Tíminn - 22.09.1971, Síða 8

TIMINN
MIÐVIKUDAGUR 22. september 1971
„Sóknin í fiskistofnana
orðin það mikil, að
nauðsynlegt er, að
færa fiskveiði-
lögsöguna út“
Rætt við Sigfús A. Schopha, fiskifræðing, um
friðunaraðgerðir til verndunar íslenzkum fiski-
stofni, einkum botnfiski.
— Dr. Sigíús A. Schopka. Að
undanförnu hefur verið rætt um
það, að ofveiði eigi sér stað á ís-
lenzkum fiskistofnum, og því sé
brýn þörf á frekari friðunarað-
gerðum til verndunar stofnunum.
Hvert er álit þitt á þessu?
— Ég tel, að þetta sé almennt
rétt. Við sjáum hér á línuritinu,
sem sýnir heildarveiði á botnfisk-
um í hafinu umhverfis ísland und
anfarin ár, að eftir stríð vex
veiðin mjög mikið og nær há-
mai-ki á árinu 1953 eða um það
bil. Eftir það fer veiðin minnk-
andi, þótt sveiflna gæti þar að
vísu, en ef á heildina er litið, er
tilhneigingin samt sú, að það afla
magn, er fæst úr sjónum, fer
minnkandi. Línuritið sýnir enn-
fremur veiði íslendinga og ann-
arra þjóða á íslandsmiðum. Við
sjáum og, að aðrar þjóðir veiða
nokkuð til jafns við okkur, en þó
hefur hlutur íslendinga í heildar-
veiðinni farið vaxandi nú upp á
síðkastið. Það stafar af því, að
sókn Breta á miðin hér við land
minnkaði eftir 1965, vegna þess,
að góð veiði í Barentshafi á þeim
Srum lokkaði brezku skipin þang-
að, og svo hafa hafísárin haft sitt
að segja.
Fyrst við erum famir að tala
um sóknina, þá hefur aflamagnið
alls ekki vexið f "Mnu samræmi
við hana og tel c; ’• >ð merki um
fullnýtingu bolnfiskastof ->"» >-
— Tll hv. a friðunarrá'. at
hefur verið gripið í sambandi við
botnfiskveiðar hér við land?
— Fyrst má telja 12 mílna fisk
veiðilögsögu, þ.e. togurum er ó-
heimil veiði innan hennar, nema
á vissum árstímum og þá á viss-
TAFLA
Þorskaflinn af íslandsmiðum
(smálestir)
Ár Hlutur íslands Heildarafli
1955 315.438 538,130
1956 292.586 480.709
1957 247.087 451.909
1958 284.407 508.683
1959 284.259 452.504
1960 295.668 465.023
1961 233.874 374.645
1962 221.820 386.342
1963 232,839 402.002
1964 273.584 429.284
1965 233.483 393.598
1966 223,974 356.755
1967 193.449 345.022
1968 227.594 381.070
1-769 231.C30 406.411
1970 308,336
um, takmörkuðum svæðum. Þá
hafa dragnóta- og botnvörpuveið-
ar í Faxaflóa verið bannaðar. Þá
eru í gildi reglur um lágmarks-
stærð fisks, er landa má. Skv.
þeim má ekki koma með að landi
smærri þorsk en 34 cm langan
og smærri ýsu en 31 om langa.
Þá eru ákvæði um vissa möskva-
stærð og fer hún eftir fisktegund-
um og veiðarfærum. Þessar eru
helztu friðunarráðstafanir, er
m
SIGFÚS A. SCHOPHA
gerðar hafa verið til verndunar
botnfiskastofninum, og þær, sem
ég man eftir í svipinn.
— Þú nefndir það áðan, að
botnfiskastofnarnir væru fullnýtt-
ir. Er eitthyað, sem bendir til
f iögíU cJr.’.; ' .iiiubíl'ijÍ S1
þess, að stofnarnir séu í stórhættu
miðað við óbreytta sókn í þá?
