Lesbók Morgunblaðsins - 26.07.1959, Side 8

128
LESBÓK MORGTJNBLAÐSINS
Starfsbræður Pasternaks
segja meiningu sína
Eftir Henry V. Burke
ÞEGAR Sovétstjórnin var komin í
sjálfheldu seint í október 1958
vegna aðgerða sinna í máli Boris
Pasternaks, var ekki að furða, þótt
það væru rithöfundar í öðrum
löndum, sem gengu fram fyrir
skjöldu og létu frá sér heyra.
Úlfakreppan, sem hið fræga
sovézka Ijóða- og sagnaskáld var
allt í einu komið í, hafði eðlilega
sérstök áhrif á þá einstaklinga,
sem fannst þeir vera andlegir
starfsbræður Pasternaks í einni eða
annarri mynd. Þegar hér var kom-
ið, fór orðstír skáldsins í bók-
menntaheiminum utan kommún-
istalandanna sífellt vaxandi á sama
tíma og nær var að honum höggvið
heima fyrir.
Hver ætti að geta fundið betur
þungann af persónulegri eldraun
Pasternaks en annar rithöfundur?
Fjaðrafokið, sem orðið hefur út af
Pasternak, leiddi nefnilega í ljós á
hinn örlagaríkasta hátt, hverju
listamaðurinn stendur andspænis,
ef svo vill til, að hann býr í þjóð-
félagi, þar sem litið er á sérhvern
vott um skapandi andríki sem
hættulegt fordæmi.
Sú varð og raunin, að rithöfund-
ar, sem búa í Sovétríkjunum,
þögðu annað hvort eða tóku undir
árásir kommúnista á Pasternak og
eykur sú staðreynd á þunga orða
og athafna þeirra skálda, sem
höfðu betri aðstöðu til þess að ségja
álit sitt, óáreittir.
Ef til vill má segja, að það sé
eitthvað annað og meira en tilvilj-
un, sem ræður því, að svo að segja
allir rithöfundar utan kommúnista-
landanna komust hver í' sínu lagi
að hér um bil sömu niðurstöðu í
sambandi við hina skyndilegu og
óvæntu synjun Pasternaks á
N óbels ver ðlaununum.
Hér eru t. d. ummæli þriggja
fyrrv. Nóbelsverðlaunaskálda:
„Eg trúi því ekki, að Pasternak
hafi hafnað Nóbelsverðlaununum
af fúsum og frjálsum vilja“. —
Albert Camus, Frakklandi.
„Við þekkjum nokkuð til lífs-
hátta Rússa, og því getum við látið
okkur detta í hug, að Pasternak
hafi ekki átt um annað að velja en
hafna þessum verðlaunum“. —
Bertrand Russel, Bretlandi.
—o+o—
MJOG hefur verið rætt um rússneska
Nóbelsskáldiff Boris Pasternak undan-
farna mánuði. Nú er skáldsaga hans
„Zivago laeknir" aff koma út hjá Al-
menna bókafélaginu — og verður hún
septemberbók félagsins. Lesbók þykir
hlýffa að geta þessa merka höfundar
af því tilefni. Kaflann úr „Zivago
lækni“ hefur Skúli Bjarkan þýtt, en
hann þýðir bókina fyrir AB, og Sig-
urður A. Magnússon hefur. gert ljóða-
þýðingarnar aftan við bókina og er
Pasternaksljóðlð, sem hér birtist eitt
af þelm ljóðum.
—o*o—
„Það breytir engu um sess þann,
sem hann (Pasternak) skipar í
heiminum sem rithöfundur, að
hann hafnaði verðlaununum, enda
hefur hann án efa verið til þess
neyddur. Það gefur aftur á móti
Pasternak tvítugur.
mjög óskemmtilega mynd af ríkis-
stjórn hans og samlöndum". —
Pearl Buck, Bandaríkjunum.
Hinn kunni brezki rithöfundur
Stephen Spender kallaði brott-
rekstur Pasternaks úr bandalagi
sovézkra rithöfunda „svívirðingu
við siðmenninguna“. Svipuð voru
ummæli franska rithöfundarins
Andé Maurois; hann sagði, að hirt-
ing hins sovézka ljóða- og sagna-
skálds væri „hneykslanleg“ Og
Iatsuzo Ishikawa, formaður banda-
lags japanskra rithöfunda, kvað
meðferðina á Pasternak í Sovét-
ríkjunum vera „hryggilega“.
Pasternak-málið hafði svo djup
áhrif á fjölda heimskunnra rithöf-
unda, að þeir sendu sovézkum
ráðamönnum mótmælaorðsending-
ar, einstaklingar eða fleiri saman.
Harðorð mótmæli bárust frá rit-
höfundum í Bretlandi, alþjóðasam-
bandinu P.E.N., bandalagi amer-
ískra rithöfunda og nefndum ým-
issa landa, er vinna að mennta-
frelsi.
Fjöldi þekktra austurrískra rit-
höfunda undirritaði ályktun, þar