Lögrétta - 02.03.1923, Blaðsíða 2

L Ö G Ii J E T T A
forsætisráðh. (S. E.). Sagði hinn verið þjóðlegasta valdið í landinu,1 í n.d. snerust umræður ein- væru alveg óskyld í eðli sínu 39. Um breyting á vörutolls
síðari, að stjórnin hefði alls ekki
gtngið fram hjá þessu, því þetta
ætti eftir sem áður að vera í
höndum tveggja biskupa, vígslu-
biskupanna, sem nú væru, og
muridi virðingu kirkjunnar ekki
síður borgið í höndum þeirra
tveggja, en eins biskups nú, eða
að minsta kosti væru nú í báðum
þeim embættum ágætir menn og í
Skálholtsstifti einhver mesti and-
ans maður kirkjunnar nú, dr.
Valdemar Briem. Annars sagði
hann, að þessi andlega forusta
færi ekki eftir því, hvaða titil
eða laun maðurinn hefði, heldur
eftir því, hvort hann ætti innra
og það sem staðið hefði mestj göngu um afnám landlæknis og og þvrfti menn með ólíkri ment- lögunum frá Jóni Sig. og Pjetri
móti erlendu ofríki, og klerka-• þjóðskjalavarðarembættanna. — un og jafnvel ólíku lundarf:. Ottesen.
stjettin öll í heild sinni verið j Forsætisráðh. (S. E.) talaði einn til að gæta þeirra svo að vel 40. Nefndarál. um hjúalagafrv.
ein hin mesta menningarstoð þjóð-! fyrir báðum frv., nema að því væri. Ef einn maður gætti beggja, í e.d.
arinnar, verið í senn bæði lærðra | kyti sem Sveinn í Firði talaði yrði annað því altaf útundan. Sá 41. Þingsál. um nefudarskipun í
r.ianna stjett og bænda stjett oft- stuttlcga og lýsti fylgi sínu við síðarnefndi sagði einnig að allir \atnamálinu frá Sveini í Firði
ast nær. Biskupsembættið væri öll embættafækkunarfrv. stjórn- .kunnugir vissu, að landsbókasafn- og Þorleifi í Hólum.
runnið undan hjartarótum þjóð- arin'nar, þó með þeirri ósk 'að ið væri nú í því ástandi að ýmsu 42. Fyrirspurn til stj. um land-
arinuar á stoltasta blómatíma ísl. fieiri fylgdu á eftir, sem einkum leyti, að ekki veitti af því að hclgi, frá P. Ottesen, Einari Þor-
þjóðernis, stofnað íyrir nauðsyn beindist að embættunum í Rvík. fjölga þar mönnum um 2—3 í gilss., og Hákoni í Haga.
ht-ilagrar kirkju og guðs kristni Annars voru almennu ástæðurnar 2—3 ár að minsta kosti, til að
í landinu og sama verkefni, sem se-m fram voru 'bornar, bæði með koma því í lag, í stað þess, að 1 efri deild voru í gær (mið-
kirkjan og biskupsvaldið hefði og móti um sparnaðinn yfirleitt, j dreifa starfslcröftunum þar á vikudag), á dagskrá tvö frv. frá
aður haft, hefði það enn í dag, að mestu hmar sömu og áður önnur söfn líka. Annars snerust Jónasi Jónssyni frá Hriflu, um
þ. gar rjett væri með það farið; h-fir verið frá sagt í sambandi umiæðurnar mest um persónulegt L'þróttasjóð í Reykjavík og um
og allir þeir, sem ekki væri um; við sýslumanna- og biskupsem- karp milli manna, ekki síst Bjarna1 verðlaun fyrir útfluttan gráðaost.
