Atuagagdliutit - 24.07.1985, Blaðsíða 13

NR. 30 1985
ATUAGAGDLIUTIT/GRØNLANDSPOSTEN
13
Inuusuttut
suleqatigiinnerat
Maanna ukiuni marlunngulersuni kalaallit inuusuttut
sunniuteqarluartumik siunnersuisoqatigiiffittaarnissaat
inuusuttut akornanni suliniutigineqarsimavoq
Allattoq: Sorlak-mi siulittaasoq
Peter Grønvold Samuelsen
saanngitsumillu suliffissatut qila-
naarisimasatta Sodavandiliorfis-
sap Ilulissanut inissinneqarsimane-
ra annertuumik ajuallaatigisima-
varput naalakkersuisunullu piuma-
sarisimallugu taassuma taartissaa-
nik Aasianni, nunatsinni suliffis-
saaleqinerpaaffiusumi, pilersitseq-
qullugit.
Gert Gedionsen-ip kajumissaa-
rutigaa illoqarfinni allani peqati-
giiffiup assinganik pilersitsiortor-
nissaq, tamatumuuna inuit kiserli-
ortutut misigisimasut naapeqati-
giissinnaalernermikkut ajornartor-
siutiminnik qaangiiniarnissaat
ajornaannerulissammat. Aammalu
suliffissaaleqinerup pissusissami-
suuginnartutut isigineqarnera sulif-
fissaaleqisut namminneq suleqati-
giinnerisigut akiorniarneqaleqqul-
lugu.
Misigilissuk immikkut inuiaallutik
Meerartatta ullumikkut perorsaa-
viit inissisimaffigisartagaat immin-
nut suleqatigiinngippallaartutut
aaseqataasunit isigineqarput. As-
sersuutitut tikkuarneqarluni mee-
raaqqeriviit, meeqqeriviit atuarfiil-
lu imminnut matoqqasutut ingerla-
neri.
Kaammattuutigineqarpoq sulia-
qarfiit tamakku susassareqatigiin-
nerullutik ingerlalernissaannut su-
liaqartut peqatigiiffii suleqatigeeq-
qullugit. Saqqummiisunit tamanit
ilinniartitsisunngorniat peqatigiif-
fiata inunnik isumaginnittunngor-
niat ilinniarfiata Ilinniarfissuullu
suleqatigiinnerulernissaannik
kaammattuinerat tapersersorne-
qarpoq. Meeqqanik perorsaanermi
tunngavissat pingaarnerpaat ilaat-
tut pisariaqartinneqarpoq kalaalli-
sut oqaaseqarnissaq, kiisalu ilinni-
usiat periaatsillu meeqqat avata-
ngiisaannut tulluartut maannamit
suli annertunerusumik atorneqaler-
nissaat. Tamatumunnga atatillugu
ilinniartitsisunngorniat taperserne-
qarput piumasarigamikku Ilinniar-
fissuarmi kalaallit oqaasiisa anner-
tunerusumik ilinniartitsissutitut
atorneqarnissaat ilinniarnermilu
meeqqat qaninnerusumik attavigi-
neqarnissaat.
Inatsisartut paaqqinnittarfinni
siunertassamik ujartuineranni
tunngaviusussatut isigineqarpoq
meeqqat immikkut inuiattut misigi-
simanissaat nukittorsarneqarnis-
saallu. Ilinniartitsisullu kattuffian-
nit utoqqartatta ilisimasaasa atuar-
finni atorluarneqarnissaannut peri-
arfissat pitsanngorsarneqallaqqu-
neqarput, tassa utoqqaat atuarfin-
nut takkuullutik ilisimasaminnik
saqqummiisarnerat akigissaartin-
nerulerlugu.
Kulturikkut saqqummiinerit
Aasiviit 1976-imili aallarteqqim-
matali kulturimut tunngasunik
sammisaqartut aatsaat taama a-
merlatigisut Aasivik 85-imi eqite-
rupput. Assilialiortuniit inngertar-
tunut, isiginnaartitsisartuniit nipi-
lersortartunut sineriak tamakkerlu-
gu katersuupput. Silallu atorumi-
naannerani pissutigalugu tupersu-
armi aliikkusersuinerit imminnut
qalleraatiinnavipput. Kiisa meeq-
qanut allaat sassartalerput, ittoor-
neq sumiinniassavaana.
