Þjóðviljinn - 15.05.1952, Blaðsíða 1

ALMENNUR FUNDUR um30.marz-dómanaverður hatdinn annaðkvöld klukkan U0í
IAI hvei*|ii?
4. töluliður 74. gr. hogniugar-
laganna hljóðar svo:
„Refsingu þá, sem í lögum
er Iögð við hroti, má færa
niður úr lágmarki því, sem
þar er ákveðið, þegar niaður
hefur framið hrot í mikilli
reiði eða geðæsingu, sem sá,
er fyrlr brotinu verður, hefur
vakið hjá honum með ólög-
mætrl árás eða stórfelldri
móðgun“.
Lögreglan réðist l'yrlrvaralaus.t
á 10 sakbornlnga, þeir urðu
reiðir og suerust til varnar.
EN AF HVERJU GENGUR
HÆSTIRÉTTUR FRAMHJÁ
OFANGREINDRI LAGA-
GREIN I DÓMSORÖUM SÍN-
UM?
Austerbæjarbíói. — Nánar auglýst á morgun. — Undirbóningsnefndin.
HINIR OSVIFNU DOMAR:
r
HÆSTIRETTUR ÞYNGIR FANGELSIS-
DÓMA SAKADÓMARA UR 88 I 95 MÁN
Áðeins 4 sakborningar eru sýknaðir - 8 fá skilorðsbundna dóma - 1 fær 30 daga varðhald - 2 eru
sekfaðir um samfais 4000 krónur - 8 eru svipfir almennum borgararéffindum ævilangf
Þannig hljóða hinir oísalegu dómar Hæstaréttar í málum hinna 24 manna, sem ákærðir voru. Fer
Hæstiréttur langt út fyrir öll sæmileg og réttlát takmörk við álagningu refsingarinnar vegna ofur-
kapps þess, sem Bjarni Benediktsson dómsmálaráðherra leggur á, að þessir menn verði dæmdir í
þyngstu refsingu. Tíminn minnist ekki einu orði á forsendur Hæstaréttar í gær. Morgunblaðið eitt
blaðanna fagnar þeim, en Alþýðublaðið reynir að draga úr dómunum eins og mest það getur
og tekur svo til orða að hinir seku hafi sloppið. Almenningur í bænum er fullur réttlátrar reiði út af
dómunum, honum finnst hér of hátt reitt til höggs, hér hafi verið fullkomnaðar réttarofsóknir, framið
réttarhnevksli.
Allir nema þrír sakborningarnir eru dæmdir fyrir brot á 100. gr. hegningarlaganna b. e. árás á Al-
þingi og sjálfræði þess og er þó viðurkennt í forsendum að dómi yfir flestum hinna ákærðu, að Al-
þmgi haíi alls ekki setið á rökstólum, þegar hið „reísi verða" athæfi þeirra var framið! Leggur Hæsti-
réttur til grundvallar þá fullyrðingu sína að menn þessir hafi bundist samtökum um árás á Alþingi,
þótt sannanir liggi fyrir um, að þeir hafi ekki vitað hver um annan, þekki ekki hvern annan, og að
háttsemi þeirra hvers um sig hafi verið persónuleg viðbrögð við kylfuútrásum lögreglunnar. Helm-
ingur hinna ákærðu eða 10 menn urðu fyrir ólögmætri árás lögreglu eða hvítliða og snérust til
varnar á ýmsan hátt. Fyrir það eru þeir dæmdir í þunga fangelsisdóma og sakaðir um árás á Alþingi,
sem hafði lokið störfum þennan dag!
Svívirðilegastar eru þær aðfarir Hæstaréttar að dæma af 8 mönnum alm. borgararéttindi ævilangt-
með því að vitað er að það truflar mjög framtíðaráðetlanir þeirra þeim til mikils tjóns og óhagræðis.
Hinar almennu forsendur að dómum Hæstaréttar voru birtar orðréttar í gær. Nú birtir Þjóðviljinn
orðréttar forsendur að dómum í máli hvers sakbornings fyrir sig ásamt fáeinum athugasemdum inn-
an sviga.