það sama hvernig færi um kristni-' bættin, svo að óþarfi er að end-
frá Vogi og Sveins í Firði og íþróttafrv. fer fram á það’ að
sagði Bjarni, að hann væri ekki tekinn verði 20% skattur af öll-
vanur að kitla eyru kjósendanna um íþróttasýningum í Reykjavík
með sparnaðarskvaldri, en Sveinn tii að byggja fyrir sundhöll og
hefði alt af verið á móti íþróttaskála í Reykjavík. Sagði
ölluin útgjöldum ríkissjóðs, líka hann að Rvík væri andlegur höf-
uðstaður og „menningarleg upp-
hjá sjálfum sjer þann andlega | hald þjóðarinnar og ekki álitu urtaka það hjer, þó það hafi
eld, sem til þess þyrfti. T. d. I kristindóminn inutile pondus verið gert í þinginu.
mundi núverandi biskup vafalaust j terrae, eins og sumir virtust gera j Um landlæknisemb. tók for-
hafa verið sami mikli lærdóms-! nú, hlytu að álíta það árás á' sætisráðh. (S. E.) það fram, að
maðurinn og hann væri, þó hann i kirkju og kristindóm þjóðarinnar, þar væri ekki fyrst og fremst
hefði aldrei orðið biskup og sagan j að ætla að afnema biskupsem-1 um sparnaðarráðstöfun að ræða, þfcim lögboðnu nema emum
sýndi það, að andlega forustan j bættið. Og þetta væri því hastar- j helduu jafnframt ekki síður að heiðurslaunum handa gömlum
færi svona upp og ofan. Mint- j Ibgra, sem sparnaðurinn yrði því korna heilbrigðisstjóminni í betra hreppstjóra í sínu eigin kjördæmi.
ist hann í því sambandi á þau; nær enginn, því aukakostnaður! og tryggara horf en nú væri,1 g jj. sagði einnig um B.J.frá Vogi
orð í erindisbrjefi biskupanna fi'ájlegðist aftur á störfin íjmeð því að stofna heilbrigðisráð,1 að honum væri það meðfætt, að
1776 að þeir ættu að sjá um það j stjórnarráðinu, hjá próföstum og ‘ þar sem úrskurðarvald og ábyrgð-1 kafa ekki minsta vit á f jármálum
að guðsorð væri kent rjett og! vígslubiskupum, er ættu að taka j in dreifðust á fleiri sjerfræðinga ega Sparnaði, og sagði Bjarni að
hreint. Taldi hann þetta frá leik-J við núverandi, biskupsstörfum.Auk en nú væri. Aðal andmælandi frv. þag mætti vel vera; enda hefði
manns sjónarmiði að minsta kosti,! þess væri það óheýr.t á bygðu bóli! var Magnús Pjetursson bæjar-! hann a}drei beðið þess að gera það hefði verið felt í fyrra að
eitt aðalatriði í starfi biskups; nokkurs kristins lands, að hafalæknir. Sagði hann landlæknis-' sig ag fjármálaráðherra, aldrei lleggja á þá nokkurn skatt. Ann-
-og þætti þó sumum misbrestur áj biskupslausa þjóðkirkju. Þetta j emb. svo umfangsmikið að ómögu-j ætlað að lauma sjer inn í banka- ars væri því ekkert til fyrirstöðu
>ví, að minsta kosti væru nú ^ afnám umsjónarmannsins með (legt væri að afnema það, enda j st jórastöðu og aldrei hælt sjer í sjálfu sjer, að styrkja fyrir-
uppi ýmsar stefnur innan þjóð- j kirkjunni væri líka því einkenni- væri öll læknastjett landsins því! af fjármálaspeki. tæki eins og það, sem hjer væri
lcirkjunnar, og þær að sögn all, legra í hendi núverandi stjórnar, andvíg, eins og fram hefði komið ! Allir eru þeir, eins og sjá má, um að ræða. Gráðaosts frv. fer
fylgissterkar sumar, sem margir:þar sem vitanlegt væri um hana, 1919.En þá hefði éinmitt verið gert ,';r stjórnarliðinu, sem veittust að! fram á það, að veita alt að 50
teldu lítt samrýmanlegar erfða að hún hefði á sama tíma skipað ráð fyrir stofnun heilbrigðisráðs-1 frumvörpum stjórnarinnar, en Uu. verðlaun á hvert kg. af úr-
eldisstöð alls landsins“ og því
þvrfti að koma líkamsmenningu
þar í gott horf. Jón Magn-
tisson andmælti frv., þar sem
það sýndi hringlanda hátt hjá
þinginu, að ætla að setja svona
háan skatt á íþróttamenn nú, þó
Umræðum lauk svo, að báðum
málum var vísað til 2. umr. og
ailsherjarnefndar.
