Dagur - 25.05.1963, Blaðsíða 5

4
Dagur

Mikið félagsstarf ungmennafé-
r
Ohagkvæm
fmidaliöld
A FIMMTUDAGSKVÖLDIÐ var hélt
Framsóknarflokkurinn fund á Dalvík, og
mættu þar fjórir efstu menn B-listans.
Rétt eftir að sá fundur hafði verið boð-
aður, m. a. með prentuðum útiauglýsing-
um á staðnum, byrjuðu erindrekar Sjálf-
stæðisflokksins að festa upp aðrar aug-
lýsingar um fund D-listans á Dalvík
kvöldið eftir, og sá fundur var haldinn
eins og til stóð.
I kvöld, á laugardag, halda svo Sjálf-
stæðisflokksmenn fund í Ólafsfirði, sem
er víst öðrum þræði skemmtisamkoma,
en fundur Framsóknarmanna í Ólafsfirði
verður á sunnudag.
Þetta er aðeins dæmi um fundahöldin
hér í kjördæminu. Flokkarnir koma, einn
og einn, hver eftir annan til Húsavíkur,
Grenivíkur, Raufarhafnar, Þórshafnar,
í Skúlagarð o. s. frv. og hafa fundi, þar
sem frambjóðendur eins lista eru máls-
hefjendur og tala mikinn hluta fundar-
ins, en hinir eru ekki til andsvara. Kjós-
endur, sem vilja hlusta á málflutning
allra flokka, þar sem þeir boða allir til
fundar, verða að fara á fjóra fundi, og
það á mesta annatíma ársins í sveitunum,
og á þeim tíma, þegar vegir eru sumstað-
ar illfærir eða næstum ófærir. Niðurstað-
an verður, að margir láta sér nægja að
fara á einn fund, ef þeir þá á annað borð
komast að heiman.
Þetta fyrirkomulag, sem í raun og veru
tekur engu tali, miðar að því, eins og
Þrándur á Aðalbóli sagði á Laugum, að
torvelda almenningi lýðræðisleg vinnu-
brögð.
Val kjördagsins, 9. júní, var út af fyrir
sig hneyksli, a. m. k. út frá norðlenzku
sjónarmiði. Um það skal ekki nánar rætt.
En Framsóknarmenn lögðu til, að haldn-
ir yrðu sameiginlegir fundir, t. d. tólf í
kjördæminu, þar sem mættir væru sam-
an til rökræðna fulltrúar allra listanna.
Þessu var neitað af hálfu allra hinna
flokkanna, Sjálfstæðisflokksins, Alþýðu-
flokks og Alþýðubandalags. Hinsvegar
varð samkomulag um tvö rökræðukvöld
í útvarpi. En eins og bóndi í Eyjafirði
sagði: Það lítur út fyrir, að andstæðingar
Framsóknarflokksins hafi ekki þorað að
horfa framan í kjósendurna á meðan
þjóðmálin eru rökrædd!
Eins og fyrr hefur verið getið um hér
í blaðinu, samþykkti sambandsþing Fram
sóknarfélaganna hér í kjördæminu á kjör
dæmisþinginu á Laugum í fyrra áskorun
um sameiginlega framboðsfundi. Sú álykt
un studdist við óskir margra. Stjómmála-
fundir, þar sem mál eru sótt og varin,
hafa jafnan vakið áhuga fólks a. m. k.
víðast hvar hér á Norðurlandi og verið
vel sóttir yfirleitt, ef menn hafa átt heim-
angengt. A því er lítill vafi, að slíkir
fundir glæða þjóðmálaáhuga almennt,
þótt eitthvað kunni að mega að þeim
finna.
j Óánægjan við frambjóðendur þríflokk-
anna fyrir að hafa neitað að mæta á sam-
eiginlegum rökræðufundum er mikil og
almenn víða í kjördæminu og þá ekki
síður óánægjan út af kjördeginum.
Ekki væri úr vegi, að þeir sem neituðu,
yrðu eitthvað varir við þá óánægju, þeg-
ar talið verður upp úr atkvæðakössunum.
