Þjóðviljinn - 21.09.1969, Qupperneq 9

Sunnudagur 21. septemiber 1969 — ÞJÖÐVXLJINN — SÍÐA 0
og öðru ef'byggðin eyksit skyndi-
lega eins og var í Kópavogi á
sínum tíma, en alltaf er hætta
á, að bæjarfélögin verði eftir á
m^ð þassa hluti þegar fjölgunin
er off snögg.
Hver vill semja sögu?
— Ég er sannfærður um, segir
Einar að lokum, að Hveragerði
á eftir að verða mikill bær í
framitíðinni og að hann gæti
orðið mikill ferðamannabær ef
aukin væri þjónusta og annað
það sem viðkemur ferðamálum.
Hvergerðingar hafa ekki hingað
til hafa mikið upp úr ferðamönn-
um peningalega, en ef komið
væri upp stórum hótelum, svo
þeir dveldu hér, gæti þetta orðið
arðvænleg atvinnuigrein og væri
ekki óeðlilegt að sveitafélagið
k?emi til móts við einstaklinga
eða samtök sem hefðu hug á
slíku.
Staðurinn 'er að mörgu leyti
mjög heppilegur ferðamanna-
staður, m-a. vegna þess sem hér
er að sjá, — útlendingar raka
upp stór augu yfir þeim náttúru-
undrum sem Hvergerðingar eru
hættir að sjá. Þá eru einnig uppi
hugmyndir hjá sumum um að
gera þetta að heilsuhælabæ eða
lækningamiðstöð, en allt þetta
tekur að sjálfsögðu langan tíma
og þarf mikla peninga til-
En e(E hægt væri að koma af
stað einhverri lygasögu um
undralækningu hér eða lækn-
íngamátt hveranna og leirsins,
einhverri slíkri goðsögn, þá yrði
Hveragerði frægt nafn og fólk
myndi streyma hingað hvaðan-
æva-
Útflutningur á smáplöntum væri hagkvæmur
Rabbað við garðyrkjubónda á
stærsta gróðurhúsasvæði landsins
Maður verður að sætta sig við að hægja eitt-
hvað á sér í því sárafátæka þjóðfélagi sem mað-
ur er sprottinn af, -— en að þurfa sí og æ og allt-
af að gera það, það er annað mál, hvort við sætt-
um okkur við það, sagði Hannes Amgrímsson
garðyrkjubóndi í Garði í Hveragerði, þegar við
litum inn til hans í vikunni og spurðum m.a. um
afkomu garðyrkjustéttarinnar um þessar imundir.
— Það eru öll banka- og lána-
mál hér í tómri vitleysu, siagði
Hannes, — þessir bankar veita
ekki nokkra þjónustu, og detti
þeim í hug að lána einhvarja
peninga, þá helzt þanigað sem
minnst verður úr þeim- Fyrir
nokkrum árum voru t.d. ein 30
síldarplön í byggingu á Seyðis-
firði, — og hvað er orðið úr
þeim? Mér er spurn- Auðvitað
erum við garðyrkjumenn langt
frá því að vera ánægðir, eklki
fáum við neinn stuðning, og
engin lán ef við viljum firam-
kvæma eitthvað.
Hannes er aðallega með blóma-
rækt, eins og flesitir garðyrkju-
bændur í Hveragerði, og segist
hafa farið skár útúr rigningum
sumarsins en margir aðrir, þar
sem chrysanitemur, sem hann
ræktar mest, þoli betur sólar-
leysið en t.d- nellikur og rósir-
Auk chrysantemanna framleiðir
Hannes mjög mikið af alILs kon-
ar pottaplöntum, kemur þeim til
smáum græðlingum og ræktar
þar til þær eru nægilega stórar
til að sóma sér sem stáss í eio-
hverri Reykjavíkurstofunni-
Þótt undarlegt megi virðast er
Hannes ekki ánægður með heita
vatnið í Hveragerði:
— Hitaveitan hér er ekki nógu
góð, vatnið er of lítið á vetúrna
og oif dýrt, — það er efcki hægt
að reka garðyrkjusöð á húsahit-
unarkostnaði. Það er líka óþarfi,
fullt er af ónotuðuim holum, sem
hafa verið boraðar, t-d. boraði
raforkumálastjón til rannsókna
Hannes Arngrímsson hugar að pottablómum.
og kostaði það margar miljónir
en hefur svo ekkert verið notað.
