Alþýðublaðið - 07.10.1975, Blaðsíða 1

194. TBL. - 1975 - 56. ÁRG.
Megum við kynna:
INGÓLFUR
GUÐBRANDSSON
ÞRIÐJUDAGUR 7, OKTÓBER
Rltstjórn Sidumúla II - Slml 81866
OKKAR
A MILLI
SAGT
laasHEB i ibaksiðai
3 síður með íþrótta-
viðburðum helgarinnar
- bls. O O O
Seljum Rússum síldina heilsaltaða og þeir fullvinna hana
Á SlLDARHNEYKSLIÐ
AÐ ENDURTAKA SIG?
Innfluttar tunnur meðan at-
vinnuleysið bíður við bæjardyrnar
Svo er aö sjá, sem nýtt slldar-
hneyksli sé í uppsiglingu, a.m.k.
er greinilegt aö ekki eru allir á
einu máli um þær reglur, sem
sjávarútvegsráðuneytið hefur
settum haustveiðar á suðurlands-
sfld að þessu sinni. Alþýðublaðið
hafði i gær samband við Jón
Armann Héðinsson og innti hann
álits á þessum nýju reglum og
framkvæmd þeirra.
Ég tel það reginhneyksli að
byrja sildveiðar i reknet svona
snemma, sagði Jón. Leyft var að
hefja veiðar i ágúst þegar sildin
var aðeins 12—15% að fitumagni i
stað þess að biða fram i septem-
ber þegar hún var orðin 16—18%,
sem er æskilegt fitumark.
Fyrir 10 árum veiddum við I
júlimánuði 40.000 tonn af suöur-
landssild, sem allt fór I gúanó, og
það ár samtals 187.000 tonn af
suöurlandssild. bað var ruðst inn
á hrygningarstöðvarnar og engu
eirt. Og viti menn. Eftir þrjú ár
var búið aö ganga svo á stofninn,
að sildin hvarf.
— Þú ritaðir þá um það i
Alþýðublaðið þar sem þú varaðir
við þessu.
— Já, ég man að ég skrifaði þá
grein, sem hét Gróði eða glópska,
og birtist i Alþýðublaðinu á þess-
um tima, þar sem ég taldi rétt að
leyfa engar veiðar á suðurlands-
sild 1 júlí-og ágústmánuði. En það
þótti fráleitt sjónarmið á þeim
tima.
— NU hafa verið undirritaðir I
Moskvu samningar um sölu á
heilsaltaöri suðurlandssild. Hvað
viltu segja um þá samninga?
— Ég tel sölu á heilsaltaðri sild
alveg fráleita, og vil benda á að á
sjávarútvegssýningu i Lenin-
grad nú I ágúst keyptu rússar
meðai annars sænskar sildarflök-
unarvélar fyrir um það bil 100
milljónir króna. En við berum
ekki gæfu til þess að vinna sildina
heima eins og eðlilegt hefði verið,
heldur skellum við henni heilli og
óflokkaðri að mestu leyti i tunnur
og Ur þvi verður smánarverð
fyrir alla, sem nálægt þessu
koma.
— Hvað finnst þér um þessar
nýju reglur.sem ráðuneytið hefur
sett um veiðar?
— Þessar nýju reglur um að
salta skuli um borð eru litt fram-
kvænmanlegar að haustlagi og
gátu aldrei annað en orsakað
margvisleg vandamál fyrir út-
gerö og skipshöfn.
— Hvemig telur þú að hafi átt
að standa að veiðunum?
— Mitt mat er að öll skip, sem
veiöileyfi fengu skyldu hafa kassa
um borð og Isa alla sildina i kassa
og leggja hana þannig á land eins
og gert hefur verið við veiðarnar I
Norðursjó undanfarin ár. Siöan
gæti söltunin til dæmis farið fram
i 10 tima vinnu og þá ætti sér stað
nákvæm flokkun á sildinni. Það
er ekki allt of mikið að gera i
landi fyrir kvenfólk.
En það ættu allir að vita af fyrri
reynslu, að sildin er sá fiskur,
sem mest verður að nostra við og
flokka nákvæmlega til þess að
hún gefi fullt verð á hinum ýmsu
markaðssvæðum. Og ég læt segja
mér það oftar en tvisvar að
Islensk sild sé svo illseljanleg
vara að það þurfi að selja hana
svona til að fá viðunandi verð
fyrir.
— Það hefur vakið athygli að
nú eru tunnur keyptar erlendis
frá.