□
laga við Eyjafjörð
Rætt við formann UMSE Þórodd Jóhannsson
DAGUR hitti nýlega Þórodd
Jóhannson, formann Ungmenna
sambands Eyjafjarðar, og bað
hann að segja lesendum blaðs-
ins frá starfi ungmennafélag-
anna og sambands þeirra,
skammstafað U. M. S. E. Varð
hann vel við þeim tilmælum.
Þóroddur er sveitamaður að
ætt og uppruna, vann jöfnum
höndum flest landbúnaðarstörf,
gerðist síðan mjólkurbílstjóri í
Arnarneshreppi, strætisvagnbíl-
stjóri á Akureyri, lögregluþjónn,
útibússtjóri hjá KEA um skeið,
nú sölumaður hjá Valgarði Stef-
ánssyni heildsala.
Formaður Ungmennafélags
Möðruvallasóknar var hann
1953—1958 og formaður UMSE
frá 1957 og er enn.
Þóroddur neytir hvorki tó-
baks né víns, er góður íþrótta-
maður, vel máli farinn og með
afbrigðum vinsæll, enda mikill
áhugamaður um mörg þau mál,
sem til heilla horfa. Leggjum
við svo spurningarnar fyrir for-
manninn.
Viltu segja lesendum Dags frá
ungmennafélögum við Eyja-
fjörð?
Innan Ungmennasambands
Eyjafjarðar eru nú 14 félög með
rúma 800 félagsmenn. Þær radd-
3r hafa heyrzt, að störf ung-
mennafélaganna hafi dvínað á
seinni árum og þau jafnvel horf-
ið frá sumum stærstu upphaf-
legu hugsjónum sínum. Ég ætla
ekki að gera samanburð á störf-
um félaganna þá og nú, en vert
er að geta þess, að þrátt fyrir
stórstígar framfarir á ýmsan
hátt, hefur orðið fólksfækkun í
sveitunum og þá sérstaklega af
ungu fólki. Hefur það eitt kom-
ið hart niður á félagslífi ung-
mennafélaganna. Svo er annað,
að mörg sér-félög hafa risið upp,
sem ekki þekktust- á fyrri árum
ungmennafélaganna, s. s. leik-
og skógræktarfélög. En verkefn-
in eru næg enn, enda eru starf-
andi ungmennafélög í öllum
hreppum sýslunnar, nema í
Grímsey og Hrísey. Mörg þeirra
eru öflug og rækja hlutverk sitt
myndarlega. Starfið hjá þeim á
nýliðnum vetri hefur verið með
fjölbreyttasta móti. T. d. hafa
mörg þeirra sviðsett sjónleiki.
Sérstaka athygli vekur, að umf.
Oxndæla, í hreppi, sem hefur
ekki nema um 80 íbúa, æfði og
sýndi Hreppstjórann á Hraun-
hamri við góðar undirtektir, án
þess að leita út fyrir raðir fé-
laga sinna með starfskrafta. Þá
hafa mörg félög staðið fyrir nám
skeiðum í föndri, íþróttum og
dansi, svo og gengizt fyrir inn-
ansveitarsamkomum með ýmsu
sniði. Eitt félag á sambands-
svæðinu kom á námskeiði í fund
arstjórn og ræðumennsku, með
góðum árangri. En víða skortir
á hjá ungmennafélögum að þeir
taki nógu virkan þátt í fundar-
störfum.
Er sérstök starfsáætlun samin
fyrir félögin?
Á síðasta þingi U. M. S. E.
var lögð fram áætlun um starfið
á yfirstandandi ári. Bar þar
hæst á bindindis- og íþróttamál-
um. Ákveðið var að efla fræðslu
á sambandssvæðinu um áfengis-
mál, m. a. með því að koma á
bindindisviku í samvinnu við
barna- og unglingaskóla héraðs-
ins. Mun sú starfsemi koma til
framkvæmda í haust. Einnig er
hugmyndin að koma á nokkrum
fræðslukvöldum um sama efni
fyrir fullorðið fólk, enda mun
þess full þörf, því margir eru
haldnir fullkomnu sinnuleysi
gagnvart því stóra böli sem sam
fara er í flestum tilfellum notk-
un tóbaks og áfengis.
