Lögrétta - 23.06.1909, Blaðsíða 1

Aígreiðslu- og innheimlum.:
ARiNBl. SVEINBJARNARSON,
Lau^avey: 41.
Talsimi 74.
LOGRJETTA
Ritstjóri*
fORSTEINN GISLASON,
Pingholtsstræti 17.
Talsími 178.
M 32.
Reykjavík 23. jiiiií 1909.
IV. árg.
Augnlækning ókeypis i. og 3. þrd. í mán-
kl. 2—3 á pítalanum.
Lækning ók. í læknask. þrd. og fsd. 12—1.
Tannlækning ók. (í Pólthússtr. 14) 1. og 3.
md. í mán. 11—I.
Landakotsspítali opinn f. sjúkravitj. 10'/2
, —12 og 4—5.
Islands banki opinn 10—2V2 og 51/*—7.
Landsbankinn io1/^—2V«. Bnkstj. við 12—1.
Lagaskólinn ók. leiðbeining 1. og 3. ld. í
mán. 7—8 e. m.
Landsbókasafnið opið hv. virkan dag kl.
1—3 °g S—8.
V HThAThomsen- 40>
HAf NARSTR' j7'Í8'l920 2122' KOLAS T2' LÆKJART 17
• R&YKJAVIK*
Lárus Fjeldsted.
YfirrjettapmálafœrslumaOur.
Lækjargata 2.
Heima kl. 1 OV^— 1 21/* og 4—5.
Bóka- og pappírsverslun
Arinbj. Sveinbjarnarsonar
Laugayog 41.
Talsími 74.
Árj etting’.
ísaf. þykir grein Lögr. í næstsíð-
asta tbl. um „svikin" hafa komið ó-
þægilega við blekkingavef sinn. Hún
er að fárast út af þessu á laugar-
daginn var.
En það er eins og röddin, sem
þar svarar, sje frá öðrum heimi;
annaðhvort þekki sá, sem talar, ekk-
ert til þess, sem gerst hefur hjer und-
anfarin missiri, eða þá, að hann vilji
ekki við það kannast, og mun sá
vera sannleikurinn, fremur en hitt.
ísaf. skorar fastlega á Lögr. að
sanna, að frumvarpsandstæðingar,
sem á þingi sátu, hafi nokkru sinni
lofað kjósendum sínum að útvega
þeim betri boð frá Dönum, en sam-
bandslagafrumvarpið hafði að færa,
og jafnframt neitar hún þessu sjálf.
En mundi ekki mega fara fram á
það við núv. ritstj. Isaf., að hann
kynti sjer hjálparlaust, hvern vitnis-
burð blaðið, sem hann nú stýrir, ber
í þessu máli. Alt frá því að sam-
bandslagafrumvarpið kom fram, í
maí í fyrra, og þar til stjórnarskift-
in urðu á síðastliðnum vetri, er að-
alefni Isaf. loforð um betri boð í
sambandsmálinu frá Dönum, ef skift
verði um stjórn.
Til hægðarauka fyrir hann mætti
t. d. benda honum á þessi ummæli
núv. ráðherra í 31. tbl. ísaf. síðastl.
ár: „Jeg lít svo á, að nefndin hafi
allmikið afrekað og stigið langt spor
og mikils vert í rjetta átt. En það
er að eins fyrsta sporið. Hið næsta
á þing og þjóð að stíga. Mjer finst
engri átt ná, að þing og þjóð eigi
nú ekki kost á öðru en að ganga að
eða frá fruinvarpinu alveg óhögg-
uðu . . . .“
Og annar forsprakki frumvarps-
andstæðingaflokksins, Kr. Jónsson,
segir í sama blaði ísaf.: „Hvernig
eigum vjer nú að snúa oss í þessu
máli? Vjer eigum að taka frum-
varpinu vel. Segja hiklaust í hverju
það horfir til bóta. Það býður svo
miklar bætur frá því sem er. En
vjer eigum eigi að síður að ráðast í,
að gera dálitlar breytingar á því“.
Á þessum grundvelli var baráttan
gegn frumvarpinu hafin. Með þessi
og þvílik orð á vörum stóðu þing-
mannaefni frumv.-andstæðinga fram-
an í kjósendum sínum í fyrra sum-
ar og sviku út úr þeim atkvæði.
Falsið, sem blöð þeirra fluttu um
ókosti frumvarpsins, var aðeins ætl-
að þeim skilningsdaufari af kjósend-
unum og mundi skamt hafa hrokkið
eitt sjer. Hinir voru tældir með lof-
orðum um betri boð, sem auðfengin
væru.
