Þjóðviljinn - 21.09.1969, Side 16

„Það er ekki ég heldur fólkið fyrir
norðan sem hefur staðið í ströngu"
— segir Daníel Daníelsson í viðtali við Þjóðviljann um deiluna á Húsavík,
læknamiðstöðvar, skipulag sjúkrahúsa í dreifbýli, heilbrigðismálastjórn —
og ágætt samstarf við Þingeyinga í 8 ár
Sunnudagur 21. september 1969 — 34. árgangur — 205. tölublað.

□ Kannski hafa Nixon og
Husak ver|ð oftar nefndir en
aíírir menn í fréttum sumra
hlaða síðustu vikurnar, en
eitt er. víst að fáir menn hafa
oftar komið við sögu í frétt-
um síðustu vikna en Daníel
Danielsson læknir. Ástæðan
til þess er alkunn og 80—90%
Þingeyinga hafa ekki látið
sitt eftir Iiggja við að veita
Daníel Daníelssyni yfirlækni
sjúkrahúSsins stuðning í
Húsavíkurmáiinu svonefnda.
□ Lesendum hlaða leik-
ur þvi vafalaust nokkur for-
vitni á þvi að kynnast þess-
um manni, og svo vel vill til
að hann hefur verið í Reykja-
vík síðustu daga á lækna-
þingi og aðalfundi Læknafé-
lagsins og átti blaðamaður
Þjóðviljans viðtal við hann,
sem birt er hér á eftir. Pfeg-
ar \áð ávörpuðum Daníel
fyrst með orðunum: „I»ú
stendur í ströngu“, svaraði
hann: „Það er ekki ég, held-
ur fólkið fyrir norðan, sem
hefur staðið í ströngu að und-
anförnu.“ — Og er sennilega
tæpast unnt að lýsa mannin-
um sjálfum eða deilunni á
Húsavik betur en með þess-
um orðum.
„ ... það er ekki annað að gera fyrir mig en að fara frá Húsa-
vik“. — Daníel Daníelsson, yfirlæknir. — (Mynd AK).
— Mikið hefur verið skrifað
í blöð um deilurnar á Húsavík
í sumar. En þó að maður hafi
Iesið þau skrif gaumgæfilega
virðist vanta skýringar á ýmsu
sem raunverulega ræður ferð-
inni. Þess vegna spyr ég þig
til að byrja með: Hafa allar
skýringar komið fram á afstöðu
'sjúkrahússtjórnarinnar á Húsa-
vík til þín?
— Ég held að skýringarnar
séu eikiki allar koimjnar fram og
ég á auðvitad erfitit með að
setja þær fram ihér sjálfur. Auk
þess hygg ég', að ýtmsir þættir
málsins séu mér enn ökunnir,
stór hluti þessarar sögu gerðist
á meðan ég var erlendis. Hins
vegar er mér óhætt að benda
á, að það er líklega einsdæmi
að maður sé ráðinn til starfa,
sem kostar utanför og tveiggja
ára undirbúning, og síðan vik-
ið úr því 10 mánuðum eftir að
hann hefur starfið. Og þó ligg-
ur fyrir yfirlýsing frá vinnu-
veitandanum um að honuim hafi
ekki orðið á nein mdsitök í verk-
um sínum.
Ósamvinnuþýður - ?
— En þær skýringar cru not-
aðar að þú hafir vcrið ósani-
vinnuþýður?
— Jú. Sú skýring er notuö,
að við læknarnir á Húsavík
höfum ólíkar hugmyndir um
skipudagningu læknamiðstöðva
og starfsfyrirkomulag á sjú'kra-
húsinu í sambandi við lækna-
miðstöðvar. En ég lít á þetta
mál sem grundvaillaratriði —
prinsippmál. Ég tel mig hafa
stuðlað að því eftir mætti að
komið verði upp læiknamiðstöð
á Húsavík, en hins. Vegar heif
ég taiið að iæknamdðstöð og
sjúkrahús ættu að vera sjálf-
stæðar stofnartir, sín undir
hvorri yfirstjórninnd.
Rök mín eru þau, að þar sem
ekki eru neinir sérfræðingar á
staðnum sé skiptingin prakfcíser-
sndd læknir — sjúkrahúslæknir
befcri en engdn stairfsgreining.
