Þjóðviljinn - 20.05.1960, Síða 4

1) — ÞJÓÐVILJINN — Föstudagur 20, maí 1960
TRYGGVI EMILSSON, varaformaður Dagsbrúnar:
Einingin er fyrir öllu í
haráttu fyrir bœttum kjörum
Trygg’vi Emilsson
Starf og barátta verklýðs-
samtakanna á Islandi hefur í
höfuðdráttum verið tvíþætt. I
fyrsta lagi kemur þar til
stuðningur við öll þau fram-
faramál sem lyft hafa þjóð-
inni frá fátækt til velmegun-
ar. Þetta hefur gerzt með
þeim hætti að fulltrúar verka-
fólks á Alþingi hafa átt
frumkvæði að flestum þeim
stórmálum í atvinnu- og
menningarlegri uppbyggingu
sem mest hafa orkað til heilla
og farsældar og eru nú undir-
staða atvinnulífs og lýðtrygg-
inga. Fyrir því liggja söguleg-
ar staðreyndir. Enda hefur
lífsþörf alþýðunnar ætíð knú-
ið þar á.
Það var atvinnan, sem ætíð
var- af skornum skammti og
því. höfuðnauðsyn að efla at-
vinnulíf og afla atvinnutækja.
Það voru tryggingamálin,
sem engin voru til í neinni
mynd, en eru nú fyrir ötult
starf alþýðunar orðnar að
stórbákni, sem samtök okkar
verða að heimta í sínar hend-
ur, svo fljótt sem verða má
svo sjálfsögð eru þar full yf-
irráð vinnustéttanna sam-
kvæmt eðli þeirra. Og það
voru mál mennta og lærdóms
sem áður voru einkaeign yfir-
stétta.
Nýsköpunarárin voru verka-
fólki 'heilladrjúg, en þar unnu
að frá fyrstu hendi og að
fullu frumkvæði fulltrúar
vinnandi fólks á Alþingi. Bar-
áttan hélzt óslitin, og starf
vinstri stjórnarinnar erlifandi
með okkur í dag, þrátt fyrir
víðtæka skemmdarstarfsemi
þeirra sem sitja nú í stjórnar-
stólunum.
Fiskiskipin hafa streymt til
landsins, fiskvinnslustöðvar
hafa risið, atvinnujöfnun í
kaupstöðum og fiskiplássum
er veruleiki, og lífmál islenzku
þjóðarinnar, landhelgismálið,
reis til sinnar miklu reisnar
og heldur áfram að vera.
Fjöldi annarra mála sá á
þessum árum sína fyrstu líf-
daga í veruleikanum, þó sum
hafi þegar verið slitin af rót.
Það sem við gerðum ekki í
tíð vinstri stjórnarinnar, en
okkur bar að gera, hefur þeg-
ar fengið sinn örlagadóm.
En viðbrögð verkafólks við
brejátum tímum og árferði
hafa verið í lifandi samræmi
við lífsþarfirnar, baráttan fyr-
ir því að lyfta atvinnuvegun-
um í hærra veldi og tryggja
þannig stöðuga atvinnu í öllu
landinu, í öllum kaupstöðum
og verstöðvum og gefa nýtt
líf iðnaði, búskap og verzlun.
En hvernig hefur okkur
tekizt að auka kaupmátt
launanna, sem hefur verið
annað höfuðbaráttumálefnið?
Víst má segja að þar hef-
ur einnig orðið að sækja á
brattann og það oft með löng-
um verkföllum. Þvílíkur hefur
skilniDJgur atvinnurekenda og
stjórnarvalda verið á lífsstöðu
þess fólks sem verkin vinn-
ur og framleiðir verðmætin.
Og má telia furðulegt i fá-
mennu þjóðfélagi. En stað-
reyndir tala þar sínu máli.
Og nú í dag, þegar aflinn
er mestur, er o'kkur sagt að
þjóðarbúinu stappi við gjald-
þroti. — Þegar aflasölur eru
beztar, markaðir tryggir og
allt selst sem aflað er, þá er
skellt á hóflausri gengislækk-
un og unnið að því með öðr-
um ráðstöfunum að eyðileggja
markaðina. Og nú, þegar
þjóðartekjurnar eru hæstar er
verðbólguflóðinu steypt yfir
og jafnframt bannað með lög-
um að kaupgjald hækki eftir
vísitölu.
Verkamenn sjá hvað er að
gerast, að nú eru þeir menn,
sem við höfum gert ríka með
vinnu okkar, sá sterki hluti
-Sjálfstæðisflokksins sem þar
ræður lögum og lofum og
nokkrir ógæfumenn úr Al-
þýðuflokknum, að þrýsta at-
vinnulífi og efnahagsafkomu
þjóðarinnar á það stig, að
fátækt og öll sú eymd sem
henni fylgja, verði hlutur
vinnandi fólks, en auður og
ofríki hlaðist á sérréttinda-
mennina, sem nú fara með
völdin í þjóðfélaginu og haga
öllum gjaldeyri eftir sínum
geðþótta.
