýrt að lifa í bænum. Hins vegar stefna »heldri manna«, sem miðar að því að halda við dýrtíðinni og sleifarlaginu sem nú er, og hefir verið í marga áratugi, miðar að þvi að láta aðgerðír og aðgerðaleysi bæjarstjórnar hlaða undir þá menn, sem sizt þurfa stuðnings með. Pórgautur. Úr eigin herbúðum. Hásetafélagsfundur er í kvöld í Bárubúð. Nefnd- in sem kosin var á síðasta fundi (þeir Vilhjálmur Vigfús- son, Eggert Brandsson, Jón Einarsson yngri, Ingvar Þor- steinsson og Hannes Ólafsson) til þess að gera tillögur við ráðningu á þilskip, leggur fram gerðir sínar. Sömuleiðis nefndin, sem kosin var i fram- kvæmdarstjóramálinu (Ingvar Einarsson, Húnfjörð og Guðm. Kristjánsson). ' Frá Hafnfirðingura. Daginn eftir að verkamenn í Hafnarfirði komu sinum eigin mönnum i bæjarstjórn, settu þeir upp tímakaupið fyrir karlmenn úr 30 upp í 40 aura um tímann, og kven- fólkskaup upp'í 25 aura. Sumarauki. Ála-tlutniugtir. Það hefir áður veriö sagt frá því hér í blaðínu, aö állinn hrygni ein- göngu í hatinu, og aöeins á mjög miklu dýpi. Pannig sækir állinn úr Noröursjónum og Eystrasalti út i Atlantshaf, vestur fyrir Irland, til pess að komast á nógu mikið'>dýpi. Eigi vita menn hvað verður um álinn er hann hefir hrygnt, en lík- legt er að dagar 'hans séu pá að mestu taldir — i ósölt vötn leitar hann ekki á ný, pað vita menn. Ála-ungviðið er i fyrstu flatt og punt, og ólikt álnum, en brátt breytist pað og tekur á sig gler- áls-mynd. Á pessu skeiði fer állinn að sækja upp í ár og vötn, og er álagangan i norðurhluta álfunnar mestur að vestan — næst hrygn- ingarstöðvunum — meiri t. d. i Norðursjónum en í Eystrasalti, og sérlega mikil er gangan i Ermar- sundi og í sundinu milli Bretlands og írlands, enda liggja straumar pangað úr hafdjúpunum par sem állinn hrygnir. Er álagangan upp sum fijótin, er að pessum höfum liggja, einkum upp Severn-fljótið á Englandi vest- anverðu, svo mikil, »að veiða má milljónir af glerálum með lítilti fyrirhöfn. Við fljótið, sem nefnt var, er glerála-veiðistöð, og er ál- unum — sem á pessu skeiði eru 3 sentimetra langir (liðl. puml.) — mokað upp í körfur ásamt votum vatnajurtum, eða, ef pær eru ekki til, pá ásamt blautum hálmi, og eru körfurnar síðan sendar um alt England, til Þyskalands (p. e. a. s. pegar ekki geysar heimsstyrjöld), til Danmerkur o. v., og helst ála- ungviðið lifandi; en gæta verður pess, að eigi porni um of pað sem í körfunum er, og eins pess, að pað frjósi ekki. í fyrstu var áiunum slept aðeins í vðtn og tjarnir er eigi höfðu afrensli, og áll pví eigi gekk i, eða í mýrarfen og foræðis- flæmi, og hefir með pessu mótj

x

Dagsbrún

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagsbrún
https://timarit.is/publication/173

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.