Þjóðviljinn - 20.05.1942, Qupperneq 3

Miéviku3agur 20. mai 1942
þlðOVIUINM
Utgefandi:
Sameiningardokkur arþýðu- —
SósialistaHokkurinn.
Ritstjórar:
Einar Olgeiiceon. (Áb.).
Sigfús A. Sigurhjartaxson.
iRitstjórn:
Hverfisgötu 4 (Víkingsprent)
sími 2270.
Afgreiðsla og auglýsingaskrifstofa:
Austuratrœti 12 (I. hæð) sími
2184.
Áskriftargjald á mánuði:
Reykjavík og nágrenni kr. 4,00.
Annarsstaðar á lándinu kr. 3,00.
í lausasölu 25 aura eintakið.
Víkingsprent h.f., Hverfisgötu 4.
Brjðtið vald milljónamær-
_ inganna i bak aftur!
Þjóðs-tjómin hefur sært fram
þann draug, sem lífi þjóðarimiar
stafar mest hætta af: vald miilj-
ónamæringanna yfir atviiuiulífi
og hugum íólks.
Það er skylda hvers islendings
að hafa opjn augu fyrir því að
hér hefifr nú .skapast öflugasta
auðvald, sem til er í nokkru landi
heims í hlutfalli v'ið þjóðarstærð.
Fyrir -? aðgerðir þjöðstjórnar--
flokkanna ■ hafa nokkrir tugir bUr-
geisa getgð sölsað undir sig tugi,
jafnvel þundrnð milljóna . króna,
og, klófest hlutfallslega mjög
míjfinn íiluta þjóðarauðsins. Þjóð-
st.jðmarflokkámir: ‘ Ihaldið, Fram
sóKn og Alþýðuflokkurinn t hafa
hlóið að. vexti þessgrg, utríðsgróða.
stóttar með édíka alúð ,og verið
væri að rækta útienda plontu í
gróðurHusi. Skattfrelsi, ýfirfærsl-
ur, launalækkanir hjá verkalýð,
— ailur bezti áburðurinn fyrir
öran vöxt slíkrar yfirstéttar, —
var borin að. rótum plöntu þess-
arar, enda þrcifst hún vel í gróðf
arstíu þjóðstjómarinnar.
Þessir miiljónaburgeisar éru nú
orðnir svo ríkir að þeir hafa að
stríðinu ioknu tökin á atvinnu-
lífi og auðæfuiu islands, og ineð
þvi að beita fjármagni sínu i
blaðaúfgáfu, ‘géta þéir einnig náð
tökunum á húgúm fólksins. Haldi
þeir auð sínum eftir stríð, þá er
frélsi þessarar þjóðar lokið.-, Ef,
sfríðsgróðinn á að fá að háldast
í höndum þessara manna, þá er
hanri orðinn sá fjöttir, sem verð-
ur þjóðiimi að fjortjóni.
Éf menn með hagsmuni' Kvöld-
úlfs og hugsunarhætti Jónasar
frá Hriflu eiga að ráða atvinnu-
tækjum og ríkisstjóm eftir stríð,
þá verður atvinnuleysinu komið
á aftur, til þess að geta þrælkað
fólkið, kaupið ákvcðið með lög-
um, verkamenn rændir réttinum
tií að ákveða hvar þeir vinna og
stjói’narnefnd veittur. réttur , til
að , senda atvinnuleysingja hvert
á l,and sem er, til þess að iáta þá
vinna fyrir það kaup, seni nefnd-
in ákveður, —„ eins og þjóðstjórn
arflokkarnir leiddu í Jög 1939!
Fái milljónaburgeisamir að
drottna áfram á Islandi eftir
stríð, þá verður ’ komið hér á al-
gem þrælahaldi. Frclsi þjóðarinn-
ar út á við og inn n við. verður
henni einsklsvirðl. striðsgröölnn
verður þá okkar „gullnu þræla.-
bönd”.
Tækifærið til að afstýrá þessari,
hættu' er nú!