Hvað er helzt framundan nú í
sumar, Þóroddur?
í sumar verður aðalstarfið í
sambandi við íþróttir. Hafa þeg-
ar verið fastráðnir tveir íþrótta-
kennarar sem munu ferðast um
sambandssvæðið og leiðbeina í
hinum ýmsu íþróttagreinum. Á
undanförnum árum hafa æfing-
ar hjá íþróttakennurunum verið •
mjög vel sóttar, og þá notið til-
sagnar þeirra, fleiri en félags-
menn, t. d. börn, og hefur þeim
stundum áreiðanlega verið vel
varið fyrir þau. Það er skoðun
mín, að rétt uppbyggð iðkun í-
þrótta sé holl einstaklingum
bæði andlega og líkamlega. Auk
þess eiga íþróttirnar, og hafa
stuðlað að, góðum félagsanda,
reglusemi og drengskap í leik
og starfi.
Segja má að aðstaða til íþrótta
iðknana í héraðinu sé erfið, bæði
úti og inni, en standi til bóta.
Aðeins einn sæmilegur íþrótta-
völlur er til á öllu sambands-
svæðinu, en undirbúningur og
vinna er hafin við nokkra. Sund
laugar tvær og aðrar tvær í
byggingu. íþróttahús eða salir
hvergi, nema í sambandi við
suma barnaskólana og þá víðast
ófullkomnir. Enda efast ég um,
að leikfimiskennslan í mörgum
barnaskólunum sé í eins góðu
lagi sem gert er ráð fyrir í
fræðslulögunum.
Nú er ákveðið að ungmenna-
sambandið og félög innan þess
sjái um útgáfu á örnefnasafni
því úr sýslunni, sem ekki hefur
komið út áður. Jóhannes Óli
Sæmundsson námsstjóri hefur
unnið mikið að þessum málum á
undanförnum árum og verður
einnig aðalmaður í lokaáfangan-
um.
Ætlið þið að fara að ráða sér-
stakan framkvæmdastjóra?
Mörg mót er áætlað að hafa
í sumar t. d. í frj.íþróttum, knatt
spyrnu, sundi, handbolta, starfs-
íþróttum, koma á bændadegi í
héraðinu o. fl. Allt þetta, og
fleira sem ótalið er, krefst mik-
illar vinnu, ef vel á til að tak-
ast. Það er því hugmyndin að
ráða hæfan mann sem framkv.
stjóra ungmennasambandsins, ef
fjárhagur leyfir. Hefur nú verið
leitað til allra hreppsfélaga í
sýslunni til stuðnings því mál-
efni. Ef af þessari hugmynd yrði,
er ætlunin að þessi maður
myndi vinna að skiplögðu æsku
lýðsstarfi í héraðinu. En málið
er á byrjunarstigi og óvíst um
undirtektir.
Hvað viltu segja um skemmtana
lífið?
Enginn vafi er á því að opin-
bert skemmtanahald er ekki
með því menningarsniði, sem
ætti að vera samfara glæsilegum
húsakynnum. Áengisneyzla er
alltof mikill þáttur í skemmtana
lífi eldri og yngri, karla og
kvenna. Sorglegast er að sjá
kornungar, efnilegar stúlkur
verða áfenginu að bráð. Þess
eru mörg dæmi og því miður,
þeim fer fjölgandi. Það er víta-
vert athæfi af fullorðnum mönn
um, að ota áfengi að óhörðnuð-
um unglingum eins og mörg
dæmi eru til um. Þeim mönnum
ætti að refsa duglega. Það er
ekki nóg að taka dauðadrukkna
unglinga úr umferð, um stundar
sakir, og láta svo málið niður
falla. Það verður að komast að
því, hver veitti þeim áfengið og
láta þann, sem það gerði, bera
ábyrgðina. Unglingar innan 16
ára hafa ekkert að gera á opin-
berum dansleikjum eins og þeir
eru nú. Nauðsynlegt er því að
koma á fullkominni vegabréfa-
skyldu unglinga á öllu landinu,
til að auðvelda eftirlitið. Ung-
lingar, eins og annað fólk, verða
að fá tækifæri til að skemmta
sér á heilbrigðan hátt, t. d. á
danssamkomum, en þá teldi ég
það eðlilegt að efnt væri öðru
hvoru til dansleikja fyrir ung-
linga frá 14—18 ára eingöngu,
þar sem reglusemi væri í fyrir-
rúmi. Skemmtanalífið verður
ekki bætt með löggæzlu einni
saman, miklu fremur með
sterku almenningsáliti, gegn
neyzlu áfengis, og þegar það er
fengið, mun verða betri blær
yfir samkomuhaldinu.