— Ég er sammála þvi, að það
er næsta furðuleg ráðstöfun að
kaupa tunnur fullsmiðaðar
erlendis frá fyrir á annað hundr-
að milljónir. Mér vitanlega eru til
vélar og húsnæði norður á Siglu-
firði, og framleiðsla hér heima,
þar sem 15—20 manns vinnur,
gæti sparað mikinn gjaldeyri. Og
þetta er nokkuð einkennilegt á
sama tima og atvinnuleysið biður
við bæjardýrnar viða um land.
Það er ekki með nokkurri skyn-
semi hægt að finna skýringu á þvi
hvað yfirstjórnin i ráðuneytinu er
að hugsa þessa dagana. Með einni
undantekningu, Gunnari Flóvenz
hjá sildarútvegsnefnd, sem tekið
hefur skynsamlega afstöðu i
þessum málum, þá er ekki hægt
að sjá annað en yfirstjórn sjávar-
útvegsmála sé úti að aka.
Þvi á sama tima og við erum að
láta utanrikisráðherrann og aðra
ráðherra endasendast landa á
milli til að tala um aö viö viljum
visindalega nýtingu fiskistofna,
og berjumst fyrir þvi, þá erum
við sjálfir að haga okkur eins
óskynsamlega og óvisindalega og
hægt er að hugsa sér, sagði Jón
Armann Héðinsson að lokum.
Ráðuneytið
Sfðari hluta dags i gær lét
sjávarútvegsráðuneytið undan
þrýstingi og breytti reglum um
slldveiðar á þann veg að hér
eftir verður þeim 42 skipum,
sem leyfi hafa til veiða á suður-
landssild heimilt að landa þeirri
sild, sem ekki er söltuð um borð,
Isaðri I kössum til frystingar
eða söltunar i landi, en I gær
kom einmitt Jón Garðar að
landi i Sandgerði og landaði þar
verulegu magni af sild — sem þó
var reyndar ekki isuð i kössum.
Leyfi höfðu verið gefin út til
Máttlausar aðgerðir
ríkisvaldsins
Hið opinbera gerir litlar til-
raunir til að stemma stigu við
þessu vandamáli ofdrykkju-
manna, en fyllir aðeins sinn
kvóta i þeim vitahring sem
drykkjumenn strætisins þræða.
Sá vitahringur sem þetta fólk
gengur, er ekki margslunginn.
Þeir rangla um götur Reykja-
víkur um nokkurra mánaða
skeið, meira og minna undir á-
hrifum alkóhóls eða lyfja. Þeir
eru vannærðir, neyta oft ekki
fastrar fæðu dögum saman, og
sofa undir berum himni, eða þá
gista fangageymslur lögregl-
unnar eða gistiskýli það sem
Félagsmálastofnun Reykjavik-
urborgar rekur. Eftir nokkurra
mánaða úthald, er likamlegt og
andlegt ástand þessara manna
þannig, að þeir eru sem lifandi
lik. Þá tekur hið opinbera i
taumana og ráðstafar þeim á
ýmsar stofnanir. Möguleik-
arnir eru fjölmargir. Sumir
þessara manna fara á vinnu-
hælið i Gunnarsholti, þar sem
þeir dvelja um þriggja mán-
aða skeið. t Gunnarsholti fá
þeir mat og húsaskjól og hafa
möguleika á þvi að vinna fyrir
kaupi. Margir þessara manna
eru harðduglegir við vinnu, og
eftir nokkurra vikna dvöl i
Gunnarsholti hefur Hkamsstarf-
semin komist i eðlilegt horf, og
þeir geta unnið t.d. i heyköggla-
verksmiðjunni eða við sand-
græðslu og þénað vel.
Annar möguleikinn er sá, að
þeir sitji ai sér brennivinsskuld-
irnar svokölluðu. Eins og kunn-
ugt er þá varðar það sektum að
vera handtekinn ölvaður á al-
mannafæri, og þar sem það
kemur æði oft fyrir þessa menn,
þá hrannast upp stórir skulda-
baggar. Eina leiðin til þess að
greiða þessar skuldir er sú, að
sitja þær af sér. Þá eru þeir inn-
an járnrimla annað hvort i
fangageymslunni I Siðumúla
eða við Skólavörðustig, um
nokkurra vikna skeið.
