Óðinn - 01.09.1905, Qupperneq 3

ÓÐINN.
43
Sveinninn hyggur, að þar muni gott að vera, en
þegar faðir hans segir honum fiá, að menn búi
þar við áþján klefka og keisara og bóndinn sje
þar ekki frjáls maður, finnst sveininum þó mun
betra að búa í SA'issnesku dölunum,
En áþjánin var nær sjálfum þeim en þá uggði.
Nú höfðu þeir gleymt að taka ofan fyrir hatti
keisarans. Varðliðar keisarans komu og handtóku
þá fyrir þessa óvirðingu, en það kom Gessler fó-
geta vel. Honum hafði orðið það á einu sinni að
blikna fyrir Tell, bóndanum svissneska. Þeir höfðu
einu sinni, erTell var á gemsuveiðum, mætst í ein-
stigi uppi á háfjöllum, og Tell hefði þá getað hrynt
fógetanum fyrir björg; en Tell var meinlaus mað-
ur og gerði honum ekkert. Gessler hugsaði hon-
um þó þegjandi þörfina upp frá því, hugði að láta
hann kikna fyrir sjer einhvern tíma, og nú bauðst
einmitt tækifærið.
Tell hefur sýnt keisaranum óvirðingu. Tell er
dauðasekur. En hann getur unnið sjer það til Iífs,
úr því hann er svo mikill íþróttamaður, að skjóta
epli af höfði sonar síns í 100 feta fjarlægð. Svo
hljóðaði dómur Gesslers.
Tell kemst í ákafa geðsliræringu; hann vill
heldur deyja, en hætta á skotið. En dreingurinn
hefur tröllatrú á bogalist föður síns, setur eplið á
höfuð sjer og horfir á hann opnum, broshýrum
barnsaugunum. Tell á ekkert undanfæri. Hann
skýtur, eplið hrýtur og dreinginn sakar hvergi. Það
vai frægðarskot!
En Tell hafði stúngið á sig annari ör en
þeirri, sem hann skaut. Þessu hafði fógetinn tek-
ið eptir og grunaði, að eitthvað mundi undir búa.
Hann eggjar Tell á að segja sjer það, og Tell er
þá nógu opinskár til að lýsa yfir því, að ef dreing-
inn hefði sakað, þá hefði hann ætlað að koma
lítið eitt við hjarta fógetans með hinni örinni, og
mundi hann þá hafa hæft betur. Gessler segir þá, að
hann hafi að vísu heitið Tell lífi og griðum, en
hann megi þó nú til að liafa hann með sjer og
láta gæta hans einhversstaðar, þar sem hann sjái
ekki til að fara með boga sinn, svo hann megi
lifa óhultur fyrir örvum hans. Lætur hann svo
fjötra Tell og fer með hann á skip, til Kussnacht,
til þess að varpa honum í neðanjarðar-dýflissu.
Þá lýstur aftur á ofsaveðri. Dauðinn er vís
Gessler og gæðingum hans, nema Tell sje settur
undir stýri og vilji bjarga þeim. Það verður úr.
Tell stýrir þángað til hann kemst fyrir tanga einn
í vatninu og veðrinu slotar. Þá fer hann svo
nærri landi, að hann getur lient sjer af skipinu á
land. Það var hreinasta Flosastökk, og heitir þar
síðan Tellsklöpp. En Gessler viHist ótækt að veita
fionum eptirför og hjelt því áfram ferðinni til
Kússnacht.
Það er verið að halda brúðkaup í Kússnacht
og brúðarförin tefur fyrir Gessler og föruneyti hans,
þegar þeir koma á land. í gilinu fyrir ofan bæinn
kastar konugarmur sjer fyrir hest Gesslers og bið-
ur manni sínum griða, en Gessler daufheyrist við
þeim bænum sem öðrum. Þá er dómurinn yfir
honum sjálfum upp kveðinn. Tefl hirtist á brún-
inni uppi yfir gilinu, miðar á Gessler og hæfir svo,
að liann steypist af hestinum og er þegar örend-
ur. Honum entist þó tími til að kannast við örina
lians Tells.
Harðasti fjöturinn er brostinn, fógetinn er drep-
inn, og fregn kemur um, að keisarinn sje dauður.
Bróðir hans hefur orðið honum að bana og fer
um eins og flóttamaður. Bændur reka her Austur-
ríkismanna al' höndum sjer og Fjögraskógafylkin
eru nú aptur fráls orðin. Leikurinn endar á fagn-
aðarópum bænda fyrir þjóðheljunni Vilhjálmi Tell.
Og enn lifir minning hans sögunum vafin í Fjögra-
skógafylkjunum við hina dýrðlegu músík Bossinis.
Þjóðirnar þurfa að hafa eifthvað til að tigna,
og svo dýrka Svisslendingar Tell, þó liann liafi ef'
lil vill aldrei verið til. Hann á að hafa verið uppi
um 1300 og dáið um miðja 14. öld, farist á því
að bjarga barni úr lífsliáska; en Svisslendingar
tigna hann sem þann, er hafi borgið frelsi þjóðar-
innar. Um það eru þó sagnir einar, og sögnin
um eplið er ævagömul og annarstaðar að. Hún
er til bæði á Indlandi og í Persíu og eins á Norður-
löndum, i sögninni um Pálnatóka. En síðan Schiller
reit sagnaleikinn, trúir hvert barn í Sviss þvi, að
hún eigi við Tell einan. Og enn lifir minning hans
svo ríkt í liuga æskumannsins þar um slóðir, að
þegar úngir menn, eins og siður er til um endi-
lánga Sviss, æfa sig í skotbökkum á sunnudögum,
er það vana viðkvæðið:
»Skjóttu sem Tell og skammastu þín ekki fyrir«.
Agnst JBj a.rnason.