Unga fólkið leitar alltaf úr
strjálbýlinu?
Ekki er hægt að loka augun-
um fyrir þeirri staðreynd, að
ungt fólk kýs frekar að leita sér
atvinnu og staðfestu í þéttbýl-
inu en í sveitunum, enda fjöl-
breyttara atvinnulíf þar og oft
fljótfengnari gróði. Mín skoðun
er að hið opinbera þyrfi að koma
meira til móts við þá, sem vilja
stunda landbúnaðarstörf. Á
þetta þó sérstaklega við um
ungt fólk sem er að hefja bú-
skap í sveit. Það er talið að
meðaljörð með bústofni, nauð-
synlegum vélum og verkfærum,
kosti nær 1 milljón kfóna, og sjá
allir að efnalítil ung hjón sem
hleypa sér í slíkt fyrirtæki, geta
ekki með góðu móti staðið
Æska landsins og viðreisnarsfefnan
KOSNINGASPJALL
Þóroddur Jóhannsson.
straum af þeim útgjöldum sem
óhjákvæmileg verða. í slík-
um tilfellum væri æskilegt m.
a. aðv veita lán til langs tíma
með hóflegum vöxtum og afborg
unum. Það er þjóðarnauðsyn, að
landbúnaðurinn eflist og blómg-
ist í samræmi við aðrar atvinnu
greinar í landinu. í því sam-
bandi vil ég benda fólki á að
lesa vel hinar rökstuddu og hóg-
væru greinar Hjartar á Tjörn,
sem birzt hafa í Degi nýlega.
Viltu taka eitthvað fram um
skólamál?
Ég vil lýsa fullum stuðningi
mínum við tillögu Ingvars
Gíslasonar á Alþingi um stofn-
un héraðsskóla hér í sýslunni.
Það blandast engum hugur um
nauðsyn slíks skóla fyrir æsku
þessa byggðarlags og annarra
ungmenna, sem hans nytu. Bæði
héraðsskólamir og gagnfræða-
skólarnir í bæjunum eru orðnir
yfirsetnir. Myndi því alþýðu-
skóli á góðum stað í sýslunni
bæta úr brýnni þörf. Reynslan
hefur sýnt, að í mörgum tilfell-
um er hagkvæmt að staðsetja
skóla í dreifbýlinu. Nægir að
benda á Laugarvatn og Bifröst
því til vitnis, segir Þóroddur Jó-
hannsson að lokum og þakkar
Dagur viðræðurnar. Q
Stuðningsmenn
Framsóknarfl.
! eru góðfúslega minntir á söfn
! unina í kosningasjóð. Skrif-
; stofan er í Hafnarstræti 95
; (Goðafoss). Símar 1443 og
! 2962. □
- Ósannindi íslendings
(Framhald af blaðsíðu 8)
ég „muni hafa neyðzt til að
játa“, að fundarskýrslan hafi
verið samin af okkur Framsókn
armönnum. Ég tók það fram í
upphafi máls míns, án gefins til-
efnis frá nokkrum fundarmanni.
Fundarskýrsluna er samþings
mönnum okkar guðvelkomið að
sjá hjá mér, og telja hana síðan
ranga, ef þeir geta.
Furðulegt má heita, að Magn-
ús Jónsson, alþingismaður, sem
vitað er að um þessar mundir
leggur hönd að verki hjá íslend-
ingi og fylgist vel með því, sem
blaðið flytur, skuli láta blað sitt
fara með svona lágkúrulegt
ósanninda-slúður.
