Suðurland - 25.09.1915, Síða 1

SUÐURLAND
Alþýðublað og atvinnumála
Y. árg.
Eyrarbakka 25. sept. 1915.
Nr. 85.
„SUÐURLAND“
kemur út á laugardögum. Tekið
við auglýsingum í prentsmiðjunni;
þar er einnig afgreiðsla og inn-
heimta. Auglýsingaverð: kr. 1,50
fyrir þumlunginn á fyrstu síðu, en
kr. 1,25 á hinum. Smá auglýs-
ingar borgist fyrirfram.
fað var þungbúið loft og hæg
rigning og stórdropótt, ekki ósvip-
uð sunnlenskri rosarigningu hjer
heima, daginn sem Vilhjálmur
Þýskalandskeisari steig fæti á land
í Björgvin í fyrrasumar. þegar
hann kom síðustu kynnisförina
þangað um tíma. Var honum
fagnað með stórskotahríð, sem
voldugum fylki sæmir. Var þá
ekki laust við að heyra mætti
á mönnum að þeim þætti púðrið
ekki
þarfur varningur,
er það væri ekki notað til annars
en láta byssurnar spúa því á móti
þjóðhöíðingjum í vináttuskini.
Sögðu menn í skopi að fallbyss-
urnar væru likastar tannlausum
varðhundum, sem hafðir væru
rjett til prýðis. Flotinn sögðu
menr. að gerður væri rjett til
að sýna dýrð keisarans. Og
keisartignin var lieldur ekk hátt
metin. Ekki annað en hlægilegur
hjegómi frá miðöldunum, en auð-
vitað nógu þungur böggull á baki
þjóðarinnar. Svona hugsuðu monn
og töluðu. En hvað um það —
Vilhjálmur keisari .var á ferðinni
og hann heflr lengi verið Norð-
mönnum
aufÚSUgestur.
Árið áður hafði hann geflð þeim
hið mikla líkneski af Friðþjófl
frækna.
Daginn eftir og næstu daga var
sólskin og heiðríkja, sem sjaldgæft
er til lengdar í Björgvin ; þökkuðu
menn það hamingju Vilhjálms
keisara.
Þetta var snemma í júlímánuði,
í þann mund sern þjóðhöfðingjar
eru vanir að ferðast um norðlæg
lönd á friðartimum.
Forseti Frakka var þá einnig
að búa sig í norðurför. Ætlaði
hann að flnna fyrst Rússakeisara
vin sinn, því þjóðhöfðingjar eru
allir vinir á friðartímum. Síðan
ætlaði hann að heimsækja kon-
unga Norðurknda hvern af öðrum,
og þá stóð mi mikið til. Allir
vildu þeir sýna að þeir væru
stórhöfðinjar og miklir fyrir sjer. í
Margt annað stórmenni var þá
á ferð um Norðurálfuna. Voru
það konungbornir menn og konur,
stjórnmálamenn og hershöfðingjar,
jafnt sem aðrir, er lægra eru
settir. Tala ferðamanna í Noregi
og Svíþjóð var þá hærri en nokk-
urn tíma áður. Járnbrautarlest-
irnar höfðu ekki undan að flytja
suma dagana. Menn voru með
öllu grunlausir um það sem í
vændum var. Morðið á rikiserf-
ingja Austurríkis hafði að vísu
vakið mikla athygli og talsverðan
óróa á „hærri stöðurn", en mesta
ólgan vai' af, og svo fóru menn
eins og frjálsir fuglar „um fjöli
og dali fríða“. Þá var
ár og friðhr i landi.
Akrarnir stóðu í blóma og
kornstangirnar svignuðu undir
þungum öxunum. Vínekrurnar
glitruðu í sólskinu og aldinin
þrútnuðtr á trjánum með degi
hveijum. Bændurnir voru ljettir
á brúnina þegar tulað var um
tíðina, því þecta var gæðatíð og
horfurnar ágætar, ef hitarnir hjeld-
uát ekki of lengi.
Skipin leggja út úr víkum og
vogum út á regin-höf og taka
ókunn lönd. Vitarnir vísa þeim
leiðina í trygga liöfn, því
livervetna er friður.
Fjenaðui inn „dreifir sjer um græna
haga“, jafnt hjaiðirnar í Ástralíu,
sem stóðin í Rússlandi.
Járnbrautarlestirnar þjóta eins
og hugur manns yflr akra og
engi, undir borgir og fjöll, yflr
elfur og sund.
Kolin eru grafin og þjóðirnar
kynda hver undir sínum potti.
Sjóða þær sykur og blanda bjór,
hver i kapp við aðra.
Kaupmennirnir sitja með sveitt-
an skallann og brjóta heilann um
Það hvernig þeir geti nú jafnað
gæðunum sem bróðurlegast um
heiminn, sjer að skaðlausu auð-
vitað.
Listamennirnir leggja sig í fram-
króka, hver í kapp við annan, til
að auka lífsnautnina í heiminum.
Framtíðardraumarnir eru glæsilegir
fyrir mörgum, en sumir eru fædd
ir til eymdar og áþjánar; bráð
breyting datt fáum í hug.
En svo skeilur þrumuveðrið á,
er fjörgamall maður, kominn fót-
um fram, mælir
liið míkla orð.
Það var eins og komið hefði ógur-
legur jarðskjálfti.
Þjóðhöfðingjarnir þjóta hver
heim til sín, Herörin er skorin,
Liðið er dregið saman uin öll
lönd.