Þriðji gæðingurinn, Björn Krist-
jánsson, segir á fjölmennum þing-
málafundi í Hafnarfirði, sem skýrsl-
ur eru prentaðar frá, að hann vilji
„ekki láta fella frumvarpið". Sania
segir Garða-guðsmaðurinn á sama
fundinum. Kjósendur í Dalasýslu eru
til vitnis um, að Bjarni frá Vogi tal-
aði þar í sömu átt; kjósendur í
Múlasýslu til vitnis um hið sama
gegn Jóni á Hvanná, kjósendur í A.-
Skf.sýslu sömul. gegn Þorleifi á Hól-
um o. s. frv., o. s. frv. Til vitnis
um ummæli þau, sem Lögr. iiafði
eftir ÓJ. Briem, er neðri deild al-
þingis, og sannanir fyrir, að þau sjcu
rjett, hljóta að koma fram, þegar
Þingt. eru prentuð.
En hverja heimild hefur ísaf. ti!
að neita því fyrir þingmannanna hönd,
að þeir hafi gefið loforð um betri
boð? Er hún viss um, að þeir sjeu
henni þakklátir fyrir það ? Mundi
ekki frumvarpið þeirra vera orðið til
eingöngu vegna þeirra loforða?
v En þar sem þeir, áður en þeir af-
greiddu það, höfðu fengið óyggjandi
vissu fyrir því, að það yrði ekki
staðfest — en hana fengu þeir með
forsetunum sínum —, þá voru það svik
við kjósendur, að hafna frumvarpi
minni hlutans. Með því sveik stjórn-
arflokkurinn af landinu, eins og Lögr.
áður sagði, þann mikla sjálfstæðis-
auka, sem bæði núv. ráðherra og
Kr. J. játa, í ummælum þeim, sem
eftir þeim eru tilfærð hjer á undan,
að sambandsl.nfnd.frumv. hafi inni að
halda, og það áður en því var breytt
á þinginu í vetur.
Hvernig þokuvættur ísaf. ætlar að
sanna, að „gerðir síðasta alþingis í
sambandsmálinu sjeu í nákvæmu sam-
ræmi við ummæli sjálfstæðismanna
á undan þingi, bæði í ræðu og riti“,
eins og blaðið segir, — það er Lögr.
lítil forvitni á að sjá. Hún ber ekk-
ert sjerlegt traust til sannanaskarp-
leikans þar, fremur en sannleiksást-
arinnar.
£n það, að ísaf. vill fyrir hvern
mun losa þingmenn stjórnarflokksins
við loforð sín til kjósenda, — það
þarf engan að undra. Grein hennar,
sem hjer er svarað, er enn ein sönn-
unin fyrir því, að forsprakkar flokks-
ins hafa aldrei hugsað sjer og aldrei
ætlað sjer að útvega nein „betri boð".
Alt hjal þeirra um það hefur frá upp-
hafi verið blekkingavefur og fals, til
þess að svíkja út atkvæði og ná með
þeim völdunum.
I Framkoma fulltrúans þeirra í Dan-
mörku er Hka í fullu samræmi við
þetta. Og sömuleiðis allur vefnaður
1 ísaf. eftir stjórnarskiftin.
j En sannltikann verða þeir að heyra
1 um þetta, hvort þeim þykir það ljúft
. eða leitt. Það verður ekki tekið til
greina, þótt ísaf. biðji þá undanþegna
1 honum.
200 ferðir
milli Danmerkur og íslands.
Þegar „Laura“ kemur hingað næst,
14. n. m., hefur hún farið 200 ferð-
ir milli íslands og Danmerkur. í
fyrstu ferðina lagði hún á stað 11.
nóv. 1882, þá nýsmíðuð. Svo segja
nákunnugir menn, að hún hafi verið
einmur.a heppið skip, hafi aldrei
mist mann á ferðum sínnm. Skips-
menn hafa og eirt þar vel og skifti
verið fátíð. Kapt. Aasberg, sem
nú er skipstjóri á „Lauru", hefur
verið með henni í 17 ár, fyrst 9 ár
stýrimaður og síðan 8 ár skipstjóri.
Á undan hunum var Christiansen,
sem nú er fyrir nokkru dáinn, um
langt skeið skipstjóri. Yfirvjelameist-
arinn, Jensen, hefur verið með „Lauru"
í 16 ár. — Lengi var „Laura" aðal-
farþegaskipið milli íslands og Dan-
merkur. Kapt. Aasberg mun nú
flestum eða öllum skipstjórum kunn-
ugri hjer við land. Hann hefur oft
sýnt, að hann er góður og duglegur
sjómaður, en viðfeldnari mann og
liprari getur ekki, og hefur hann
unnið sjer hjer góðan orðstír fyrir
hvorttveggja.
Zeppelin.
Loftfar hans, „Zeppelin II.“, eyði-
lagðist ekki að öllu við áreksturinn,
sem frá var skýrt í síðasta blaði.