1. Ákærði Stefán
Ögmundsson.
Áltærði Stefán Ögmundsson
var einn þeirra manna, sem
kosinn var á útifundinum við
Miðbæjarbarnaskóiann til að
koma ályktun fundarins á fram
færi við Alþingi. Eftir að hann
hafði gert það, talaði hann til
mannfjö'idans í hátalara, sem
settur hafði verið í samband
við bifreið, er stóð fyrir sunn-
an Hótel Borg. Gerðist þetta,
eftir því sem næst verðúr
komizt, rétt fyrir kl. 2 e. h.
Var efni ræðu hans það, sam-
kvæmt sjálfs hans frásögn, að
nefnd sú, sem farið hafði með
tillögu fundarins til Alþingis,
hefði ekki fengið að. fara inn
í þinghúsið. en Sigurður Guðna-
son alþingismaður hefði flutt
tillöguna i ræðu. Formenn allra
þingflokka nerna Sósialista-
flokksins hefðu svarað neitandi
óskum þeim, sem i tillögunni
fólust. Vitni eru ekki samsaga
um það, hvort orð hans hafi
haft æsandi áhrif, og þykir var-
hugavert að staðhæfa, að á-
Jcærði hafi hlotið að sjá, að
orð hans myndu stuðla að
árás á Alþingi. Ber því að
sýkna hann af ákæru um brot
á lögum nr. 19/1940, að því er
þessa háttsemi varðar, en til-
kynning hans í hátalara á,n
leyfis lögregluyfirvalda varðar
hann refsingu samkvæmt 1. og
3. gr. sbr. 96. gr. lögreglu-
samþýkktar Reykjavíkur. nr.
2/1930
Nokkru síðar talaði ákærði
til mannfjöldans, þar sem á-
kærði var staddur í mannþröng
í Kirkjustræti. Kveðst hann
hafa orðið þess var að heldur
illa hafi heyrzt til hans í há-
talaranum og bafi hann því
endurtekið það, sem hann hafði
áður mælt í hátalarann, þó
með öðru orðalagi. Eitt vitni
hefur borið, að ákærði hafi þá
viðhaft þau orð, að yrði ekki
látið ganga þjóðaratkvæði um
þátttöku íslands í Norður-
At’anzhafsbandalaginu, | ,,þá
skyldu þeir taka á móti þeim,
þegar þeir kæmu út“. Annað
vitni kveðst hafa heyrt ræðu-
mann kveða þarna þannig að
orði, en hefur ekki treyst sér
til að fullyrða, að ræðumaður-
inn hafi verið ákærði Stefán
Ögmundsson. Hins vegar hafa
vitni, sem hiustuðu á mál á-
kærða, lýst því, að þau hafi
heyrt hann viðhafa slík orð.
Að svo vöxnu máli þykir ekki
komin fram næg sönnun þess.
að ákærði hafi mælt þessi orð,
og ber þvi að sýkna hann af
þessu ákæruatriði.
Nokkru eftir að þingfundi
var slitið kveðst ákærði hafa
átt símtal við Einar Olgeirsson
alþingismann, sem staddur var
í þinghúsinu. Kveður hann 'Ein-
ar hafa tjáð sér, að þátttaka
Islans í Atlanzhafsbandalaginu
hefði verið samþykkt með 37
atkvæðum gegn 13. Einnig hafi
Einar tjáð sér, að þingmenn
væru ekki frjálsir ferða sinna
úr þinghúsinu og væru þeir
sem fangar þar. Einar Olgeirs-
son hefur neitað fyrir dómi að
svara spurningum varðandi
þetta símtal. Ákærði kveðst
hafa verið staddur í húsinu
nr. 1 við Þórsgötu, er símtal
þetta fór fram. Hafi hann síð-
an farið niður að þinghúsi og
hitt þar ákærða Stefán Odd
Magnússon, sem hafði umráð
bifreiðar þeirrar og hátalara,
er ákærði Stefán Ögmundsson
hafði áður notað, þegar hami
ávarpaði mannfjöldann. Fékk
ákærði Stefán Ögmundsson nú
leyfi ákærða Stefáns Odds
Magnússonar til þess að tala
til mannfjöldans í hátalarann.
