Ísafold - 16.09.1891, Page 2

þreytta sál rjett til að fá hvíld frá erfiði
sínu og áreynslu, frá óskum sínum og eptir-
löngunum, í kyrrlátri undirgefni undir vilja
guðs. Hvar ætti hún fremur að geta fengið
hvíld en í föðurfaðmi hans ? Ems og dauð-
syfjað barn leggur sig út af við brjóst móður
sinnar og lœtur hana gera við sig hvað sem
hún vill,eins gefur dauðþreytt sál sig kcerlcika
guðs algjörlega á vald«.
Á líkan hátt greiðir höfundurinn úr ýms-
um vafaspurningum leitandi sálar, t. d.: »aí
hvefcju gjörum vjer bæn vora til guðs ? Af
hverju er oss svo tamt að tala við mann,
sem oss þykir vænt um ?« Höfundurinn
svarar : »Af því að oss þykir vcent um hann.
Vjer biðjum til guðs, af pví að vjer elskum
hann. Kærleikurinn kemur eðlilega fram í
því, að biðja. Do.fni kærleikurinn, þá minnk-
ar og dofnar bænin«.
Minn ddmur um bókina er í stuttu máli
á þessa leið : Margur sá, sem aldrei hefir
átt heima í heimi bænarinnar eða er fluttur
þaðan fyrir löngu síðan, hlýtur að hverfa
þangað, þegar hann hefir lesið bókina. Sá,
sem hefir átt þar heima fyrir siða sakir,
hlýtur að blygðast sín fyrir það,, þegar hann
les bókina. Er þá tvennt til : annaðhvort
snýr hann þaðan að fullu og öllu, eða hann
tekur sjer þar bólfestu fyrir fullt og allt.
Sá, sem kunnugur er orðinn í heimibæn-
arinnar, hlýtur að dást að því, hve snilldar-
lega höfundinum tekst að lýsa öllum við-
burðum í þeim dýrðlega heimi. þeim manni
verður bókin sjerstaklega kærkomin.
þýðandinn segir í formálanum, að þessi
bók muni verða einkar-kærkominn gestur
fyrir »]eitandi sálir í andlegum efnum«. Um
það er jeg honum fyllilega samdóma, og
bæti því við, að íslenzk alþýða er ekki
•leitandi f andlegum efnum«, verði henni
bókin ekki kærkomin gestur, þegar hún fer
að kynnast henni.
Jeg vil svo að lokum óska þess, að þessi
orð mín mættu verða til þess, að prestar og
alþýða manna þegðu ekki þessa ágætu bók
alveg fram af sjer. Mjer liggur við að
segja, að það væri sorglegur vottur um and-
legt rænuleysi meðal alþýðu eða áhugaleysi
meðal kennimannlegrar stjettar um sálar-
velferð þeirrar hjarðar, er henni er trúað
fyrir.
AlÞýðumaðuií.
Um Jónas Hallgrímsson,
hvar og hve nœr hann orti eptir Bjarna
Thorarensen.
Hannes Hafstein segir í formálanum fyrir
ljóðmælum Jónasar (á XXXIII. bls.), að
Jónas hafi ort erfiljóðið um Bjarna amtm.
Thorarensen í Glaumbæ sumarið 1841. Við
þessa frásögu styðst dr. Björn M. Ólsen í
Tímariti Bókmenntafjelagsins XII. árg. 1891
(55. bls.).
Bóndi nokkur austur í Fljótsdal, Gunnar
Hallgrímsson, sem nú er dáinn, hefir sagt
mjer frá uppruna kvæðis þessa á allt annan
veg. Hann sagði svo frá:
þeir Jónas voru að ferðast um Iandið
þetta sumar (1841). Gunnar var fylgdar-
maður Jónasar. Að áliðnu sumri voru þeir
staddir í öræfum (Mývatnsöræfum). Lágu
þeir í tjaldi, eins og þeirra var siður á ferð-
um þessum. þá var það einn morgun, að
j Jónas vaknar venju fyr, því að Gunnar kvað
hann að öllum jafnaði hafa verið morgun-
svæfan. Vakti hann nú Gunnar og biður
hann sækja hesta sína hið bráðasta; »dreymdi
mig svo í nótt», sagði Jónas, »að jeg veit
það víst, að Bjarni amtmaður er dáinn«.
