Ísafold - 21.09.1895, Síða 3

311
Tþykja ófrjálsleg, þá sje jeg í rauninni ekk-
að þau væri ófrjálslegrí en ýms önnur þegn-
skyldulög, t. d. vegabótalögin. Grímsey-
ingar og margir, sem á eyjum búa, eru
ekki undan þegnir vegabótagjaldi og þurfa
íþó aldrei að nota annan veg en á sjónum.
Tíundarlög Gizurrar biskups, ein hin merk-
asta og vinsælasta lagasmíð, sem saga þjóð-
ar vorrar þekkir, eru almenn þegnskyldu-
lög: Þar breytist gjaldhæð eptir efnahag
sjerhvers. Sama ætti að vera um þessi
lög, leggja vinnukrapt einstaklingsins til
grundvallar.
Að þau hafi kosnað fyrir alþýðu í för
tneð sjer er reyndar auðvitað, ensákostn-
aður gengi hvorki tillauna handaóþörfum
embættismönnum, nje eptirlauna. Þessum
kostnaði fylgdi arður eða ávinningur, er
gengi i vorn eigín vasa, til vorra eigin
þarfa, ogtil hagsældar fyrir aldaogóborna,
mann fram af manni, svo framarlega sem
jarða- og búnaðarbætur eru skilyrði fyrir
þjóðarþrifum og framför, og því mun
■enginn neita.
Án þess jeg hailmæli framsóknarmönn-
um þings og þjóðar, virðist mjer þó að
liggi hendi nær, að kippa öðru eins vel-
ferðarmáli og jarða- og búnaðarbótum í
svo gott lag, sem framast má verða, held-
ur en að fara að leggja út í nýja stjórn-
-arbaráttu, sem á eina hlið er mjög tví-
sýnt, hvort fram muni hafast, og á aðra,
hvort hún hafi, þó hún fáist, jafnheilla-
ríkar afleiðingar í för með sjer og sumir
g era sjer í hugarlund.
Eiríkur Halldórsson.
Enn út af Garðaprestskosningunni.
I 37. tbl. »Fj.konunnai < þ. á. stendur grein frá
»kjósanda« í Garöapi estakalli, og lítur út fyrir
að hún sje frá einhverjum, sem vanur er að
Tega þeim fáta-ku út, þar sem bann segir að
það bafi verið miblu meiri sómi i þeim 52 at.
kvseðum, sem hr, Geir Sæmundsson tjekk, held-
ur en í þeim 70, er síra Jens Pálsson fjekk-
Hann heldur áfram og segir: »Jeg álít að
það bafi því nær undantekningarlaust valizt
bezta fólkið úr báðum sóknunum til að kjósa
cand. Geir Sæmundsson«. Mikið vald hefur
þessum »kjósanda« verið gefið, að taka svo
hundruðum skiptir fóiks og dæma þá eptir
mannkostum og mannvirðingu.
Það er orðið kunnugt, hverjir kusu hr. Geir
Sæmundsson. Nokkrir af þeim hafa látið prenta
nöfn sín undir greinarstúf í »Þjóðólfi«. Kaup-
mannastjettin i Hafnaíirði kaus öll G. S., að
undantoknum Þ. Egilsson, er var fjarverandi
þann dag. Mjer þætti fróðlegt að heyra hjá
»kjósanda», hvaða mannkosti baupmaðurinn
hefur fram yfir bóndann, sem vinnur æriega
fyrir sjer og sínum, án þess að hafa okur-
verzlun um hönd. Er sýslumaðurinn meiri
mannkostamaður fyrir það, þó að hann hafi
gengið gegnuni háskólann, eða Proppé fyrir
það, þó að hann hnoði brauð?
Jeg hugsa að »kjósandi« álitisóknarnefndar-
mennina »mannvirðingamenn«, og úr þeim
flokki fengu báðir umsækjendurnir jafnmörg
atkvæði. Hreppsnefndarmenn álítur víst
»kjósandi« »mannvirðingamenn«; úr þeim
fjekk sira J. P. 4 atkvæði; einnig kusu hann
nokkrir fyrv. hreppsnefndarmenn, en «kjósandi«
álítur kannske að það sje farið að slettast
upp á þeirra »mannvirðingu« fyrir elli sakir.