24. maí 1963.
Karl Kristjánsson.
SÉRHVERT þj óðfélag sem eigi
er haldið andlegri blindu, gerir
sér far um að greiða götu
æskunnar, þegar þeim áfanga er
náð, að hún þarf að stofna sitt
eigi, heimili, og kemur inn í
þjóðhfið sem fullgildur athafn-
akraftur. Viðreisnarstefnan ís-
lenska sem í tíma og ótíma
gumar af óheillaverkum sínum
hefir búið þannig að æskunni,
með óðaverðbólgu hagkerfisínu,
að þegar að því kemur að hún
þarf að byggja sitt eigið heimili,
þá rekst hún á óyfirstíganlegan
múrvegg viðreisnarinnar, sem
er bygður úr vaxtaokri, óðaverð-
bólgu, lánsfjárskorti og öðru
slíku góðgætti, viðreisnarstefn-
unnar. Viðreisnarstefnan hefir
búið æskunni þessa sömu
aðstöðu til heimilismyndunar,
hvort heldur er til sjávar eða
sveita. Þó mun mega segja að
enn verra sé æskumanni og
konu að byggja sér nýbýli í
sveit, þar sem gert er ráð fyrir
að kostnaðurinn við slíka nýbýl-
ismyndun, fari nokkuð á aðra
miljón króna, og mun vaxta-
okrið eitt nálgast um kr. 100
þúsundir, árlega fyrir utan
afborganir, aðkeypt vinnuafl,
áburð, og fóðurbæti og m.m.
fleira sem fjarmagnslausri æsku
er ógerlegt að ráða við.
Þannig hyggst viðreisnarstefn-
an þróa íslenskt þjóðlíf framtið-
arinnar.
Margt bendir til að æskan eigi
að vera leiguliðar, stórkapitals-
ins, til sjávar og sveita. Það á
að leigja henni afmarkað rúm
í fjöldaíbúðarhúsum kaupstaða
og bæja, líkt og stórakapitalið,
hefir gert í nærliggjandi borgum
margra nágrannalanda vorra.
Fjöldi æskumanna sem höfðu
á því fullan hug, að koma sér
upp nýbýli í sveit, hafa gefist
upp, er þeir fóru að reikna
kostnaðinn og afraksturinn af
slíkri nýbýlamyndun, við þær
aðstæður er viðreisnarstefnan
hefir búið þeim í hendur.
Þessir sömu æskumenn, hafa
svo yfirgefið sveitina sína, leitað
til þéttbýlisins, til margþættra
starfa, en vonsviknir yfir að
þurfa að yfirgefa sín heitustu
hugðarefni, sökum stjórnar-
stefnu, er gleymdi því í óðaverð-
bólgu viðreisnarhagkerfi sínu,
að dýrasti stjóðurinn sém hvert
þjóðfélag á, er sú æska sem á
að taka við og erja og erfa
landið. Æska þessa lands mun
hugsa sig oft um áður en hún
ljær þeirri stjómarstefnu fylgi
sitt, sem með óðaverðbólguhag-
kerfi sínu, hefir lagt jafn stór
björg í götu hennar og núver-
andi viðreisnarstjórnarstefna
hefir gert. Sennilegra væri hitt,
að mörgum æskumanni konu og
karli, hlypi kapp í kinn, og héti
því með atkvæði sínu, að heppta
þá stjórnarstefnu, sem íllu heilli
hefir farið með völdin í landinu
síðastliðið kjörtímabil, og vinna
á þann hátt að því að skapa
stjórnarfar, sem vill koma til
móts við æsku landsins, í við-
leitni hennar til heimilismynd-
unar og staðfestu í margþættum
störfum til eflingar íslensku
þjóðlífi.
Framsóknarflokkurinn er sá
stjórnmálaflokkur, í íslenskri
þjóðfélagsbaráttu, sem lang
líklegastur er til að rétta hlut
æskunnar, í því máli sem hér
hefir verið drepið á. Hann er
sá stjórnmálaflokkur, sem öll
þjóðin, ber í mjög vaxandi mæli,
mest traust til, og væntir mest
af. Æska landsins bæði hér
og í öðrum löndum, yfirgefur
öfgaflokkana til hægri og
vinstri, og skípar sér í raðir
frjálslyndra umbótaflokka, hlið-
stæðra Framsóknarflokknum,
sem skilja veg hennar og vanda.
