Íslendingaþættir Tímans - 31.08.1972, Page 12

Jón Sigurðsson
fyrrv. alþm. og óðalsbóndi á Reynisstað
Jón Sigurðsson fv. alþingismaður og
óðalsbóndi á Reynistað andaðist i
Sjúkrahúsi Skagfirðinga á Sauðár-
króki laugardaginn 5. ágúst þ.á. eftir
langa og allþunga legu. Heilsu hans
hafði farið hnignandi nokkur siðari ár.
Bar fráfall hans þvi eigi óvænt að. En
við þau umskipti verður mörgum
hugsað til hins mæta og merka manns,
sem á að baki sér langa og annasama
ævi. mikið starf og gott i þágu héraðs
sins fyrst og fremst.
Jón Sigurðsson var fæddur á Reyni-
stað i Skagafirði 13. marz 1888, og voru
foreldrar hans Sigurður bóndi þar
Jónsson og kona hans Sigriður Jóns-
dóttir. Faðir Sigurðar var sr. Jón
Hallsson prófastur i Glaumbæ, mikill
höfðingi, skapfastur skörungsmaður
og búhöldur góður. Sigriður móðir
Jóns á Reynistaö var mikilhæf merk-
iskona af Djúpdalsætt, sem af eru
komnir margir góðir hæfileikamenn,
svo sem kunnugt er. Að Jóni á Reyni-
stað stóðu þvi sterkar og góðar skag-
firzkar ættir, sem hann skiljanlega
hlaut að sækja margt til og bera um
margt svipmót af á ýmsa lund.
Jón var einkabarn foreldra sinna,
ólst upp með þeim á Reynistað og átti
þar heima alla ævi sina. Foreldrar
hans munu hafa ætlað að kosta hann til
einhvers embættisnáms. en hann
sjálfur einskis fremur óskað en verða
bóndi og var skólagöngu hans og námi
hagað i samræmi við þau áform hans.
Hann lauk gagnfræðanámi á Akureyri
árið 1903. Búfræðinámi á Hólum lauk
hann 1904. Hann stundaði nám i lýðhá-
skólanum i Askov i Danmörku
1906— 1907. Siðan var hann við land-
búnaðarnám i Danmörku og Noregi
1907— 1908. Er hann kom heim 1908, tók
hann við búsforráöum fyrir föður sinn
og hafði þau á hendi, unz hann tók við
búi og varð bóndi á Reynistað árið
1919. Næstu ár eftir heimkomuna 1908
mun Jón hafa haft á hendi nokkra
unglingakennslu. Svo hlaut að fara um
svo efnilegan mann og mannvænleg-
an, sem Jón á Reynistað snemma
þótti, að honum væru falin ýmis trún-
aðarstörf, og skulu nokkur þau helztu
nefnd hér. Alþingismaður Skagfirð-
12
inga var hann frá 1919 til 1931,
1933—1934 og frá hausti 1942 til vors
1959, er hann gaf eigi lengur kost á sér
til framboðs. Landskjörinn þingmaður
var hann 1934—1937. Hreppstjóri Stað-
arhrepps var hann frá árinu 1928 til
ársins 1954. er hann sagði starfinu
lausu. og tók þá við þvi Sigurður sonur
hans. 1 hreppsnefnd átti hann sæti um
20 ára skeiö. Enn fremur hefir hann
verið safnaðarfulltrúi. Sýslunefndar-
maður Staðarhrepps var hann frá 1928
til 1970, er hann sat siðast sýslufund og
baöst undan endurkjöri. enda heilsu
hans þá talsvert farið að hraka. Eftir
Jón var Sigurður einkasonur hans kos-
inn sýslunefndarmaðúr. Jón hafði for-
göngu um stofnun Búnaðarfélags
Skagfirðinga árið 1931 og átti sæti i
stjórn þess siðan óslitið þar til fyrir fá-
um árum. Búnaðarþingsfulltrúi var
Jón frá 1932, unz hann gaf eigi lengur
kost á sér fyrir nokkrum árum. Hann
átti sæti i stjórnum ýmissa félaga i
héraðinu og hafði forgöngu um ýínis
framfaramál. Hann lagði stund á i-
þróttir framan af ævi og tók mikinn
þátt i ungmennafélagsskap. Hann átti
með fleirum frumkvæði að stofnun
Ungmennasambands Skagafjarðar,
og var hann fyrir nokkrum árum gerð-
ur að heiðursfélaga þess. Jón var for-
göngumaður um stofnun Sölufélags
Skagfirðinga og var i stjórn þess frá
upphafi til skamms tima. Hann hefir
og verið i útgáfunefnd skagfirzkra
fræða. Hefir hann lagt af mörkum
mikla og dýrmæta vinnu fyrir þessi
samtök bæði, og er hlutur hans þar
mikils metinn með réttu. Þá hafði
hann forystu um og átti manna mestan
þátt i stofnun Byggðasafns Skagfirð-
inga i Glaumbæ, og átti hann frá upp-
hafi sæti i stjórn þess allt þar til á sið-
asta ári. Fyrir safnið hefir hann unnið
mikið og óeigingjarnt starf og afrekað
það með elju og ósérplægi, að þetta
safn er talið eitt bezta sinnar tegundar
á landi hér. Hefir forystustarf Jóns á
þessu sviði verið mikils metið af hér-
aðsmönnum og öðrum, sem þar um
fjalla.
Jón kvæntist áriö 1913 Sigrúnu
Pálmadóttur, hinni mætustu myndar-
konu. Hún er dóttir sr. Pálma Þór-
oddssonar. sem lengst af var prestur á
Hofsósi. og konu hans önnu Jónsdótt-
ur. Einkabarn þeirra Jóns og Sigrúnar
er Sigurður, sem fyrir nokkrum árum
tók við búi og er nú óðalsbóndi á
Reynistað. Hann er kvæntur Guðrúnu
Steinsdóttur frá Hrauni á Skaga. hinni
mestu myndarkonu. og eiga þau 4
syni. Frú Sigrún hefir átt sinn rika þátt
i að halda uppi merki Reynistaðar.
Þar hefir verið mikið rausnar- og
myndarheimili i tið Jóns og Sigrúnar,
svo að til hefir verið tekið. Á árunum
milli 1930 og 1940 var reist nýtt ibúðar-
hús á Reynistað. Að búnaði bera þau
húsakynni vitni um þjóðrækni Jóns og
ræktarsemi við arfleifð liðinna kyn-
slóða. Þar til má nefna m.a. baðstofu,
sem búiner lokrekkjum. og eru letrað-
ar með höfðaletri á fjalir um rekkjurn-
ar þjóðlegar visur eftir þekkta is-
lenzka skáldkonu. Fleira er þar lorn-
legt til skreytingar og til að minna á
fortiðina. Það eru einmitt slikir eðlis-
þættir. ræktarsemi við sögu og fortið
þjóðar sinnar, |Sem gera Jón á Reyni-
stað eigi hvað sizt eftirminnilegan.
Hann fann og skildi þýðingu þess fyrir
islenzkt þjóðerni að halda tengslum
við liðna tið með þvi að varðveita
söguleg efni og minjar. og lagði á þvi
sviði mikið af mörkum. Hér má geta
islendingaþættir