Lögrétta - 22.04.1914, Síða 3

L0GRJETTA
81
^j_Tj_LriJ”Lnj~“
□ Dömuklæði
og Alklœði P
beint frá verksmiðjunni, milliliðalaust, höfum við
'—I nú fengið, og getum því boðið heiðruðum við-
1 skiftavinum betri vöru og verð en hingað til.
Komið og athugið verð og gæði
p í Austurstræti 1.
□ jísg. 6. 6unnlaugsson E Co. d
n n ririnri
í vetur, og jafnframt fyrirspurn um
það, hvort þeir vildu flytja vilja
kjósenda bæjarins á næsta þingi í
fullu samræmi við þá tillögu. Bað
hann um svör þingmannaefnanna fyr-
ir 5. apríl, svo að nægur tími yrði
til að birta þau kjósendunum fyrir
kosningar.
Öll þingmannaefnin svöruðu á þann
veg, að þau vildu láta breyta lög-
unum, og birti Jóh. Jóh. svör þeirra
á prentuðu skjali, sem borið var út
um bæinn 8. þ. m. Þingmannaeíni
Sjálfst.flokksins, þeir Sig. Jónsson og
Sveinn Björnsson, svöruðu saman, og
segja m. a.: „Við teljum sjálfsagt
að breyta veðdeildarlögum síðasta
þings í það horf, að þau geri lán-
takendum eigi verri kosti en fyrri
veðdeildarlögin, heldur betri".
Þessu máli er þá þannig komið,
að jafnvel Sv. B. hefur sjeð sjer
þann kost vænstan, að ganga í því
á móti ísaf.
Hr. Jóh. Jóhannesson á þakklæti
skilið fyrir sína ötulu framgöngu í
þessu máli. Einróma undirtektir allra
þingmannaefna bæjarins honum i
vil eru glæsilegur sigur fyrir mál-
stað hans.
Edq iim Lanásbankastjórnina.
í athugasemdum um reikninga og
stjórn Landsbankans 1912, í sfðasta
tbl. Lögr., hafði jeg sagt, að árs-
reikningur Landsbankans 1913 mætti
ekki birtast með sömu nöfnum og
hafa menn beiðst skýringar á því.
Það, sem jeg átti við með þessum
ummælum, var það, að:
Traust íslands og Landsbankans
biði óbætandi tjón, ef haldið væri
áfram að gefa út jafnvillandi og á
huldu samda skýrslu um hag bank-
ans, eins og jeg hef bent á að árs-
reikningur bankans 1912 sje.
Að jafnvel þótt reikningur 1913
væri leiðrjettur eftir bendingum mín-
um, þá ættu aðrir en núver. banka-
stjórn að gefa þá út, og það afþeirri
einföldu ástæðu, að eigi aðeins reikn-
ingur 1912, heldur allir ársreikning-
ar, sem hún hefur gefið út, bera vott
um, að hún ekki getur gefið út fram-
bærilega reikninga. Hún hefði ann-
ars gert það undanfarið.
Og traustið á henni vex ekki við
skrækina í ísafold.
Að jeg ekki tilfærði nema 3 at-
hugasemdir við aðra hlið reikninga
hennar, kom aðallega af því, að rúm-
ið leyfði ekki að ítarlegar væri farið
út í það mál. Enda ekki vert, að
rugla bankastjórn með því, að gefa
henni of mikið inn í einu. En það
segir sig sjálft, að aðrar og meiri
athugasemdir verða afleiðing þeirra,
sem jeg þegar hef gert, og munu
þær koma af sjálfu sjer.
Þær aths., sem jeg gerði, voru næg-
ar til þess, að bankastjórn sú, er gaf
út reikning Landsbankans 1912, gefi
ekki út fleiri bankareikninga, ef
að þjóðfjelag okkar á að eiga nokkra
framtíðarvon fjárhagslega.
Úr því jeg settist niður, vildi jeg
bæta einni athugasemd við:
í lögum um stofnun Landsb. er
svo fyrir mælt, að Lb.stjórn skuli
gefa stutt yfirlit yfir hag bankans, er
birt skuli hvern ársfjórðung.