Það er sóun á hæsta stigi að
fara svona með peningana-
— Hvernig stendur á að flestir
í Hveragerði ræktja blóm, en
akki tómiata eða gúrkur?
— Sennilega er það aíf því að
þetta er næst Reykjaví'k, en ann-
ar.9 seljum við ekki síður mikið
út um allt land, sérstaklega eru
Suðumesjamenn og Vestmanna-
eyingar miklir blómavinir,
— Hefur eíkki blómasala
minnkað í dýrtíðinni?
— Nei, hún er jafnvel meiri,
því að blómin hafa sáralítið
hækkað síðan fyrir gengislækk-
un.
— Hefiur framleiðslukostnað-
urinn sarnt ekki hækkað?
— Jú, itann hefur hækkað
Tizkulitirnir eru svart og mórautt
En bændurnir fá sama verð fyrir alla liti
Hér áður fyrr var ullin þvegin heima á hverj-
um bæ eftir að búið var að rýja og vár þetta
margra daga verk og erfitt og notuð við þvottinn
þau efni, eV nú þættu líklega ekki sem fínust.
Ullarþvottastöð SlS í Hvera-
gerði tók til starfa árið 1963 og
hafa þar nú 25 manns atvinnu,
allt fóUik úr þorpinu, að því er
forstöðumaðurinn, Þorkell Guð-
bjartsson, sagði Þjóðviljanum.
Önnur ullarþvottastöð Sam-
bandsins er á Akureyri, en auk
þess haifa Verksmiðjan Álafoss
og Garðar Gíslason hf. eigin
þvottastöðvar. Lanigmestur hluti
úllar í landinu mun þó þveginn
í þessum tveim stöðvum SÍS og
skipta þær þannig verkum, að
svœði Hveraigerðissitöðvairinnar
er vestan línu, scm hugsast
dregin yfir landið frá Lóma-
gnúpi í botn Hrútafjarðar, en til
viðbótar kemur ull þangað lika
úr Öræfasveit og frá Hornafirði.
— Hvað er magnið sem þið
þvoið á ári?
—. Það er mismunandi frá ári
til árs, svaraði Þorkell, var t-d.
510 tonn árið 1967, en minnkaði
niður í 370 tonn 1968, en við vit-
um okki töluna í ár.
— Hvemig stendur á þessari
miklu minnkun?
— Bæði er, að bændur virðast
hættir að hirða eins um að taka
af kindunum og svo kaupir Ála-
fossverksmiðjan sennilega meira
síðan ríkið tók við. Nú í ár er
svo talað um, að bændur ætli að
geyma ullina til að fá meira
verð fyrir hana síðar.
— Hvað fá þeir fyrir Mlóið?
— Á vegum Samibandsins hef-
ur gengið treglega að selja ull-
ina og þá ekki hægt að gera upp,
en þetta árið er talið að greiddar
verði 25 krónur á kílóið, þegar
. gert verður upp. Fyrirkomulagið
er þannig, að bændur fá ákveðið
verð b'orgað strax við aflhend-
ingu, 20 krónur pr. kg,.en síðan
úpp-gjörið þegar uliin er seld-
— Er verðið' til bænda kanmski
of lítið, fyrst sumir (þeiiirra hirða
etkki uMina? iJ
i En nú er öldin önnur, hætt að safna keitunni
og ullin send burt rétt eins og hún kemur af
skepnunni og hreinsuð í verksmiðjum, aðallega
á veguim SÍS, sem rekur tvær ullarþvottastöðvar.
Friöbjöm Snorraison t-v. flokkar ullina, sem Unnar Benediktsson t-h. færir homim.
álli
iiii.'iiÍÍMiiiii.Mlii'i'i'ii
Bcrgur Magnússon við véliina sem tætir ullina-
Þorkell Guðbjartsson.
— Elkiki svo lítið, að ekki borgi
sig Ifýrir þá að rýja, þrátt fyrir
fyrirhöfmina. En það eru því
miður dæmi þess, að bændur séu
trassatengnir með verkiun á ull-
inni; sé hún blaiut, skemmist
hún í geymslu og flokbast þá
ver. Getur þannig orðið verðfall
á ullinni og kamur niður á öll-
um, því verðið er jöfnuinarverð.
— Hvert selur Samfoandið síð-
am ullina?
— Mest fer til Innanlandsnotk-
unar, í verksmiðjurnar á Akur-
eyri, til teppagerðanna og ullar-
verlcsmiðjunnar Framitiðarinnar,
en afgangurinn aðallega til
Bandaríkjanna, í vefnað þar.