Það var gert við skipið til bráða-
birgða, og komst það svo heim til
sín aftur. Þykir ekki lítið til þess
koma, að það skyldi geta bjargast
heim, þrátt fyrir svo miklar skemdir.
Klaufaskap mannsins, sem við stýrið
sat, er kent um áreksturinn. Loft-
farið hafði verið mjög lengi uppi í
einu, á 3ja dægur, og hafði fengið
bæði hvassviðri og regn. Það ætl-
aði að lenda á engi skamt frá Göpp-
ingen, því þar er bensínverksmiðja
í grendinni, en forðinn var orðinn
svo lítill, að Zeppelín hjelt að hann
nægði ekki til að ná heim. Þá rakst
lottfarið á stórt perutrje, sem stóð
eitt sjer á dálítilli hæð, og rifnaði
belgurinn við það mjög mikið. Það
var látið mikið yfir þessu slysi í byrj-
un, en síðari fregnir gera miklu minna
úr því, og teija það engan hnekki
tilraunum Zeppelins.
aireí raonerra.
Tr. Simamyiil lataitjóra tíW frí.
Þegar Björn ráðherra var nýkom-
inn á stað í gærkvöld með „Ster-
ling“ til Danmerkur, fjekk Tryggvi
Gunnarsson bankastjóri svohljóðandi
skjal frá honum:
„Samkvæmt ákvæðum 19, gr. laga
18. september 1885 um stofnun lands-
banka er yður, herra bankastjóri, hjer
með sagt upp stöðunni sem fram-
kvæmdarstjóri landsbankans frá 1.
jan 1910 að telja.
Væntir stjórnarráðið þess, að þjer
sendið fyrir lok þ. m. viðurkenning
fyrir því, að yður sje sagt upp stöðu
þessari frá fyrnefndum tíma, með
fyrirskipuðum fresti.
Björn Jónsson.
OOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOOQ
O r O
O - - - - . -----í-----u r>
o
o
§ — uuiuuuiuiiiiii „11
o ♦fer til Borgarness dagana 27. júní, 6. júli og 12. júlí. ♦ §
o o
ocoooooooooo—-— -------------ooocooooooco
Jón Hermannsson".
Aðferðin, sem ráðherra hefur hjer
haft, að láta -ekki birta þetta skjal
fyr en hann hafði skotist út úr höin-
inni, hún er órækur vottur um það,
að hann veit að þetta embættisverk
hans muni spyrjast afarilla fyrir, og
sýnir jafnvel, að hann sjálfur fyrirverð-
ur sig fyrir það. Tryggvi Gunnars-
son bankastjóri er svo vinsæll maður
og að verðleikum vel metinn, að ekki
getur hjá því farið, að ráðherra hefði
verið kvaddur með óvildarópum á
bryggjunni í gær, ef þessi ráðstöfun
hans hefði verið kunn orðin, þegar
hann fór. Þetta hefur hann sjálfur
sjeð og ekki haft kjark til að verða
fyrir því.
í öðru lagi sýnir þetta skjal, að
tilgangurinn með rannsókninniíLands-
bankanum hefur verið sá, að finna
einhverja átyllu til þess að víkja
O
O
O
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
ooooooooooco-
o
o
o
o
o
o
o
o
o
Af sjerstökum ástæð-
um er fargjaldið þessa
daga til Borgarness að
eins kr. 1,50 og til
Akraness 75 au.
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
oocooocooooo
Ódýr og þægileg ferð fyrir 8
o
kaupafólk. o
ooocoooooooooooooooooooooooooooocooooooo
bankastjóranum frá. En jafnframt er
skjalið sönnun þess, að engin fram-
bærileg átylla hefur fundist við rann-
sóknina, því þar er alls engin ástæða
færð fyrir afsetningunni.
Hjer þarf ekki að fjölyrða um þetta
mál. Aðrar eins ráðstafanir og þessi
lýsa „stjórnandanum" sjálfar betur en
langar blaðagreinar.
Fyrir utan það, hve þessi afsetn-
ing er ósæmileg gagnvart öðrum eins
manni og bankastjóranum, þá er hjer
að ástæðulausu kastað nýjum eftir-
launaútgjöldum á landsjóðinn.
ísrek við Ameríku og land-
skjálftar á Labrador.
Það er mikið látið af ísrekum suður með
austurströnd Ameríku nú í vor, miklu
meira en sögur fara af áður, og eru
svo mikil brögð að því, að skipa-
leiðin er talin ótrygg mjög af þess-
um sökum milli Englands og Canada.
Mörg skip hafa komist í vandræði
út af þessu nú síðustu vikurnar. Við
New-foundland er íshrönglið þjett og
mjög ógreiðfært umferðar. Stór ís-
fjöll eru á sveimi suður utn hafið og
eru sum talin svo mílum skiftir um-
máls. Orsökina til þessa telja menn
nú eldsumbrot og landskjálfta, er
verið hafa í vor norðantil á Labia-
dor og hafa komið sagnir um þetta
frá Eskimóum, er búa þar norður frá.