Upprurialeg huigmynd yngri
læknanna á Húsaivík var hins
vegar, að þar sem læknaimiðstöð
og sjú'kráhús séu. á sama stað,
eijþ ekki að vem faglegur yf-
irlæknir á sjúkraihúsinu, héldur
skuld. aOlir læknar lækn.ainadO-
stöðvarinnar eiga jafnan rétt til
þess að leggja dnn sjúklinga og
síðan sikuli, hver læknir stunda
þá sjúklimga er hann hefur lagt
inn. Ég er að vísu fyilgjandi því
að sett verði upp læfcnamiðstöð,
en ég er ekiki stuðni ngsmaður
þess íyrirkomiulags að ekki sé
faglegur yfirfæknir á viðkom-
andi sjúkraliúsi. Samfcvæmt
sjúkrahúsalögum — og einnig
samikvæmit hinnd alræmdu
reglugerð — á yfirfæikniir að
bera ábyrgð á heilbrigðisþjón-
ustu sjúkrahússins. En hver vill
talkast þá ábyrgð á hendur, ef
hann ræður litlu sem emgu uim
fyrrikomuilaig hedlbrigðisþjón-
ustunnar?
Grundvallar-
sjónarmið
Á Húsavík er engin viður-
kennd læknaimdðstöð í dag.
Tveir unigir iæknan* nyröra haia
talið sig vera að leggja di*ög
að læiknamiðstöð þar og virð-
ast vilja inniima sjúkraihúsið í
þessa læknamiðstöð; gera það
að beinu þjónustutæki lækna-
miðstöðvarinar. Hér er um að
ræða grundvaíllarbreytingu á
sj ú kraihússfcarfsemi, og ég get
eklki í þessu efnd hjvikað frá
þeirri sikoðun minni að sjúkra-
húsið og læknaimiiðstödin eigi að
vera sjálifsitæðar stofnanir hvor
undir sinni yfirstjórn.
Sérstakar aðstæður
— Hvaða áhrif hefði það, cf
Sú leið yrði farin að sjúkra-
húsið yrði sett undir Iækna-
miðstöðina og cnginn faglegur
yfirlæknir við sjúkraliúsið?
— Ég svara þesisari spurningrj
með því að vísa til þeiss sem
ég sagði áðan og minni enn-
fremur á okkar sérstöku aðstæð-
ur á Isllandi, Vegna hinna sér-
S'töku aðstæðna hér á landi, get-
ur svo farið að heil héruð lok-
ist inni ákveðna fcíma ársins.
Þá er nauðsynlegit ofit á tíðum
að bja-rga jafnvel hinum alvar-
legustu fcHjfléillúm á þiessuim smá-
sjúkrahúsuim úti á landi. Þess
vegna verðum við að hafa á
litlu sjúkrahúsunum óvenjulega
háan „standard“ — staðall —
miðað við það sem gerist á
smærri sjúkraihúsum erlendis.
Etf farið yrði inn á það kerfi
sem ýmsdr menn eru með hug-
myndir um á Húsavík, væri
lækkaður staðall sjúkrahúsanna
úti á landi og læíknar á þedm
yrðu síður færir um en eilila að
meðhönd'la afvarfegustu tilfelli.
Þegar ég fór uitan tdl náms í
Svíþjóð var átoveðið að ég afl-
aði mér nokkurrar sérþékk-
ingar bæði á siviði lylllækninga
og handlækninga. Þetta var
nokkur ný'lunda. Pram að þessu
hafa aliir yfirlasknar á sjúkra-
húsuim úti á landi verið sérfróð-
ir um handlækningar. En með
tilliti tii þess að oft eru engu
færri 'i yflæk nissj úkil i ngar áþess-
um sjúkrahúsumi, þlóitti eðliiegt,
þegar landlæknir bjó út náms-
áætlun mína, að ég kynnti mér
þessar tvær aðai'gireinar lækn-
isfræðinnair. Þetfca hlýtur að
hafa verið gert mieð það fyrir
augum að á sjúkrahúsinu á
Húsavíik yrði ytflirfækindr með
faglega þekkingu, sem hefði
faglega yfirstjlórn. En sáðan
breytist þetta. Af hverju það
breyttist? Um það stendur nú
sityi'inn.
— Þclta mál kom fyrir
læknaþing.
— Já, ég fór fram á það á
læknaþingi að þetta yrði i*ætt
sem tvö mól. 1 fyrsta lagi reglu-
gerðin á Húsavík sem grund-
vallarmál og í öðru lagi brott-
vikning miín sem malefni stétt- •
arfélags. Hins vegar taidi ég að.
