Lögrétta - 23.07.1919, Side 2

2
LÖGRJETTA
LÖGRJETTA kemur út á hverjum mið-
vikudegi, og auk þess aukablöð við og við,
Verð kr. 7.50 árg. á Islandi. erlendis kr.
10.00. Gjalddagi I. júlí.
og svo aS auki verSlauna þau rit rif-
lega, sem best væru.
Þó vjer sjeum ekki samdóma hin-
um heiðraða höfundi um framkvæmd-
ina, þá erum vjer alveg á sama máli
og hann í því, að það er bráðnauð-
synlegt, að fjölga íslenskum fræði-
bókum, ef vjer íslendingar eigum
ekki alveg að einangrast út úr veröld-
inni. Á blómaöld fornrar íslenskrar
menningar drógu Islendingar að sjer
andlegt verðmæti úr þeim löndum,
sem þá stóðu hæst i menningu og um-
sköpuðu menningarforðann á sjer-
stakan hátt, eftir eðli sínu. Eins ætt-
um vjer að safna að oss frá öðrum
löíndum allri þeirri þekkingu, sem
getur orðið oss til gagns og góða,
en reyna að forðast öll ill áhrif frá
útlöndum og veita frá oss öllum þeim
fúlukvíslum bókmentanna, er mestan
skaða gera. Jafnframt megum vjer
ekki gleyma vorum þjóðlega arfi, og
vjer verðum betur en hingað til að
rækta hinn fornislenska jarðveg, sem
borið hefur þá ávexti sem oss eru
til sóma, en vjer eigum að frjófga
og lífga hann með nálægum og fjar-
lægum lindum. Þetta fæst best með
frjálsri samkepni fræðimanna og rit-
höfunda, það er enginn einn maður
svo fær á öllum svæðum, að hann
geti alstaðar veitt þá forstöðu, sem
að gagni verður.
Khöfn 4. júní 1919.
Þ. Th.
Alþingi.
11.
Fjárhagur landsins.
Við 1. umr. fjárlaganna í n. d. gerði
fjármálaráðherra grein fyrir fjárhag
landsins og las upp efnahagsreikning
þess í árslok 1917. Eignirnar voru
þessar: Peningar í sjóði 31. des. 1917
kr. 1.675.933.60, ýmsir sjóðir 6.021.-
199.32, verðbrjef 1.585.300.00, jarð-
eignir 2.120.773.00, hús og lóðir
4.146.300.00, vitar o. fl. 661.200.00
símakerfin 2.445.000.00, skip (gufu-
skipin 3) 3.021.967.89, Innieign í
landsversluninni 5.660.659.05, vara-
sjóður landsverslunarinnar 1.073..
381.92. Samtals kr. 28411714.78. —
En skuld.ir: Lán úr ríkissjóði Dan-
merkur frá 1908 (til sima) kr. 233.^
333.31, lán hjá dönskum bönkum
(1909) 1.075.000.00, lán hjá Statsan-
stalten (1912) 212.499.98, lán hjá
dönskum bönkum (1912) 333-333-33,
lán hjá Stóra norræna ritsímafjel.
(1913) 465.210.33, lán hjá Landsbank-
anum (1916) 96.000.00, lán hjá Stóra
norræna (1917) 496.323.33, lán hjá
Handelsbanken (1917) 2.000.000.00,
lán hjá dönskum bönkum (til lands-
versl.) 6.000.000.00, lán hjá íslenskum
botnvörpuskipaeigendum 2.782.533.35,
S.amtals kr. 13.694.233.63. Eignir um.
fram skuldir kr. 14.717.481.15,
í árslok 1917 voru skuldlausar
tignir kr. 14.717.481.15. Frá því verð-
ur þó að draga tekjuhalla fjárhags-
tímabilsins 1916—17, sem þá var ekki
kominn í ljós, en varð rúml. 1 mil-
jón, og ennfremur tekjuhalla á árinu
1918, sem ráðherra kvað mundu nema
2)4 miljón króna. Skuldlaus eign
landsins í árslok 1918 ætti þá þannig
að hafa verið fullra 11 miljóna króna
virði. Nokkur tekjuaukafrv., sem
stjórnin ber fram, áætlaði ráðheria
að auka myndu tekjurnar um 7—8
hundruð þús. kr. (af hækkuðum toll-
um, útflutningsgjöldum o. fl.). Yrði
því af talsverðu að taka, til að mæta
útgjöldum, sem önnur frv. myndu
hafa í för -með sjer, svo sem t. d.
launafrv. stjórnarinnar, og ætti jafn-
vel töluvert að vera eftir upp í halla
fyrri ára.