Oft er ekki nema ein leiö fyrir
þessa menn eftir nokkurra
mánaða drykkju, og það er á
sjúkrahús. Þá hafa þeir misboð-
ið Hkama sinum svo algerlega,
að þeir þurfa að vera undir
læknishendi nokkurn tima. Þeir
eru oft svo langt leiddir, að
nauðsynlegt er að næra þá i
Vítahringur
Stræti Reykjavíkur
er þeirra heimili
gegnum æð. Kleppsspitalinn er
það sjúkrahús, sem oftast fær
þessa menn til meöferöar.
Ýmsir aðrir staðir eru til fyrir
þessa drykkjumenn strætisins,
svo sem Viðines sem er
drykkju- og taugahæli, Flóka-
deildin hér í Reykjavik og Hlaö-
gerðarkotsem er rekiö á vegum
Fíladclffusafnaðarins.
Menn þessir eru misjafnlega
lengi til meðferðar á þessum
stofnunum. ! Gunnarsholti eru
þeir venjulegast 13 mánuði, en á
Kleppsspitalanum mun styttra,
þvi þangaö eru þeir sendir um
leið og þeirra likamlega og and-
lega atgervihefur skánað. Eftir
dvölina á þessum stofnunum
eru þeir nokkuð burðugir, eftir
að hafa nærst reglulega og
hvilst vel. En Iöngunin i áfengið
er jafn sterk eftir sem áður, og
um leið og þeir yfirgefa þessar
Málefni of-
drykkju-
manna
tekin til
skoðunar
stofnanir þá er haldið á vit
fiöskunnar og framundan er
nokkurra mánaða drykkja.
Eftirlit með þessum mönnum
þegar þeir koma af einhverri af
fyrrnefndum stofnunum, er
ekkert. Eftir þriggja mánaða
dvöl i Gunnarsholti hafa þessir
áfengissjúklingar oft unnið á-
litlega peningafúigu, og við
brottför fá þeir þessa fúlgu alla
greidda út. Þessir menn eru oft
án allrar dómgreindar á pen-
inga, og öll hugsun þeirra geng-
ur út á það eitt að útvega alkó-
hól og komast undir áhrif.
Þannig eru þess fjölmörg
dæmi, að einstaklingur fær
greidd út launin sin I Gunnars-
holti, ef til vill 300 þúsund krón-
ur. Hann kemur meö þessar
þrjú hundruð þúsund krónur I
bæinn á föstudegi. A mánudegi
leitar þessi sami maður á vit
Félagsmálastofnunarinnar og
biður um peninga og mat. 300
þúsund krónurnar eru foknar út
I veður og vind á þremur dög-
um! Peningar hafa ekki raun-
verulegt gildi I huga þessara
manna, nema sem tæki til út-
vegunar áfengis. Þessi saga
endurtekur sig aftur og aftur.
Framhald a 5. síðu.
2. GREIN
lætur undan: Leyfir ísun í kassa
sildveiða i herpinót fyrir
samtals 42 báta og hefur verið
ákveðið að fleiri veiðileyfi verði
ekki Utgefin á þessari vertið.
Hér er um að ræða báta, sem
höföu Utbúið sig og gert ráöstaf-
anir til söltunar aflans um borð.
Eins og áður hefur komið fram i
fréttum er ákveðið að leyfa
veiðar á 7.500 tonnum sildar i
herpinót á þessari vertið og
heíur aflamagni þessu verið
skipt milli hinna 42 báta þannig
að 185 tonn koma i hlut hvers
þeirra.
1 tilkynningu ráðuneytisins, i
gær, segir m.a.:
Ein meginástæðan fyrir
þessari breytingu er að mestur
hluti þeirrar sildar, sem veiðst
hefur, hefur verið heilsaltaður
og mjög litið verið flokkað og
hausskorið. Er breytingunni,
sem nú hefur veriö gerð, ætlað
að stuðla að þvi að sild verði i
aúknum mæli flokkuð
hausskorin og söltuð á þann
hátt, sem nauðsynlegt þykir
vegna þeirra markaða, er
tslendingar eru nú að reyna að
komast inn á eftir að Ut-
flutningur á saltsild hefur legið
niðri um nokkurn tima.
Vegna frétta um að sildveiði-
skip hafi sleppt niður Ur nótum
sinum, sild sem búiö var að
drepa, skal tekið fram að hér
mun eftir þvi sem ráðuneytið
best veit einungis vera um eitt
sllkt atvik að ræða, og hefur
viðkomandi skip ekki leyfi til
sildveiða hér við land.