Þjóðviljinn - 27.01.1977, Blaðsíða 13

Fimmtudagur 27. janúar 1977 ÞJÓDVILJINN — SÍÐA — 13
Guðmundur Jónsson
frá Háeyri
Fœddur 14. okt, 1888
Dáinn 27, nóv. 1976
Guömundur Jónsson á Háeyri,
lést hér á Sjúkrahúsi Vestmanna-
eyja, laugardaginn 27. nóv. sl. og
var jar&settur frá Landakirkju
laugardaginn 4. desember, aö
viöstöddu fjölmenni.
Guömundur Jónsson fæddist i
Framnesi i Stokkseyrarhreppi 14.
okt. 1888, og var þvi nýlega orö-
inn 88 ára, gamall, er hann lést.
Fyrstu bernskuár sin dvaldist
hann hjá foreldrum sinum, en þau
voru Ingibjörg Jónsdóttir og Jón
GuBmundsson, bæBi voru þau af
Bergsætt, þau hjónin eignu&ust
alls 17 börn og var Guömundur
þriöja barn þeirra. En á 10. ári fór
hann til afa sins og ömmu, aö
Gamla-Hrauni og dvaldist lengst
af hjá þeim, þar til hann fluttist til
Vestmannaeyja áriö 1909 og bjó
hér æ siöan.
En snemma fór Guömundur aö
vinna fyrir sér, t.d. fór hann um
14 ára aldur til Reykjavikur og
réöst til sjós á skútum. Já, vinn
an var stunduö hvar sem hana
var aö fá, bæöi fjær og nær heim-
ili afa og ömmu.
Til Vestmannaeyja var svo far-
iö i von um betri afkomu. Hann
hefur veriö 21 árs er hann kom
hingaö. A þessum árum leitaöi
margt dugnaöarfólk, úr sýslunum
hér sunnanlands, til Vestmanna-
eyja, og var nóg fyrir það aö
gera, þvi um þetta leyti hefst hér
útgerö i siauknum mæli, og fyrstu
vélbátarnir eru þegar komnir. Og
að mörgu þvi dugnaöarfólki, sem
titEyja flyst á þessum árum.og
niöjum þess, hefur þetta
byggöarlag búið. Góö og gjöful
voru fiskimiöin hér viö Eyjarnar
okkar en þáð þurfti bæöi karl
mennsku og kunnáttu til aö
stunda sjóinn héöan á vetrarver-
tiöum, er allra veöra var von, á
litlum bátum og vanbúnum.
Guömundur var lengi formaöur
á vélbátum Olgu, reyndar átti
hann tvo báta meö þvi nafni, og til
fróöleiks má geta þess, aö þeir
bræöur, Þóröur, Guömundur og
Gunnar, smiöuöu báöa þessa
báta, er báru nafnið „Olga”. Þeir
voru smiöaöir upp i fjöru, þvi þá
voru dráttarbrautirnar ekki
komnar til sögunnar. — Guð-
mundur vann viö bátasmiöar
mikils til milli vertiöa. Og for-
maöur var hann hér 30 vertiöir.
Þaö segir okkur heila sögu um
manninn, enda var hann meö af-
brigöum vel gerður til llkama og
sálar og átti krafta i kögglum,
sem og ættmenn hans margir.
Arið 1912 kvæntist Guömundur,
Jóninu Siguröardóttur, Sveins-
sonar snikkara i Nýborg og konu
hans Þórönnu Ingimundardóttur
(frá Gjábakka), ljósmóöur hér i
bæ. Guðmundur byggöi svo hús
sitt Háeyri, er varö heimili þeirra
upp frá þvi. Þau Háeyrarhjón
eignuöust 6 börn, 5 syni og 1 dótt-
ur. Þar var heimiliö oft mjög fjöl-
mennt, eins og viöa þá. Útgeröar-
menn höföu sina vermenn oftast i
heimahúsum, er um aökomu-
menn var aö ræöa, sem oftastvar
aö nokkrum hluta.
Útvarpsleikritið:
í kvöld 27. janúar kl. 20.05,
verður flutt leikritiö „Sumarást”
eftir Hrafn Gunnlaugsson.
Leikstjóri er Helgi Skúlason.
Leikendur eru Erlingur Gislason,
Sigurður Sigurjónsson, Þórunn
Pálsdóttir, Valur Gislason o.fl.