Það er ekki verið að um-
breyta til þess að koma hér
á almennri velmegun, enda
þyrfti til þess menn með öðr-
um hugsunarhætti. Það er
eingöngu verið að tryggja þá
ríku á kostnað verkafólksins.
Það hefur verið lögð mikil
áherzla á þá kenningu að
þjóðin li.fi um efni fram að
verkakaup sé of hátt, að fram-
leiðslan beri ekki það kaup
sem goldið er, að kaup
verkamanna verði að lækka.
En þessir kennimenn tala
aldrei um að !kaup hálauna-
og fjárplógsmanna sé of hátt,
og ætla mætti þv'í að einung-
is kaup verkamanna snerti
atvinnuvegina, 'hálaun og stór-
gróði fjölda þjóðfélagsþegna
væru tekin upp úr holtinu.
Verkamenn hafa eytt, það er
kenningin, og svo er sú kenn-
ing borin hart fram af há-
menntuðum, keyptum áróðurs-
mönnum íhaldsins, að margir
hafa blátt áfram trúað þvi
að eitthvað verði að gera.
Þetta kom gleggst fram á
síðastliðnu ári þegar verka-
fólk var látið fórna með einu
pennastriki 13,5% af laun-
um sínum, án nokkurra bóta.
Enda átti þá að ráðast með
því bót stórra efnahagsvand-
ræða, þó raunin hafi orðið
önnur.
1 dag trúir því enginn
verkamaður, liafi þá nokkur
trúað því fyrir ári síðan að
þá hafi verið þjóðarnauðsyn
að hrifsa 200 krónur af viku-
kaupi verkamanna og fylla
með þeim pyngjur stór-
atvinnurekenda og annarra
sem á því græða að kaupi sé
þrýst sem mest niður.
Hver verkamaður veit að
það er rangt að -verkamenn
hafi eytt, að þeir hafi tek-
ið of stóran hlut af þióðar-
tekjunum, að þeir séu þjóðin
meðal þjóðarinnar, sem li-fað
hafi um efni fram, og því sé
það kaup verkamannsins sem
sligar þjóðarbúslcapinn. Þeir
vita að það er rangt, að þeir
eigi að fórna. Fleiri og fleiri
verkamenn vita — og það er
höfuðatriði að miðað sé við
framlag vinnandi manna til
þjóðarframleiðslunnar og mið-
að við þjóðartekjurnar, að
einmitt nú væri hægt að stór-
auka kauþmátt launanna.
Þetta vita valdsmennirnir og
því „kippa þeir leið af stafni"
þjóðarskútunnar til þess að
þóknast sínum nánustu auð-
valdsklíkum innlendum og
samkvæmt fyrirskipunum er-
lendra auðvaldsrikja. í
myrkvum skotum ráðabruggs
fyrir ári síðan, þegar þeim
tókst kaupránið, 'hófst her-
ferðin, sem nú er farin
gfímulaust.
Gengisfellingin, erlenda
eyðslulánið, persónuskattarnir
í gervi söluskatts og öll
svikamyllan eru þegar af-
drifaríkir atburðir, og mun
það taka langan tima, fyrir
þá alþýðustjórn sem koma
hlýtur í landinu, að vinna
upp það tjón, sem þegar er
orðið.
Kjararýrnunin vinnur á,
eins og nagandi ormur, og
kaupmáttur launanna minnk-
ar dag frá degi, óttinn við
samdrátt í avinnulífinu igref-
ur um sig. -Er þá furða þó
menn spyrji nú, af miklum
alvöruþunga: Hvað gerir
'Dagsbrún, hvað gera verk-
lýðssamtökin undir forystu
Alþýðusambandsins ? Fyrsta
maí gáfu þeir skýr svör ræðu-
menn okkar á Lækjartorgi,
við því hvað verklýðssamtökin
muni gera til að rétta hlut
síns fólks. Hér eftir blandast
engum hugur um hvað verð-
ur gert, þögnin er rofin.
Verkafólk sem með starfi
handa sinna og með marg-
þættu félagslegu starfi hefur
lyft íslenzkri þjóðmenningu
og efnahagslífi úr ördeyðu,
lætur ekki bjóða sér þá sví-
virðu sem íslenzk stjórnarvöld
stefna nú að. Isienzk al-
þýða sem þreifaði sig áfram
í myrkri fram á 20. öld og
liefur með óþreytandi elju
-bætt lífskiör s'ín stig af stigi
er reiðubúin til stórra dáða.
Það sýndu útifundurinn og
kröfugangan fyrsta maí. Sú
ganga, sem þá var hafin,
verður ekki stöðvuð. Það er
gangan fvrir bættum lifskjör-
um, fvrir stvttum vinnudegi,
og fullu atvinnuöryggi. Þess-
ar höfuðkröfur fela í sér
möguleikann fyrir fram-gangi
allra okkar krafna annarra.
Líka fvrir lífskröfu íslands —
landhelginni.
Vaxi íslenzk alþýða til sjáv-
ar og sveita til fyllstu vitund-
ar um mátt sinn, og þar er-
um við nú á hraðri leið, þá
eigum við sigurinn vísan.