Það er ekki til mikils mælst, því
hver samviskusöm þjóðbankastjórn,
sem hefur seðlaútgáfu og sparisjóðs-
fje með höndum, birtir almenningi
mánaðarlega skýrslu um hag banka
þjóðfjelags síns. Slíkt hið sama gera
flestir prívatbankar, þótt ekki sje það
lögboðið.
Mjer vitanlega er liðið meira en
hálft ár síðan almenningi hefur gefist
tækifæri til þess að vita, hvað Lands-
bankanum líður. Á þeim tíma mætti
eigi að eins vera búið að flytja alt
verðmæti úr Landsbankanum, heldur
og rífa Landsbankahúsið sjálft og
flytja það til Ameríku.
Á ísafoldarmáli er það nú náttúr-
lega hin svívirðilegasta árás á hina
„einustu peningastofnun landsins", ef
farið væri fram á það, að ofboð litlu
af þeim kr. 61,794,06, sem banka-
stjórn, samkv. gjaldareikn. Lb 1912,
lið 3., hefur varið af samanspöruð-
um svitadropum almennings í kaup
handa sjer og liði sínu, þ. e. til rekst-
urs bankans — væri varið til þess að
uppfylla skyldur hennar, t d. framan-
skráða, svo langt sem vit hennar nær,
— en bankastj. ljeti heldur stílaæfingar
B Kr. í ísaf.er íslandi væri best borgið
með að aldrei hefðu sjest, sitja á
hakanum. Ljeti pólitiska uppfræðslu
stúdenta, frelsun fósturjarðarinnar með
pólitisku utanbanka-snatti og yfir-
stjórn ísafoldar skrækjanna mæta af-
gangi. Ljeti Björn skila bankanum
kaupi því, sem hann tekur úr land-
sjóði fyrir að vera háttvirtur þingm.
Kjósar- og Gullbr.sýslu, og dragi af
honum bankastjóralaun að sama skapi
og hann vantar kunnáttu til að vera
framkvæmdarstjóri þjóðbanka, eða
vanrækir þá stöðu við algerlega ósam-
rýmanleg störf önnur, t. d. pólitík.
Á ísafoldarmáli er það máske heið-
arlegt og samviskusamt, að taka að
sjer, og taka fylsta kaup af almanna-
fje fyrir verk, sem maður veit sig
ekki kunna, nje geta leyst af hendi,
og sem margra ára mishepnaðar til-
raunir sýna, að maður aldrei getur
lært, — heiðarlegt að halda slíku
áfram, þótt af því geti leitt stór
mannfjelagsslys.
En því máli tala, sem betur fer,
fæstir á þessu landi.
Taki almúgamaður að sjer stjórn
skips og sigli því sökum vankunn-
áttu á sker, — þá er hann sam-
stundis rekinn frá stöðu sinni og
það þótt engin stórslys hafi orðið.
En pólitískur, vankunnandi banka-
stjóri má sigla banka almennings á
hvert skerið á fætur öðru. Blaða- og
fylgilið hans, — fætt, klætt og alið
af almenningi þeim, er tjónið bíður,
heldur honum við stöðuna, með
skrækjum og illum látum.
Áthugasemdir mínar f síðustu
Lögrjettu voru nægar til þess, að á
hverju bygðu bóli, þar sem banka-
stjórn eigi gat vænst pólitískrar
skrílsaðstoðar, þá hefði hún sjálf
afhent yfirstjórn sinni, landstjórn-
inni, framkvæmdarstjórnarumboð sín
á meðan rannsakað var, hvort þær
væru á rökum bygðar.
En skrækurinn í ísafold sýnir
hvert stefnir hjer á landi.
Bankastjórar Landsbankans virðast
ekki skilja, að þeir fá engann þjóð-
kjörinn þingmann til lengdar með
sjer — og enga stjórn — út í þá
ófæru.
Vöruhúsið.
'C
A
3
u
>
Nikkelhnappar kosta:
3 aura tylftin.