Að eins 1 atkvæði íjekk G. S. úr fíraunun-
um, og annað úr Garðahverfi; en það hefur
nú orðið þungt á metunum hjá »kjósanda«;
því það var atkvæði hreppstjórans á Dysjum.
Jeg gæti sagt að það væri stór ánægja fyr-
ir Garðaprestakall að eiga von á öðrum hvor-
um þessara manna fyrir prest: síra Jens Páls-
syni eða síra Sigurði Jenssyni; því þeir fá
báðir almenningsorð. Hr. Geir Sæmundsson
getur máske orðið eins, en fiestir munu vilja
taka hið þekkta og reynda fram yfir hið óþekkta
og óreynda. Ein ástæðan íyrir því að mað-
ur getur orðið óánægður með G. S, er þessi
atkvæðasmalamennska, sem hefir verið brúk-
uð fyrir hann, einkum af mönnum, sem ekki
eiga heima ú prestakallinu, hvort sem verið
hefir frú hans eigin brjósti eða ekki; ólíklegt
að hann hafi ekki verið þess meðvitandi.
Litlabæ á Álptanesi 18. sept. 1895.
Jón Hallgrímsson.
Latínuskólinn. í stað þeirra dr. B. M.
Ólsens, sem er orðinn rektor við skólann,
og adj. Steingr. Thorsteinsons, sem er settur
yfirkennari, hefir landshöfðingi sett til
bráðabirgða þá cand. mag. Þorleif fíjarna-
son og cand. mag. Pálma Pálsson ad-
jnnkta. Sækja mnnu þeirog báðir um em-
bættin fyrir fullt og allt, og auk þessa að
sögn cand. mag. Bogi Th. Melsted.
Gufuskipið Egill, frá O. Wathne kom
hingað af Austfjörðum 19. þ. m., eptir 3—4
daga ferð í vondu veðri, með um 300 far-
þega: kaupafólk hjeðan úr sveitum og
Vestmannaeyjum. Annað eins eptireystra
enn hjer um bil, væutanlegt sumt með
gufuskipinu »Rjukan« þessa dagana, en
sumt með »Laura«.
Aflabrögð mikið góð á Austfjörðum
fram til þessa tírna, en óþurrkasamt rnjög
allan þurrviðratímann hjer syðra, og fisk-
ur því óverkaður að miklum mun.
Strandasýslu miðri 22. ágúst: »Siðan eptir
20. júlí bafa verið sifelldir óþerrar i Kolla-
firði, Bitru og Hrútafirði svo, ekki hefir þornað
úrnokkru strái,en í Steingrímsfirðinógur þerrir.
Það er þoka, og fýla upp úr flóanum, sem hefir
gjört okkur þetta. I gær fyrsti sólskinsdagur í
heilan mánuð ogidager sólskinsbreyskjuþerrir,
svo uú ná víst allir heyjum sínum. Síðan með
slætti hefir ekkert sptottið, sakir kulda og
norðanstorma. Grasvöxtur er því vart í meðal-
lagi á harðvelli og fjallslægjur víða snöggar-
Garðar lita allvel út, einkum kartöflur.
Hvalreki. A Eyjum í Kaldrananesshreppi
rak nýlega hval fertugan milli skurða. Bónd-
inn þar, Loptur Magnússon, keypti jörðina af
•andssjóði i fyrra.
Verkfallið mikla í Chieago í fyrra hafði
í för með sjer aíarmikið etnatjón og mifeii
hryðjuverk. Bandaríkjaforsetinn, Clevelandi
skipaði nefnd tii að rannsaka það mál allt og
hefir hún nýlega birt skýrslu sína. Það var
auðvaldið, sem sigurinn bar af hólmi, en rjett-
ara málstað siðferðislega skoðað hafði verk-
mannalýðurinn yfirleitt að dómi netndarinnar.
Vinnuveitandinn var auðmannatjelag eitt
kennt við formaDn þess og stofnanda Pullman
vagnasmið í bænum Pullman hjá Chicago.
Sumir töldu þá fjelaga vera fyrirmyndar-vinnu-
veitanda, en aðrir hina verstu harðstjóra og
f jeglætramenn. Sannleikurinn mun vera miðju
vega þar á milli, segir nefndin.
