Ísafold - 01.09.1894, Blaðsíða 1

Ísafold - 01.09.1894, Blaðsíða 1
Kenmr út ýmist emu sinnl •eða tvisvar í viku. Vero arg minnst80arka)4kr.. erlendis 5 kr. eoa Vjt doll.; borgist fyrirmiojanjúliman. (erlend- is fyrir fram). ÍSAFOLD Uppsögn(skriíleg) bundin vi** áramót, ógild nema komic aje til útgefanda fyrir l.októ* berm. Afgreiöslustofa blaöa- ine er i Autturatrœti 8 XXI. árg. Reykjavík, laugardaginn 1. september 1894. 57. bíað. Landsbankinn verður opinn frá byrjun þessa mánað- ar kl. ll'/a f. h. til kl. 2>\% e. h. hvern virkan dag og st.jórn oankans er til við- tals kl. 1 til kl. 2 e. h. Rvík 1. sept. 1894. Tr. Gunnarsson. Hin bezta súrheysverkunaraðferð. Mikilsvert hefði þaö verið í sumar hjer & suðurlandi, ef almenningur hetði kunnað ^óða aðferð til þess að verka og varðveita hey án þurks. Það hafa eigi fá dagsverk íarið hjá bændum í árangurslaust ómak við heyverkun vegna óþurkanna, og heyin samt eigi fengizt inn öðruvísi en hrakin •eða illa þurr, iafnvel til stórskemmda. Súrheysverkunartilraunir þær, er gerðar hafa verið hjer á landi, hafa eigi lánazt ¦svo, að almenningi þyki vel fýsilegt, auk þess sem aðferð sú, er hjer hefir kennd verið og tíðkuð, er ærið kostnaðarsöm. Aðferð sú, er hjer verður frá skyrt, heflr reynd verið í Danmörku og víðar um Norðurlönd hin síðustu sumur, og þykir hafa vel gefizt. Hún er kennd við dr. Uamstedt nokkurn. Sá er kostur hennar einn og eigi lítíls verður, að hún er mjög kostnaðarlítil og fyrirhafnar. Henni er svo lýst nýlega í »Norsk Landmandsblad«, æem lijer segir í ágripi. — Heyið er tekið nýslegið, hvort heldur •er í þurru veðri eða vætu, og því hlaðið í stakk úti á sljettum velli, er hvergi hall- -ar. Það er lagt á beran grasvörðinn. Stakkuriim er hafður kringlóttur og hlað- ann beint upp. Heyið skal leggja sem allrajafnast, í þunnum lögum, og troða það jafnt og vandlega, einkum utan með, ;svo að alstaðar verði jafnfast fyrir. Bezt er að stakkuiinn sje nokkuð stór, ekki minni en 15—20 vagnhlöss, — segir blaðið —, með því að allt af verður dálítil skán utan í honum ónýt, kvartilsþykk eða þar um 611, og munar meira um það að til- 'tölu, ef stakkurinn er lítill. Bezt er að ekki standi nema svo sem 2 daga á því að bera saman í stakkinn og fullgera hann. Er að því búnu fargið þegar látið á, en það er moldarlag, 1 álnar þykkt, og ann- að ekki. Það hefir reynzt nóg farg á hvað háan stakk sem er. Það er eigi neitt komið undir því, að fargið sje sem þyngst nje að það sje troðið mjög fast eða mikið, 'heldur hinu, að heyið sje jafntroðið og að fargið ofan á því þjappi jafnt að því, en það gerir enginn hlutur betur en mold. Kúptur á stakkurinn að vera dálítið ofan, áður en moldin er látin á hann. Til þess að halda utan að moldinni er raðað 2 álna borðstubbum utan með stakkbrúninni allt í kring, látnir standa hálfir upp af, en brugðið snúnum stálvír utan um á 2 stöð- um, til þess að halda borðstubbunum sam- an. Er moldinni siðan mokað upp í skál- ina, er verður ofan á heyinu innan í borð- stubbaumgjörðinni, eða hún er borin þang- að upp stiga, ef stakkurinn er nijög hár. Nú hleypur gerð í heyið, og verkast það því betur, sem það kemst fljótar uudir fargið. Við gerðina hitnar í því og sígur það mikið nokkuð. Þá fergist loptið burtu. Bakteríurnar, er valdið hafa gerðinni, deyja brátt, sakir loptleysis, og er öll gerð úr heyinu eptir 6—8 vikur. Er það þá jafngott og óskemmt fram á vor árið eptir. Gefa þarf gætur að stakknum fyrstu dagana eptir að frá honum er gengið. Það getur verið, að hann mis-sigi, meira öðrum megin. Er hættast við því, er kaldur vindur hefir staðið á hann öðrum megin meðan verið var að hlaða hann, og einkum hafi þá rignt líka; hefir þá hcyið kólnað miklu meira þeim megin, en hitnar þeim mun fyr undan áttinni og síg- ur því fljótar þar. Þá