Öryggisnælur kosta:
6 aura tylftin.
Yöruhúsið.
<
0:
■»
C
9
fr
a
0)
örasjræ og Rójnajrœ
selur
Einar Helgason.
Það er engin leið önnur en hlut-
laus og samviskusöm leiðrjetting.
Ekki framkvæmd af þeim, sem
hneikslunum valda, eða við þau eru
riðnir, heldur af þeim ópólitískum
mönnum, er stjórn landsins getur
besta til fengið.
Skrækirnir í ísafold, og allar til-
raunir til þess, að hefta samvisku-
sama, óhlutdræga rannsókn stjórnar
landsins á rjettmæti athugasemda
minna og hinu sanna ástandi bank-
ans, gerir úr þessu málstað banka-
stjórnar og stöðu bankans æ við-
sjárverðari.
Ef Landsbankastjórn vissi, að jeg
hefði rangt fyrir mjer, þá hefði
skrækurinn í ísafold aldrei komið.
Að minsta kosti B. Kr. hefði hlotið
að vera það ánægja að láta lands-
stjórnina, með óhlutdrægri rannsókn,
leiða í ljós bankastjórahæfileika
sína og samviskusemi, um leið og
hann Ijeti mig og aðra, er efast um
þá, fá makleg málagjöld.
En hann kýs nú hina leiðina.
Hvers vegnaf
Eftir hverju er hann að bíða?
Meira sfðar.
Rvík 21. aprfl 1914.
P. y. Torfason.
Göltnrinn og drafdallurinn.
Lögr. hefur fengið fyrirspurn um
það, hvað hún telji „óftnni flokks-
verk“. — Til ófínni verka er það
t. d. talið, að reka gölt frá draf-
dalli, einkum ef ódámur hefur lengi
legið í for og er þar að auki bæði
grimmur og gráðugur og sækir fast
átið. Til slíks verks þarf ekki miklar
gáfur nje mannkosti, en dugnaður
kemur sjer þar vel. — Lögr. man
ekki betur en að sagt hafi verið frá
því einhvern tíma í „Birkibeinum",
í ritgerð eftir hr. alþm. Bjarna Jóns-
son frá Vogi, að þetta drafdallsverk
hafi verið unnið af stjórnmálaflokki
einhversstaðar þar, sem hann kyntist
meðan hann var viðskiftaráðanautur,
hvort sem það var nú heldur þegar
hann var að selja grásleppurnar í
Sviss eða trippin á Ítalíu, eða þá
þegar hann keypti kaplamjólkurost-
inn hjá Þýringum, er hann flutti
burt með sjer í skinnsokkum og gaf
meykongi Hollendinga, — og minnir
Lögr. að hann talaði af mikilli sam-
kend með geltinum. Mundi Bjarni
fús á, að fræða fyrirspyrjandann um
þettasjálfur, því honum er ljúft að tala
um ritverk sín, og eins um ferðir sínar,
ef sá, er á hlýðir, heldur hátíðlegum
og alvarlegum svip, en brosi hann, þá
styggist Bjarni og fellur þá frásögnin
fljótt niður. En faist Bjarni til þess
að segja fyrirspyrjandanum söguna
af því, er gölturinn var rekinn frá
drafdallinum, þá hefur fyrirspyrjandi
fengið gott dæmi um það, sem Lögr,
kallar „ófínni flokksverk".
Prentvillu-un)8jónarmaður f ing-
tíðindanna, hr. Jón Ólafsson, segir
Lögr., að það sje ekki rjett, sem í
síðasta tbl. hennar stendur, að hann
ávísi sjer sjálfur borgun fyrir prófarka-
Iestur Alþ.t, ogforsetie.d.,Júl. Hafsteen
amtm., hefur sagt Lögr., að hann hafi
gert þetta, en ekki Jón sjálfur, svo að
sjálfsagt er óhætt að trúa þessu. Hún
leiðrjettir því hjer með svar upp á
fyrirspurn um þetta í síðasta tbl. En
greinarkorn um þetta mál, sem hún
hefur fengið frá J. Ói., vill hún hans
vegna ekki prenta, þykir það um of
grófyrt. Mundi þó ef til vill hafa
Til fermingarinnar
Fermingarföt, viðurkend fyrir fallegt snið, gott efni
og lágt verð.
