Þjóðviljinn - 15.05.1945, Qupperneq 7

Þriðjudagur 15. mai 1945.
ÞJC3VILJINIT
7
PEARL S. BUCK:
ÆTTJARÐARVINUR

KÓNGSDÓTTIRIN OG SÓTARINN
(Þýt't)
flæðir yfir alla borgina. Eg er hræddur um, að við
drukknum 511“.
„Hvað eigum við að taka til bragðs?“ spurði kóngs-
dóttirin. t
„Eg hef lofað því, að hver sem getur stöðvað vatns-
flóðið, skuli fá þig fyrir konu“, sagði kóngurinn. Þá
hugsa ég, að enginn liggi á liði sínu“.
Kóngsdóttirin andvarpaði en svaraði engu. Hún vildi
heldur giftast almúgamanni en drukkna í vatnsflóðinu.
Það hlaut líka að vera ágætur maður, sem væri fær um
að stemma stigu fyrir vatnsflóðinu og bjarga borginni.
Nú sendu allir riddarar, greifar og ríkismenn, sonu
sína af stað út að vatninu. Þeir stóðu lengi á va'tns-
bakkanum, töluðu saman, reiknuðu og báru saman ráð
sín, þar til vatnið var orðið svo hát't', að þeir blotnuðu
í fæturnar. Þá fóru þeir heim.
Vatnið hélt áfram að stíga og borgarbúar voru orðnir
ákaflega hræddir.
Sótarinn háfði oft gefið kóngsdótturinni hýr't’ auga
og honum þótti hún falleg. Þegar hann frétti, hverju
kóngurinn hefði lofað, hugsaði hann með sér, að nú
væri annað hvort að duga eða drepast. Hann lagði af
s'tað gangandi út að vatninu með sótaraverkfæri sín.
Margir vel klæddir og stærilátir menn riðu framhjá
honum á gæðjngum sínum og hlógu að honum.
En sótarinn var ekki spéhræddur.
Allt í einu gekk hann fram hjá fugli, sem sat á steini,
geispandi og greip andann á lofti, eins og eitthvað væri
að honum. Hann var líkastur stórum grámáfi.
„Get ég ekki hjálpað þér eitthvað, veslingurinn?“
spurði sótarinn.
Máfurinn leit á hann bænaraugum en anzaði engu.
Þá kom sótarinn auga á bein, sem var fast í hálsinum
á honum og losaði það varlega. Máfurinn varð óðar
málhress, þakkaði fyrir sig með mörgum fögrum orðum
og fylgdist með honum.
Sótarinn hélt áfram ferð sinni og kom að stórum
læk. Þar sá hann otur, sem hafði fest rófuna milli steina.
Hann hjálpaði otrinum og oturinn varð frelsinu feginn.
Sótarinn sagði nú bæði máfinum og otrinum, hvað
hann ætlaðist fyrir, og þeir hé'tu báðir að veita honum
lið.
Fyrst flaug máfurinn marga hringi í kringum vatnið.
Síðan kom hann aftur og sagði.
Wt06
ÞETT4
Vilhjálmi 2. Þýzkalandskeisara
gramdist það, að karlmannafata-
tízka skyldi vera upprunnin í
Englandi. Lét hann því taka upp
nýjan búning við hirð sína —
svartan frákka, stuttbuxur og silf-
urgpennta skó. Attu gestir einnig
að bera þennan búmng. Fæstir sáu
sér fært að brjóta í bág við þetta.
En Ameríkumaður nokkur gat
etti stillt sig um að bjóða þessari
fatastórmennsku bvrginn. Hann
lét gera sér gríðar mikla stjörnu
úr ódýrum málmi og fcsti hana
á brjóst sér. Keisannn var vel að
sér í öllu, sem við kom orðum og
heiðursmerkjum, en honum kom
þessi stjarna undarlega fyrir sjón-
ir. Afréð hann loks að yrða á
manninn og 9pyrja hann, hver
hdfði sæmt hann þessu heiðurs-
merki.
„O, ég gerði það sjálfur“, svar-
aði maðurinn.
★
Orðið „Ramakvein“ er tekið úr
biblíunni, þar sem sagt er frá
barnamorðuni Iíerodesar. „Rödd
heyrðist í Rama, grátur og kvein-
stafir miklir“. Alargir smábæir í
Gyðingalandi hétu Rama.
fjær, en ég varð að fara aftur.
Móðir þín sagði mér það“.
„Hvað segirðu“, spurði I-wan.
Hann fór að skilja, að ýmislegt
'hefði átt sér stað á heimilinu, sem
hann hafði ekki hugmynd um.
Peony var hætt að gráta. „Og
svo er það I-ko“, sagði hún lágt.