Stjómarfrumvörp.
Fjárlögin.
Fjárlagafrv. 1920 — 21.
Tekjurnar bæði árin eru áætlaðar
7.803,600 kr., en útgjöld 8,151,510 kr.
Tekjuhalli 347,910 kr. Tekjurnar seg.
ir stjórnin að örðugt sje að áætla nú,
vegna þess að eigi sje hægt eins og
að undanförnu, að miða við tekjur
síðustu 5 ára, en þau ár hafa nú öll
•verið ófriðarár. Tekjuáætlunin er því'
að miklu leyti miðuð við næstu árin
á undan styrjöldinni, en þó að sjálf-
sögðu tekið tillit til breytinga síðustu
ára á skattalöggjöfinni, og gert ráð
fyrir, að tekjugreinar ‘ríkissjóðs frá
næstliðnum árum haldist næsta fjár-
hagstímabil. En stjórnin telur nauð-
synlegt að endurskoða alla skatta-
löggjöf landsins og koma i hana
meira samræmi en nú er þar.
Nýir útgjaldaliðir, stafandi af-full-
veldinu, eru : 1. borfje konungs 50.000
kr. á ári; 2. Til væntanl. sendiherra
í Khöfn 12.000 kr. í árslaun, 2.000
kr. í húsaleig:u, 2.000 kr. til risnu og
12.000 kr. til skrifstofuhalds, samt.
28.000 kr. 3. Til Danmerkur fyrir
meðferð utanríkismála íslands 12.000
kr. á ári, og hefur stjórnin komið
sjer saman um þetta gjald við Utan-
likisstjórnina dönsku, að áskildu
samþykki alþingis.
5000 kr. eru áætlaðar hvert ár, til
undirbúnings landsspítalabyggingar,
og gert ráð fyrir, að læknir og hus-
gerðamaður fari utan til þess að
kynna sjer sjúkrahúsabyggingar er-
lendis. — Til brúar á Eyjafjarðará
eru ætlaðar 105 þús. kr. f. á. og 65
þús. kr. s. á. Til brúar á Jökulsá á
Sólheimasandi 125 þús. kr. f. á., og
gert ráð fyrir að brúin verði smíðuð
á verkstæði landsins og sett á ána
sumarið 1920. Til dragferju á Þverá
hjá Hemlu, 6 þús kr, s. á. Til nýrra
síma lina 1. frá Egilsstöðum til Borg.
arfjarðar 6 þús. kr. f. á., 2. frá Ak-
ureyri til Grenivíkur 28.500 kr. f. á.,
3. frá Borgarnesi til Hjarðarfells
102,400 kr. s. á. 4. frá Fáskrúðsfirði
um Reyðarfjörð til Egilstaða 66.000
kr. s. á. Til nýrra vita (Svalvogsvita,
Galtarvita, Gjögurvita, Kambnesvita,
Strætishornsvita, Papeyjarvita og
Stokksnessvita) 76.300 f. á. og 94.300
s. á., og eru dýrastir Gjögurviti og
Stokksnesviti, 35.300 kr. hvor. Til
strandferða eru áætlaðar 50 þús. kr.
á ári, er stjórnin ráðstafar, en niður
fellur 40 þús. kr. árl. styrkur til Eim-
sk.fjel. íslands. — Stjórnin ætlast til
að miljónarsjóðurinn, sem stofnaður
er með sambandslögunum,beri ýmsan
kostnað við Háskóla íslands, 0g fær.
ir því nokkuð niður fjárveitingar til
hans frá' því, sem áður hefur verið.
Til viðgerðar á lóð Mentaskólans ætl-
ar hún 4 þús. kr. Til Kvennaskólans
í Rvík 12.000 kr. hv. á. Til barna-
skóla 35 þt^^hv. á. Til farskóla 25
þús. kr. hv. á. Til að reisa barna-
skóla utan kaupstaða 2p þús. kr. hv.