Þjóðirnar standa á öndinni með-
an þær bíða eftir ákvæði stjórn-
endanna. Engum blandaðist að
vísu hugur um hver ógnar voði
var á ferðum .
Friðnuin var slitlð.
Landsspítalinn.
Eiuhver er nefnir sig „Sóley“
ritar í 32. tbl. „Suðurlands" og
leggur í móti landsspítala. Lyk-
ist „Sóley" fyrst vilja spyrja kon-
ur hjer á Suðurlandsundirlendinu
að því, hvað hjer líði sjúkraskýli,
áður en farið sje að gefa fje til
landsspítala — „eins spítalans enn
í Reykjavik", eins og húu orðar
það.
Rjettara væri það fyrir konur
og karla hjer á Suðurlandsundir-
lendinu, að athuga dálitið nánar
hvað í þessu felst, áður en kipt
er að sjer hendinni ineð fje til
landsspítala.
Segjum að á E^rarbakka væri
sjúkraskýli er 'Suðuiiandsuudirlend-
ið ætti — og ög tel það sjálfsagt
að það kómi hið allra bráðasta,
og hjeraðsskömm, að það skuli
ekki vera fyrir löngu komið i jafn
fjölmennu hjeraði — halda menn
að landsspítali yrði þá ónauðsyn-
legur — að hann yiði þá ein-
göngu fyrir Reykjavík?
Nei og aftur nei!
Heldur hvað? kunna inenn að
spyija.
Rvi er auðsvarað. Væri hjer
sjúkraskýli er rúmað gæti 10—15
sjúklinga — það mundi að líkind-
um fullnægja þörfinni, hvað sjúkl-
ingafjölda viðkemur. En ekki væri
alt fengið með því. Rað vantar
öll nauðsynleg tæki tll sjúkraskýl-
isins fyrir því.
Og enn kunna menn að spyrja:
Hver eru þau áhöld sem vanta?
Fað eru t. d. Röntgensgeislaáhöld,
allar sjerfræðigreinar, öll möguleg
böð og baðáhöld, svo sem iafmagns
er mikið eru notuð við tauga-
og gigtsjúkdóma, góðar hjúkrunar-
konur og lleiri lækna, auk margs
annars er hier er ótalið.
Petta yrði alt að vera á lands-
spítalanum, sem vitanlega yrði að
vera í Rvik. Rar sitja og efalaust
færustu og æfðustu lækuarnir, sem
kemur af þvi að þar er háskólinn
og til hans er vandað með kenn-
ara. Og eg tel sjálfsagt, að eitt-
hvað af þeim yrði við hinn fyrir-
hugaða landsspítala. T. d. mun
það vera svo við Ríkisspítalann
danska, að prófessorarnir við
læknadeild háskólans þar, eru yflr-
læknar við Ríkisspítalann. Eins
gæti það orðið hjer -— enda sjálf-
sagt. Og því er óhætt að ganga
út frá því, að þar yrði völ góðra
lækna, auk allra nauðsynlegra
áhalda og rannsóknarstofu.
Af þessu er þá landsspitali nauð-
synlegur: að ekki er fært að
hafa öll þau áhöld sem þarf til að
sjá með og lækna þá sjúkdóma
sem hægt er að lækna, í hverri
sveit á landinu. Rað yrði svo fá-
mennri og fátækri þjóð, sem ísl.
eru, ókleift, þegar bæði fjölmenn-
ari og rikari þjóðir gera og geta
það ekki.
En okkur er það [nóg að eiga
eitt íullkomið sjúkrahús á landinu,
og það er bráða-nauðsynlegt. Að
minsta kosti dygði okkur það einn
mannsaldur, fyrst við höfum látið
oss sæma það, að vera sama sem
sjúkrahúslausir alt fram til þessa.
Sameiginlegt sjúkrahús fyrir landið
er og hefir ekki verið til,
Þá hefi jeg sýnt fram á þörfina
fyrir Landsspítala. En það á ekki
að draga kjark úr mönnurn með
að koma sjer upp sjúkraskýli í
sinni sveit.- Rau eiu jafn-nauðsyn-
leg fyrir því. Því enginn getur
skilið orð mín svo, að farið sje
að hlaupa til að flytja mann norð-
an af Hornströndum til Reykja-,
víkur, á landsspítalann, þó að
hann t. d. hefði taugaveiki. En
þar gæti hjeraðsspítali komið að
haldi. Þar nyti hann betri hjúkr-
unar og væri nær lækni. En
væri um enn meiri og hættulegri
sjúkdóma að ræða svo sem sulla-
veiki eða gigt- og taugasjúkdóma,
þá mundi landsspítalinn geta að
haidi komið — þó norðan af Horn-
ströndum væri.
Að lokum vil eg víkja nokkr-
um orðum að sjúkraskýli hór á
Suð urlandsundirlendinu.
Fióður maður um þá hluti hefir
sagt rnjer, að koma mætti upp
sjúkraskýli hjor á Eyrarbakka, er
fullnægði þörfmni, fyrir 8—10.000
kr. Mjer er sagt að til muni vera
í sjóði um 2000 kr. Þá munu
lög mæla svo fyrir, að sveita- eða
bæjarfjelög fái, er þau vilja koma
sjer upp sjúkraskýli, úr landssjóði
2 kr. á hvern mann. Hjer mundi
sú upphæö nema 14—1600 kr.
Fá væri komið á 4. þúsundið og
að eins h'erslumunurinn eftir. Og
hægt ætti að vera nreð góðu móti
að fá það sem ávantar, ef viljann
ekki vaniar til þess. En hann
verður að vera með, svo alt geti
vel farið.