Það verður að brjóta ,vald millj
ónainæringanna á þak aftur í
kosninguuum, sem nú eru frain-
uudan!
Þjóðin verður í koshingunum
að kveða upp dóm simi yfir þjóð-
Félágid hefur rítad Aþýðusamband
ínu um að hefjasf handa i málinu
Launakjör vegaviimumanna hafa undaniarið verið miklum
mun lægri en þeirra, sem vinnu hat'a stundað í bæjum.
Ennfremur er það áberandi live mikið ósamræmi hefur verið
í vegavinnukaupinu á hinum ýmsu stöðum.
; I,
Þrátt fyrir mikla óánægju og vaxandi áhuga fyrir því, að fá
kjör sín bætt og samræmd, hefur það ekki tekizt enn, vegna þess
hve samtök vegavmnumanna hala verið dreifð, svo lun heildar-
samtök hefur ekki verið að ræða.
Alþýðusambandið er sá aðili, sem áttí að beita sér fyrir því,
að hækka kaup og samræma kjör vegavinnumannaima. Nú er tæki
færið og það á ekki að láta það ónotað.
Dagsbrún hefur nú beitt sér fyrir því, að þetta verði gert,
og fer hér á eftir bréf það, sem Dagsbrún hefur sent Alþýðusam
Með sovéther gegn-
um víglínur nazista
bandinu um mál þetta.
„Reykjavík 15. 5. 1942.
Eins og yður mun kunnugt,
eru launakjör verkamanna, er
végávinnú Stunda, all misjöín og
víoa léleg,1 • samanborið viö launa-
kjör verkamanna í bæjum, eink-
um þó í, Reykjavík.
Þaö er vitaö, að síðan skortur
var á vinnuafli í Reykjavík, og
fjöldi utanbæjarmanha fór að
leita þangað í atvinnuským,' hef-
ur verkamönnum ■ í vegavinnu
þótt það all óaðgengilegt, að fá
mun lægra kaup, en það,. er í
Reykjavík gildir.
Þetta hefur hinsvegar leitt til
þess, að vegamálastjörnin, sem
hingað til hefúr verið treg til að
bæta launakjör verkamanna
sinna, hefur nú nýiega boðið vega
vinnuverkamönnum á Suðurlandi,
samkv. uppiýsingum Alþ.bl. 5.
maí s.l., kaup í samræmi við gild-
andi samning Dagsbrúnar.
Vegna þessara ástæðna og cmn
ig með tilliti til álits ýmsra verka
manna, ér við oss hafa rætt að
fyriábragði umr þettá mál, erum
vér þeirrar skoðunar, að eiiimitt
nú sé heppilegur tími og heppileg
skilyrði til. þess að fá samræmd
launakjör verkamanna í yega-
stjómarflokkunum, . ,sem.. hafa
gert hdna nýju milljónaburgeisa
að drottnum þessa lands með
skattfrelsinu, sérréttindunum og
þræialögunum gegii verkalýðnum.
- Þjóðih verður að kveða upp sinn
dóm yfir Ihaldsflokknum, sem
leggur nú til kosningabaráttu
. pneð Thorsarafánann við hún.
Þjóðin verður að kveða upp sinn
'dóm yfir Framsóknarflokknum,
sem svikið hefur sveitaalþýðu
landsins til þess að geta þjónað
fjárgræðgi Kveldúlfs og valda-
græðgi Jónasar öll þessi þjóð-
stjóraarár. Og þjóðin verður að
dæma Stefáns-Jóhanns-flokkinn,
sem. skreið inn til samvinnunnar
við auðkýfingana undir ok þræla-
laganna, en fjandskapaðist við
Sósíalistaflokkinn sem mest hann
mátti og heldur :enn klofningnum
viþ í verklýðshreyfingunni.
Eina ráðið 1il að tryggja alþýð
unni sigur í viðureign hennar við
, milljónaburgeisana og þjóns-
flokka þeirra, er að verkamenn,
bændur, millistéttir og mennta-
11100» landsins fylki sér um Só-
■ síalistaflokinn í þessum kosning-
um.