á. Til að fullgera orðabók Sigf. Blön-
dal 4 þús. kr. ‘hv. á. Til ísl. guðs-
þjónustuhalds í Khöfn 1 þús. kr.
hv. á.
Stjórnarskráin,
Stjórnarskráin. í aths. við
frumvarp sitt til stjórnarskrár fyrir
konungsríkið ísland, segir stjórnin
m. a.: Með því að Ísland er nú viður-
kent fullvaldá konungsríki, þá verð-
ur að breyta stjórnarskipunarlögum
landsins, svo að þau sjeu í fullu sam.
ræmi við viðurkenda stöðu þess.
Stjórnarskráin frá 5. janúar 1874 um
hin „sjerstaklegu" málefni íslands
var bygð á lögunum frá 2. janúar
1871 um hina stjórnarlegu stöðu ís-
lansd í ríkinu, en þar er ísland talið
hluti úr hinu danska ríki, og greind
frá tiltekin mál, sem ísland stjórni
sjálft, hin „sjerstaklegu málefni"
landsins, en hinum málunum ræður
danska ríkisvaldið. Þessi tvískifting
rnálanna kemur ljóslega fram í stjórn-
arskránni frá 1874, en hennar gætir
að vísu minria i hinum síðari stjórn-
skipunarlögum, frá 1903, og 1915. Nú
er sjálfgefið, að gildistaka hinna
dansk-íslensku sambandslaga, viður-
kenning sú, er í þeim er fólgin frá
Dana hálfu, og samningur sá milli
íslands og Danmerkur, er þau lög
staðfesta, hafa þáð í för með sjer, að
ísland nú hlýtur að setja stjórnar-
skipun, er ber það með sjer, að hún
er gerð’ fyrir sjerstakt konungsríki
og af fullveldi þess. Þær breytingar
verður þá að gera á stjórnarskipun-
inni, sem þurfa til þess að laga hana
að þessu leyti. Svo verður og að gera
þær breýtingar á stjórnarskipuninni,
scm þarf vegna ákvæða í sjálfum
sambandslögunum. En auk þeirra
breytinga, sem gera -verður eftir
famansögðu, hefur þ'ótt rjett "að nota
tækifærið til að gera nokkrar aðrar
breytingar. Verður gerð grein fyrir
aðalbreytingunum í athugasemdunum
um hinar einstöku greinir frumvarps-
ins. Loks hefur þótt rjett að vikja við
orðalagi á nokkrum stöðum í stjórn-
skipunarlögum þeim, er nú gilda, og
færa búning laganna til meira sam-
ræmis.
Auk hinna sjálfsögðu breytinga á
stjórnarskránni, sem leiða af fullveld-
■ isviðurkenningunni, eru þetta hinar
helstu breytingar, sem stjórnin fer
fram á:
Reglulegt alþingi skal koma saman
ár hvert fyrsta virkan dag í júlí, hafi
konungur ekki tiltekið annan sam-
komudag fyr á árinu. Fjárhagstíma-
bilið verður þá eitt ár, í stað tveggja
nú. í sambandi við þetta er kjörtíma-
bilið stytt, svo að óhlutbundnar kosn.
ingar ná til 4 ára, en hlutbundnar til
8 ára. Umboð núv. landskjörinná
þingm. falla niður á árinu 1926, stytt-
ast um 2 ár, en umboð þingm., sem
kosnir verða óhlutbundnum kosning-
um til aukaþingáíns 1920, falla niður
1923. Leiðir þetta af breyting kjör-
tímabilsins. Kosningarrjetturinn er
rýmkaður að því leyti, að nú fá hann
allir við óhlutbundnar kosningar, sem
náð hafa 25 ára aldri, konur sem karl-
ar, án allra takmarkana. Við hult-
bundnar kosningar er aldurstakmark.