Þingskjöl.
Aður hafa verið talin upp öll
26 stj.frv. og verða nú talin
önnur frv. og þingskjöl sem fram
eru komin, en þau eru 17, svo
kenningum kirkjunnar. .En M. J. aðra umsjónarmenn með háum ins af alveg öfugum ástæðum | andstæðingarnir hlustuðu þegj-
taldi þetta ekki aðalatriði í þessu launum, til að gæta að og smakka við það sem nú væri, s. s. af 1 amjj 4 og kýmdu
sambandi, og heldur ekki rjett- á dönskum spánarvínum og hefði því, að störfin væru ofvaxin ein-
an stað til að ræða það á þingi. ýtnsum slíkum störfum verið hlað- 1;rri manni, að minsta kosti ef
En þar sem forsætisráðherra S. ið upp nú á síðkastið með laus- hann hefði nökkrum öðrum störf-
F. hefðj talið þetta m. a. til marks ’ araskap og labbakútshætti. En um að gegna jafnframt. Hann
nm þverrandi virðingu fyrir bisk- j það mundi þjóðinni yfirleitt þykja var á móti því að dreifa ábyrgð-
upsembættinu yfireitt, þá væri | einkennilegt, að stjóminni þætti inni, það væri betra að hún væri
það rangt og mætti þvert á móti: nauðsyn á að hafa hálaunaða um- hjá einum manni, og í þeim lönd-
sjá það á ýmsu, ekki síst í vísi- j sjónarmenn með kútum og kirn- um, þar sem þetta ráðaskipulag
títíuferðunum, að ekkert embætti; tun, ámum og uxahöfðum, en hefði verið reynt, væri nú óðum
væri meira virt en þetta. Hitt: enga umsjón með andlegum mál-'verið að hverfa frá því aftur og ] n>enn geti fengið yfirlit um þau,
væri annað mál, að menn litu; nm þjóðarinnar og guðs kristni fé. úrskurðarvald og ábyrgðina í j jafnframt því, sem sagt verður
nú nokkuð öðrum augum á em-' ' landinu. hendur einum manni. Sagði hann, I fr4 m,eðferð þeirra í þinginu,
bættavirðingu yfirleitt, en áður i í sambandi við þetta, sagði at- að ef fækka þyrfti embættum,! jafnóðum og þau komu fyrir, ' minsta kosti og lítið farið fyrir
hefði verið gert og mætti að því ■ vinnuraálaráðh. (Kl. J.) í svari væri sjálfsagt að byrja á þeim.j 27. Till. til þingsál. um verð- áhrifum hans. Var það þó altalað
leyti segja, að ljóminn væri horf-J sínu, að ræðum. hefði byrjað á sem minni sjerþekkingu þyrfti til, j gjldi ísl, krónu, frá Jóni Bald- í þingbyrjun, að hann hefði haft
inn af flestum embættum, að því, að hefja sig og kirkjuna <■(, þe sa. t. d. á aðalpóstmeistaraý vinssyni. ríkan hug á því, að reyna að
minsta kosti færi lítið fyrir hon-. til skýjanna, en endað á því að landssímastjóra, eða slíku. Stjórn-j 28. Frv. um breytingu á vöru- verða forseti, en sagt að fylgið,
um kring um ráðherrana. legg.jast. við kúta og forsætisráðh. ii. gæti aldrei i.omist af án þcss, tollslögunum frá 27. jan. 1921,1 jafnvel innan Framsóknarflokks-
Annar aðalandmælandi frv. A®- sí,"'ði útaf ummælum M. að hafa læknisfróðan ráðunaut og; fr4 Sig. H. Kvaran. : ins hafi reynst svo rýrt, að ekki
siera Sigurður í Vigur. Talaði ' um Þa®> a0 helst mætti ekki þá væri alveg eins gott og ódýrt ,• 29. Frv. til laga um breyting hnfi frekara til þess komið.