Ríkisstjórnarflokkarnir, litli
og. síóri, hafa nú þegar löngu
fyrir kosningar, skilið þá hættu,
sem þeim stafar af vaxandi
gengi Framsóknarflokksins, og
segja má að blaðakostur stjórn-
arflokkanna, verji mestöllu sínu
rúmi til árása á Framsóknar-
flokkinn. Sama máli gegnir um
blöð flokksins, sem altaf er að
skipta um gæru, þar hrykktir
einnig í stoðum og margir þver-
brestir sýnilegir.
Það ér kanske mesti sigur
Framsóknarflokksins, til þessa,
að vera þess meðvitandi, að
æska landsins, vil rétta honum
örfandi hönd, til verðugs sigurs
í kosningunum sem fram fara
9. júní n.k. Æskumaður.
LITIÐ I
BÆJARBLÖÐIN
JAKOB Ó. PÉTURSSON rit-
stjóri Islendings hefur nú fengið
liðsauka að sunnan. Honum til
aðstoðar við að skrifa blaðið et
nú kominn ungur, upprcnnandi
Heimdellingur og Magnús Jóns-
son frá Mel, bankastjóri og al-
þingismaður, sem hér er nú enn
í framboði. „Pólitík“ blaðsins er
nú miklu meiri að vöxtum en
hún hefur verið hjá Jakob ein-
um, en mikið vafamál að hún
hafi batnað.
í síðasta blaði, sem út kom
24. maí, eru þeir félagar mjög
glaðhlakkalegir (og að því er
virðist innilega þakklátir) yíir
því, að Dagur skuli hafa svo mik
ið við þá, að virða þá svars, og
segja, að það sé „góð auglýsing“
fyrir fslending.
Rétt er það, að það getur ver-
ið nokkur auglýsing fyrir lítið
útbreitt blað, eins og fslending,
að Dagur, sem er víðlesinn,
nefni nafn hans, og harmar Dag-
ur það ekki. Fólk hér hefur ekki
verra af því að lesa íslending
Jakobs, sem er þó norðlenzkt
bláð, en stórframleiðslu Morg-
unblaðsins á reykvískri auð-
valds-, stórborgar- og stórvelda-
dekurspólitík, sem vill skóinn
ofan af Norðurlandi.
Nærvera Magnúsar Jónssonar
á skrifstofu fslendings segir til
sín, m. a. í því, að hann er nú
aftur farinn að fást við „tening-
inn“ í Degi! En „teningurinn“
í Degi, sem Magnús er að kljást
við, Jítur svona út □ og á að
vera í lok hverrar greinar til
að sýna, að viðkomandi grein
sé lokið. Þetta virðist Magnús
ekki vita eða skilja, en heldur
að hér sé um höfundarmerki að
ræða eða dulnefni!
Sannleikurinn er sá, að hér
er um að ræða greinarmerki,
sem sum blöð og tímarit hafa
tekið upp og svo hefur það ver-
ið í Degi um langt skeið. Að þess
um upplýsingum fengnum, getur
Magnús Jónsson væntanlega
hætt að glíma við greinarmerki.
Magnús verður að viður-
kenna, að Múlavegur sé ekki
nefndur í framkvæmdaáætlun
ríkisstjórnarinnar fyrir árin
1963—'66, en segir það vera af
því að hann sé svo „ódýr“, sam-
anborið við Strákaveg og Ennis-
veg á Snæfellsnesi, að ekki hafi
tekið því að geta hans í svo
göfugu plaggi, sem áætlun þessi
er. Samt eigi hann að koma,
helzt á næsta ári! Varla má skýr
ing þessi lélegri vera til að
hægt sé að birta hana á prenti.
f tækniskólamálinu verður
þeim fslendingsmönnum, sem
von er, erfitt um svör; höfðu
enda spillt illa sínum málstað
með framhleypni sinni í því
máli og tilefnislausri áreitni við
þingmenn, sem unnið höfðu það
eitt til saka, að gera skyldu sína.