Gunnar sótti hestana svo sem hinn beiddi
og söðlaði þá; gengur að því búnu inn í
tjaldið. þá er Jónas að öllu ferðbúinn.
Hann kvað það hg,fa verið venju Jónasar,
þá er hann hafði ort nýtt kvæði, að kveða
sjer það, og hefði boðið sjer að hlusta á með
þessum orðum : »Viltu heyra mjer dálítið!«
Svo var og í þetta sinn. Hafði þá Jónas
ort hin snilldarlegu erfiljóð sín um Bjarna,
meðan Gunnar sótti hestana og söðlaði þá.
Síðan tóku þeir sig upp og riðu svo sem
leið lá norður til Eyjafjarðar. Og svo var
Jónas berdreyminn að þessu sinni, aðBjarni
amtmaður hafði andazt hiua sömu nótt, er
Jónas dreymdi drauminn.
Ekki gat Gunnar annars en kvæðið hefði
verið að upphafi svo sem það er nú, og það
tók hann fram, að það væri einmitt draum-
sjón skáldsins, sem kæmi fram í vísuorð-
unum :
»sjeð hefi eg fljúga
fannhvíta svauinn úr sveitum
til sóllanda fegri«.
þessari fögru líkingu heldur svo skáldið í
kvæðinu, svo sem í erindum : »Hlægir mig
eitt« o. s. frv.
Ekki veit jeg annað en Gunnar bóndi hafi
bæði minnngur verið og rjettorður. Heyra
mátti það á frásögu hans, að allt var hon-
um í skýru minni, það er á dagana dreif
meðan þeir Jónas voru saman. Sjerstak-
lega var honum Jónas sjálfur í lifandi minni,
orðtök hans ýmisleg og aðrir hættir. Var
að heyra sem honum hefði fundizt mjög um
Jónas og þótt mikið til koma að njóta
samvistar þessa frábæra manns, »listaskálds-
ins góða«. Hafði hann upp fyrir mjer nokk-
ur kvæði, er Jónas hafði ort um það skeið
m.fl.úr dagbókum hans, sem honum þá gafst
kostur á að heyra eða lesa jafnótt og skáld-
ið ritað það. Er það eigi undarlegt, þótt
alþýðumönnum yrði Jónas minnisstæður;
hefir svo sagt mjer einn maður, er nú er á
lífi, að »sjer þyki vænt um það meðan hann
lifi, að hann sá þennan merka mann eitt
sinn á yngri árum rjett í svip«.
Gunnar vakti máls á þessu við mig að
fyrra bragði sakir þess, að hann hafi þá
nýlega lesið áðurgreindan formála fyrirkvæð-
um Jónasar. Kvaðst hann þá hafa hugsað
sjer, að leiðrjetta þetta atriði, þar sem hann
vissi það betur en aðrir; en það hefir farizt
fyrir, enda dó hann skömmu síðar (1888?).
Jeg tók þessa frásögu Gunnars trúanlega,
enda var hann heyrnar- og sjónarvottur að
því, sem hjer segir frá, og virtist Ifka vera
mjög annt um, að frásögninni væri eigi hall-
að, af því að þessi maður, yndi hans og
eptirlæti, átti í hlut.
Jeg var að blaða í Tímariti Bókmennta-
fjelagsins fyrir þetta ár, og rakst þá af til-
viljun á þetta atriði. Af því að sögumaður
minn er nú dáinn, og enginn lifir, ef tilvill,
annar en jeg, er frá þessu kunni að greina,
þá ætla jeg að láta þessa sögu koma fyrir
almennings sjónir. Ef hin frásögnin er röng,
þá er ekki rjett, að hún gangi mann frá
manni, án þess brigður sje á hana bornar.
Frásaga Gunnars er svo vaxin, að hún getur
eigi verið sprottin af því, að hann hafi mis-
minnt, og hverjum á að trúa, ef eigi heyrn-
ar- og sjónarvottum ?
Bjakni Jónsson.