hann nú °í fyrsta sinn á þessu afneIEn >a8> sem 8amalt væri °g að hafa landlæknisembættið á-; 4 lögum nr. 52, 28. nóv. 1919,1 Hinn nýkjörni þingmaðurinn I.
þingi. því hann hefir verið veikur virðulegt; að elst af ÖUu 1 heim“ frara- M- P' sa^ði ennfremur að um ritsíma og talsímakerfi,' H. B., sem ekki hefir setið á
ioum væri syndin, og þó mundi 'orð Ijeki á því, að sum af þess- j!ra Þorst. J. og Birni á Rangá.! þingi áður, hefir ekki talað enn
, ! gnðfræðjskennarinn líklega ekki Um frv., þ. á. m. þetta, væri ekki j ((jm nnu fr4 Þórhöfn til• Gunn- i deildinni, en að eins starfað í
pungum o.i j Vfcra 4 rnóti því, að reyna að samið af ráðherra sjálfum, í ólfsvíkur).
um um þennan yfirboi ssparr.að j þana; ega jafnvel afnema. heldur tekið saman í stjórnar-
vals gráðaosti, sem út væri flutt-
ur, þó ekki yfir 5 þús. krónur
alls. í aths. segir, að síðastliðið
sumar hafi verið framleidd til
útflutnings tæp 4 þús. kg. af
þessum osti. Báðum málum var
vísað til nefnda.
Framsöguræður J. J. 1 þessum
málum, eru fyrstu ræðurnar, sem
hann Imfir haldið á þessu þingi
stuttar og veigalitlar, enda um
smámál, eins og hann sagði sjálf-
ui. Og yfirleitt hefir lítið kveð-
ið að honum í þinginu ennþá að
í er enn lítt ferðafær.
Fór hann
stjórnarinnar, sem lofaði því í
fyrra, eða einkura S. E. og Kl.
J , að grafa sig ofan í aít em-
Eftir þetta fóru umræðurnar tals- hjáleigunni. En forsætisráðh. (S.
| vert að snúast um syndirnar, eða E.) svaraði, að enginn hefði lagt.
svndir annara, og tók þá jafn- hönd á samningu þessara frv.,
btettakerfi og fjárhag iandsins til; framt ag bera meira og meira á ncma hann sjálfur og Guðmundur
ao finna hentugar sparnaðarleið- j j_ jrrj ggra]u erfðasynd háttviftrar Eggerz fyrv. sýslumaður.
ir, eins og nauðsyn bæri til, en: „1?grj deildar, að teygja óþarflega Forsætisráðh. (S. E.) sagði að
gæti svo engar nýjar eða færar 1 mj]jið lojiann og endurtaka sjálfa það bæri ekki vott um að land-
leiðir bent á, þegar til ætti að j Slg p’n ag i0kum sagði forseti læknisemb. væri eins umfangs-
taka, nema nokkrar smábreyting- ,feirægumim s]itið og var málinu mikið og M. P. vildi vera láta,
ar, sem ekki verkuðu fýr en eftir vísag ti] 2. umr. með 16 atkv. þegar þess væri gætt, að einn
10 30 ár. a mun i þykja, (vegn 9^ 0g síðan til allsherjarn. af prófessorum læknadeildar há-
sagði hann, Ije egur lækinr sem j Q,.. hin m4]in tekir^ utaf dagskrá skólans, Guðm. Hannesson, hefði
gæfi sárveikum sjúklingi sínum i• . , , - «
b & 111 morguns. 1 meira en ar, gegnt þvi með tram
meðöl með þeim ummælum, að .....