— Er mismunandi verð á lit-
urnim og einhverjir tízkúMtir
ríkjandi?
— Jé, það er mórautt og
svart, sem mest er í tízku n,ú,
grátt var það fyrir nökkrum ár-
um, en hefur fallið- En basndur
hafa lítið lagt siig fram um rækt-
un á mórauðu og svörtu fé og
hækikar þá eftirspurnin líka
verðið. Annars er söluverðinu^
skipt í flökfka, iþannig, að 1-, 2- og "
3. filtíklcur eru hreinir iitir, hvítst;
þelgóð og toglítil ull í 1- fl., að-
eins meira tog í 2- og í 3. flokki
togmikil og gulléit’uiU. f 4. flokki
er mislit uil, en góð, í 5- úrkast
eins og fflóOcar, kviðull og ffleira
og í 6. eingöngu flókar- Svo
kcmia hreinir litir, svart, grátt og
mórautt, sem eru ekki flobkaðir
öftir togi og þeli.
— Hvað er söluverðið .í hsestu
flokkunum?
— I fyrsta flokld er það kr.
90,25, í 2. flokki 86,70 og í 3.
flokiki 82-55- Grá ull selst á kr.
87,85 kílóið og mórauð á 86,75
kflóið. Þér sýnist sjáll-
sagt mikill munur á söluverðinu
Framhald á 3. síðu
mikið, en við reynum að meeta
því með meiri frgmleiðslu og
betri nýtiinigu á hverjum fer-
metrai Það er betra að hafa
verðið lægra og selja allt eni að
hækka það og geta sivo ekki gelt
framleiðsluna.
Það sem háir okkiur sarnt orð-
ið einnia mest í garðyrkjunni
núna er að það vantar fleiri
menn sem hafa lært hana, í
gróðusrhúsin hór ■ í Hveragerði
vantar td- yfirieitt raeira fiag-
lært vi'nnuafl. Þótt margir út-
skriEst áriega úr garðyxikjusfcól-
anum eru ekki nærri allir sem
leggja starfið fyrir sig; eins er
ífc orðin skipting í skólanum t>g
læra menn annaðhvort iðnrækt
eða skrúðgaröarælct, sem eiga
sáralítið sameiginllegt, og að
umdamfiömu hafa iáir farið í
iðnræktina.
— Hafið þið garðyrkjumenn
ndkkuð hugleitt útffluitning á
blómum eða er markaðurinn
hér heima ekki mettaður?
— Jú hann er nokkumvegmn
mettaður í blómafiramlleiðsluinni,
en útflutningur hefur ekfci verið
reyndur og hóf ég- ekki trú á að
hentugt reyndist að flytja út af-
skorin blóm- Hins vegar væri
sjúlfsagt hagkvæmt að flytja út
smáplönitur, þ.e. græðlinga til ó-
framhaldandi ræktunar í garð-
yrkjustöðvum. Þetta gera Danir
og er áreiðanlega ódýrara fyrir
okkur að framleiða plöntumar
með okkar hveravatni en fyrir
þá með olíunni og það þótt
flutningskostnaður yrði meiri.
En það þarf mikla fjárfesitíngu
og f jánmagn til svona hluta, stór
hús og fleira, og þau eru ekM
stór lánin sem garðyrkjumenn
fá úr stofnlánaisjóði landfoúnað-
arins eða annarsstaðar.
Einn maður á Islandi er byrj-
aður á græðlingaframleiðslu,
Hörður Vignir Sigurðsson, og
s'parar okkur þegar stórfé í út-
lendum gjaldeyri fyrir uitan að
hann framleiðir t-d. chrysant-
emugrasðldngana, sem ég nota
hór, fyrir helmingi lægna verð
en erlendis. Það þýðir xeynd-
ar ekki fyrir mairga að reyna
sivona framleiðslu fyrir íslenzk-
an miarkiað erlendis, og heldur
viMi ég gera þaðen flytja sjálf-
ur til útiandia til að vinna.
Emil ávarpar
á þriðjudag
Síðastliðinn laugardag fór Em-
il Jónsson, utanrikisráðherra, til
New Yorfc, þar sem hann mjun
sitja 24. allsherjarþing Samein-
uðu þjóðanna. Þriðjudaginn 23.
september n-k. mun hann ávarpa
allsiherjarþingið.
V
(Fréftt frá utanríkis-
ráöuaieytimi).
*
•K