Vestri - 07.12.1907, Síða 1

Útgefandi og ábyrgðarmaður: Kr. H. Jónsson.
i íiVII. árg.
;j Jóh. Þorsteinsson >
í umboðsmuður fyrir lífs- '*
« ábyrgðarfjelagið „Standard“.«
í Heima VI. 4—6 e. m.
•! •_________________________1
GaUgerðarmenn.
(Lauslega þýtt.)
Gullið hefir alt af verið keppi.
kefli mannanna.
Einhver markverðasti og eim
kennilegasti þátturinn í sögu manm
kynsins er gullgerðar sóttin og
trúin á hana, sem var svo rík á
17. og 18. öld og teygði anga
sína fram í byrjun 19. aldar.
Menn t.rúðu því að hægt væii
að breyta ódýrum málmum í gull
án verulegs tilkostnaðar. Hug'
myndin var, að hægl væri að búa
til meðal, sem kallað var „hinn
mikli leyndardómur" eða „vizku.
steinninn/ Optast var meðal
þetta álitið að vera rautt dust,
sem mjög erfitt var að búa t.il.
Pví var og trúað, að til væri
annað efni, sem hægt væri að
nota til að breyta öllum málmum
í silfur.
Auk þess mikilsverða eiginleika
að breyta ódýrum málmum í guli,
átti „vizkusteinninn" að hafa
ýmsa aðra yfirnáttúrlega kosti,
— hann var óbrigðul! gegn öllum
njúkdómum og gat gert menn
ódauðlega, eða að minnsta kosti
langlíta.
Allir þráðu að komast. að þess'
um leyndardómi, ríkir og fátækir,
furstar og lærðir menn, og við
ílestallar stærri hirðir i Evrópn
notuðu ýmsir féglæfjamenn trú
lólksins sér til hagnaðar.
Vér skulum fyrst. minnast á
féglæframanninn Leonard Thurneis,
ser frá Thurn.
Hann var fæddur 1530 í Basei
lærði gullsmíði á unga aldii og
var þá í þjónustu læknís. Frá
því hann var 18 ára fór hann
víða um lönd. Hann var í þjóm
ustu Ferdinands keisara og erkh
hertogans með sama nafni, ferð'
aðist til SkotJands, Spánar, Portú
gals, Grikklands og Ítalíu og
kyntist þá bæði lækningum og
námuYÍnnu. 1570 fór hann til
f’ýzkalands- Jóhann Georg af
Brandenborg veitti honum eptir.
tekt og gerði hann loks að líflækni
sínum. Hann fjekk 3600 króna
iaun og ýms hlunnindi. En auk
þess tók hann íé hrönnum saman
fyrir iækningar sínar. Fóik trúði
að hann ætti vizkusteininn. Auk
Stúkan
NANNA nr. 52
heldur fyrst um sinn fundi
á flmmtudagskT^ldum kl. S1/^.
lækninga sagði hann fyrir örlög
manna og seldi kynstrin öll af
verndargripum.
En þrátt fyrir þessa dýrð fær
hann heimþrá ; hann ferðast heim
og þótt hann væri giptur áður,
verður hann svo ást.fanginn af
stúlku einni, að hann giptist henni
en skildi svo við hana litilu siðar.
Út af þessu lenti hann í máli við
fyrri konu sína, tapaði því og
öllum eigum sínum og hverfur.
1581 skaut honum aftur upp í
Berlín. En hverfur þaían aftur
1584 þegar prófessor KasparHoff'
mann ræðst svo óvægilega á töfra.
iækningarnar. Thurneisser dó loks
í fátækt, og eymd í Köln 1591.
Annar nafnkendur maður í
sögu vizkusteinsins er bóndasonur
einn, sem ekki iét sér nægja
með ininna en að kalla sig Don
Domenico Manuel Caetano, Conte
de Ruggiero. Hann var fyrst
gulismiður i Madríd, fór síðan til
Brtlssel og náði góðri hyJli EmU'
nueis af Bayern, kjörfursta í
Holiandi. En ekki leið á löngu
áðui en grunur féli á pretti hans
og var honum þá varpað í fang'
elsi. Hann flýði og komst í
þjónustu Leopoids keisara I. og
síðan gerðist hann maður Jóhanns
Wilhelms kjörfursta at Pfalz.
