Vísir Sunnudagsblað - 10.04.1937, Qupperneq 5

VlSIR SUNNUDAGSBLAÐ
5
ti! margir mismunandi lyklar, og
notaöi hvert latid þann, sem því
sýndist. En á alþjóöafundi veöur-
fræöinga í Kaupmannahöfn áriö
1929 voru samþvktir lyklar, sem
nota skyldi um allan heim. Voru
þeir víöast teknir til notkunar ár-
iS eftir.
. Undir eins og- athugun er lokiö.
sendir athugunarmaöurinn skeyti'ö
áleiöis til sinnar veöurstofu. En
jafnframt er því komiö til loft-
skeytastöövar, sem tekur viö veö-
urskeytum frá öllurn athugunar-
stöövum í landinu og dreifir þeim
síöan út á skeytamáli (rnorse).
Hafa alþjóöaíundir veöurfræöinga
komiö sér saman um vissa sendi-
tima og bylgjulengdir fyrir hvert
land, til þess aö ekki veröi árekst-
ur og hver veðurstofa geti tekiö
skeyti frá öllum þeim löndum, sem
ástæöa þykir til, án þess að til
þess þurfi mörg viðtæki né marga
loftskeytamenn.
Veðurkortin.
Hvert land sendir þannig athug-
anir frá ákveðnum fjölda stöðva,
a. m. k. 3—5 sinnum á dag. Frá
Noregi koma 22 stöövar, 13 frá
Svíþjóð, 5 frá Danmörku, um 40
frá Bretlandseyjum o. s. frv. Frá
íslandi eru senuar 5 stöðvar 3
sinnum á dag (Reykjavík, Bolung-
arvík, Akureyri, Seyðisfjöröur og
Vestmannaeyjar). Voru skeytin til
skamms tíma send meö ritsíman-
um til Englands og þeim dreift
þaöan meö ensku skeytunum. En
nú er þeini dreift frá stuttbylgju-
stöðinni í Gufunesi. Auk þessa eru
send út veðurskeyti frá skipum á
siglingaleiðum.
Byrjað er að dreifa þessum
skeytum fáum mínútum eftir
hverja athugun, og tekur hver
loftskeytastöðin viö af annari, alt-
af í sömu röð. Með lítilsháttar
breytingu á stillingu viötækisins
sækir svo loftskeytamaðurinn veð-
urskeyti frá hverri loftskeytastöö
á fætur annari, og jafnóðum tek-
ur annar starfsmaður við þeim af
honum og fer að skrifa þau með
margvíslegum tölum og táknum á
landakort, sem til þess eins eru
gerð. Á kortum þessum eru allar
veðurathugunarstöðvap merktar
rreð dökkum deplunt. Þar sjást ár
og vötn, láglendi er greint frá há-
lendi, en venjulega finnast þar
engin landafræðinöfn, en auðvitað
breiddar- og lengdarbaugar. Hver
einstök stöð hefir sitt númer. Ev-
rópu allri eru ætluð 1000 númer
(000-999), en allmörg þeirra eru
enn auð. Noregur hefir númer
000-049, Svíþjóð 050-099, Stóra
Bretland 100-169, °- s- írv- Eins
og gefur að skilja, hefir Rússland
metið, það eitt hefir 200 númer,
þau síðustu (800-999).
Við sumar veöurstofur er alt
veðurskeytiö skrifað á sama kort-
ið, loftvog, hiti, úrkoma, vindur,
ský o. s. frv. En víða er þessu
skift niður á flciri kort, t. d. loft-
vog og vindur á einu„ hiti á öðru,
ský og úrkoma á því þriðja, og
þannig mætti lengur telja. Á
kortum þessum eru síöan afmörk-
uð með blýantsstrikum — og
stundum með litum — þau svæði,
sem hafa líkt vcðurlag, t. d. þau
sem hafa háa loftþiýstingu og hin
þar sem loftvog stendur lágt.
Svæði með háum eða lágum hita,
svæöi meö rigningu eða snjó,
svæði með skúrum eöa éljum,
svæði meö þurru veðri eöa loft-
léttu o. fl. Það kemur sem sé í ljós
r-ið athugun veðurkortanna, að
þessir þættir veöurlagsins breytast
ekki af handahófi frá einni. stöð
til annarar, heldur smátt og smátt
og nokkurnveginn reglulega.