ið óbreytt 35 ár. En kosningarrjettur-
inn er þrengdur að því leyti, að nú
er hann bundinn við íslenskan ríkis-
borgararjett, svo sem siður er í öðr-
um ríkjum, en þó svo, að þeir, sem
nú eiga rjettinn, skuli ekki missa
hann við þetta ákvæði. Hitt kemur
undir hið alm. löggjafarvald, að á-
kveða, hvað til þess þurfi, að fá rík-
isborgararjettinn. 64. gr. stj.skr. mæl-
ir svo fyrir, að enginn útlendingur
geti fengið ríkisborgararjett nema
með lögum, en við hann er bundinn
í stj.skr. rjettur til embætta, auk kosn-
ingarjettar og kjörgengis. 75. gr. seg-
ir, að rjettindi þeirra, sem hjer hafa
verið talin 0g bundin eru við ísl. ríkis-
borgararjett, njóti einnig danskir rík-
isborgarar ,að öðru jöfnu, samkv.
dansk-íslenskum sambandslögum. —
í 64. gr. er og nýtt ákvæði svohlj.:
„Um rjett útlendinga til að eiga fast.
eign hjer á landi, skal farið eftir því,
sem lög ákveða.“ — Stjórnarskrá
þessi á að öðlast gildi 1. jan. 1921.
Launalög.
F r v. u m 1 a u n embæftjis-
m a n n a. Stjórnin telur eigi mega
lengur dragast að koma fram með
tillögur um bætur á launakjörum
starfsmanna ríkisins yfirleitt; laun
þeirra sjeu óhæfilega lág, ekki ein-
ungis í samanburði við verðhækkun
allra lífsnauðsynja, heldur og engu
síður í samanburði við laun einka-
cmbættismanna og kaup verkalýðs-
ins. Laun starfsmanna kaupstaðanna
sjeu og betri en laun starfsmanna
landsins. Duglegustu embættismenn-
irnir sjeu farnir að segja upp embætt-
um sinum og ganga f þjónustu ein-
stakra manna, sveitarfjelaga eða
banka. En það megi ekki við gang-
ast, að hæfir menn með góðri verk-
legri eða bóklegri mentun geti svo
að segja alstaðar annarstaðar fengið
betri kjör en þau, sem ríkið býður
starfsmönnum sínum. Frv. þetta er
bygt á tillögum launamálanefndarinn-
ar frá 1914, en gengið út frá hjer
um bil 25% hærra verðlagi en þá var_
cg launin miðuð þar við, með því að
ósennilegt sje, að verðlagið mum
lcomast niður í það, sem var fyrir ó-
friðinn, fyr en þá eftir mjög langan
tima. Launin eiga, eftir stj.frv. að
verða stigandi á tveggja eða oftast
þriggja ára fresti, hækka um ákveðn-
ar upphæðir eftir 3, 6 og 9 ár í emb.-
þjónustu, og eru í upptalningunni hjer
á eftir talin byrjunarlaunin og
síðan sú upphæðin, sem launin geta
hæst náð.
Skrifstofustjórar í stjórnarráðinu
0g hagstofustjórinn byrjameð5oookr.
á ári, hækkandi upp í 6000 kr. Full-
trúar í stjórnarráðinu, aðstoðarmaður
á hagstofunni og ríkisfjehirðir 3000
kr. á ári, upp í 4000 kr. Auk laun-
anna hefur ríkisfjehirðir }i%c af öll-
um greiddum peningum og banka-
seðlum í ríkissjóð eða úr, alt að 500
kr. um árið. Aðstoðarmenn í stjórnar-
ráðinu 2000 kr., upp í 3000 kr. Skrif-
arar i stjórnarráðinu 1600 kr., upp í
2400 kr. Dyravörðurinn í stjórríar-
ráðinu hefur, auk ókeypis húsnæðis,
hita og ljóss, 1500 kr. árslaun. — Há-
yfirdómarinn í landsyfirrjettinum
6000 kr„ upp í 7000 kr. Yfirdómarai
í sama rjetti 5000 kr., upp í 6000 kr.
— Bæjarfógeti og lögreglustjóri í
Reykjavík 5000 kr., upp i 6000 kr.
