Íslendingaþættir Tímans - 31.08.1972, Síða 19

hausts 1945. Þessi ár voru erfið til bú-
skapar. Hin alræmda kreppa var ný-
lega yfirgengin, og siðan komu striðs-
árin með öllu sinu röti og upplausn.
Þessi ár voru kannski erfiðari Landey-
ingum en mörgum öðrum. Samgöngur
á landi voru erfiðar, sjósókn, sem
lengi hafði verið snar þáttur i lifs-
björginni, var að leggjast niður og
ræktunarmöguleikar litlir sem engir
fyrr en stórvirkari tæki komu til sögu.
A þessum árum byggðu þau hjón
upp öll útihús á jörðinni, og mátti hún
heita vel uppbyggð á þess tima mæli-
kvarða.
Haustið 1945 brugðu þau búi og flutt-
ust til Reykjavikur. Þar stundaði Mar-
mundur smiðar þann vetur. Yndi festu
þau þar ekki, og fluttust aftur i átthag-
ana vorið 1946. Þá keyptu þau jörðina
Svanavatn, og hafa búið þar siðan, nú
siðustu tvö árin i félagi við Viðar, son
þeirra.
Marmundur unni sinni sveit og þvi
fólki sem hana byggir, hér vildi hann
lifa og starfa, og hygg ég, að það hafi
skýrzt fyrir honum þann eina vetur,
sem hann var heimilisfastur annars
staðar.
Það var sveitinni gæfa, að hann
sneri aftur. Einmitt á þeim árum
þurfti sveitin á þvi að halda, að hennar
synir og dætur vildu staðfestast hér.
Eins og áður sagði var hér um þetta
leyti örlitið millibilsástand. Stórvirk
tæki voru á bak við næsta leiti, þurfti
aðeins að doka við, og siðan að hag-
nyta þá möguleika sem opnuðust.
Marmundur tók við litlu býli, en
þegar hann skilar af sér við leiðarlok,
má segja um jörðina, að enn þá einu
sinni hafi rætzt ævintýrið um Osku-
busku, Svanavatnið er orðið stórbýli á
landsvisu, bæöi að byggingum og
ræktun. Allt það starf, sem að baki
þessu liggur, kostar bæði fé og fórnfúst
starf.
Kannski má segja, að kapp hafi
stundum verið meira en forsjá i sam-
bandi við fjármálahlið málanna, þvi
að eins og allir vita, er starf bóndans
þannig, að hann heimtir sjaldnast dag-
laun að kveldi, og þó sizt landneminn,
en það var Marmundur raunverulega.
Þess vegna varð hann oft að leita
vinnu utan bús til að afla fjár meðan
uppbygging jarðar og bús var örust.
Þá var það hans gæfa að vera eftir-
sóttur til vinnu, svo að sjaldan þurfti
langt að leita.
Marmundur og Aðalheiður eignuð-
ust sex börn, tvö þeirra dóu ung, en hin
eru i réttri aldursröð: Viðar bóndi á
Svanavatni, kvæntur Bóel Agústsdótt-
ur, Hjördis, gift Ingva Agústssyni tré-
smiðameistara á Hvolsvelli, Gunnar
vélvirki, forstöðumaður járnsmiðju
K.R. á Hvolsvelli, kvæntur Guðrúnu
Gestur Ólafsson
bóndi á Kálfhóli
Minir vinir fara fjöld! Já, sannar-
lega var hann vinur minn, og velunn-
ari. sem nú hefur heiminn kvatt, Gest-
ur Ólafsson á Kálfhóli, dáinn þar 4. júli
siðastliðinn. En við áttum heima á
næstu bæjum um sextiu ára bil, og var
hann svo góður granni, að á betra varð
ekki kosið, og á ég honum ævinlega
mikið að þakka og öllu hans góða fólki.