örlög þjóðar vorrar g&tsi nú
oltið á því að þorri landsmanna
átti sig á hættunnni sem yfir
vofir og afstýri. henni strax.
vinnu um land allt, til móts við
kaupsamning Dagsbrúnar.
Vér viljum því beina þeirri ein-
drengu ósk til yðar, að þér takið •
þetta mál til athugunar, og mæl-
umst jafnframt til þess, að oss
verði gefirin kostur á að fylgjast
með væntanlegum aðgerðum yðar
í þessum málum.
Með félagskveðju.
F„ h. Verkamannafél. Dagsbrún.
(Undirskrift).
AÍþýðusamband íslands,
Reykjavík”.
Útbreiðslufundur
bindindismanna
Almennur útbreiðslufundur um
bindindismál var haldinn á veg-
um þingstúku Reykjavíkur í Góð-
templarahúsinu þriðjudagskvöld
hins 12. þ. mán.
Fundinum stjórnaði þingtempl-
ar, Sigurður Þorsteinsson, en rit
arar hans voru Einar Björnsson
og Kristmundur Jónsson.
Ræður á fundinum fluttu eftir-
taldir menri:
Kristinn Stefánsson, stórtempl-
ar. Ræddi harín um skipulag og
starfstilgang góðtemplarareglunn-
ar. — Sigfús A. Sigurhjartarson,
ritstjóri. Ræddi hann um góð-
templararegluna og áfengislög-
gjöfina. — Magnús Jónsson, stud.
jur. Ræddi hann um æsku og á-
fengisnautn. — Friðrik Á. Brekk-
an, rithöfundur. Ræddi hann um
umferð og áfengi. — Guðjón Hall
dórsson, stórfræðslustjóri. Las
hann upp ljóð og ritgerðarbrot,
þar sem áfengisnautn var gerð að
umræðuefni. Lét hann einnig á-
varp fylgja. — Þorsteinn J. Sig-
xnðsson, kaupmaður. Ræddi hann
um slysfarir og áfengi. — Helgi
Sæmundsson, forseti Sambands
bindindisfélaga í'éícóKim. Raeddi
Kann um frelsi og áfengi.
Eggert Gilfer lék eiríleik á þí-
anó. Sigurður Guðmundsson ljós
myndari sýndi kvikmynd-frá land
námi templara að Jaðri. Systkin-
in Agnar og Sissí Vídalín sungu
og léku á gítar.
Fjölmenni var á fundinum.
F. h. Útbreiðslunefndar Þing-
stúku Reykjavíkur.
Helgi Sœmundsson.
Poljakoff: ^
IVIeð sovéther gegn-r
um víglínur nazista.
Bókaútgáfan Rún,
Siglufirði, 1942.
Þetta er fyrsta bókin, sem út
kernur á íslenzku um stríðið á
austurvígstöðvunum og jafnframt
éin fyrsta frásögnin í bókarformi
sem út var gefin um þetta efni.
Höfundur hennar, Poljakoff,
er fréttaritari Rauðu stjöraunn-
ar (Krasnaja Svesda), í Moskva
og jafnframt pólitískur fulltrúi
í rússneska heraum.
Daginn, sem stríðið hófst, fékk
hann skipun um að fara tafar-
laust til vígstöðvanna með einni
herdeild rauða hersins. Var her-
deild þessi ein hinna fyrstú, sem
í höggi áttu við innrásarher naz-
istanna.
Barðist herdeildin hraustlega
gegn ofurefli innrásarhersins og
þar sem henni var fjarst skapi
að látá úndán síga tókst nazist-
unum að sækja fram til beggja
hliða og umkringja herSveitina.
Nazistarair, sem voru því van-
asfir frá Frakklandi og öðrum
löndum, að innikróaðar hersveitir
Fyrir skömmu átti ég tal við
skipstjóra á Ameríkönsku skipi,
sem kom frá Murmansk og skýrði
hann mér frá eftirfarandi.
