Alþýðublaðið - 28.12.1978, Blaðsíða 4

CfTgefandi Aiþýöuflokkurinn
Ritstjórn og auglýsingadeild Alþýðublaðsins er að Síðu- Fimmtudagur 28. desember 1978.
múla 11/ sími 81866.
áætlunarleiöa helzt verBlagiö
hátt, en þegar lengra kemur
frá lækkar veröiö. Þarna bygg-
ist verðiö á þvi, aö hiö opinbera
heldur uppi samgöngum.
Jafnaöarmenn hafa alltaf
hald iö því fram, aö þaö sé gott
að fólk eigi sinar ibilöir sjálft.
Og margir hafa byggt yfir sig i
trausti nUgildandi laga. Þeir
eiga kröfu til að þessí lög séu
virt. Þaö er þvi nauðsynlegt aö
verfiiækkunargjaldinu sé þann-
ig fyrir komiö, aö fólk geti
áfram bUiö isinum eigin hUsum.
Veðsetning.
Mér viröist þaö þvi ágæt
lausn, að menn geti látið verö-
Ef eignin er svo seld áriö 1978,
er gróöinn reiknaöur Ut frá þvi.
En fyrst fær seljandinn alls
konar frádrætti. Þaö er reiknaö-
ur frádráttur vegna veröbólgu
og siöan kemur frádrag, sem
miöast viö verögildi skulda-
bréfa, sem seljandinn fær. Aö
þessu loknu reiknast svo skatt-
urinn.
Framboð og eftirspurn.
Endanlega er svo eignaauka-
skatturinn háður framboöi og
eftirspurn. Ef margir vilja
kaupa, þá getur seljandinn látiö
kaupandann greiöa skattinn.
Ég hef sem borgarstjóri i
Baljerup oröiö fyrir þvi, aö boö-
iö var visst verö fyrir jaröar-
skika. Seljandinn fór fram á aö
út yröi reiknaður eignaauka-
skatturinn, siöan kraföist hann
þess aö borgin greiddi þá
upphæö fram yfir umsamiö
verö. Þetta gat seljandinn leyft
sér, vegna þess aö hann haföi
möguleika á að selja jöröina
einkaaöila, sem vildi byggja á
henni. Hvaöa áhrif hefur hiö
opinbera I slikum tilfellum á ;
veröhækkunina?
Hlutur samfélagsins.
Mjög mikiil hluti af hinum
geysilegu veröhækkunum, sem
oröiö hafa á siöari árum, hafa
oröið vegna aögeröa hins opin-
bera. Það geta veriö góöar sam-
göngur, góöir skólar, verzlunar-
hverfi og almainingsgaröar I
nágrenni eignarinnar.
1 þessum tilfellum er þaö
þjóöfélagiö meö sinu skipulagi
og sinu framlagi, sem veröur til
þess aö auka eignarverömæti
einkaaöila. Þess vegna er þaö
ekki ósanngjarnt, aö þaö hljóti
hluta af þessum veröhækkun-
um.
— Hve mikiö hækka fasteign-
ir í Danmörku i veröi?
— Ariö 1973 varö samtals 35
miljaröa veröhaáckun,áriö 1977
varö hún fjórum sinnum meiri.
Er þar reiknað með 20 til 25
prósent veröhækkun.
Tapið er það sama
1 sambandi viö þetta er mikils-
vert aö gera sér grein fyrir þvi,
að á móti hverri einustu krónu,
sem eign hækkar i veröi, kemur
fram tilsvarandi tap annars
staöar i' þjóöfélaginu.
Þaö eru þeir, sem meira
mega sin i þjóöfélaginu, þeir
sem eiga hús og jaröir, sem hlj-
óta gróðann. Þessi ágóöi greiö-
ist svo aftur m.a. af þeim, sem
leigja. Og enginn veröur eins
illa Uti i þessu og æskulýðurinn.
Þaö er athyglisvert, aö opin-
berar skýrslur frá árinu 1977
greina frá þvi, aö fjölskylda
sem á sitt IbúðarhUs, hefur
möguleika á aö nota 30 prósent
meira fé til eigin nota, en sam-
svarandi fjölskylda, sem verður
aö búa I leiguhúsnæöi.
Hluti af hinum miklu
verðhækkunum á að
koma samfélaginu
til góða
Á móti hverri einustu
krónu, sem fasteignir
stiga i verði, kemur
fram jafnmikið tap á
öðrum stað i þjóðfélag-
inu.
Hver einasti dagur
færir fasteignaeigend-
um 350 miljónir króna i
verðhækkunum. Mikill
hluti þessarar upphæð-
ar er til kominn beint
eða óbeint fyrir til-
verknað samfélagsins.
Ber þvi þess vegna að
fá hiuta af ágóðanum,
segir Ove Hansen,
upphafsmaður hug-
myndarinnar um verð-
hækkunarskatt.
Hvern einasta dag áriö um
kring hækka fasteignir i
Danmörku i veröi um upphæö
sem nemur 350 miljónum
danskra króna. A einu ári gerir
þetta 130 miljaröa króna. Þaö er
bara litill hluti af þessari gifur-
legu upphæð, sem samféiagiö
vill fá i sinn hlut.