Foreldrar hans voru Ölafur Jónsson,
bóndi i Vestra-Geldingaholti i Gnúp-
verjahreppi, og Kristin Jónsdóttir þá
vinnukona þar. Bæði voru þau ágætar
manneskjur, og hún rómuð fyrir dugn-
að og trúmennsku. En á Húsatóftum á
Skeiðum var Gestur fæddur, 21. ágúst
1884, hjá góðkunnum hjónum, Guð-
laugu ólafsdóttur, og Gesti Eyjólfs-
syni, sem margir Árnesingar þekktu
að góðvild og greiðasemi.
A Asólfsstöðum i Þjórsárdal var
Gestur til 7 ára aldurs og dáði alltaf
mikið þann stað,en þá kom Gestur á
Húsatóftum nafna sinum i fóstur að
Kálfhóli, til merkishjónanna Halldóru
Lafransdóttur og Guðmundar
Halldórssonar, sem talin voru með
beztu búendum i sinni sveit. Þau voru
barnlaus og tóku Gest sér i sonar stað,
og var það vel ráðið fyrir allra hönd,
þvi fljótt varð hann stoð og stytta
heimilisins, sem aldrei brást. Og
þegar Halldóra á Kálfhóli dó 30. april
1909, var Gestur við sjóróðra i Grinda-
vik, sem fleiri ungir menn. Þá hljóp
hann á rúmum sólarhring austur að
Kálfhóli, þó nýkominn væri af sjó, er
hann fékk fréttina að heiman.
1911 tók Gestur við búi á Kálfhóli, og
bjó alltaf vel, enda afar duglegur, og
áhugamaður mikill, sem öllum þótti
gott að vera nærri, hvort heldur voru
hjú eða smælingjar, þvi hann var svo
góðlyndur og siglaður og skipti helzt
aldrei skapi.
Kona hans var Valgerður Auðuns-
dóttir, fædd i Kilhrauni 29. mai 1885,
mikil ágætiskona og voru þau mjög
samhentog gæfurik. Börn þeirra voru
6, 1 stúlka dó ung. 5 eru lifandi og öll
við búskap meö börn á þroskaskeiði.
Kristin, Guðmunda og Björgvin búa
við Faxaflóa, en Auðun og Þórður búa
á Kálfhóli og vonandi nýta niðjar
Gests jörðina á komandi áratugum.
Valdimar Guðmundsson.
óskarsdóttur og Ingibjörg banka-
starfsmær á Hvolsvelli.
Marmundur má að mínu viti kallast
gæfumaður. Hann eignaðist góða
konu, sem reyndist honum ævinlega
bezt, er mest á reyndi. Hann eignaðist
myndarleg og vel gefin börn. Hann
unni sinni sveit og vann henni allt það,
er hann mátti. Hér vildi hann verða
stórbóndi, og varð það. Hann hafði
sæmilega heilsu, þar til nú fyrir tveim-
ur árum, að hann hóf sitt dauðastrið,
sem var langvinnt og oft litt bærilegt,
þótt þar yrðu smá upprof i. Þennan
siðasta tima naut hann frábærrar um-
hyggju konu sinnar og barna.
Nú hefur hann öðlazt frið og er far-
inn á vit þess guðs, er hann ungur tók
trú á. Sú trú var honum traust og ó-
brigðul.
Marmundur andaðist i Landspital-
anum i Reykjavik 2. ágúst siðastliöinn.
Hann var kvaddur frá æskuheimili
sinu, Voðmúlastöðum, þann 12. ágúst.
Veður þann dag var hlýtt, en nokkuð
hvasst. Einmitt þannig var lif Mar-
mundar, það var hlýtt og fylgdi honum
gustur þar sem hann kom. Lognmollan
varð ekki hans hlutskipti, enda fjarri
hans skapi.
Ég votta eiginkonu og börnum inni-
lega samúð mina og minna.
Vertu sæll, Marmundur.
Magnús Finnbogason.
islendingaþættir