Sýslumennirnir í ísafjarðarsýslu og
Norðurmúlasýslu, sem eirinig eru
bæjarfógetar í viðkomandi kaupstöð-
um, og sýslumaðurinn í Eyjafjarðar-
sýslu, 4600 kr., upp í 5600 kr. Sýslu-
maðurinn i Árnessýslu, Gullbringu-
og Kjósarsýslu, Mýra- og Borgar-
fjarðarsýslu, Snæfellsn.. og Hnappa-
dalssýslu, Dala- og Strandasýslu,
Húnavatnssýslu, Skagafjarðarsýslu,
Þingeyjarsýslu og Suðurmúlasýslu
4200 kr., upp i 5200 kr. Sýslumenn-
irnir í Skaftafellssýslu, Rangárvalla.
sýslu, Vestmannaeyjasýslu og Barða-
strandarsýslu, 3800 kr., upp í 4800
kr. Kostnaðurinn við starfrækslu em-
bætta þeirra, er um ræðir í þessari
grein hjer að framan, greiðist (sjer-
staklega úr ríkissjóði og ákveður
dómsmálaráðherra fyrirfram fyrir
hver 5 ár í senn, hve mikill kostnað-
ur þessi skuli vera í hverju lögsagn-
arumdæmi fyrir sig. Allar aukatekj-
ur, sem þessir embættismenn hafa
notið hingað til, falla til landssjóðs.
Lögreglustjórinn á Siglufirði tekur
laun samkvæmt lögum nr. 30, 22.
nóv. 1918. — Landlæknir 5000 kr.,
upp í 6000 kr. Ennfremur hefur land-
læknir 1000 kr. í ritfje. Hjeraðslækn-
irinn i Reykjavík, sem einnig er lækn-
ir og forstöðumaður holdsveikrahæl-
isins 4000 kr., upp í 5000 kr. Allir
aðrir hjeraðslæknar hafa að árslaun-
um 1800 kr. Um borgun fyrir störf
hjeraðslækna og ferðir þeirra fer eft-
ir gjaldskrá, er ráðherra semur, með
ráði landlæknis. — Heilsuhælislækn-
irinn á Vífilsstöðum og geðveikra-
læknirinn á Kleppi 4000 kr., upp í
5000 kr. Auk hjertaldra launa, njóta
þeir ókeypis húsnæðis, ljóss og hita.
Sömu laun hefur holdsveikralæknir-
inn, meðan sú skipun helst um for-
stöðu holdsveikrahælisins sem nú er.
Dýralæknar hafa 1800 kr. — Póst-
meistari 5000 kr., upp í 6500 kr. Að-
stoðarpóstmeistari í Reykjavík 3500
kr., upp í 4400 kr. Póstfulltrúar í
Reykjavík og póstafgreiðslumenn á
ísafirði og Akureyri 3000 kr., upp í
4000 kr. Póstafgreiðslumenn í
Reykjavík og á Seyðisfirði 2000 kr.
á ári, upp í 3000 kr. Póstaðstoðar-
menn í Reykjavík 1200 kr., upp i
2000 kr. — Landsímasjóri 5000 kr.,
upp í 6500 kr. Símaverkfræðingur og
stöðvarstjóri í Reykjavík 3500 kr.,
upp í 4400 kr. Loftskeytastjóri, full-
trúi á aðalsímaskrifstofunni í Reykja-
vík og stöðvarstjórarnir á ísafirði
Borðeyri og Akureyri 2600 kr., upp
í 3600 kr. Símaritarar fyrsta flokks
og skrifarar fyrsta flokks 1800 kr.,
t upp í 2800 kr. 2. flokks símritarar
! 1200 kr.,upp í 1400 kr.Varðstjórarvið
skeytaafgreiðsluna, og við langlínu-
miðstöðvar, kvensímritarar á stöðv-
um, þar sem ritsima- og-talsimaai-
greiðsla er ekki sameiginleg, og 2.
flokks skrifarar 1400 kr„ upp í 2200
kr. Talsímakonur við langlínumið-
stöðvar, aðstoðarmenn við skeytaaf-
greiðslu og 3. flokks ritarar 1200 kr„
upp í 1800 kr. Varðstjórar við bæjar-
símann í Reykjavík 1200 kr„ upp í
2000 kr. Talsímameyjar við bæjar-
símann í Reykjavík 900 kr„ upp í
1300 kr. — Vegamálastjóri og vita-
málastjóri 5000 kr„ upp i 6000 kr.