Ungur maöur, sem er viö jarö-
fræðirannsóknir, kemur I af-
skekkta sveit og hittir þar stúlku
á fremur óhrjálegum bæ. Hún
segist vera ráöskona hjá fööur-
Er Guömundur hætti sjó-
mennsku fór hann aö vinna viö
bátasmlöar, fyrst hjá Gunnari
bróöur sinum, en er Arsæll
Sveinsson lét hefja bátasmiðar i
hinni nýju dráttarbraut sinni, þá
fór Guðmundur þangaö ásamt
Runólfi Jóhannssyni frænda sin-
um, sem var yfirsmiöur hjá
Arsæli. Þarna vann Guðmundur
lengi, og varö yfirsmiöur er
Runólfur hætti störfum þarna.
Guðmundur var sjálfmenntaö-
ur i iðn sinni, en svo mikill hag-
leiksmaöur og vandvirkur aö
sama skapi, aö hann stóö þeim
læröu sist aö baki, enda bújnn aö
kynnast bátum á löngum sjó-
mannsferli og vissi þvi vel, hve
traustir þeir þurftu aö vera, og
hvaöa bátalag hentaöi vel hér. 1
Gamla-Hraunsætt (sem er hluti
Bergsættar) eru og hafa veriö
margir landskunnir hagleiks-
menn ekki sist bátasmiöir, enda
aldir upp og skólaðir við
brimsorfna ströndina viö
Stokkseyri.
Eftir aö Arsæíl Sveinsson leigöi
Eggerti Ólafssyni dráttarbraut-
ina, vann Guðmundur hjá honum,
þar til hann hætti störfum, þá
nálægt áttræöu. Já, hann valdi
sér ekki auöveldustu störfin, hann
Guðmundur á Háeyri, fyrst sjó-
sókn um langt árabil, og svo báta-
smiðar, sem voru óskaplega
erfiöar viö þær frumstæöu aö-
stæður, er fyrst voru hér og fram
eftir öllu. En Guömundur taldi
ekki eftir sér erfiðiö meöan heils-
an leyföi, en hann var of lengi við
þessa þungu vinnu, ætlaöi sér
ekki af, eins og gengur meö þessa
miklu vinnuþjarka, og var þvi
heilsan farin siöustu árin, enda
sagöi hann svo sjálfur, aö hann
hefði átt að hætta fyrr.
Það er sjónarsviptir að manni
eins og Guömundi, og ég sakna
þess að sjá hann ekki framar, en
oft átti ég þess kost aö hitta hann
að máli, þessi ár sem hann var
hættur stritinu, en áður átti hann
fáar fristundir, eins og gefur að
skilja.
Með Guðmundi er horfinn stór-
brotinn persónuleiki, heilsteyptur
höfðingsmaöur, sem engum
gleymist er honum kynntust hann
var framúrskarandi dagfars-
prúður maöur, hispurslaus og
blátt áfram og mátti i engu vamm
sitt vita og eitthvaö svo gott og
traustvekjandi viö hann, enda
mjög vel liðinn af vinnufélögum
sinum. — Meðal annars var hann
virðingarmaður hjá Báta-
ábyrgðarfélagi Vestmannaeyja
og vann það starf af stakri trú-
mennsku og samviskusemi.
Einnig var honum mjög annt um,
aö allt væri I stökustu reglu á
vinnustað sinum.
Guömundur haföi myndaö sér
ákveðnar skoöanir i iandsmál
um, eins og nærri má geta um
jafn greindan og vel gefinn mann,
og þar sem hann haföi lifaö þaö
sjálfuraösjá tsland risa úr niöur-
lægingu margra alda myrkurs og
kúgunar og loks séö árgeisla
bróöur sinum. Einnig er á heim-
ilinu gamall maöur, blindur. Ungi
maðurinn kynnist þessu fólki
nánar, og i ljós kemur, aö ekki er
þar allt meö felldu.
Leikurinn er i senn bæöi frá-
sögn og samtöl, hann gerist i
rauninni i fortiö og nútiö jöfnum
höndum og er á köflum næsta
draumkenndur. Sú spurning
vaknar, hvort þetta sé eiginlega
allt saman draumur.
frelsisins ljóma á tíndum nýs
dags yfir landinu og Islenskar
vinnandi hendur reisa allt viö úr
niðurlægingunni löngu og stöngu.
Smátt og smátt i byrjun, en
örugglega og örar er timar liöu.
Og nú á okkar dögum má segja:
„Sjá allt er orðið nýtt.”
Menn, sem svona hafa lifað
sögu þessara stórkostlegu breyt-
inga, skipuðu sér eðlilega I raöir
sins fólks, fólks hinna vinnandi
stétta, og Guömundur var enginn
veifiskati, en hélt fast viö sina
sannfæringu i hverju máli. Guö-
mundur var hagleiksmaöur, það
vita allir, en ég hygg færri vita,
aö hann var einnig mjög vel hag-
mæltur, en hann flikaði þvi litt.