Sagt er að umbrotin þar hafi verið
svo mikil, að nýjum eyjum liafi
skotið upp, en aðrar hafi horfið. Við
þetta hefur losnað um ósköpin öll
af ís, og þaðan hyggja menn kom-
in hin miklu ísfjöll, er nú rekur suð-
ur með austurströnd Ameríku.
son prentsmiðjueigandi, Magnús Ein-
arsson dýralæknir og Sig. Thorodd-
sen kennari. Þetta er Isaf. vel kunn-
ugt. Eða mundi kjósendahópurGuðm.
Björnssonar landlæknis vera síður
hlyntur bindindismálum, en kjósenda-
hópur dr. Jóns Þorkelssonar ?
ísaf. er stöðugt að smjatta á því,
að H. Hafstein sje stofnandi og for-
ingi andbanninga-fjelagsins. En hann
er ekki einu sinni fjelagsmaður þar
og hefur ekki verið, þótt hann hins
vegar hafi ekki farið dult með skoð-
un sína á bannlagamálinu.
Þetta veit ísaf. án efa. En ósann-
indin cru henni hjer sem endranær
tamari, haganlegri og kærari en sann-
leikurinn.
„ísafold“ og bannlagamálid.
ísaf. hefur nú flutt hverja greinina
á fætur annari í þeim tilgangi, að
gera bannlagamálið að pólitisku flokks-
máli. Líklega eru þó templarar yfir-
leitt, hverjum flokki sem þeir ann-
ars fylgja, blaðinu lítt þakklátir fyr-
ir þær tilraunir. Það mun vera al-
menn skoðun innan Templarreglunn-
ar, að málum hennar eigi ekki að
blanda inn í deilur stjórnmálaflokk-
anna,
ísafold telur jafnvel bannlagamál-
ið þegar orðið að flokksmáli, og tel-
ur hún þá stjórnarflokkinn með því,
en stjórnarandstæðinga á móti. Þó
er blaðinu vel kunnugt um, að and-
banningafjelagið er jafnt skipað mönn-
um úr báðum flokkum. Nýlega var
þar kosin fjögra manna nefnd til
þess að standa fyrir blaðútgáfu fje-
lagsins. í hana voru kosnir: Ben. S.
Þórarinsson kaupm., Halldór Þórðar-
Fyrirlestur ura Kínaog líristöiboðið
fluttu þau Ch. A. Hayes og Stein-
unn Hayes á fimtudagskvöldið var
í húsi K. F. U. M. hjer í bænum.
Var þar svo mikill mannfjöldi sam-
an kominn að ýmsir urðu að snúa
aftur.
Ch. A. Hayes talaði ensku, en
Sigurbjörn Sveinsson kennari var
túlkur hans. Hann sagði frá nokkr-
um aðalatriðum úr sögu Kínverja og
sögu kristniboðsins í Kína; gat þess,
hve byrjunin hefði verið erfið, er
fyrsti evangeliski kristniboðinn, Ró-
bert Morrison, (f. ^S/i 1782 — d. n/io
1834) hefði komið til Kína 1807.
Hann var 8’/2 mánuð á leiðinni
frá Englandi til Kína, varð að fara
huldu höfði, er þangað kom, beið 6
ár eftir samverkamanni, og 7 ár eftir
fyrstu heiðingjunum, sem kristnir
gerðust. Þó var hann ekki iðjulaus,
því að 1819 lauk hann við að þýða
biblíuna á kínversku og semja kín-
verska orðabók.
Kristniboðinu miðaði lítið áfram
framan af; árið 1842 voru ekki nema
6 kristnir Kínverjar, 1860 voru þeir
1000 og nú nálega 200 þús., og þó
kaþólskir menn ekki taldir.
Um 6 þús. evangel. kristniboðar
hafa farið til Kína og um 300 úr
þeim hóp beðið þar píslarvættis-
dauða.
í innanlandsóeyrðunum í Kína fyr-
ir 8 árum myrtu heiðingjar 150
kristniboða og börn þeirra og auk
þess mörg þúsund kristna landa sína,
sem heldur kusu að deyja en að
hafna kristinni trú.
Kristinboðinu hefur þó aldrei geng-
ið betur heldur en eftir þessa hræði-
legu ofsókn. „K(na-Indlands-mission“,
sem varð fyrir meira manntjóni og
eignatjóni en önnur kristniboðsfjelög
af því að stöðvar þess voru víðsvegar
langt uppi í landi, hefur þó nú mörg
þúsund fleiri áhangendur en fyrir
uppreistina.
Kína er vaknað og heimtar ment-