„Móðir þín segil, að ég eigi að
gera allt, sem I-ko skipar mér. Ég
er bara ambátt — segir hún“.
„Segir móðir mín það?“ I-wan
starði á hana og fókk ofsalegan
hjartslátt.
„En hefurðu h’ýtt honum?“
spurði hann.
Iíún hristi höfuðið. „Ég hef oft
verið að hugsa um að taka inn
ópíum og fremja sjálfsmorð. Oft!
Oft! Til hvers á ég að lifa? Ég er
ekki arnbátt, því að ég hef fengið
öðruvísi uppeldi en hjúin hérna.
En þó er ég ekki frjáls. Þér finnst
líkléga, að ég ætti að vera móður
þinni þakklát fyrir að hún lét
kenna mér að lesa jg skrifa, eins
og þér. En ég er það ekki. Ég
vildi óska, að ég hefði verið fá-
kunnandi, úr því ég — úr því ég
á alltaf að lifa við þessi sömu kjör.
.ýnnars hefði ég 'verið ánægð og
getað gifzt einhverjum minni hátt-
ar manni. Það er Ijótt, að hafa
gefið mér hugmynd um, hvað lífið
liefur að bjóða, en neita mér svo
um að njóta þess“.
I-wan þagði. Þannig hafði þá
Peony orðið að þjás* árum saman.
Og hann háfði haldið, að henni
liði' vel. Ilonum hafði þótt það
eðlilegt, að hún yrði að vinna á
'heimilinu til að launa uppeldi sitt.
En nú skildi hann, hvað hún átti
'við. Hún var ekki frjáls. Hún var
fangi í auði og allsnœgtum fjöl-
skyldunnar. Og I-wan hugsaði
með sér: „Byltingm á líka að
frelsa Peony“.
Ilann ákvað að segja henni allt.
„Peony“, sagði hann og hafði
ákafan hjartslátt.
Hún leit á hann.
„Ég þarf að segja þér dálítið“.
„Hvað er það?“
„Veiztu hvað bylting er?“
„Auðvitað. Ég hef oft heyrt föð-
ur þinn minnast á hana. Hún er
eittlhvað vont og hræðilegt. Hann
segir, að byltingamenn séu glæpa-
menn“.
„Nei, það eru þeir ekki“.
„Ilvernig veiztu það?“
>»Ég er sjálfur bvltingamaður“.
Þau horfðu þegjandi hvort á
annað.
„I-wan“, hvíslaði hún. ,.Ef fað-
ir þinn vissi þetta.* mundi hann
segja, að þii værir miklu verri en
I-ko“.
,Areiðanlega“, sagði I-wan.
„Þú mátt aldrei segja honum
það“, sagði hún hrædd. „Ég vildi
að þú hefðir ekki sagt mér það
heldur. Mér finnst )>ú hafa trúað
mér fyrir lífi þínu, I-wan, ég er
svo hrædd um, að þú verðir drep-
inn. Hvers vegna gerðirðu þetta?“
Hann sagði henni allt, eins og ,
var. Hann hafði lesið það í bók, ;
að mönnum hefði dottið í hug, að
•breyta heiminum ti‘l batnaðar.
Svo sagði liann henni frá En-lan,
ieynffélaginu og fólkinu í spuna-
húsunum. Hún hlustaði á hann
þögul og hreyfingarlaus.
Ilann talaði af meiri hreinskilni
og einlægni en hanr. hafði nokkru
sinni gert, ekki einu sinni við En-
lan. Hann var ekki feiminn við
Peony. Og sannfæring hans fékk
byr undir báða vængi, þegar hann
heyrði sjálfan sig útskýra fyrir
henni það, sem átti að gerast.
„En hvenær verður þetta?“
spurði Peony.
„Bráðlega", hvíslaði hann. „Það
verður, þegar Chiang Kai-shek
kemur“.
Iíún horfði á hann um stund.
Svo yppti hún öxlum:
„Ég trúi þessu ekki“, sagði hún.
„Trúirðu því ekki, Peony? Ég
segi þér alveg satt“
„Ég veit, að þú beldur, að það
sé satt. En þú ert nú bara dreng-
ur ennþá. Ég trúi því ekki, að fólk
vilji gera neitt fyrir aðra, án þess
að fá það endurgoldið. Og þessir
byltingamenn þínir — eru það
ekki bara menn?“
„Þú þekkir þá ekki“, sagði I-
wan. „Þú þekkir ekki aðra en
fjölskyldu mína. Þess vegna held-
ur þú, að aAlir menn séu eigin-
gjarnir. En það eru bara auðvalds-
sinnar, sem eru það“.
„Ég veit ekki, hvað þú kallar
auðvaldssinna“, hélt hún áfram
önug. „Ég veit það bara, að menn,
sem eiga nóga peninga, gefa stund-
um svolítið. En ég hef aldrei heyrt,
að fátæklingar láti aðra hafa neitt,
þeir hugsa ekki um annað en að
fá fýlli sína“.