Guðmundur átti rika kimnigáfu
og kom oft meö mjög hnyttin til
svör og skemmtileg. Leitt er hve
mikill fróöleikur hverfur meö
þessum gömlu mönnúm, sem nú
eru óöum aö hverfa af sviðinu, og
viö höfum vanrækt aö nota tim-
ann meöan þeir voru hér, fræöast
af þeim og skrifa niöur. Sjálfir
höföu þeir aldrei tima til sliks i
önn dagsins og jafnvel litinn tima
til bóklesturs, þó þeir heföu yndi
af sliku (og þeim fannst vist sjálf-
um aö þeir hefðu frá litlu aö
segja).
Ekki fór Guömundur varhluta
af sorgum og mótlæti I lifinu.
Fyrir nokkrum árum mistti hann
konu sina eftir langa og farsæla
sambúö. Og fjórum sonum sinum
var hann búinn að sjá á bak á
besta aldri. En Guðmundur var
eins og kletturinn, sem hafrótiö
bylur á, en tekst ekki að brjóta.
Og þó oft hafi syrt i lofti, þá
braust sólin lika fram með birtu
og yl. Og Guömundur gat glaðst
yfir mörgu, — drottinn tekur, en
hann gefur lika, — börn hans tvö
er lifa hann voru ástrik og góö
honum, og aðrir ástvinir. Hann
átti föngulegan hóp barnabarna,
og hann var langafi yndislegra og
gjörvulegra barna og ungmenna.
Þetta hefur allt glatt hann mikiö I
ellinni.
Ungur má, en gamall skal, seg-
irorötakiö. Viö erum öll á þessari
sömu vegferö, og gott er aö hafa
gengið götuna til góös fram eftir
veg, eins og Guömundur bar gæfu
til. Og innri styrkur hans og karl-
mennska i raunum var Guös gjöf.
Enda átti Guðmundur fullvissu
trúarinnr, og kærleika Krists
treysti hann á I bliöu og striöu.
Astvinum Guömundar sendi ég
innilegar samúðarkveöjur.
Og Guömundi, frænda mínum,
þakka ég góð kynni, meö fullvissu
um aö látnir lifa.
A.G.
Hrafn Gunnlaugsson hefur
skrifaö allmörg leikrit, ýmist
einn eöa meö öörum. Þau hafa
verið sýnd á sviöi og i sjónvarpi
eöa flutt i útvarpinu. Af sviös-
verkum, sem hann hefur átt aöild
að, má nefna „Ég vil auöga mitt
land”, sem Þjóöleikhúsiö sýndi
áriö 1974 og „Islendingaspjöll”,
sem sýnd voru hjá Leikfélagi
Reykjavikur sama ár. Sjónvarps-
leikrit hans „Saga af sjónum”
hefur vakiö athygli á Noröurlönd-
um.
Útvarpið hefur áöur flutt eftir
Hrafn Gunnlaugsson leikritiö
„Teodór Jónsson gengur laus”
1973. Hann var llka einn af
„Matthildingum”, sem vinsælir
uröu i útvarpinu fyrir nokkrum
árum.
„Sumarást”
eftir Hrafn Gunnlaugsson
LAUSAR
STÖÐUR
Áfengisvarnadeild:
1. Deildarstjóri i fullt starf.
Æskileg menntun væri félagsfræðingur
eða hliðstæð menntun.
2. Hjúkrunarfræðingur i hálft starf.
3. Sálfræðingur i 30% starf.
Rannsóknarstofa:
Meinatæknir i fuilt starf.
Domus Medica:
Læknaritari i fullt starf.
Heils'ugæslustöð í Árbæ:
Meinatæknir i 65% starf.
Upplýsingar gefa framkvæmdastjóri, hjúkrunarfram-
kvæmdastjóri og aðstoöarborgarlæknir.
Skriflegar umsóknir meö upplýsingum um menntun og
fyrri störf sendist framkvæmdanefnd Heilsuverndar-
stöövarinnar eigi siðar en 5. febrúar n.k.
Heilsuverndarstöð Reykjavikur.
Evrópuráðsstyrkir
Evrópuráðið veitir styrki til kynnisdvalar
erlendis á árinu 1978, fyrir fólk sem starf
ar á ýmsum sviðum félagsmála.
Upplýsingar og umsóknareyðublöð fást i
félagsmálaráðuneytinu. Umsóknarfrestur
er til 1. mars n.k.