Sigurinn sem allt vinnandi
fólk á íslandi þráir.
Við eigum fyrir höndum
mikla baráttu og eins og æ-
tíð fvrr varðar það mestu að
verkafólkið hafi með sér full-
komna samstöðu, að við mæt-
um öll til baráttunnar. Það
Framhald á 10. síðu
iiiiiiiiimiimiiiiimiiiiiiiiiimiiiiiMimmiiimiiiiimiiimimimiiiimmiiiiiiiMiiiiimmmMiiiiimiimmiiiiiiiiiiiimiiiiAiiimmiiniiiimmiiiimiimmiimimiiiiiiiiimmiimiiiiiiiiimimiiiiiiiiii
BÆJARPOSTURINNl

• Týnda brúin
Eins og menn munu minnast
gerðist sá atburður austur á
Mýrdalssandi í fyrra, að ný-
byggð brú hvarf þar í sandinn
og týndist með öllu. Þannig
stóð á tilveru þessarar brúar,
að Blautakvísl tók upp á þeim
óvanda að hlaupa út undan sér,
flæddi úr farvegi sínum út yf-
ir allan sand og gróf sundur
veginn svo að samgöngur teppt-
ust. Eins og nærri má geta
brugðu menn hart við tii þess
að reyna að hemja árskömmina,
enda voru kosningar í nánd og
enginn sér í aurinn, þegar svo
stendur á. Ákveðið var af
skyndingu að veita ánni í gaml-
an farveg, hlaðnir miklir garð-
ar til þess að veita henni til
og síðast en ekki sízt smíðuð
vegleg brú, sem áin átti að
gera svo vel og renna undir.
En þar með var líka draumur-
inn búinn. Áin gerði sér litið
fyrir og fyllti farveginn og
kaffærði brúna í sandi. Þeim
vísu mönnum, sem að verkinu
stóðu, hafði sem sé gleymzt
að taka eðli árinnar með í reikn-
inginn og höfðu þó þeir menn,
er gerst máttu vita um slik
vatnsföll, varað við öllu þessu
flani og spáð því fyrir, hvað
gerast myndi.
Eftir að áin hafði kaffært
nýju brúna í fyrrahaust stóðu
menn uppi engu nær en áður
um lausn vandamálsins. En
eitthvað varð að gera, og auð-
vitað datt engum í hug að fara
að grúska í hverju mistökin
hefðu legið. Nei, það sem vant-
aði var bara ný fjárveiting af
almannafé, til þess að hægt
væri að hefja leikinn að nýju.
Og að sjálfsögðu stóð ekki á
Alþingi. Þingmennirnir sam-
þykktu að bragði að veita, að
minnsta kosti 8 milljónir króna
til vegagerðarinnar á Mýrdals-
sandi, en til vonar og vara létu
þeir þá greinargerð fylgja fjár-
veitingunni, að ósýnt væri,
hvort þær framkvæmdir, er
fyrir hana yrðu gerðar mættu
verða að nokkru varanlegu
gagni. Þetta höfðu þeir lært
af ævintýrinu með brúna og
segi menn svo aftur, að þing-
mennirnir okkar geti ekkert
lært af reynslunni.
Enn mun ekki hafa tekizt að
koma þessum 8 milljónum í
lóg, enda allt sumarið framund-
an. Nú er hins vegar búið að
finna týndu brúna, meira að
segja búið að grafa hana upp
og rífa að mestu, enda hlut-
verki hennar lokið fyrir löngu.
Samkvæmt fregnum i Tímanum
á fimmtudaginn þykir mönn-
um þar eystra ýmislegt benda
til þess, að vötnin á sandinum
muni vera að komast aftur í
fyrra horf, sem þau voru í áð-
ur en Blautakvísl brá á leik.
Vonandi reynist það rétt, þann-
ig að við getum sparað okkur
eitthvað af þessum milljónum,
sem gera átti tilraun til þess
að eyða þarna á sandinum í
sumar. Þegar Blautakvísl hljóp
úr farveginum forðum, sögðu
þeir sem bezt vissu, að til-
gangslaust væri að reyna að
beizla hana, áin eða árnar á
sandinum yrðu að fá tíma til
að finna sér eðlilegan farveg
og framrás, það tæki nokkurn
tíma en þá væri líka varanleg
lausn fengin á vandanum. Á
meðan á þessu stæði ætti að-
eins að gera bráðabirðaráðstaf-
anir, til þess að halda uppi
samgöngum yfir sandinn. Ým-
islegt virðist nú benda til þess,
að þetta sé að rætast, og hefði
verið betra að hlýða þessum
ráðum í upphaíi í stað þess að
ráðast í æfintýrið með brúna
og yfirhleðslugarðana. En út
í það var flanað af annarlegum
ástæðum, eins og ég hef áður
vikið að, og það hefur kostað
þjóðina ærin pening. En þetta
er svo sem ekkert einsdæmi um
framkvæmdir hér á landi. Það
hefur áður gerzt, að vitið og
þekkingin hafa verið lögð á
hilluna og pólitískir hagsmun-
ir verið látnir ráða framkvæmd.
um í þeirra stað.