Ísafold - 11.10.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 11.10.1890, Blaðsíða 1
lCemtu át 4 mtðvikudögum og. laugardögum. Verð árgangsins (104 arka) 4 kr.; erlendis 5 k> Borfist fyrir miðjan jélímtUMoð. ISAFOLD. Uppsögn (skrifleg) bundin v ö áramót, ógild nema komin sjt tilútgefanda fyrir l.okt. Af- greiðslust. i Austuratræti 8. XVH 82. Reykjavík, laugardaginn 11 okt s. 1890 Torfristan og áburðurinn. «Eine og vjer sáum, rnunum vjer uppskerat er gamall og góður málsháttur, og sannindi hane koma í Ijós favívetna. Eins og upp- eldi œskumannsins er, eíns má búast við að hann verði að meíra eða minna leyti. Eins og skepnur eru fóðraðar i uppvaxtarárunum, eins má búast við að verði þroski þeirra. Og eins og jörðin er hirt og eptir því hvernig meðferðin á henni er, má búast við arði þeim, sem hún gefur af sjer. Jafnvel þó land vort sje ekki í tölu þeirra landa, þar sem akuryrkja verði stunduð, heldur verði landbúnaðurinn að eins að vera bundinn við grasrækt og garðyrkju, og þrátt fyrir það, þó veðráttan geri opt «babb í bát- inn«, er þó enginn efi á því, að landbúnaður- inn getur tekið miklum framförum; enda er svo fyrir þakkandi, að hinn síðasta áratug hefir verið gjört töluvert í þá átt, að koma því í betra horf; og þó sumir segi, að bú- fræðingarnir fullnægi ekki þeim vonum, sem margir hafa haft á þeim, þá er slíkt eðli- legt, og á það ef til vill að nokkru rót sína að rekja til þess, að færri munu kunna rjetti- lega að nota þá, enda er ekki alveg víst, að alstaðar hafi að öllu leyti verið farið að rað- um þeirra. Og þó bvo hefði verið, bæði að búfræðingarnir hefðu verið svo fullkomnir, sem framast má verða, og bændur hefði not- ið þá svo vel, sem auðið hefði verið, væri heldur mikið að hugsa sjer, að hægt hefði verið að koma öllu því í lag á tuttugu árum og gera þar að auki meira til, sem landinu hefir verið spillt af manna völdum í tíu aldir. í þessu sem öðru ríður enn meira á því, aó gætt sje nákvæmlega að, í hverju sje á- bótavant, og lært að taka hina rjettu stefnu og þarnæst sje unnið stöðugt að því, að um- bæta það, sem áfátt er, heldur en að þjóta eitt ár upp til handa og fóta, en hætta svo við aptur þegar minnst varir. Hvað grasræktina snertir, hefir meðal ann- ars einkum tvennt verið umbótum á henni til fyrirstöðu. Annað er torfskurðurinn; en hitt meðferð áburðarins. f>ví verður ekki neitað, að það sýnist nokk- Tið ísjárvert, að rista árlega upp hverja gras- spilduna af annari, og er augljóst, að þó gras geti komið upp þar aptur á sínum tíma, þá hlýtur jörðin samt sem áður að hafa misst svo mikið af næringarefnum, að hún getur ekki orðið söm eptir sem áður, enda bera torfpælurnar greinilega vott þess. A mýrar- jörðunum verða torfpælurnar að graslausum fenjum, vatnsrotum og dælum, en þar sem torf er skorið á vall-lendisjörðum, má víða sjá stór svæði hringinn í kring um túnið: meira að segja sumstaðar inn í túninu sjálfu, sem eru að eins með grasi a stöku stað. — Vanalega eru sljettustu blettirnir teknir til torf- skurðarins, og verðaþeirbáróttarreinar á eptir. Mest af þessu torfi er haft á heyin. J?að er er þó sök sjer á Suðurlandi, þar sem heyin eru að eins þakin með því að ofan; en á Norðurlandi eru víða þar að auki þaktar hliðar og endar heyjanna. Slíkt er að sönnu nauðsynleg> til þess að verja heyin skemmd- um, en það ^ykur jörðinni óbætanlegt tjón, og þar að auki nægir það ekki heyjunum til verndar fyrír snjó og regni. Eina ráðið til þess að tryggja heyin gegn skemmdum er að geyma þau í heyhlöðum; enda er þeim að fjölga, sem betur fer. Auð- vitað kosta þær töluvert í svipinn, en ekki líður á löngu áður þær borga sig. Fyrst og frem6t vernda þær jörðina fyrir gegndarlausri torfristu, því þó torfþak sje haft á þeim, er það og viðhald á því ekkert að telja móti því, að rista á heyin árlega, enda eru marg- ir farnir að hafa járnþak á heyhlöðunum. í öðru lagi er margfalt minni fyrirhöfn að koma heyinu í hlöðurnar heldur en að hlaða úr í háum heyjum, og opt geta þær einmitt orðið til þess, að bjarga heyi undan rigningu. Og í þriðja lagi geymast heyin margfalt bet- ur í hlöðu heldur en í heygarði eða tótt; og þá er líka töluverð fyrirhöfn að byggja hey- skýli á vetrum; svo fyrirhöfnin og kostnaður- inn við hlöðubyggingarnar hlýtur að borga sig á stuttum tíma. Sumir álíta, að þær hafi að fullu borgað sig á tíu árum. En svo er með hlöðubyggingarnar sem aðrar jarðabætur, að leiguliðar