Skaptafellssýslu miðri 31. ág.: Heyja-
tíð hefir verið ágæt síðan sláttur byrjaði;
°g grasvöxtur góður, einkum tún og vall-
lendi. Heyið hefir til þessa náðzt allt grænt
og óhrakið. Heilbrigði manna almenn, og
engir nafnkenndir dáið. Prísar á Papós.
voru þessir í sumar: Bankabygg 23 kr.
(200 pd.). Ertur 22 kr. Búgur 18 kr.
Kaffi 120 a. Melis 30 a. Kandis 35 a.
Export 50 a. Brennivín 75 a. Hvít ulí
80 a. þar varð matarlaust áður sumar-
kauptíð var iiti; og var þó nokkuð mikið.
verzlað á Hornafirði, við lausakaupmann,.
sem sendur var af Djúpavogi með allskon-
ar vörur.
Matvöruverð var þegar hækkað nokk-
uð hjer og í næstu kauptúnum, er frjettini
kom um daginn um hina miklu hækkun á.
matvöru erlendis. Kostar nú rúgmjöl í
reikning 28 kr. tunnan (200 pd.), rúgur 26.
og bankabygg 30—32 kr. Nokkuð minna
fyrir peninga út í hönd.
Einhver ötull gróðamaður var svo ráð-
kænn, að fá með »Faxa« frá Borgarnesi 50'
tunuur af rúgmjöli með gamla verðinu, þ. e.
á 20 kr., eptir að frjettin var hingað kom-
in frá útlöndum, en ekki þangað. Segir
sagan, að eptir að kaupmaðurinn þar var
búinn að lesa brjef og blöð, er Faxi færði
í sömu ferðinni, hafi meira eigi verið falfc
fyrir gamla verðið, eins og gefur að skilja.
Aflabrögð. í Höfnum er farið að afl-
ast að góðum mun, og nokkuðjp Garðsjó
utanverðum.
Gufuskipið Imbs, frá Stavanger í
Norvegi, 220 smálestir, skipstjóri Jörgensen,.
kom hingað í fyrra dag á leið til Lundúna
með hvalskíði o. fl. frá hvalveiðamönnun-
um norsku á Vesfcfjörðum. Er enn ófarið
sakir rosaveðráttu.
Fólkstala á Frakklandi- þar var
talið í vor eða vetur. Landsbúar eru rúmar
38 miljónir. þeir voru lausfc eptir aldamótin
síðustu27 milj. þeim fjölgar seinna en nokk-
urri annari þjóð hjer í álfu, eins og kunn-
ugt er. þeim hefir að vísu fjölgað um 120'
á dag síðustu 5 árin ; en hvað er það á við
það, sem gerist hjá grönnum þeirra fyrir
norðan sundið, Bretum ? þrátt fyrir hina
stórkostlegu fólksfækkun á Irlandi hefir
fólkstala aukizt á Bretlandi hinu mikla og
Irlandi að samanlögðu um 781 á dag síðustu
5 árin.
A þessum 5 árum hefir íbúum Parísar
fjölgað um 170,000, og eru borgarbúar nú.
2£ miljón. Mest borg á Frakklandi önnur
en París er nú Lyon, með 430,000 íbúa..
þá kemur Marseille með 400,000, og þá Bor-
deaux með rúmum 250,000.
Gullforði banka. Eptir norsku blaðh
er hjer tekið yfir gullforða í 10 helztu bönk-
um hjer í álfu í árslok 1890 og í júnílok
1891, talinn í miljónum franka.
Englandsbanki 1890 1891 milj.fr.milj.fr. 583 705
Frakklandsbanki 1126 1327
Ríkisbangki þjóðverja . . . 708 948
þjóðbanki Itala 177 189
þjóðbanki Belga 60 67
Hollands banki 82 99
Bankar Svissa 61 62
þjóðbanki Dana 71 76
Ríkisbanki Rússa .... 955 1130
Banki Austurríkis ogUngverjal. 198 198.
Namtals 4021 4801
Gullforðinn 1 júnílok þ. á., 4801 milj. fr.,,
er sama sem hjer um bil 3,400 rnilj;. króna.