Kulturitsinnilli immikkut aallus-
sallit aliikkusersuiinnanngillat. Eq-
qumiitsuliortut ulluanni tamakku
atugaasa oqaluuserineqarnerisa
kingunerisaannik siunnersuisar-
fimmik pilersitsiniarnissaq siunni-
unneqarpoq, tamatumuuna eqqu-
miitsuliortut suliaasa illersorneqar-
nissaat siunertarinerullugu. Kingu-
sinnerusukkullu aamma eqqumiit-
suliornermik suliaqartut kattuffe-
qalernissaat anguniarlugu Ani-
ngaasaateqarfik Aasivinni eqqu-
miitsuliortut sinniisoqalerput. Aa-
lajangiunneqarpoq Aasivik 86-imi
siunnersuisarfik pilersinniarlugu si-
ullermeersumik ataatsimeersuarto-
qarnissaa.
Nunatsinni suliniaqatigiiffiit
suulluunniit kajumissaarneqarput
oqaluuserineqartuartutut innuttaa-
sut illussaannik pilersitsiniarnermi
pimoorullugu suleqataaqqullugit,
tamakku pilersinneqarnerisigut
kikkulluunniit kulturimut tunngas-
suteqartunik suliallit eqiterussin-
naanngussammata inuillu imigas-
sartaqanngitsumik naapissin-
naanngussallutik. Periarfissatut
tikkuarneqarput katersortarfiit,
maannamut bingornerinnanga-
jammik atorneqartartut, innuttaa-
sut allatut naapiffissaattut atorne-
qarneruleqqullugit.
Aningaasaateqarfik Aasiviit siu-
lersuisui marlunnik ilaneqarlutik
ima isikkoqalerput: Hjalmar Dahl
(siulittaasoq), Carl Christian Ol-
sen, Tulla Karlsen (aningaaseri-
soq), Anda Lynge, Simon Løv-
strøm (eqqumiitsuliortunit), Age
Lyberth (Maniitsumi Aasivilerisu-
nit) kiisalu Daniel Thorleifsen
(Upernavimmi Aasivilerisussanit).
Siullermik Sisiniiuni oktober 1983
meeqqat inuusuttullu kattuffiisa
peqatigiiffiisalu sinniisaat ataatsi-
meersuarput, tassanilu siunnersui-
soqatigiiffittaarnissaq siunniunne-
qarpoq, ukiorlu ataaseq qaangiute-
rianngitsoq Nuummi september
1984 kingumut ataatsimeersuarto-
qarpoq, inuusuttut 52-it peqatigiif-
finnit kattuffinnillu assigiinngitsu-
nit 15-init aallartitanik peqataaffi-
gineqartumik. Nuummi ataatsi-
meersuarnermi SORLAK meeqqat
inuusuttullu siunnersuisoqatigiiffi-
attut pilersinneqarpoq.
SORLAK pilersinneqarnialer-
mat pilersinneqarneratalu kingor-
na suliniummut isumaqataanngit-
sut, qulartut siunertarisamullu paa-
sinnikkumanngitsut amerlasima-
qaat. Sorlammik pilersitsiniaqataa-
simasugut maannalu suleqataasu-
gut tamanna tupigineq ajorparput.
Tassami Sorlaap siunnersuisoqati-
giiffittut aaqqissuussaanera Nunat-
sinni nutaajuvoq, piffissallu inger-
lanerani misilittakkat najoqqutara-
lugit Sorlaap amerlanerpaanut ilu-
aqutaasinnaanera ilinniartariaqar-
simalluni.
Kalaallit Nunaanni meeqqat i-
nuusuttullu suliniarnerat ukiuni
kingullerni annertuumik pisoqarfi-
usimavoq. Peqatigiiffiit suliniaqa-
tigiiffiillu nutaat pilersinneqartar-
simapput, Namminersornerulerne-
rullu eqqunneqarneratigut sunngif-
fimmi ssammisassaqartitsineq,
taassumalu iluani peqatigiiffinnut
tapiissuteqartarneq pitsanngorsar-
neqarsimalluni.
Inuiaqatigiinni inuusuttut oqar-
tussaaqataajumanerat annertusiar-
tuinnaraluartoq, inuiaqatigiit ilusi-
lersorneqarneranni kikkut tamar-
mik sunniuteqarumaleruttorfianni
inuiaqatigiillu eqiileruttorfianni in-
nuttaasut, — aamma inuusuttut
akornanni —■ soqutigisat assigiin-
ngitsunngoraluttuinnarsimapput,
ilaatigut periarfissaqarnerulerne-
rup malitsigigunagaanik, kiisalu
naalakkersuinikkut isummertarne-
rit soqutigisaqaqatigiinnullu aggu-
lussimanerit ersarissunngorsimap-
put inuunitsinnilu sunniuteqarto-
rujussuanngorsimallutik.