Samkvæmt játningu ákærða
Stefáns Ögmundssonar og vætti
vitna lýsti hann því i ræðu
sinni, að þátttaka Islands í
Atlanzhafsbandalaginu hefði
verið samþykkt með 37 atkvæð-
um gegn 13, og viðhafði orðið
,,landráðasamningur“ í því
sambandi. Loks lét hann þess
getið, „að þingmenn Sósíalista-
flokksins“ væru „fangar í þing-
húsinu“. Fjöldi vitna, bæði lög-
reglumenn og aðrir, hafa borið,
að þessi ræða hafi haft æs-
andi áhrif á mannfjöldann. Er
ljóst af vitrfaskýrslum og öðr-
um sakargögnum, að harðasta
grjóthríðin að þinghúsinu hófst
eftir ræðu þessa. Reyndu lög-
reglumenn að verja þinghúsið
með kylfum, en það bar ekki
árangur, og varð þá að. grípa
til táragass, svo sem áður
segir.
Þegar ákærði Stefán Ög-
mundsson ta’aði að þessu sinni
til mannfjöldans í hátalarann,
stóð yfir upphlaup og árás á
Alþdngi. Honum hlaut því áð
vera ljóst, að orð hans mundu
enn magna upphlaupið og á-
rásina og stofna öryggi Al-
þingis og alþingismönnum í enn
meiri hættu. Varðar þetta brot
hans við 1. mgr. 100: gr. sbr.
1. mgr. 22. gr. laga nr. 19/1940
svo og 107. gr. sömu laga sam-
kvæmt lögjöfnun. — Ákveðst
rofsing hans fangelsi 12 mán-
uði. Staðfesta ber ákvæði héí’-
Var allt fyrir-
fram ákveðið?
1 VÍSIR skrifar í leiðara í
gær, að frásagnir Þjóðvilj-
ans og gagnrýni sé móðg-1
andi fyrir Hæstarétt. Vísir;
, vill auðv'.Cað að almenning- ;
ur taki réttarhneykslinu
með þögn og þolinmæði. En
ef skrif Þjóðviljans eru
móðgandi fyrir starfsmenn
> Hæstaréttar, livað er þá
um þessi skrlf að segja, I
sem birtust í Vísi 29. apríl I
s. 1.:
„RæSur þeirra (þ.e.l
verjenda hinna á-1
kærðu) henta sem sagts
írekar til áróðurs en ó-J
vilhallrar dómsniður-)
stöðu, hótt þær haiij
engin áhrif á aistöðuí
dómaranna, sem eru
öllu vanir og þekkja
málið eins vel og mál-
flyfijendurnir, sem fiala
fyrir fólkið en ekki fyr-,
ir dómarana." .
> ÞAÐ hefur komið fyrir;
áður, að Vísir hefur í ógáti
og fljcífærni Ijóstrað upp
; ýmsum lcyndarmálum vald-'
, hafanna, en enginn skynibor
inn lesandi fer í grafgötur
um hvað ritst jóri Vísis
• meinar með þessum orðum
1 sínum.
. > ÞAÐ er mönnum að vísu _
nokkurt unðrunarefni, að
Kristján Guðlaugsson, sem1
sjálfur er málflutningsmað-'
, ur, skuli láta sér sæma að
skrifa þannig um störf -
hæstaréttardómara og hæ: óa
•réttarmáJafhitningsmanna.
Ilann fullyrðir, að ræð-
»ur veújendanna fyrir Ilæsta-
rétti hafi engin áhrif
á dómavana, og að mál-1
; flytjendur fyrir Ilæstarétti;
, tali fyrir fólkið en ekki fyr-
ir dómarana!
aðsdóms um sviptingu réttinda
ákærða.
(Stefán ögmundsson hlaut
18 mánaða dóm í undirrétti.
Þjóðviljinn bendir lesendnr sín-
Framhald á 5. síðu.