Lesbók Morgunblaðsins - 18.11.1995, Page 1

Lesbók Morgunblaðsins - 18.11.1995, Page 1
O R G U N L A Ð S Stofnuö 1925 41. tbl. 18. nóvember 1995 — 70. árg. Vínar- fundurinn 1814-1815 EFTIR endalok kalda stríðsins hafa orðið þó nokkrar breytingar á evrópska landakortinu. Ríki hafa horfið af sjónarsviðinu og önnur komið í staðinn. Að þessu leyti má segja að Evrópa standi nú um margt í svipuðum sporum og hún stóð í árið 1815. Þá var nýlokið löngum ófriði og ljóst að ríkjaskipan myndi raskast töluvert. En ólíkt því sem gerðist í lok kalda stríðsins, þá var Evrópa árið 1815 endurskipulögð á sameiginlegum fundi ráðamanna í ríkjum álfunnar. Herir Frakka höfðu farið sigurför um Evrópu undir stjórn Napoleons Bónaparte. Hann varð æðsti maður hersins árið 1796 og var orðinn hæstráðandi í Frakklandi þremur árum síðar. Árið 1804 var hann svo krýndur til keisara. Þegar veldi Napo- leons var í hámarki, árið 1812, náði það, ásamt ríkjum bandamanna þess og lep- príkjum, yfir mestan hluta meginlands Evrópu. Þá fór hinsvegar að halla undan fæti og þann 31. mars 1814 riðu Alexand- er Rússakeisari og Friðrik Vilhjálmur Prús- sakóngur inn í París ásamt hermönnum sínum. Napoleon var neyddur til að segja af sér og var sendur í útlegð til eyjarinnar Eibu. Þar með lauk blóðsúthellingum sem staðið höfðu í aldarfjórðung. Á Vínarfundinam voru saman komnir helztu stj órnmálaskörungar álfunnar og aðalverkefnið var að draga upp nýtt landakort af Evrópu og ráðstafa þeim ríkjum sem lent höfðu undir Napoleoni eða leppstjórnum hans. Eftir HEIMIG. HANSSON FUNDURINN dansar. Frönsk skopmynd af Vínarfundinum 1915. Alexander I er í miðjunni á milli Mettemichs fursta og Prússakonungs. Til þess var tekið hve mikið var um veizluhöld og glæsilega dansleiki í tengslum við fundinn. RÚSSL'A,NÐ FRAKKLAND AUSTURRlKI MONTENEG! SPÁNN SIKIlsjYJA! □ P<"ska sambandið m Pýsk smáríki I I íiólsk smáríki EVRÓPA eftir Vínarfundinn 1815. Frakkland hefur næstum fengið sína núver- andi mynd, en Austurríki er stórveldi og stærra að flatarmáli en Spánn og Frakkland. Tyrkjaveldi er líka fyrirferðarmikið; nær yfir Grikkland og allan Balkanskaga að undanskildu smáríkinu Svartfjallalandi. Aðalsigurvegaramir í Napoleonsstríðun- um voru stórveldin Rússland, Prússland, Bretland og Austurríki. Settust nú fulltrú- ar þeirra að samningaborðinu til að semja um friðarskilmála til handa Frökkum. Prússum var mjög í’mun að Frökkum yrði hegnt grimmilega, en hin ríkin vildu taka þá mildari tökum. Var það álit þeirra að of harkalegir friðarskilmálar myndu ein- ungis vekja upp hefndarþorsta, og að frið- vænlegar myndi horfa í Evrópu ef Frakkar gætu verið þokkalega sáttir við sinn hlut. Margir áttu erfitt með að sætta sig við að þurfa að sýna hinu sigraða ríki mis- kunn. Frakkar höfðu róið að því öllum árum að verða drottnarar Evrópu, höfðu heijað harkalega á aðrar þjóðir álfunnar og valdið þar þungum búsifjum. Það var enda svo, að fram eftir 19. öldinni var Frakkland sami ógnvaldur í augum Evr- ópubúa og Þýskaland var fram eftir þeirri 20. En þrátt fyrir það urðu hin mildari sjónarmið ofaná og Frakkar fengu að halda landamærum sínum eins og þau höfðu verið þann 1. janúar 1792. Þeim var hlíft við að borga stríðsskaðabætur og þurftu ekki heldur að skila aftur þeim gífurlega fjölda listmuna sem þeir höfðu tekið ófijálsri hendi í herferðum sínum um álf- una. Þá fengu þeir til baka flestar þær nýlendur sem þeir höfðu misst á meðan á hildarleiknum stóð. Þessi friðarsamningur, Fyrri Parísarfriðurinn, var undirritaður þann 30. maí 1814. Fulltrúarnir í París gerðu einnig frumdrög að nýrri ríkjaskipan Evrópu, en sammæltust um að hittast á nýjan leik í Vínarborg þá um haustið til að ganga endanlega frá því máli. FUNDURINN DANSAR Vínarfundurinn hófst í septembermán- uði árið 1814. Þar komu saman flestir helstu stjórnmálaskörungar álfunnar, enda var fulltrúum allra Evrópuríkja boðin þátt- taka. Var það mál manna að líklega hefðu aldrei verið jafnmargir tignarmenn saman komnir á einum stað. En Vínarborg hafði aðdráttarafl fyrir fleiri en þá tignustu, því í borginni úði og grúði af gestum af öllu tagi. Þangað streymdu jafnt aðalsmenn sem óbreytt alþýðufólk, og betlarar, þjófar og njósnarar söfnuðust þar saman í hundr- aða tali. Gestgjafinn, Frans I. Austurríki- skeisari, notaði þetta tækifæri, á meðan Vín var miðpunktur Evrópu, til að varpa ljóma á veldi þeirra Habsborgara og veitti hinum tignu gestum sínum af mikilli rausn. Var fundarmönnum séð fyrir stöðugum skemmtunum af ýmsu tagi, svo sem dan- sleikjum, leiksýningum, sleðaferðum og veiðiferðum auk óteljandi glæsilegra mat- arboða. Varð það að orðtaki, þegar spurt var hvernig fundurinn gengi, að svara: ,Fundurinn gengur ekki, hann dansar.“ Aðalverkefni fundarins var þó ekki að stíga dans, heldur að draga upp nýtt landa- kort fyrir Evrópu. Fjölmargar nefndir voru skipaðar til að sjá um hina ýmsu þætti þessa verks. Skiluðu þær síðan niðurstöð- um sínum, en fundurinn kom í raun aldrei formlega saman. Þeir sem flestu réðu, og báru um leið hitann og þungann af fundarstarfinu voru fulltrúar sigurvegaranna fjögurra. Robert Steward Castlereigh, greifi og utanríkis- ráðherra, fór fyrir sendinefnd Bretlands,

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.