Murmansk er borg með ca. 150
þúsund íbúa. Eg var þar ásamt
fleirum og losaði hergögn. Með-
an við dvöldum þar rigndi
sprengjum yfir borgina öðru
hvoru, en fólkið var fullkomlega
rólegt og æðraðist ekki hið
minnsta. Þarna var unnið í vökt-
um allan sólarhringinn af mesta
kappi og dugnaði. Jafnt konur
sem karlar gengu að vinnu. Allir,
sem óvinnufærir voru, börn og
sjúklingar og gamalmenni höfðu
verið flutt burt úr borginni á ör-
uggari staði.
Fólkið borðaði mat sinn undan-
tekningarlaust í almennings eld-.
húsum. Matur virtist nægjanleg-
ur, en kjöt var þó skammtað.
Enginn hafði tíma eða tækjfæri
til að fara á skemmtanir, en þó
virtust allir mjög ánægðir.
Peningarnir hrúguðust upp hjá
fólkiriú, því það hafði ekki tæki-
færi til að eyða neinu í svokallað-
ari óþarfa. Það sem mér fannst
sérstaklega einkenna þetta fólk,
mitt í baráttu þess, var hin
brennandi lífsgleði og örugg vissa
rím sigur. Hvergi heyrðist ein éin-
asta rödd sem möglaði; allir
lögðu glaðir fram starfskrafta
sína tjl hins ítrasta. Þegar hús
voru jöfnuð við jörðu í sprerígju-
gæfust skilyrðislaust upp, reikn-
uðu raeð því, að slíkt hið sama
myndi gerast í Sovétríkjunum,
þvi þá höfðu þeir ekki kynnzt
hörku og karlmennsku rauða
hersins, en í stað þess að gefast
upp í örvita skelfingu hélt her-
deildin áfram að berjast æðru-
laust og ákveðið og tókst eftir
margar mannraunir og ævintýri
að brjóta sér leið gegnum herkví
nazistanna og sameinast megin-
hemum á ný.
Bókin, sem er dagbókarblöð
höfundarins, segir nákvæmiega
frá hinni margháttuðu baróttu
herdeildarinnar frá fyrsta degi
styrjaldarinnar og þar til henni
tókst að sameinast rauða hernum
á ný.
Frásögnin er skipuleg og spenn
andi eins og skáldsaga frá upp-
hafi til enda.
Er það mörgum gleiðiefni, að
þegar skuli vera komln út á ÍS-
lenzku frásögn af þeirri mestu
hetjubaráttu sem háð hefur ver-
ið.
Er ekki að efa að bók þessi
mun verða mikið lesin og þvi
ráðlegra að tryggja sér hana í
tíma, áður en upplagið þrýtur.
regninu, þá voru önnur ný byggð
upp í þeirra stað á fjórum til
fimm dögum, svo mikiil var
dugnaður fólksins. Sprengjugíg-
imir voru fylltir upp á fáum
klukkustundum, svo ekki sáust
vegsummerki. í þeseari borg eru
nú tekin í land 200 þús. smálestir
hergagna á hálfum mánuði, svo
þú getur séð að þar er fólk, sem
kann og vill vinna. Skipsstjórinn
endaði þetta samtal með því að
segja: Sá sem hefur séð og heyrt
fólkið í Murmansk, getur ekki ef-
ast um sigur bandamanna í þess-
ari styrjöld.
J.E. K.
pverrandi fylgi Jö-
hanns Þ. Jósefssonar
Á aðalfundi h.f. Sæfell, (en
þa.ð er félag útvegsmanna og ann
ara um fiskflutningaskip þeirra
Vestmannaeyinga), sem haldinn
var í fyradag, var Jóhanni Þ.
Jósefssyni hrundið úr stjóm fé-
lagfsins, en Jóhann er stærsti hlut
hafinn.
Ástþór Matthíasson var kosinn
í hans stað.
Þar sem félag þetta er skipað
öllum helztu máttarstoðum Sjálf-
stæðismanna í Eyjum, þykir þessi
breyting í stjóm þessa félags
táknræn fyrir þverrandi fylgi Jö-
hanns Þ. Jósefssonar.
Frá Murmansk