Aðstoðarmenn vegamálastjóra og
vitamálastjóra 3000 kr„ up í 4000 kr.
— Vitavörðurinn á Reykjanesi 1500
kr„ vitavörðurinn í Vestmannaeyjum
900 kr„ vitavörðurinn á Siglunesi 900
kr„ og vitavörðurinn á Dalatanga 600
kr„ og áGarðskaga alt auk hlunninda
þeirra, er nú njóta þeir. — Skógrækt-
arstjóri, sem einnig er skógarvörður
i Reykjavík, 3200 kr„ upp i 4400 kr.
Skógarverðirnir á Vöglum og Hall-
ormsstað, hafa 1200 kr. árslaun, auk
hlunninda þeirra er þeir njóta nú. —
Fiskiyfirmatsmaðurinn í Reykjavjk
hefur í árslaun 3000 kr„ fiskiyfir-
matsmennirnir á ísafirði, Akureyri og
Seyðisfirði 2400 kr„ og fiskiyfirmats-
maðurinn í Vestmannaeyjum 1800 kr.
Forstöðumaður löggildingarstotuini-
ar fyrir mælitæki og vogaráhöld 3200
kr. á ári, upp i 4400 kr. — Biskup
6000 kr„ upp í 7000 kr. Sóknarprest-
ar 2000 kr„ upp í 3000 kr. — Pró-
fessorar við háskólann 4500 kr. á ári,
upp í 6000 kr. — Dósentar 3000 kr„
upp í 4500 kr. Skólameistari hins al-
menna mentaskóla 4000 kr„ upp í
5000 kr. Auk þess nýtur hann ókeyps
húsnæðis, ljóss og hita í skólahús-
inu. Yfirkennarar skólans tveir 4000
kr. á ári, upp i 5000 kr. Aðrir kenn-
arar skólans 3000 kr., upp í 4000 kr.
Skólameistari gagnfræðaskólans á
Akureyri og forstöðumaður kennara-
skólans i Reykjavík 3206 kr„ upp í
4200 kr. Auk þess fá þeir ókeypis
bústað, ljós og hita. Kennarar við
skóla þessa 2600 kr„ upp í 3600 kr.
Skólastjórinn á Eiðum 2200 kr„ upp
í 3200 kr„ auk ókeypis bústaðar, ljóss
og hita. Kennari við skóla þennan
1600 kr„ upp í 2600 kr. Auk þess
nýtur hann ókeypis húsnæðis, ljóss
og hita. Enginn getur fengið veitingu
fyrir kennaraembætti við skóla þá,
er um ræðir í 23.—35. gr„ nema hann
hafi verið settur til að þjóna embætt-
inu að minsta kosti eitt ár. Hafi hann
ekki fengið veitingu fyrir embættinu
innan tveggja ára, má hann ekki
gegna því lengur. Skólastjóri stýri-
mannaskólans og vjelstjóraskólans
j3200 kr„ upp í 4000 kr. Auk þess
njóta þeir leigulauss bústaðar, ljóss
og hita. Kennarar við skóla þessa
2000 kr„ upp í 3000 kr. — Skólastjór-
ar bæildaskólanna 2200 kr„ upp í 3200
kr. Kennarar við skóla þessa 1600 kr.
upþ í 2600 kr. Auk þess njóta bæði
skólastjórar og kennarar ókeypis hús-
næðis, ljóss og hita. Forstöðumaður
málleysingjaskólans 1200 kr„ upp í
2000 kr. Kennari við skóla þennan
900 kr„ upp í 1500 kr. Auk þess njóta
bæði forstöðumaður og kennar.i ó-
keypis húsnæðis, ljóss og hita.