Stjórnarskrárbreyting. kenslu siuni vismdarannsokn-
Eitt nýtt frv. allmerkilegt er nm> °K 4 þessum tíma unmð ur
fram komið í n.d., en það eru °" huið tU 111 ara keiihri"ðis-
breytingar á stjórnarskránni frá skýrslur, sein vanrækt hefði verið
Magnúsi Guðmundssyni. Er þar áður og væri mjög stórt rit og
gert ráð fyrir því, að hafa þing vinnufrekt.
aðeins annað hvert ár, og ráðh. Um þjóðskjaiavarðaremb. sagði
aðeins einn, en taka jafnframt S. E. að það væri svo náskylt
upp aftur landritaraembættið. iandsbókavörslunni, að yfirstjórn
þeirra beggja gseti vel samein-
1. mars ast. M. j. og Bjarni frá Vogi,
Embættafækkanir. hjeldu því hinsvegar fram, . að
í e.d. var enginn fundur í gær. hjer væri um að ræða störf, sem
r.efndum og yfirleitt eru fundir
e.d. miklu styttri og málskrafs-
þau kæmu reyndar að engu gagni
fyr en eftir 10—30 ár. En eins færi
st j. nú við ísl. ríkið, sem væri f jár-
hagslega sjiikt, og stjórnin hefði
í fyrra lofað að lækna. Sagði
hann að engin rödd frá þjóðinni
sjálfri hefði óskað eftir afnámi
biskupsembættisins, elsta embættis
landsins (það er stofnað 1056)
og virðulegasta. Rakti hann síðan
nokkuð sögu embættisins og sagði
að biskupsva!dið hefði oftast nær
30. Till. um stjórnarskrárbreyt-
irgu frá Magn. Guðm., sem áður j niinni en í n.d.
er getið. I í neðri deiid var í gær ein-
31. Um _heimild til gjaldeyris-1 göngu rætt um gengismáiið. én
lántöku frá Jak. Möller og B.! þar sem umr. er ekki lokið,
J frá Vogi. j verður ekki sagt frá þeim fyr
32. Fyrirspuru frá .Tóni Bald-j en öllum í einni heild.
vinssyni til stjórnarinnar um það,
hvað hún ætlist fyrir um lands-
spítalann.
33. Frv. til laga um útfluttan
gráðaost frá Jónasi Jónssyni.
34. Frv, um íþróttasjóð Reykja-
víkur frá Jónasi frá Ilriflu.
35. Um sjerstakar dómþinghár
í MosvaHa og Flateyrarhr., í V.-
ísafjsýslum, frá Ól. Proppé og
Jóni Auðunn Jónssyni.
Ml 8 lii.
Því hefir mörgum sinnum verið
haldið fram hjer í biaðinu, að
Jónas alþingismaður Jónsson frá
Hriflu, sem við síðasta lands-
36. Um takmörkun húsaleigu • kjör var studdur og framboðinu
í kaupstöðum frá Jónasi frá Hriflu.
37. Fyrirspurn til ‘stjórnarinnar
um það, hverjir alþingismenn og
dómarar, eigi hluti í ísbandsbanka
og hvað mikla, frá Jónasi frá
Hriflu.
aí miðstjórn bændaflokksins a
Alþingi og kosinn á þing af
bændum, tilheyrði í eðli sínu
öðru sauðahúsi, „sosialistum“ eða
„kommunistum1 ‘ .Þessari fullyrðing
blaðsins var ekki kastað fram
38. Fyrirspurn frá Lárusi1 út í bláinn, því öil framkoma
Helgasyni, um löggildarstofuna. Jónasar, bæði í „Tímanum“ og