er ekki annað en færa moldina betur þangað sem minna hefir sigið, og svo utarlega sem hægt er. Þá þjappast grasið saman þar svo fast, að safinn kreistist út og bakteríurnar magn- ast þar. Hleypur þá gerð i heyið þeim megin Hka og jafnar stakkurinn sig þannig von bráðar. Mæla má hitann i stakknum með því að stinga inn i hann hitamæli; en þrýsta verður aptur holunni eptir hann til þess að ekki komizt lopt inn í heyið eða hitinn rjúki á brott. Eptir nokkra daga er gerðin komin á sitt hæsta stig, allt upp í 75—77 stig á Celsius. Síðan smákólnar hann. Þó getur verið 12 stiga hiti á nýári í stakk, sem hlaðinn hefir verið að haustinu. Heyið frýs ekki. Þegar farið er að taka á heyinu, verð- ur að stinga moldina ofan af nokkru af stakknum og skera heyið í fleygum inn að miðjunni með bitjárni, t. d. eggjaðri skóflu. Bezt er að hylja sárið aptur með rudda. Það er hægt viðfangs; stakkurinn er, þegar hann er fullsiginn, ekki orðinn ncma þriðjungur á hæð við það sem hann var fyrst. Hæfilegt er að taka til 2 daga í einu. Þó má vel taka til viku í einu, meðan kalt er; annars dofnar heyið, ef það er látið liggja iaust meira en 1—2 daga. Það má stakka þannig hvers konar grængresi sem er, hvort heldur er taða, há, stör eða annað úthey; einnig kál og smáar rófur. Þurt hey má ekki vera sam- an við; þá er hætt við, að þar komist lopt að, en það skemmir. Þannig verkað hey er í rauninni eigi súrhey, þó að nafninu sje haldið hjer af því, að almenningur kannast við það. Það er kallað bara fergt hey (á d. presfoder). Það er hjer um bil eins og grængresi, nema dalitið vökvaminna. Það er lyktarmikið og skepnum þykir það mesta lostæti; kýr cru ólmar í það þegar þær eru komnar upp á það. Það er heilnæmt mjög, auð- meltara en nytt hey, einkum t. d. star- gresi og annað stórgert gras og tormelt. Segir höf., að gefa megi af því svo mikið sem vill, jafnvel tómt, að manni skilst; en hann talar þó einnig um að blanda því saman við þurkað hey, þegar það er gefið, og segir það hafi vel lánazt; einnig megi vel gefa með því rófur. Holdsveikisrannsóknir. Frjettir hafa borizt af ferðalagi Dr. Ehlers vestur um land, allt til Skagastrandar, og sendir hann ísafold þaðan svo látandi skýrslu það sem komið er: Karlar Konur Sijslur -8-3 ° *: £ !3 i 13 »2 aæ Alls V.Skaptafells . Rangárvalla . . Aruess .... 1 5 3 » 2 » 4 2 i 6 3 1 1 1 k 3 1 3 21 10 Gullbr.-ogKjósar Reykjavlk . . . Borgarfjarðar . . Mýra .... Snæfellsness . . 2 » 5 2 3 2 1 » > » 3 » 2 » 4 1 3 1 » 7 2 » » » 2 1 1 » 1 12 5 9 2 15 2 » » 1 » » 3 Barðastr. . . . 3 2 » > 1 2 8 Isafjarðar . . . Húnavatns . . 2 » 2 i > 3 7 6 Samtals | 99 Úr Snæfellsnessyslu vantar skýrslu um 2 sjúklinga, i Ólafsvík. í Húnavatnssýslu ekki fulltalið enn. Eptir yfirvaldsskýrslum er holdsveikratalan í þessum sýslum, þar sem dr. Ehlers hefir þegar fundið 99 holds- veika alls, ekki nema 40. Það munar meiru en helming. Segist hann sannfærð- ur um, að þeir muni vera minnst 150 alls á landinu, eða 2 af'1000 allra landsmanna, þar sem þeir eru ekki nema 1 af 1000 i Norvegi. Tiðarfar. Að höfuðdegi liðnum skipti þegar um veður og heflr nú verið bezti þerr- ir siðan. Suður-Múlasýslu 28. júlí: Grasspretta nieð betra eða i'afnvel bezta móti í Fjörðum, en tún lakari upp til Hjeraðs vegna bruna. Túnasláttur byrjaði hjer almennt 13 vikur af, sumstaðar 12 vikur af. Þurkar komu fyrst um síðustu belgi og haía nú flestir meira en hálfhirt tún sín. Skagafirði 8. ágúst: Veðrið ágætt í sumar. Grasvöxtur í mjög góðu lagi og nýting eins. Afii ágætur. Eldsvoðahætta af heyi. Hr. ritstjóri! Jeg veit ekki hvort þjer hafl veitt því eptir- tekt, sem opt heli jeg verið sjónarvottur að f sumar, að sumir bæjarmenn hjer hafa hirt býsna djarflega hey, bæði hjá sjálfum sjer og

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.