þau atriði í þessu sem snerta
ágreining mdlli - lækna eigi að
leggjast fyrir gerðardam
Læknafélagsins að iögum þess
og venjurn.
En því miður var ekki undir
þetta tekið og aðilar á þinginu
fóru inn á það sem kallað hef-
ur verið læknadeilan á Húsavík,
þ.e. deilumól læknanna, en það
taldi ég ekki vera til umræðu.
I blaöaviðtali fullyrti form.
Læimafélaigsins, að hér sé ekki
um neitt grundvallarsjónainmið
að ræða; silíkt mál komi áreið-
aniega aldrei fyrir aftur. Úmót-
mælanlega er hér um algjört
grundvallarmál að ræða, og
verði áfnam haldið á sömu
braut er ekkert líklegra en að
fleiri „Húsavúkurmái" s'kjóti
upp kolilinum.
Ég vil benda á að aifstaða
mín er í meginatriduim hin
sarna og kom fram í áliti lög-
fræðings Lækn afélagsin s, en
hann taldi að reglugerðin á
Húsavík væri stórgöliuð og
færi auík þess að sínum dómi
mjög i bága viðsjúkrahúsalögog
gæti orðið hættulegt fordæmi
um íyrirkomulag sjúkrahúsa í
fraimifcíðinnd.
Stéttarmál lækna
— Hvernig var tekið í þaö á
þinginu að fjallaó yrði um
brotlvikningu scm stéttarmál
læltna?
— Því miðuir fékik, það engar
viðhilítandi undirteiktir heldur,
enda þótt augljóst sé að brott-
vikndng félagsmanns sem ekki
heifur gert sig sekan um mis-
tök í starfi, hilýtur að vera
býsna alvarlegt mál. Hins veg-
ar kom fraim á læknaiþinginu
greinargerð frá yfirlæknafélag-
inu sem íó*l í sér hairöorð mót-
mæli til sjúkraihússtjórnarinnair
á Húsavík vegna brottvikning-
arinnar og um leið gagnrýni á
stjórn Læknafélags íslands fyr-
ir meðferð hennar á málinu.
Ég fer frá Húsavík
— Hvcrnig horfir þctta mál
niina á Húsavík?
— Þetta horfir þanndig núna,
að sjúkraihússtjórnin virðistætla
að sitja við sinn keip, og þess
vegna er ekki annað að gera
fvrir m,ig en að fara frá Húsa-
vdk.
Alvarlegt áfall
— Hvað heldur þú að stuðn-
ingsmenn þínir á Húsavík gcri
nú að svo komnu máli?
— Um það veit ég ekkert
Hitt má ljóst vera að þetta er
ailvarlegasta áfallið sem hug-
myndin um læknamiðstöðvar
hefur orðið fyrir. Nýrri skipan
í heidbrigðismálum verður
naumast komid á í andstöðu við
meginþorra þess fólks, sem
lækniaþjónustunnar á að njóta.
„Húsavíkurmálið“ hefur tvi-
mælalaus'. haft áhrif á viðhorf
fólks í læknaimiðstöðvamélinu
— og það ekki aðeins á Húsa-
vík og í Þingeyjarsiýslum.
Ekki verður enn séð fyrir um •
hver áihrif þessir atburðir koma
til með að hafa á framvindu
ýmsra máila á Húsavík og ná-
grenni.
— Hvað hefur þú verið lengi
á Húsavík?
— Ég hef verið þar í átta ár
og trhér þykir vissulega fyrir
því að fara þaðan. Maðun* tekst
ekiki á hendur starf seim kostar
tveggja ára undirbúning nema
maður álíti að um framtíðar-
starf sé að ræða. Ég var reiðu-
búinn tii að starfa á Húsavik
til íraimibúðar m.a. vegna þess
aö ég hef kunnað ágæfclega við
staðinn og Þingeyinga
— Hvert ferðu frá Ilúsavík?
— Uim. það get ég eikki sagf
að svo stöddu.
Læknamiðstöðvar
— Við höfum nú rætt nokk-
uð um Húsavíkurmálið. En
víkjum nú almcnnt að lækna-
míðstöðvum. Heldur þú að
læknamiðstöðvar geti leyst
vandamál dreifbýlisins með
heilbrigðisþjónustu?