Samkvæmt áætlunum rikis-
stjórnarinnar um veröhækk-
unarskatt skalhiöopinberaeftir
5 ár fá um þaö bil 3.5 miljaröa
árlega. En til þess tima mun
árleg veröhækkun nema yfir 200
miljaröa króna.
Þaö er áriöandi aö þaö komi
ljóst fram, aö hér er ekki veriö
að sækjasteftirgjaldiaf ibúöum
i sambýlishúsum. Neit þvert á
móti, segir fyrrverandi ráö-
herra og þingmaöurinn Ove
Mikil reiði
í þessu sambandi má geta
þess, aö þaö öryggi, sem hiö
opinbera telst veita þeim sem i
leiguhúsnæöi búa, er mjög litils
viröi.
— 1 sambandi viö veröhækk-
unarskattinn hefur veriö mikiö
um þaö rætt, aö flytja grunntöl-
una frá árinu 1965 iil ársins 1977.
Finnst þér þaö sanngjarnt?
— Mln fyrstu viöbrögö voru
geysileg reiöi. Mér fannst þaö ó-
sanngjarnt, aö gefa fólki I einni
svipan 12 ára ávinning hækkana
fasteigna. Þarna er um aö ræöa
margra miljaröa gróöa.
En viö nánari yfirvegun finn
ég, aö þaö er svo ákaflega
mikilsvert aö koma þessu máli
af staö, að þaö er hægt aö fallast
á aö semja um þetta atriði.
Ég ef ast ekki um aö jafnaöar-
menn hafa gert allt, sem þeir
máttu, til þess að fyrirbyggja,
aö árið 1977 yröi lagt til grund-
vallar.
— En þú álitur samt aö á þetta
megi fallast?
Hátt verð
— Þaö er svo mikilsvert aö'
koma á þessum lögum um
skattlagningu veröhækkana, aö
það má gjalda þann ávinning
háu veröi. Þaö er nefnilega eng-
inn vafi á aö vinstriflokkurinn
hefur átt erfitt meö aö fallast á
þessi sjónarmið.
— Hvaö mun skatturinn gefa
rikinu mikiö i aöra hönd?
— Eins og áöur er greint frá
mun árlegt gjald nema 3.5 mil-
jöröum króna fimm árum eftir
aö hann gengur í gildi. En væri
miöað viö áriö 1965 væri um
margfalt hærriupphæö aö ræöa.
— Mun veröhækkunarskattur-
inn hafa áhrif á verö fast-
eigna?
— Ég trúi ákveöiö aö þetta
muni draga úrhinum himinháu
verðhækkunum. 1 frásögn í einu
sunnudagsblaöanna las ég, aö
leigusali heföi i brúttó hUsa-
leigutekjur 2800 kr. á mánuöi.
En nettó varö hUsaleigan aöeins
1200 kr. eftir 1600 kr. skatta-
ivilnun. Þetta er aöeins eitt af
hundruöum dæma um, hvernig
eigendur fasteigna hækka verö-
iö, þar sem þeir vita aö léigj-
endur fá skattalækkanir.
Ég hef trú á þvi aö draga
muni úr þessum geysilegu
verðhækkunum, þvi eftir þvi
sem verðið hækkar þarf aö
greiöa meira i verðhækkunar-
skatt.
(Aktuett 22. okt.)
Hansen, sem i tuttugu ár hefur
unniö aö þessum málum, og
sem aö vissu leyti má telja
. upphafsmanninn aö hugmynd-
inni um veröhækkunarskatt,
sem rikisstjórnin er nú aö vinna
aö. Þaö eru tiu ár siöan Ove
Hansen setti fyrstu tillögurnar
fram.
En mikill hluti af veröhækk-
ununum er til oröinn fyrir til-
verknaö hins opinbera, og þvi
ekki ósanngjarnt aö samfélagiö
njóti hluta af hagnaöinum.
Staðreyndir.
Aö stór hluti veröhækkana er
til oröinn fyrir aögeröir hins
opinbera er auövelt aö sanna, ef
litiö er á höfuöborgarsvæöiö.
Eignir þar eru I hærra veröi en
annars staöar á landinu.
Viö getum meira aö segja
eftir verölaginu rakiö hvert
leiöir strætisvagna ogáætlunar-
bila liggja. Aö endastöövum
hækkunarskattinn standa sem
veö á eignunum, sem aðeins
fellur viö eigendaskipti.
— En er þá ekki hinn
núverandi eignaaukaskattur
fullnægjandi?
— Nei, hann dugir alls ekki.
Hannereinsogpilla.sem deyfir
sársaukann, en læknar ekki
meiniö. Aö nokkru leyti gildir
j»rna handahóf, og I mörgum
tilfellum kemur hann sem álag
á kaupveröiö: O g lendir hann þá
sem aukagreiösla á
kaupandann.
Tilgangurinn meö eignaauka-
skattinum var sá, að ná inn smá
hluta af verulega miklum gróöa
af sölu eigna. En aöeins! i
einstöku tilfellum gat þetta gilt,
ef um smærri eignir var aö
ræöa.
Eignaaukagjaldiö er reiknaö
ágrunntölu verölagningar 1965.