Fatatau tvíbr., blátt og svart cheviot, einnig blátt og
svart kamgarn, ágætt í fermingarföt.
Hálslín og húfur í stóru úrvali.
Handa telpum: Náttkjólar. Skyrtur. Buxur,
og Skjört.
Langsjöl í stóru úrvali úr silki frá kr. 0,75 og 1.85.
Kápur með nýjustu sniðum, fallegar og ódýrar.
25 6c
£ ©
Brauns verslun
Aðalstræti 9.
gert það, ef hann hefði ekki sett þar
undir nafnið sitt: „p.t. forseti n. d. al-
þingis", og leyfir Lögr. sjer að
minna hann á, að hingað til hafa
þær kröfur verið gerðar til þeirra,
sem í þá stöðu hafa verið settir, að
þeir töluðu osr skrifuðu, þegar þeir
koma fram fyrir þingsins hönd, svo
sem virðingu stöðunnar er samboðið.
Leggur Lögr. til við Jón, að hann
skrifi um þetta aftur, og þá óreiður,
og mundi henni þá ánægja að birta
það, eins og alt annað, sem hún hef-
ur fengið frá hans hendi.
ynþingiskosningarnar.
Síðan Lögr. kom út seinast hafa
atkv. verið talin í eftirfarandi kjör-
dæmum og eru þessir þar kosnir:
í Strandasýslu: Magnús Pjeturs-
son lœknir með 110 atkv.
Guðjón Guðlaugsson fjekk 76.
í Suður-Múlasýslu: Pórarinn Bene-
diktsson i Gilsarteigi með 315 atkv.
og Guðmundur Eggerz sýslum. með
268 atkv.
Björn R. Stefánsson fjekk 178,
Guðm. Ásbjarnarson 163 og Sig.
Hjörleifsson 134.
í Dalasýslu: Bjarni Jónsson fgru.
viðskiftar.n. með 160 atkv.
Björn Magnússon fjekk 61.
í Húnavatnssýslu: Guðm. Hannes-
son prófessor með 256 atkv. og
Guðm. Olafsson bóndi með 223 atkv.
Björn Þórðarson fjekk 179 og
Þórarinn Jónsson 179.
í Suður-Þingeyjarsýslu: Pjetur
Jónsson á Gautlöndum með 200
atkv.
Sigurður Jónsson fjekk 120.
í Eyjafjarðarsýslu: H. Hafstein
ráðherra með 382 atkv. og Stefán
Stefánsson i Fagraskógi með 278
atkv.
Jón Stefánsson fjekk 189 og
Kristján á Tjörnum m.
Nú er aðeins eftir ófrjett um kosn-
ingar í Norður-Múlasýslu og Austur-
Skaftafellssýslu, á þremur þingmönn-
um alls. í Norður-Múlasýslu verða
ekki atkv. talin fyr en 27. þ. m. Úr
Austur-Skaftafellssýslu er óvíst, hve-
nær frjettin kemur, því þaðan er
langt til sfma á báða bóga.
Nógur tími er til að minnast á
flokkaskifting hinna nýkosnu þing-
manna, þegar frjett er um úrslit
kosninganna alstaðar að. Þó má
geta þess, að ekkert er að marka
framtal Sjálfst.bleðanna á kjósenda-
atkv.magni flokkanna. T. d. hefur
í Suður-Múlasýslu ekkert þingmanns-
efni boðið sig fram í nafni Sjálfst.-
flokksins, og eigi heldur í Árnes-
sýslu. Núv. 1. þingm. Húnvetninga
bauð sig ekki heldur fram í hans
nafni, og svo er ef til vill um ýmsa
fleiri af þeim, sem blöð Sjálfst.manna
telja kosna eingöngu með atkv., sem
þeirra flokk fylli.
Eyjatjarðarsýsla og bæjarf.emb.