— Auðvitað geta læknamið-
stöðvar verið iausn vissra
vandamála á ákveðnum stöðum
þar sem samigöngiur eru sæmi-
legar. Ýmsir sem hafa fjaillað
um þessi mál haifa þv£ miður
ekki verið nægilega kunnugir
staðháttum og veöurfari, til
daemis á Norður- og Norðaust-
Uirfandi, og þess vegina eru sum-
ar af þeim hugmyndum sem
hafa komið fram alveg óraun-
hæfar. En það breytir vonandi
ekki miklu: Það er staðreynd að
læknaimiðstöðvar geta sums
staðar leyst ákveðin vandamál.
Einmenningssvæði
— Þú telur þá að á stöðum
þar sem lakari cru samgöngur
vcrði að Ieysa vandamálin á
annan hátt?
— Hugmyndin um lækna-
miðstöðvar verður í fraim-
kvæmdinni að vera sveigjanleg
eins og annað eftir staðháttum
og öðrum aðstæðum á h,verj-
um tíma. Ég hygig, að óhjá-
kvæmilegt verði að hafa ein-
hver einmenningshéruð á Is-
landi um langa framtíð enn, en
þá verður um leið að tryggia
að læknarnir í þeim héruðum
fái stórbætta aðstöðu til b©ss að
veita sjúklingum nauðsynlega
• þjónustu og að þeir fái starfs-
lið sem geti létt aif þeim ýms-
um alimennum verkefnum, sem
óþarft er að jaÆndýr vinnu-
kraftur og læknar eru, stundi.
— Hvernig viltu koma þessu
fyrir?
— Eins og nú er, hygg ég, að
læknar verji um helmingi
starfstíima síns til þess ad
sinna verkefnum sem mætti
kenna venjulegu aðstoðarfólki.
Það er með öðrum orðum hálft
árið sem fer í slík störf. Þessi
störf eru til dæmis meginhluti
alira skrifta og skýrslugerda
sem lækinar í einmenningshér-
uðum verða nú að sinna.
Klíník-dömur gætu unnið
margt af því sem læknar verða
nú að vinna við. Þær geta flýtt
fyrir lækninum um helming
með því að undirbúa sjúklinga
til skoðunar og þær geta sjálf-
ar unnið ákveðin rannsóknar-
störf fyrir lækninn. Með því að
mennta fólk til slíkra starfa
mætti sennilega komast af með
íærri lækna í heilbrigðisþjón-
ustunni þar sem staðhættir
leyfa slíkt, og á þetta tvímæla-
laust við bæði í dreifbýli og
þéttbýld.
Annað má nefna í þessu
sambandi: Ég tel óhjákvæmi-
legt að stofnuð verði embætti
héraðshjúkrunaírkvenna á ýms-
um stöðum í smærri þéttbýlis-
kjörnum þar sem langit er til
læknis. Þær geta gert ýmisiegt
fyrir sjúklin.gana á eigin epýt-
ur, eða með því að hafa sam-
band við lækni í símia. Þær
gætu auk þess gert ýrnsar
bráðabiirgðaráðstaf anir með an
beðið væri eftir læknum, auk
þesis sem þær eiga að gefca með
sæmilegu öryggi valið úr þau
tilfelli sem þarfnast læknis-
meðferðar.
Læknum er nú ekki búin
nein slík aðstoð eða aðstaða,
en þetta verður að breytast.
— Er þetta kannski ástæðan
fyrir því að erfitt er að fá
lækna til starfa úti á landi?
— Þetta er ein ástæðan.
Auðvitað vilja flestir læknar
'— eins og aðrir — heldur vera
hér á þéttbýlissvæðinu. Þa!
eru meiri möguleikar til félags-
og menningarlífs en í dreif-
býlinu. En með því að bæta
aðstöðu læknanna á þann hátt
sem ég hef nefnt mætti um
leið auk,a öryggi fólksins í
dreil’býlinu þ.e. leysa frekar en
nú hefur verið gert heilbrigð-
isvandamál sveitahéraðanna.
Framhald á 3. siðu
NÝTT MODEL, DÓMUS DANA
Tegund „Dómus Dana“ er fram-
úrskarandi vandað sófasett.
í púðum er dralon- og diolon-ull,
sem gefur settinu hinn sérstæða
og mjúka svip.
Fjögra sæta sófar eru einnig til.
%•
TT
r>a

Í3imi~22900 Laucjaveg 26
t