Hvernig slíkir menn voru í
hdðri hafðir í þá daga sést bezt
á því,*að kjörfurstinn af Bayern
gerði hann fyrst að ofursta, síðan
að marskálk og gaf honum loks
greifatitil.
í voizlu einni hjá Wart.enbay
greifa sýndi Ruggiero list sína
með því að gylla málmbönd á
líkjör-kassa, og eftir það eíaði
enginn list hans. Konungurinn
boðaði hann á sinn fund og lét
hann í viðurvist sirnii, krónprins;
ins og margra annara höfðingja
breyta ódýrum nálmum í gull.
Tilraunin þótti lánast, og við það
óx vegur hans enn meira. Hann
heirntaði ait af meira og meira
af peningum, en þegar farið var
að halda i þá við hann, fór list
hans að mislánast. Hann var
tekinn fastur og eftir löng og
margbrotin réttarhöld hengdur á
gylltum gálga.
Þá skulu enn taldir þiír hinir
nafnkendustu gullgerðarmenn sem
þóttust eiga „vizkusteiuinn," nefni'
Langstærsti og
bazarinn á ísafirði
iega st Germain, Cagliostro og
og Casanova.
Um uppruna greifans af st. Ger'
main er ókunnugt. Hann mun
hafa verið fæddur um aldamótin
1700. Eftir 1750 verður hans
yart í ýmsum stórbæuin í Evrópu
og hefir hann ýms nöfn og er
ýmist, greifi eða fursti. í París,
Petursborg og Berlín, fær hann
mikið álit en staðnæmist þó að
lokum hjá Karl greifa af Hessen-
Kassel í Eckenforde og dó þar
í höll hans Gottorp 1785.
Hann þóttist geta búið til gull
og gimsteina og kynjalyf sem gaf
gömlurn aftur æskufjör og fegurð
og breytti sjötugri kerlingu í 17
ára ucgmey. Hann fullyrti að hann
hefði sjálfur lifað í margar aldir
sakir töfralyfja sinna, og þóttist
hafa þekt Kiist og postulana og
verið bezti kunningi Peturs. Öllu
þessu trúði fólki í þádaga. Ekill
hans var einu sinni spurðui live
fjölskrúðugasti jóla-
yerður opnaður í
gamall greifinn væri, en hann
svarði að það vissi hann ekki en
í þessi 130 ár sem hann hefði
verið í þjónustu hans, hefði hann
ekkert breyzt. Þessi saga gekk
mann frá manni og þótti trúleg!
En óneytanlega var greifinn af
st. German framúrskarandi gáfu-
maður og listamaður. Lemberg
greifi áneiðanlegur maður. segisthafa
lesið upp fyrir honum 20 vers af
nafnkendu kvæði en hinn skrifaði
það upp átvær arkir í einu, með
hægii og vinstri hendi, og hand>
ritið var svo líkt að ekki var hægt
að þekkja það sundur. Pegar
Lemberg lét undrun sína í ljósi
svaraði hinn: „Framfarir lista*
mannsins eru seinfara, menn byrja
á tilraununum og enda á fullkomm
un.“ Þegar st. Germain var hjá
Ludvíg XV. hafði hann 100 þús.
franka í laun og var fengin höllin
Chambord til íbúðar, sýnir það
HDINB0RG mánudaginn hinu 9. des.
Hvergi verður hentugra fyiir fólk að kaupa jólagjafirnar
fyrir börn sín, vini og skildmenni, en einmitt þar, því þar
geta menn fengið gjafir, sem eru nákvæmlega við hæfi hvers
eins, en betri og ódýrari en annarstaðar.
^að er ekki hægt að telja upp allar þær mörgu teg-
undir, en látum oss nægja að benda fólki á, að líta á
,EDINBORGAR“-BAZARINN fyrst, því þ a ð kostar ekki
peninga.
- ágætar bækur alls konar lrefir
GUÐM. BERGSSON.
SB