á Akureyri er veitt Páli Emarssyni
borgarstjóra.
P. J. Torfason og ísaf.
Grein P. J. Torfasonar 1 síðasta tbl.
I.ögr. um reikninga I.andsbankans var
gerð að umræðuefni í bankablaðinu á
laugard. Hún fær þar ekki ósvipaðar
undirtektir og fyrstu greinar Jóh. Jó-
hannessonar um nýju veðdeildarlögin.
Það átti svo sem að nægja, að segja
almenningi í blaðinu, að Jóh. Jóh. hefði
ekkert vit á þvl, sem hann væri að tala
um. Þar með átti öllum nánari um-
ræðum um málið að vera lokið. En
hvernig tór? Það fór þannig, að á al-
mennum borgarafundi, sem kallaður var
saman hjer í bænum til þess að heyra
álit manna í málinu, fengu þau B. Kr.
og blað háns ekki eitt einasta atkvæði.
Og nú fyrir kosningarnar lofuðu öll
þingmannaefni bæjarins, Sigurður og
Sveinn ekki síður en hin, að ef þau
kæmust á þing, skyldu þau flytja þar
fram málstað Jóhanns og greiða atkv.
með breytingum á nýju veðdeildarlög-
unum.
Hr. Páll J. Toríason hefur haft svo
mikil afskifti af bankamálum landsins á
liðnum árum, að athugasemdum um þau
frá honum verður ekki talið nægilega
svarað með sorpkasti einu saman. Lögr.
veit ekki betur en að það sje viðurkent af
öllum, að hann hafi átt mikinn þátt í
því, að Islandsbanki komst hjer á stofn.
Og enginn maður neitar því nú, að sú
bankastofnun hafi verið þörf á sínum
tíma og hafi orðið hjer undirstaða fram-
fara. En maður, sem þetta liggur þó
eftir að nokkru leyti á fjármálasvæðinu
hjá okkur, verður ekki kveðinn niður
með því að siga á hann í blöðunum
tómum heimskingjum og sorplúkum.
Almenningur mun heimta önnur gildari
svör en aurkastið, þegar um er að ræða
fjármál og bankamál landsins.
Fuðrar í Sveinl enn. Lögr.
fer að hafa allmikla ástæðu til að
ætla, að Sveinn Björnson sje ekki
fullkomlega heilbrigður maður. 1
ísaf. á laugardaginn stendur hann í
björtu báli út af því að Lögr. hefur
sagt, að samtökin við L H. B. rjett
fyrir kosningarnar hafi fleytt honum
inn á þing. Til þess að sjá, að svo
sje, þarf ekki annað en líta á atkv.-
greiðsluna hjer 11 þ. m., sem birt
hefur verið bæði í Lögr og ísaf.
Tölurnar ljúga ekki, og þær bera ó-
rækan vitnisburð móti Sveini. Það
er hægt að fleka menn til að bera
falska vitnisburði, og jafnvel til að
sverja meinsæri. En tölur gera það
ekki. Þeirra vitnisburð verðum við
Sv. B. báðir að lata okkur lynda,
þótt hvorugum þyki hann góður. —
Þar fyrir utan vita það allir, sem af-
skifti höfðu af kosningunum hjer,
að frásögn Lögr. um þær í síðustu
tbl. er rjett. Henni er sagt, að ef til
vill hafi þeir L. og Sv. ekki talast
við sjalfir, heldur trúnaðarmenn þeirra
beggja gengið í milli Við þetta
ætti þá Sv. að styðja neitanir sínar.
En Lögr. sjer ekki, að þetta breyti
neinu í malinu honum i hag, þótt
aldrei nema satt væri.
Aðalfnndur Iðnaðariuannaije-
lagsins var haldmn i gærkvoldi.
Formaður kosinn Knud Zimsen verk-
fræðingur, skritan Ágúst Jósefsson
prentari og gjaldkeri Magnús Gunn
arsson afgreiðslumaður. Þorvarður
Þorvarðsson prentsmiðjustjóri baðst
undan endurkosningu sem formaður.