„Það er rétt, að formlegur þing-
mannafundur var ekki haldinn
um málið“, segir fslendingur,
„en það skiptir engu máli“(!) «.
s. frv. Þetta heitir á íslenzku
að berja höfðinu við steininn og
er þeim sjálfum verst, sem það
gera.
Það er rétt, sem Verkamaður-
inn segir í gær, að Hjörtur á
Tjörn kaus sér sjálfur 4. sætið,
baráttusætið á B-listanum. Hann
kærði sig ekki um að verða kos-
inn á þing, nema glöggt kæmi
fram, að þess væri óskað af kjós-
endum í kjördæminu. Bændur
við Eyjafjörð og í Þingeyjarsýsl-
um munu nú segja álit sitt á því,
hvort þeir telji nauðsynlegt, að
bóndi úr kjördæminu verði einn
af þingmönnum þess.
Nú segir Verkamaðurinn (eða
Amór) í gær, að Alþýðubanda-
lagið hafi 1959 vantað 931 at-
kvæði til að fá frambjóðandann
í öðru sæti listans kjörmn. Þetta
er tóm endaleysa. Af þingmönn-
um, sem komust að, var Magn-
ús Jónsson lægstur með 1322 !4
atkvæði og var í öðru sæti á
sínum Iista. Ef annar maður á
Iista Alþýðubandalagsins átti að
íella hann, þurfti sá að fá a. m.
k. 2646 atkvæði, en fékk 1373.
Vantaði því 1273 (en ekki 971).
Þurfti með öðrum orðum að
auka fylgi sitt um meira en 95%,
(Fransh. á bls. 7.)
f ALÞINGISKOSNINGUNUM
25.—26; okt. 1959 voru í Norð-
urlandskjördæmi eystra 10936
kjósendur á kjörskrá, en 9698
greiddu atkvæði. Þátttakan var
88.7%, en hæsta kosningaþátt-
taka í landinu 93.2%. Auðir
voru 98 seðlar og 30 ógildir.
Gild atkvæði, samtals 9570, skipt
ust þannig milli flokka:
Framsóknarflokkur 4166 atkv.
Sjálfstæðisflokkur 2645 —
Alþýðubandalag 1373 —
Alþýðuflokkur 1045 —
Þjóðvarnarflokkur 341 —
Atkvæðatölur 4 efstu sætanna
hjá hverjum flokki, sem nú hef-
ur lista í kjöri, voru samkvæmt
hlutfallskosningareglunum sem
hér segir:
Fr am sókn arf lokkur:
1. sæti..........4166 atkv.
2. — ............. 2083 —
3. — ............. 1388% —
4. — .............104iy2 —
Sjálfstæðisflokkur:
1. sæti.......... 2645 atkv.
2. — ............ 13221/2 —
3. — ............... 881% —
4. — ............. 6611/4 —
Alþýðubandalag:
1. sæti.......... 1373 atkv.
2. — ............. 6861/2 —
3. — ............... 457% —
4. — ............. 3431/4 —
Alþýðuflokkur:
1. sæti.......... 1045 atkv.
2. — ............... 522% —
3. — ............... 348% —
4. — .............. 26iy4 —
Þessi sæti á listunum urðu þá
þingsæti kjördæmisins:
1. sæti Frams.fl. 4166 atkv.
1. — Sjálfst.fl. 2645 —
2. — Frams.fl. 2083 —
3. — Frams.fi. 1388% —
1. — Alþýðub. 1373 —
2. — Sjálfst.fl. 1322% —
Lægstu atkvæðatöluna hlaut
2. sæti Sjálfstæðisflokksins, og
er því, miðað við 1959, líklegast
til að tapast, ef úrslit, að því er
þingsæti varðar, verða önnur nú
en þá. En næstu tölur höfðu 1.
sæti Alþýðuflokksins (1045) og
4. sæti Framsóknarfl. (10411/2),
og mega heita jafnar. En hér er
sá mikli munur á, að Alþýðu-
flokkurinn er nú, að því er virð-
ist, að tapa fylgi í landinu, en
almennt viðurkennt, að Fram-
sóknarflokkurinn muni auka
fylgi sitt í þeim kosningum, sem
nú fara í hönd.