Fræðslumálastjórinn 4000 kr„ upp í
5000 kr. Landsbókavörður 4400 kr„
upp í 6000. kr. Skjalavörður og bóka-
vörður 3000 kr„ upp í 4000 kr. Að-
stoðarbókaverðir 2000 kr„ upp í 3000
kr. Þjóðmenjavörður 4000 kr„ upp í
5000 kr. Dyravörður bókhlöðunnar,
auk ókeypis húsnæðis, ljóss og hita
1500 kr. Þangað til landsbókavarðar-
embættið og þjóðskjalavarðarembætt-
ið verða sameinuð, fær hvor þessara
embættismanna 4500 kr. árslaun. —
Auk hinna föstu launa, fá allir em-
bættis- og sýslunarmenn landsins
fyrst um sinn, meðan dýrtíð sú helst,
sem hófst með heimsstyrjöldinni,
launauppbót miðað við verðhækkun
á helstu lífsnauðsynjum. Til þess að
finna þá verðhækkun, skal hagstofan
á hverju hausti fyrir lok októbermán-
aðar gera verðlagsskrá, sem teknar
eru upp í eftirfarandi vörur: Rug-
mjöl, hveiti (besta tegpnd), smjör
(íslenskt), nýmjólk, kindakjöt nýtt
(dilkakjöt í heilum kroppum), salt-
fiskur (nr. 3), kaffi (óbrent), sykur
(höggvinn melis). Verðið skal til-
fært eins og það er í Reykjavik að
haustinu til útsölu til almennings hjá
hinum stærstu verslunum, er þessar
vörur selja. Hagstofan skaí á sama
hátt útvega upplýsingar um verð á
þessum sömu vörum í Reykjavík
næsta haust á undan stríðinu. Skal
hækka það um 25%, og er verðið í
verðskrá hvers árs borið saman við
þetta hækkaða verð. Síðan skal með
vísitölum sýnd verðhækkun sð, sem
orðið hefur á hverri vörutegund frá
hinu eldra hækkaða verði, en auk
þess skal með allshérjar vísitölu sýna
verðhækkun þá, sem orðið hefur á
þessum vörutegundum í einu lagi.
Þegar finna á allsherjar vísitöluna,
er visitölum hinna einstöku vara veitt
mismunandi gildi, vísitölunum fyrir
rúgmjöl og hveiti skal deilt með 2
og vísíitölunum fyrir fisk, kaffi og
sykur deilt með 3, en hinar látnar
halda sjer. Samtölunni af vísitölunum
þannig breyttum, er síðan deilt með
5, og kemur þá út allsherjar vísitala.
Verðlagsskráin skal vera staðfest af
fjármálaráðherranum og gildir hún
fyrir næsta almanaksár á eftir. Fyrir
árið 1920 gildir á sama hátt verðlags.
skrá, sem gerð er eftir verðlaginu
haustið 1919. Launauppbót reiknast
þannig, að hún nemi jafnmikilli hund-
raðstölu af 2/3 launanna, — þó aldrei
af hærri fjárhæð en 3000 kr. á ári
—, eins og allsherjar vísitalan í gild-
andi verðlagsskrá það ár sýnir, að
verðhækkunin hafi numið. Uppbótin
greiðist samtímis laununum (mánað-
arlega, ársfjórðungslega eða árlega).
Launauppbót présta, sem eigi er skylt
að búa í kaupstað eða verslunarstað,
má eigi nema meiru en 500 kr. á ári.
Hæstirjettur.
F r v. um hæstarjett. 1. gr.
Stofna skal hæstarjett á íslandi, og
er dómsvald hæstarjettar Danmerk-
ur í íslenskum málum jafnframt af-
numið. 2. gr. Landsyfirdóminn í
Reykjavík skal leggja niður, þegar
hæstirjettur tekur til starfa. Til
bæstarjettar má skjóta málum þeim,
sem dæmd hafa verið eða úrskurð-
uð í hjeraði, samkvæmt því, er í lög-
um þessum segir. 3. gr. Synodalrjett-
inn skipa 5 dómendur, dómstjóri
hæstarjettar sem formaður, 2 hæsta-
rjettardómarar, hinir elstu að em-
bættisaldri, og 2 guðfræðingar, er
dómstjóri kveður til. Dómur þessi
skal vera æðsti dómstóll í málum
þeim, sem að lögum heyra undir
prófastadóm í hjeraði og í málum
gegn biskupurrí út af samsvarandi
’ afbrotum og þeim afbrotum annara
kennimanna þjóðkirkjunnar, er pró-
fastadóm tekur yfir. 4. gr. Hæsta-
rjett skipar dómstjóri og 4 meðdóm-