Verkfallstyrjöld þessa háðu annars vegar
verkmenn Pullmans með stuðning hins amer-
íska járnbi-autarmannafjelags, er í voru 150,000
manna og komizt haföi á laggir árið áður, en
hins vegar Pullmansfjelagið og fjelag járn-
brautarforstjórá þeirra, er eiga járnbrautir
þær, er koma við Chicago. Stotnfje Pullmans-
fjelagsins er 130 milj. kr.; það hefir í 20 ár
svarað 8 af hundr. í ársgróða og þó safnað
90 milj. króna i viðlagasjóð. Vagnar frá
því eru notaðir á 125.000 enskra mílna járn-
brautarvegarlengd; þeir eru allir smíðaðir i
bænum Puilman, en tjelagið á sjálft þann bse
allan. Járnbrautarfarstjórafjelagið hefir umráð
yfir járnbrautavegalengd, sem nemur 40,000
mílum enskura, en 7 600 milj. króna virði era
eigur þær, er það hefir undir höndum, og 221,000
manna hefir það í sinni þjónustu. Slíkt ofur-
efli átti snauður verkmannalýður og banda-
menn hans við að etja.
Skammdir á járnbrautum,brautaskálum, eim-
vögnum o. fi. námu 2*/» milj. kr., en tekjumiss-
ir járnbrautafjelagsins nær 18 milj. Kaupmiss-
ir Pullmans-verkalýðsins varð samtals
1,300,000 kr., og járnbrautarstarfsmanna vift
þær 24 járnbrautir, er komu við Chicago, hjer
um bil 6*/» milj. kr. Tólf menn fjellu, og um
700 voru fangelsaðir.
Nefndin segir í niðurlagi skýrslu sinnar, að
Bandaríkin sjeu skemmra á veg komin að þvi
er snertir miblun og gerðardóma i verkfalls-
misklíðum heldur en hin meiri háttar Norður-
álfuriki, og að stjórnarvöld hafi langt of lítið
að segja gagnvart hinum voldugu auðmanna-
fjelögum. Leggur hún ti), að skipuð sje föst
verkfallanefnd 3 manna, er hafi rannsóknarvald
og ráðgjafaratkvæði í miskliðnm miili járn-
brautafjelaga og verkmanna þeirra, og að jafn-
framt sje komið á miðlunar-og gerðardómum
um öll Bandaríkin, m. m.
Amtmaðurirn
yfir Suður- og Vestur'd 'anum
Gjörir kunnugt: Að með því að ekkja
H. a. Linnets kaupmauns, Ragnheiðnr
Linnet, fædd Seerup, í Hafnarfirði, hefir
farið þess á, leit, að sjer verði skipaður
fasturlögráðamaður,þar semhún,semnú sitji
í óskiptu búi þeirra hjóna, er nú standi til
að skipti framfari á, vegna heilsubrests eigi
geti sjálf gætthagsmnna sinna og geti eigi hjá
þvikomizt,að njótaráðaog aðstoðar áreiðan-
legs og gætins manns, þá er hjer með á-
kveðið samkvæmt D. L. 3.—17.—42, og
tilskipun 18. febr. 1847, 1. gr., sbr. opið
brjef 10. april 1841, að skiptaráðandinn i
Gullbringu- og Kjósarsýslu skipi henni
slíkan fastan iögráðamann, sem með henni
skrifi undir alla samninga og skuldbind-
ingar, þannig, að samþykki hans sje skilyrði
fyrir gildi þeirra.
Úrskurði þessum skal þinglýsa við varn-
arþing ekkjunnar Ragnheiðar Linnet og
við varnarþing þeirra fasteigna, sem hún
á eða kann að eignast, og enn fremur
birta hann í því frjettablaði, sem almennar
eða opinberar auglýsingar birtast í.
Þessu til staðfestu er nafn mitt og em-
bættisinnsigli.
íslands Suðuramt og Vesturamt,
Reykjavík, 5. sept. 1895.
J. Havsteen.
(L. S.).
Vinnumaður, duglegur ogreglusamur ungl-
ingur, getur nú þegar fengið vist á Hotel Is-
landi. Hátt kaup.
En Klæderulle, en Komode, Sofa, Border,
Senger og andet Husgeraad, samt en Pram
tilsalg ved
O. S- Endresen.
Gufubrætt andarnefjulýsi fæst hjá
G. Zimsen.