Þannig koma frain á kortunurn
stærri eða minni svæði með lágri
eða hárri loftþrýstingu: hinar svo
nefndu lægöir og hæðir. Ennfrem-
ur samfeld svæöi með rigningu
(eða snjó), skúruin (eða éljum),
þoku o. fl. Og þegar borin eru
saman tvö eða fleiri kort frá sama
sólarhring, sjást venjulega á þeim
öllum sömu lægðirnar, hæðirnar,
regnsvæöin, en hafa aö jafnaöi
íærst meira og minna úr stað.
Hreyfast þau oftast í austur átt,
til noröausturs eöa suðausturs,
sjaldnar heint norður eöa suöur
og nær aldrei í vestlæga stefnu.
Hraði þeirra er og æði misjafn.
Meðalhraði lægöa og regnsvæða
er 50 km. á klst. á sumrum en 60
km. á vetrum. Hinsvegar getur
hraðinn komist vfir 100 km. klst.
T. d. fór lægöin, sem olli strandi
Pourquoi Pas ? í september síðast-
liðnum, með um eða yfir 100 krn.
hraða. En oft fer hraðinn niður 1
11ÚII, það er að segja, aö lægöirn-
ar eða regnsvæðin verða kyrrstæð
og eyðast þá á lengri eða skemri
tíma. Hæðirnar eru miklu hægari
i ferðum en lægðirnar og halda
stundum kyrru fyrir dögum og
vikum og jafnvel mánuðum sam-
an
íslendingar
ekki írskir.
Altaf þvkir mér lcitt að sjá
því haldið fram, að þjóð vor sé
að miklu leyti írsk að ætterni.
Er það fyrst og fremst af þvi
að þetla er ekki sannleikanum
samkyæmt, og svo er það, að ef
frændsemin er vanmetin, verðnr
mjög hætt við því, að það spilli
fvrir nauðsvnlegu menningar-
sambandi þjóðarinnar við
Norðmenn og Svía. Það virðist
mjög sennilegt, að ef íslending-
ar væru eins írskir og sumir
vilja vera láta, þá mundi mál
vort bera merki írskrar tungu
miklu meir en er. Og lelja má
víst, að hinir fornu íslendingar
ltafi litið á sig fvrst og fremst
sem Norðmenn og Norðmanna-
niðja, og mundu varla, að öðr-
um kosti, Norðmenn, hér á
landi hafa verið nefndir Aust-
menn. Engum sem ferðast um
Norðurlönd og virðir fyrir sér
fólkið, ætti að geta blandast
hugur um, að Islendingar eru
líkastir Norðmönnum en þar
næst Svíum, en síst Dönum, og
erum vér þó vitanlega eigi all-
lítið frá Danmörku ættaðir, sak-
ir hins langa sambands.
Um þann mun, sem er á Is-
lendingum og' Norðmönnum og
íslenskum og norskum forn-
bókmentum og hvernig á þeim
mun stendur, vona eg að geta
ritað síðar meir.
7. aprií.
Helgi Pjeturss.
Ef eg æti það núna!
Frúin ávítaði son sinn fyrir
það, liversu illa og ódrjúglega
hann færi ineð matinn sinn.
Einkum þólti lienni pilturinn
fara illa með brauðið.
Hqn sagði: Það er engin
mynd á því að fleygja skorpun-
um. Þú ert vel tentur, drengur
minn, og eg vorkenni þér eklci
að borða þær. Það getur líka
komið sá tími, væni minn, að
þú pigir engan Jirauðliita og þá
sérðu eftir þessu.
Drengurinn: Eg skil ekki
hvernig eg ætti þá að liafa milc-
ið gagn af þeim skorpum, sem
eg æti húna!
Þú hefðir átt að sjá mig —
Mamman (við son sinn ung-
an): Nei, nú ber eitthvað nýrra
við! — Þú ert bara alveg tand-
urhreinn á höndunum!
Drengurinn: Já, mamma
min. En þú hefðir átt að sjá
lúkurnar á mér áðan, þegar eg
kom inn — áður en eg fór að
hjálpa' stúlkunni til að linoða
deigið!
\
VARÐLIÐ FRAIÍIvLANDSFORSETA IIEILSAR KRISTJÁNI X.