„Þú skilur þetta ekki. Það verða
hvorki til fátæklingar né auð-
menn“.
„Þetta er eins og hver önnur
vitleysa“, svaraði hún.
I-wan var orðinn svo reiður, að
hann langaði til að gefa henni
-löðrung.
„Ég vildi, að ég liefði ekki sagt;
þér þetta. En mig langaði til að
gleðja þig — segja þér, að þú feng-
ir bráðum frelsi. Hér verða engir
þrælar, eftir að Chiang Kai-shek
kemur“.
Peony hló. „Hann er bara mað-
ur. Er hann það ckki?“ En svo
varð hún alvarleg og bætti við:
..Ilvað ætti ég að gera, ef ég fengi
írelsi? Ég er alls staðar ókunnug.
Hvert ætti ég að fara? Ég er fædd
og upp alin sem ambátt — þess
vegna er ég ambátt“.
I-wan þekkti þetta vonleysi frá
spunahúsunum. En undarlegt var
að heyra Peony segja þetta, þar
sem hún sat blóndeg og silkikkedd
f stólnum hans. Hendur hennar
voru mjúkar, fagrar og skreyt-tar
gullhringum-. Voru allir vonlausir,
nema hann og samverkamenn
hans? Hann varð liryggur og
, horfði hugsandi á hendur hennar
; á borðinu. Nú skildi hann það, að
það var ekki nóg. að bvltingin
gæfi atþýðunni föt og fæði. Hverju
átti að svara þeim, sem spurðu,
eins og Peony, hvað hún ætti að
gera, ef hún fengi frelsi? Hann
gat ekki Vsvarað því. Hann vissi
það ekki.
„Ég býst við“, sagði hann, „að
allir fái nóg að bíta og brenna eft-
ir byltinguna. En þetta verður allt
skipulágt. Áreiðanlega þarf enginn
að svelta“.
Hún svaraði engu. Og hann gat
ekki gert sér grein fyrir, Iivað hún
mundi segja næst. Þá leit hún upp,
horfði á hann skærum augum, eins
og hún höfði gleymt umtalsefninu
og spurði þýðlega: „Er hann fal-
legur, þessi En-land?“
Iwan gramdist og hann svaraði
ekki. Það var jsvo óviðeigandi og
lítilifjörlegt, að minnast á En-]an
i þessu sambandi. Svona voru
þessar stelpur! Hvernig hafði hon-
um dottið í hug, að tala um svona
alvarlegt málefni við Peony? Hún
var því ekki vaxin að taka þátt í
byltingunni. Hún hafði Hka sagt
sjálf, að hún væri fædd til að vera
ambátt.
Hún stóð á fætur og lagði lóf-
ann á munninn um leið og hún
geispaði. Hún hafði ekki skilið
hann, en hann hafði trúað henni
fyrir Hfi sínu.
Hún hallaði sér fram yfir borðið
og snerti vanga hans með hend-
inni.
„Þii skalt ekki Iáta þér détta í
hug, að ég gleymi því sem þú
varst að segja mér. Ég gleymi
aldrei neinu, sem þú segir. Eg man
það og hugsa um það, þegar ég er
einmana. — I-wan, þú mátt ekki
láta taka þig fastan“. Hún neri
saman höndunum í skelfingu.
„Nei, auðvitað ekki“, sagði
hann og varð ofurlítið mildari.
„Þetta verður heldur ekki svo
löng bið“.
„Ég trúi ekki á þessa byltingu’%
sagði hún áköf. „Eg er bara hrædd
við hana. Ég vildi. að þú hcfðir
ekki sagt mér þetta. — Og þó
hefur það kennt mér að skilja <lá-
lítið“.
„Hvað?“ spurði hann.
Hún var ákveðin á svipinn.
„Ég er farin að skilja þig“, sagði
hún. „Skilja ástæðuna til þess, að
þú ert svona kaldlyndur“. Hún
þagnaði en hélt ,svo áfram: „Þú
minntir mig á prest, þegar þú
varst að tala við mig áðan. Og nú
skil ég aílt —“
Hún var komin fram í dyr,
brosti og bauð honum góða nótt.
Iíann skildi ekki, hvað hún átti
_við og hugleiddi það ekki nánar.
Það gat varla verið þess virði. En
hann hafði ekki heyrt, þegar hún
sagði, að hann væri eins og prest-
ur, því hann var um annað að
hugsa. Annars hefði hann orðið
reiður. Það var í áætlun bylting-
arinnar, að allir orestar skyldu
reknir út úr musterunum, því aö
þeir höfðu blekkt alþýðuna.