— Hvað ýsustofninn snertir, þá
er ekki að sjá, að neinir sterkir
árgangar séu að vaxa upp, sem
stajjcka myndu stofninn. Ýsuveið-
HElUDARARfelfd«80TNFISK-A-.- AF JSUANDSWfHIMuud
'ARIN 1946-I9S9

400
300
in náði hámarki á árunum 1962—
‘63 og þá fékkst mesti ýsuafli,
sem fengizt hefur á íslandsmið-
um, tæp 120 þúsund tonn. Síðan
hefur veiðin minnkað jafnt og
þétt og 1970 veiddum við íslend-
ingar u.þ.b. 30 þúsund tonn og
ég geri ráð fyrir, að heildarafl-
inn hafi numið tæplega 45 þús-
undum tonna, þótt endanlegar töl
ur um aflann liggi enn ekki íyrir.
Þorskstofninn er einnig frekar
á niðurleið. Ég tel, að þar sé of
mikilli sókn um að kenna, þ.e.
meira sé tekið af þorski en þorsk-
stofninn þolir. Sem dæmi um of
mikla sókn má nefna það, að dán-
artala kynþroska þorsks, þ.e. þess
þorsks, sem við veiðum hér við
Suðvesturland, hefur hækkað á
síðustu árum. Árleg dánartala er
nú komin upp yfir 70%. Hún er
sem sagt komin alveg upp að
rauða strikinu og má alls ekki
verða mikið hærri. Þá má og
nefna það, að þorskur hefur nú
minni möguleika á að hrygna en
áður. Á árunum 1945—‘49 hrygndi
þorskurinn að meðaltali 2,52 sinn
um á ári. Á árunum 1965—‘69
hrygndi hann ekki nema 1,23 sinn
um að meðaltali á ári. Þetta staf-
ar af því, að þorskinum endist
ekki aldur til að hrygna oftar,
hann hefur áður orðið veiðinni að
bráð. Áður fyrr kom oft fyrir, að
þorskur náði 17—18 ára aldri en
nú er það viðburður, að eldri
þorskur en 13 ára veiðist. Þetta
er einnig merki um mikla sókn
í þorskstofninn. A árunum 1968—
‘70 eykst þorskveiði íslendinga
talsvert. Það stafar einkum af því,
að árið 1961 var mjög gott klak-
ár við Grænland. Þaðan kemur
svo þessi sterki árgangur, sem
eykur veiðina þessi þrjú ár hér
við land, þegar hann er 8—10 ára.
íslenzki þorskurinn er því minni
heldur en veiðin bendir til. Það
er þess vegna mikið happdrætti,
að þurfa að reiða sig að nokkru
leyti á fisk annars staðar að, eink
um vegna þess, að göngur Græn-
landsþorsksins hingað til lands
virðist vera háð skilyrðum við
Grænland.
— Ertu hræddur um það, að
eins geti farið fyrir íslcnzka þorsk
stofninum og sfldarstofninum, þ.e.
að hann minnki veruiega að 6-
breyttu ástandi?
— Ég er ekki hræddur um það,
að neitt svipað eigi sér stað inn-
an þorskstofnsins og innan síldar
stofnanna. Sfldin er torfumynd-
andi fiskur og hún er veidd í nót,
sem er stórvirkt veiðarfæri, og
því auðveldara að ná til hennar.
Það er mun verra að ná til þorsks
ins, þar eð hann er það dreifður,
og því vgíðist ekki mikið magn
af honum í einu.
— Nú er fyrirhuguð útfærsla á
fiskveiðilögsögunni í 50 sjómflur.
Hvaða friðunarráðstafanir telur
þú nauðsynlegt, að gerðar verði
samhliða útfærslunni?
— Sem stendur er nokkuð erf-
itt að svara þessari spurningu. Ég
geri ráð fyrir, ef aðrar þjóðir
virða þessa nýju lögsögu og yið
losnurn þess vegna við flota þeirra
af miðunum, að sú friðunaraðgerð
sé nægjanleg til að leysa vand-
ann a.m.k. í bráð.
— Telurðu að okkur beri, um
leið og við færum út, að loka ein-
hverjum svæðum utan 12 milna
lögsögunnar fyrir okkar eigin tog
skipum?
— Jú, ég tel að okkur beri að
stefna að því a£ friða uppvaxtar-
svæði þorsksins fyrir Norður- og
NorðaUsturlandi. Það gæti orðið
nauðsynlegt að takmarka veiðina
að einhverju leyti á þeim svæð-
um
— Og af lokum, Sigfús. Tel-
urðu að það sé brýn nauðsyn á
að færa fiskveiðilögsöguna út, til
að vernda íslenzka fiskistofna?
— Ég tel, að sóknin sé orðin
það mikil, að nauðsynlegt sé að
færa hana út.
ET.