Vestri - 28.04.1904, Qupperneq 2

102
VESTRI.
26. BL.
og þykjast þeir nú sjá Japansmenu sem
senda at forsjóuinni til að vernda hag'
sinn fyrir yfirgangi Rússa. Ito greifi,
sem Japanskeisari sendi til Korea til að
kippa ýmsu í lag, er þar þótti í ólagi
fara, er nú farinn heim trá Korea eptir
að hafa lagt ráðin á með helztu umbætur.
Annars hjeldu menn, að hann mundi eiga
að hafa landsstjórn í Korea, meðan á
ófriðnum stæði, en er til kom hefir Jap-
ansmönnum þótt nóg að tryggja sjer, að
vissar umbætur kæmust á í landinu.
Japansmenn í MancLchuriet. Sú
ílugufregn hefir flogið hingað fyrir stundu
að nokkrar liðsveitir Japansmanna hafi
þegar farið yfir Jalufljót og að Rússar
muni orustulaust yfirgeta borgina Ant-
mag, sem stendur á nyrðri bakka fljóts-
ins og er víggirt vel. En ekki er hægt
að segja með neinni vissu, hvort nokkur
fótur sje fýrir þessu.
ísafirði, 23. apríl 1904.
(Eptir norskum blöðum, til 16. þ. m.
sem bárust hingað með gufusk. >María«
frá Langeyri.)
Miðvikudaginn 13. þ. m. gerðu Jap-
anar eina atrennuna á Port Arthur.
Rússneski flotinn tók á móti og ljetu þá
hinir undan síga en Rússar veittu þeim
eptirför út af höfninni. Skipið >Petro-
pavlovsk« rak sig þá á tundurlagningu
sem Rússar höfðu sjálfir lagt, og sprakk
hún þegar, svo skipið »kantraði« og sökk
með allri áhöfn, að eins 4 herforingjar
og 32 hermenn björguðust, einn foringj-
anna er afkomust var Cyres stórfursti,
frændi Nikulásar keisara, og var hann
talsvert meiddur. 620 manns fórust.
Þar á meðal aðal-yfirsjóliðsforingi Rússa
þar eystra, Makarow, sem tók við yfir-
stjórn af Stark í febrúar og hefir sýnt
fádæma dugnað og hyggindi. Hafði hann
meðal annars ekki farið úr fötum þrjá
síðustu sólarhringana fyrir fall sitt. Fyr-
ir nokkru er sagt að hann hafi farið þess
á leit við keisara, að hann sendi austur
færan mann til að kynnast kringumstæð-
unum og taka við yfirstjórn flotans, ef
hans missti við, því hann kvaðst ganga
að því vísu að hann yrði þá og þegar
að offra sjer vegna stöðu sinnar — Mak-
arow þessi var sá sami, sem fann upp
ísbrjótinn hjerna urn árið; og ætlaði á
honum til Norðurheimskautsins. Hann
komst þó aldrei neitt langt norður, en
hafði lengi mikinn áhuga á heimskauta-
ferðum og kom til Noregs eitthvað tvisvar
til að hafa tal af norðurfaranum Sverdrup.
Uchtomski fursti hefir tekið að sjer
yfirstjórn flotans til bráðabirgðar.
Af stórskipum þar eystra eiga nú
Rússar að eins eptir: Poltava, Sevasto-
pol, Peresviet og Pobíeda.
Fregnritari >Times,< segir að atlaga
þessi hafi engan skaða gert á skipum
Japana. Skip þeirra fyrir utan Poit-
Arthur eru nú um 40 talsins, að með-
töldum tundurbátum.
Rússar þykjast hafa náð flutnings-
skipi frá Japönum með vistum og her”
mönnum.
Ótíð mikil þar eystra og krankfellt
í her Rússa í sumum deildum eru 3O°/0
sjúkir. Rússar hugga sig við að líkt
muni ástatt hjá Japönum en um það vita
menn þó ekkert.
50 Japanar fjellu nýlega á Samalind
við Jaluafljót. Rússar komu að þeim
óvörum í því þeir voru að lenda.
Rússar eru mjög tortryggir gagn-
vart Kinverjum í Mandchuriet; þeir kváðu
vera mjög vingjarnlegir við Rússa ofan
á, en eru að sífelldu leynimakki sín á
milli. Rússar þykjast visslr um að strax
og þeir færu eitthvað halloka í l indor-
ustu muni hatur Kínverja gegn útlend-
ingum blossa upp á ný og Rússar mega
búast við oísóknum og uppreisn í Mand-
churiet. Brautarvörðum hefir því verið
fjölgað mjög, og varðlið sett í kringum
öll forðabúr Rússa, þvt þeir eru hrædd-
ir um að dulklæddir Japanar eða Kín-
verjar muni setja eld í þau. Nýlega hafa
Kungusar* reynt að eyðileggja járnbraut-
ina í nánd við Port Arthur. Rússar
komust að því og rjeðust á þá og f jellu
all-margir af báðum flokkum.
13. þ. m. segir símskeyti frá London,
að Kínastjórn hafi sæmt ýmsa Japanska
embættismenn heiðursmerki. Sýnist þetta
bera vott um að Kínverjar sjeu Japönum
ærið hliðhollir.
Rússar hafa krafist að Kínastjórn
viki öllum japönskuin foringjum, er þeir
hafa í her sínum, frá embætti, ella skoð-
uðu þeir þá ekki sem óhlutdræga í ófriðn-
um. Foringjar þessir hafa verið fengnir
til að umbæta her Kínverja. Stjórnin
hefir enn ekkert svarað þessari kröfu.