F élagsmálaráðuney tið,
/ 24. janúar 1977.
Anna Moffo syngur söngva
frá Auvergne eftir Cante-
toube, Leopold Stokowski
stjórnar hljómsveitinni.
16.00 Fréttir. Tilkynningar.
(16.15 Veöurfregnir). Tón-
leikar.
16.40 „Spákonan”, smásaga
eftir Karel Capek Hallfreö-
ur örn Eiriksson islensk-
aði. Steindór Hjörleifsson
leikari les.
17.00 Tónleikar.
17.30 Lagiö mitt Anne Marie
Markan kynnir óskalög
barna innan tólf ára aldurs.
18.00 Tónleikar. Tilkynningar.
18.45 Veöurfregnir. Dagskrá
kvöldsins.
19.00 Fréttir. Fréttaauki
Tilkynningar.
19.35 Daglegt mál Helgi J.
Halldórsson flytur þáttinn.
19.40 Samleikur i útvarpssal
Philip Jenkins, Einar
Jóhannesson og Hafliði
Hallgrimsson leika Trió i a-
moll fyrir pianó, klarinettu
og selló op. 114 eftir
Brahms.
20.05 Leikrit: „Sumarást”
eftir Hrafn Gunniaugsson.
Leikstjóri: Helgi Skúlason.
Persónur og leikendur:
Sögumaöur: Erlingur
Gislason. Hann: Siguröur
Sigurjónsson. Hún: Þórunn
Pálsdóttir. Gamlinginn:
Valur Gfslason. Bændur:
Gisli Halldórsson
Valdemar Helgason. Aörir
leikendur: Viöar Eggerts-
son, Jón Sigurbjörnsson og
Helga Bachmann.
21.10 Pinósónötur Mozarts
(XU.hluti)Zoltán Kocsisog
Deszö Ranki leika á tvö
pianóSónötui D-dúr (K381).
21.30 „Farmaöur I friöi og
striði” Jónas Guömundsson
les bókarkafla eftir
Jóhannes Helga.
22.00 Fréttir.
22.15 Veöurfregnir. Kvöld-
sagan: „Minningabók Þor-
valds Thoroddsens” Sveinn
Skorri Höskuldssoon
prófessor les bókarlok (37).
22.40 llljómplöturabb. Þor-
steins Hannessonar.
23.30 Fréttir. Dagskrárlok.
» útvarp
7.00 Morgunútvarp Veður-
fregnir kl. 7.00, 8.15 og 10.10.
Morgunleikfimi kl. 7.15 og
9.05. Fréttirkl. 7.30, 8.15 (og
forustugr. dagbl.), 9.00 og
10.00 Morgunbæn kl. 7.50.
Morgunstund barnanna kl.
8.00: Herdis Þorvaldsdóttir
heldur áfram lestri sögunn-
ar „Berðu mig til blóm-
anna” eftir Waldemar
Bonsels (10). Tilkynningar
kl. 9.30. Þingfréttir kl. 9.45.
Léttlög milli atriöa. Viö sjó-
inn kl. 10.25: Ingólfur
Stefánsson fjallar öðru sinni
um islenska veiöarfæragerö
og talar viö forráöamenn
Hampiöjunnar. Tónleikar.
Morguntónleikar kl. 11.00:
Maurice André og Lamou-
reux-hljómsveitin leika
Trompetkonsert i E-dúr
eftir Johann Nepomunk
Hummel: Jean-Baptiste
Mari stj. / Alexis Weissen-
berg og hljómsveit Tónlist-
arháskólans i Paris leika
Tilbrigöi op. 2 eftir Chopin
um stef úr óperunni „Don
Giovanni” eftir Mozart:
Stanislav Skrowaczewski
stj. /Filharmoniuhijóm-
sveitin i Osló leikur Con-
verto Grosso Norgegese op.
18 eftir Olav Kielland: höf-
undurinn stjórnar.
'12.00 Dagskráin. Tónleikar.
Tilkynningar.
12.25 Veöurfregnir og fréttir.
Tilkynningar. A frivaktinni
Margrét Guömundsdóttir
kynnir óskalög sjómanna.
14.30 Spjall frá Noregi.
Ingólfur Margeirsson sér
um þáttinn.
15.00 M iödegistónleitear
Sinfóniuhljómsveit
Lundúna leikur „England á
dögum Elisabetar drottn-
ingar”, myndrænt tónverk i
þremur þáttum eftir Vaug-
han Williams, André Previn
stjórnar. Concert Arts
hljómsveitin leikur Svitu frá
Provence eftir Darius Mil-
haud, höfundurinn stjórnar.