fá þær sjaldn- ast borgaðar, ef þeir fara frá jörðinni áður vinnan að þeim hafi gefið þeim sjálfum full- an arð. £>ví þá fá þeir að eins þakið end- urgoldið; en sanngirni virðist mæla með því, að jarðeigendur greiddu fráfaranda leiguliða dálítið fyrir tóttina líka, einkum þegar vegg- irnir eru hlaðnir úr grjóti, því jarðeigendun- um ætti ekki síður en leiguliðunum að vera það áhugamál, að spillingu þeirri, sem jarð- irnar verða fyrir af torfristunni, ljetti á, að svo miklu leyti sem auðið er. Eins og margir rista upp grasrótina svo gegndarlaust, sem væri það sú auðsuppspretta, er aldrei þryti, eða öllu heldur eins og ekkert væri í hana varið, eins eru margir skeyt- ingarlitlir í því, að safna saman áburði á jörðina, geyma hann og hagnýta sjer hann sem bezt. 1 þessu efni gætu búfræðingarnir gefið góðar leiðbeiningar; en vanalega munu þeir til þessa helzt hafa verið notaðir til að segja fyrir við vatnsveitingar, og gott ef þeirra ráðum hafi þá allt af verið fylgt; og þó eitthvað sje ritað fyrir almenning einungis í þeim tilgangi, að það geti orðið að gagni, lesa menn það ýmist alls ekki, af því þeim þykir það ekki vera skemmtilegt, eða, þótt þeir lesi það, þá lesa þeir ekki til þess að reyna, hvort bendingar þær, sem þeir lesa um, sjeu á rökum byggðar eða ekki, með öðrum orðum: láta það eins og vind um eyrun þjóta. Nýting á áburðinum er þó engan veginn enn svo góð, að hún þurfi ekki víðast um- bótar við. Enn þá er víða siður, að bera á •eldivið« á vorin: búa til »klíning« o. s. frv.; og er slíkt hin mesta óhæfa allstaðar þar, sem nokkur tök eru á að afla sjer mós til eld- neytis; en nauðsyn kann að brjóta lög í því efni á sumum stöðum. Múraðar safngryfjur fyrir áburðarlöginn eru víst sjaldgæfar, og því síður er venja, að blanda hann með mold, ösku og þangi. |>að mun og enn tíðkast allvíða, að mjalta ærnar í torfkvíum og moka svo áburðinum undan þeim í haug rjett fyrir utan kvíavegginn, sem aldrei er látinn verða að neinu gagni. Sjezt hefir, að áburðurinn hefir ekki verið borinn á tánin fyr en á vorin, rakaður síðan af að litlum tíma liðnum, jafnvel þó helm- ingurinn gengi ekki ofan í jörðina, og af- raksturinn hefir síðan verið borinn í hrúgur inni á túninu og kveikt í honum, til þess að ómögulegt væri að annað en askan gæti orð- ið jörðinni að liði, og þó 2—3 éra flag yrði í hverjum stað í túninu eptir brennurnar. fegar þessar afrakstrar-brennur eru svo tíðk- aðar ár eptir ár hingað og þangað utn túnin, væri ekki að kynja þó grasvöxturinn yrði nokkuð eptir meðferðinni. Líklega hefði ver- ið hægt að gera eitthvað þarfara við áburð- inn en þetta. Sem betur fer, mun slík fávizka ekki vera almenn; en of víða mun þó brenna við, að ábótavant sje með notkun áburðarins; en hann er þó sú undirstaða, sem grasræktin og þar af leiðandi fjenaóarframleiðslan byggist á, og er því vert, að þessi fólgni fjárstom sje hag- nýttur eins og föng eru á. __g. Sýsluvegurinn frá Reykjavík suður að Vogastapa. Jeg Jas um daginn í ísafold um póstveg- inn í Arnessýslu; og datt mjer þá í hug, að einnig mætti rita faein orð um sýsluveginn frá Eeykjavík suður í sýsluna. Jeg ætla þá að fara úr Eeykjavík suður eptir, og geta um ýmislegt, sem fyrir augun ber, hvað veg- inn snertir. £>egar maður kemur niður í Fossvog, verða fyrir manni rásirnar þar. f>ær eru að vísu þannig á sumrum, að fáum ókunnugum mundi til hugar koma, að við þær væri neitt að at- huga; en á vetrum í leysingum verð þær lítt færar eða jafnvel stundum ófærar. f>á kemur Fossvogslækur; lækur þessi, sem er á sumrum ekki nema ofurlítil spræna, verður stundum á vetrum svo, að naumast verður yfir hann komizt, og það ber við, að hann verður með öllu ófær. Vegurinn upp Kópavogsháls er óhæfilega brattur, lítt fær með vagn, en vagnvegur á vegurinn milli Evíkur og Hafnarfjarðar að verða úr þessu. Með því að sneiða hálsins lítið eitt utar, má fá hann mjög hallalítinn. Jpegar kemur suður að Kópavogi, kemur ein torfæran, þótt stutt sje; hún er rjett við landnorðurhornið á túngarðinum í Kópavogi; þar eru götutroðningar, djúpir mjög, og verður þar á vetrum kafhlaup, þegar snjóþyngsli eru. f>á kemur brúin yfir Kópavogslæk. Að henni er mesta vegarbót, og er furða, að hún skyldi ekki vera á komin fyrir mörgum tug- um ára; en trjen í henni eru mikils til of veik; brúin skelfur undan gangandi manni, hvað þá heldur þegar hún er riðin.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.