Inuusuttut eqiinganerulersima-
galuarlutik (?) naalakkersuinerullu
tungaatigut qaammaassaqarneru-
lersimagaluarlutik inuiaqatigiinni
oqartussaasut tungaannut sunnii-
sinnaanerat, pitsaasumik attave-
qarsinnaanerat suleqateqarsinnaa-
nerallu anguneqarsimanngilaq. Pe-
qatigiiffinnut immikkut assigiin-
ngitsunik siunertaqartunut mikisu-
alukkuutaanut immikkoortitersi-
maneq tamatumani pissutaasut ila-
gaat.
Inuusuttummi suleqatigiissappa-
ta oqaq kisimi amigassaaq, taavalu
ilumut sunniuteqarnissaq angunia-
raanni suleqatigiiffiliortariaqar-
poq naalakkersuinikkut suliniaqa-
tigiiffiit, timersortartut, upperisi-
sarsiortut, iminngernaveersaartut
allallu naligiillutik naapiffigisin-
naasaannik.
Suleqatigiiffillu taanna pisorta-
nit akuerisaasariaqarpoq inuusut-
tut sinnerlugit oqaloqatigineqarsin-
naanera eqqarsaatigalugu.
Suleqatigiiffimmi soqutigisat as-
sigiinngitsut arlalissuit naapitinni-
arfianni sulineq soorunami mianer-
sornarluinnartuuvoq, suleriaaserlu
ataatsimeersuarnermi akuerineqar-
simasoq saneqqunnaveersaartaria-
qarluni.
Qulaani taaneqartut Sorlammi
nassaassaapput. SORLAK ullu-
mikkut Nunatsinni meeqqat inuu-
suttullu siunnersuisoqatigiiffigi-
vaat ineriartorluartoq pisortanillu
tusarnaarniarneqariartuinnartoq.
Sorlammik pilersitsiniaqataasi-
masut maannalu suleqataasut ilisi-
malluinnarpaat meeqqat inuusut-
tullu suliniaqatigiiffiisa ataasiak-
kaat suliniuteqarnerat Sorlaap tu-
ngaanit tapersersortuaannarneqar-
lutillu ataqqineqassammata. Pi-
ngaartumik peqatigiiffiit assigiin-
ngitsunik siunertaqaraluartut akor-
nanni suleqatigiissinnaaneq Sor-
laap tungaanit soqutigineqarpoq.
Qulartut tapersersuinngitsullu
amerlasimagaluaqisut, taamaattoq
Sorlaap pilersinniarneqarnera pi-
sortanit minnerunngitsumillu inuu-
suttorpassuarnit tapersersorneqar-
simavoq suleqataaffigineqarsimal-
lunilu. Maanna peqatigiiffiit talli-
mat Sorlammut ilaasortaasut
4.000-it pallillugit ilaasortaqarput,
siulersuisullu septemberimi ataatsi-
meeqqinnissaanni peqatigiiffiit
ilaasortanngortinneqartussat sisa-
maapput. Taamanikkussamut suli-
niaqatigiiffiit qulaaluat taakku
Sorlammut ilaasortanngorpata i-
nuusuttut 10.000-it Sorlammi ilaa-
sortaalersimassapput. Taamaattu-
mik oqartoqarsinnaavoq suliniutit
assigiinngitsut maanna Sorlammit
ingerlanneqartut ingerlanneqaleru-
maartussallu annertuumik taper-
sersorneqartut.
Suleqatigiinneq qangali torlulaa-
rutigineqartuartoq maanna piviu-
sunngortinneqalernerluni?
Maanna piffissami sivikitsuin-
narmi Sorlammi sulinerup killiffia
qanimut qimerlooraanni qularutis-
saanngitsumik inuusuttut akunner-
minni suleqatigiinnerat annertusi-
artussaaq piffissami tulliuttumi.
Suleqatigiinneq piviusorsiorpalut-
tumik ingerlanneqartoq.
Aasivimmi kajumissaarutigineqarpoq A asianni suliffissaqanngitsut peqa-
tigiiffiattut ittumik illoqarfinni allani pilersitsiortornissaq.
Danmark-imiit Aasivimmut tikeraartut ilaat qangali ilisimaneqarluartul
Savage Rose Anisette erinarsortoralugu.
neKeroruteKarit
ATUAGAGDLIUTINE
... akilersinauvoK