í borginni Njú-Tsjang, er ástandið
fremur óglæsilegt, íbúarnir mjög ótta-
slegnir og fjöldi hefir flúið úr borginni,
enda vænta menn Japana þangað á hverri
stundu. Hætt hefir verið að kveikja á
götuljósunum svo allt liggur í niðamyrkri
á næturnar, og síðustu kaupför er þar
voru fóru þaðan 12. þ. m. og engin von
um siglingar þangað í bráð.
Varðlið borgarinnar á að aukast
um helming. Vegna ýmsra sagna er
varðliðið allt af á glóðum. Þannig voru
öll varnargögn borgarinnar sett á stað
og skotið á hafnsögubát sem fór inn á
höfnina 10. þ. m. og var að fylgja tveimur
kínverskum ferjum. Þegar varðliðið sá
ljósin hugði það þar komna Japana með
flota sinn og ljet drífa á þau grimma
skothríð, 38 manns fjellu á ferjunum og
7 urðu sárir.
Ekki hefir heldur batnað ásigkomu-
lagið v’ð það, að nýlega er kominn þar
upp Tyfus, og eru öll sjúkrahús þegar
orðin troðfull. 2000 manns hafði fengið
veikina síðastl. viku, þegar frjettir bárust
þaðan.
Strangt bann var gefið út gegn því
að selja áfengi í borginni en þegar það
ekki reyndist fullnægjandi var lögð hegn-
ing við ef nokkur hermaður sæist ölvaður
og laun-sölum hótað harðri hegningu.
Nokkrir japanskir fangar, úr Vladi-
vostoch hafa sloppið.
* í 20. tbl. hefir misprentast Kezzagusar.
Ovinir flskiveiða vorra.
Eplir Benedikt Guðprandsson.
—«0»— (Frumh.)
Þá kemur hvalurinn til sögunnar.
Af hverju fæðist hvalurinn? Jeg hefi
borið þessa spurningu upp áður og eng-
inn hefir neitað því að hvalirnir hljóti að
lifa af síld, síldarátu, eða af ungviði fiska
þeirra, sem vjer allir viljum vernda frá
hverskonar tálmun við lífsframdráttinn
og ennfremur af fiskum þeim sem vjer
sjálfir kostum kapps uin að veiða. Sann-
indi þessi eru óhrekjanleg. Eru því hval-
irnir keppinautar vorir að þessu leyti;
þarf ekki annað en sjá þá til þess manni
dctti í hug að þessir jötnar þurfi æði
mörg síldar eða þorskafóður sjer til við-
urværis svo varla væru þeir á vetur setj-
andi ef ekki væri að einhverju leyti á-
kaflega mikill hagur að þeim fyrir oss.
Sumir álíta líka að svo sje. Jeg get
ekki verið að tyggja upp það sem jeg
eða aðrir hafa svo marg sagt um þetta
efni, þó vil jeg ekki alveg láta vera að
fara nokkrum orðum um »hvalamálsritl-
ing«, sem >Norðurland« segir að út hafi
komið s. 1. sumar eptir >Gamla, sjómann.«
>Norðurl.« tilfærir nokkra kafla eptir
>Gamla« þennan, um áhrif hvalanna á
síldar og fiskveiði á Austfjörðum og ept-
ir þeim að dæma er það furðu undrun-
arvert að heyra »Gamla, sjómann« setj-
ast á rökstóla til að flytja mönnum slíkt
ef það á, sem mjer skilst, að vera varn-
arræða fyrir hvalafriðunina. Jeg hefi
raunar ekki sjeð ritling þennan, en það
sem »Nld.« tekur upp úr honum, er í það
allra vægasta að orði komist mjög at-
hugavert. Hjer er nú eitt síldardæmið.
»8. oktober 1880 ráku 3 hvalir (hnúð-
ar) síldina upp úr álnum á Mjóafirði og
tvö nótalög, sem þar voru, troðfylltu
nætur sínar. Annað nótalagið fjekk
2,000 tnr.« Það var nú blessað og gott;
en hitt, ja, hann vissi raunar aldrei hvað
mikið það fjekk, »en samkvæmt áætlun
komu í nótina í fyrslu um 6,000 tnr., voru
úr henni hlaðin 5 skip, og þó dó feyki-
mikið af síld í nótinni, og síðan lap-
aðist eilthvað sökum veðursi * Svo
mörg eru nú þessi »Gamla« orð og eru
þau í sannleika dálítið umhugsunarverð,
því allt útlit er fyrir að þau sjeu dagsönn.
Ur annari nótinni segir sagan að hlaðin
hafi verið 5 skip, má af því ráða að alls
hafi verið verkað úr henni 4—5,000 tnr.
eða um 6—7,000 tnr. við sama fjörðinn
á sama tíma, hlýtur þetta að hafa haft
æði tíma í för með sjer, því tæplega
hefir verið fólksafli við hendina í sam-
jöfnuði við veiði þessa, er því hægt fyrir
þá, er eitthvað þekkja til síldar eða veiði
hennar i nætur að geta sjer til hvernig
vara hefir verið orðin, sú síldin er síðast
var hirt, því töluvert þolir síldin að svelta
áður en hún deyr úr hor eða hungri,
þarf lítið annað en opin augu til að sjá
hver áhrif slík vara hefir á markaðinn,
er mjer það all-vel kunnugt. Síðast
þegar jeg var á Bretlandi, átti jeg tal
* Auðkeunt af uijer, B. G.