Þjóðvarnarflokkurinn hefur
ekki lista í kjöri að þessu sinni.
Talið er, að vísu, að 2—3 Þjóð-
varnarmenn séu hér á lista, en
sá listi er boðinn fram í nafni
Alþýðubandalagsins. Engin á-
stæða er til að ætla, að þeir, sem
kusu Þjóðvarnarflokkinn 1959,
kjósi nú almennt Alþýðubanda-
lagslistann vegna þessara
manna. Um frambjóðandann í
2. sæti listans er ekki kunnugt,
hvar hann hefur talið sig í
flokki undanfarið.
í vorkosningunum 1959, þegar
kosið var um kjördæmamálið,
fékk Framsóknarfl. samtals í
þeim 4 þáverandi kjördæm-
um, sem nú mynda Norðurlands
kjördæmi eystra, nálega 4700
(4696) atkvæði. Mun reynslan
oftar hafa verið og verða sú, að
flokkurinn er líklegur til að
hækka til muna atkvæðatölu
sína, þegar kosið er um óvenju-
leg mál og stór. Þá telja margir
til lítils að efla smáflokka, eða
flokksbrotasamsteypur og gera
það þá upp við sig fyrst og
fremst, hvort þeir kjósi frernur
að auka áhrif Framsóknarflokks
ins eða Sjálfstæðisflokksins til
úrslita í þjóðmálum næstu ára.
En hvernig eru líkur til að fari
um uppbótarsæti? munu sumir
spyrja. Þar er að verulegu leyti
um eins konar happdrætti að
ræða. Kjósandi hér, sem greiðir
lista atkvæði í því skyni að
koma ákveðnum, föllnum fram-
bjóðanda í uppbót, getur átt það
alveg eins víst, að hann sé í
raun og veru að koma að upp-
bótarmanni frá sama flokki, á
Suður-, Austur- eða Vestur-
landi. Það mun þó mega telja
víst nú, eftir fyrri tölum að
dæma, að ef núverandi hjördæm
iskosinn þingmaður, úr öðrum
flokki en Framsóknarflokknum,
félli að þessu sinni hér í kjör-
dæminu, kæmist hann að sem
uppbótarmaður fyrir flokk sinn.
í bæjarstjórnarkosningunum í
fyrra jók Framsóknarflokkur-
inn atkvæðatölu sína á Akur-
eyri um rúmlega 300 atkvæði
eða 30%, miðað við bæjarstjórn
arkjör 1958, og á Húsavík um
nál. 25%. Sjálfstæðisflokkurinn
tapaði þá rúml. 200 atkvæðum á
Akureyri, stóð í stað á Húsavík.
Það, sem nú hefur verið sagt,
er hér fram tekið, vegna spurn-
inga, sem blaðinu hafa borizt
öðru hverju um ýmislegt varð-
andi síðustu kosningar og álykt-
anir, sem af þeim megi draga,
svo og ýmsu, sem síðan hefur
gerzt. □
STOKUR
Á AUKAÞINGINU sumarið
1959 (þegar ráðið var til lykta
kjördæmabyltingunni) kusu Al-
þýðubandalagsmenn ásamt
stjórnarflokkunum Bjarna Bene
diktsson fyrir forseta sameinaðs
Alþingis. Þá rétti Karl Krist-
jánsson Hannibal Valdimarssyni
miða með þessari stöku:
Oft á lífsins Langadal
leiðar- breytist -stjarna.
Hreystimennið Hannibal
hefur nú kosið Bjarna.
Daginn eftir kaus Sjálfstæðis-
flokkurinn óskiptur Einar Ol-
geirsson fyrir íorseta neðri
deildar Alþingis. Þá kvað Karl:
Þó að lengi lon og don
lystina fyrir særi,
gleypti hann Einar Olgeirssort
eins og hunang væri.