Ísafold - 14.07.1904, Blaðsíða 3

Ísafold - 14.07.1904, Blaðsíða 3
187 3. |>að segir hann ókost á skilvind um, að kúlan aé stór. |>ær skilvindur séu varasamar, aem snúast 10,000 snúninga á mínútu eða meira. Hæfi- legur snúningshraði sé þá 5,000 til 9 þús. í mesta lagi. Spóian eigi ekki að vera skrúfuð föst við kúluna; hætt við að hún bogni þá eða skemmist, þegar vélin er hreinsuð; það kosti dýra viðgerð, 25—50 kr. Ejómann, aem kemur úr 8kilvindunni, á að láta standa hér um bil 12 stuud ir, þ. e. rjómann frá morgunmálinu til kvelds, kveldrjómann næturlangt. Bezt að geyma hann í leirkrukku. En hafa má til þess vel hreina tunnu. Vel má lata rjómann safnast fyrir 3—4 daga. En einum sólarhring áður en hann er strokkaður á að hita hann upp í 18 atig C. og hræra vel í honum, og er hann þá hæfilsga súr, þegar á að fara að strokka. Smjörið verður bæði drýgra og bragðbetra, ef rjóminn er látinn súrna. Gott smjör fæst að vísu líka úr ósúrum rjóma, en það er mik- ið viktartap. Lakast verður smjörið úr halfsúrum rjóma, og þar að auki minna. Hitamælir alveg ómissandi við smjörtilbúning. Annars verður alt á reiki. Rjóminn á að vera á vetrura 16—18 stig C, þegar byrjað er að 8trokka, og 12—15 stig á sumri. Hr. P. getur sagt til fyrir fram, hve lang- an tíma rjóminn er að fullstrokkast, 9, 12, 16, 19 mínútur. |>að mun fara eftir þyktinni og snúningshraðanum. Varast verður að strokka þangað til, að smjörið fer í kekki. |>að á að vera á stærð við laxhrogn, þegar hætt er. Hleypt er ánum af strokknum um tappa niður úr botninum og sfðan helt í Btrokkinn jafnmiklu af koldu vatni í staðinn. Smjörinu er hnoðað innan um það og síað frá, þegar búið er. Hæfilegt salt í smjörið er 31/,,—4%, þ. e. S1/^—4 kvint í pundið. Þrem til fjórum Btundum eftír að aaltað er á að hnoða smjörið aftur, svo að allur aaltpækill fari úr þvi, og láta það þa undir eins niður í gott og hentugt tré- ílát. Aldrei skyldi láta loft komast að smjörinu til muna. |>á er því hætt við að þrána. Strokk hafði hr. P. einnig til sýnis með nýrri gerð, sem erkallaður Sekel- strokkur. Hann virðist vera mjög hentugur og þar eftir handhægur, lauflétt að 8núa honum. Margur hefir sér á vörum málshátt- inn: það er lakur kaupmaður sem last- ar sína vöru, og vill láta alt, sem hr. P. segir, vera vanalegt prangara-skrum, sem ekkert sé að marka. £>að tel eg sjálfsagt, að manninum sé ant um að koma hér út sem flest- um skilvindum frá verksmiðju sinni. En ekki fæ eg mig til að vera að leggja honum það til ámælis, eða gera hann ómerkari mann fyrir það. |>ví skyldi fremur eiga að hallmæla honum íyrir það en öðrum kaupmönnum, eða oss bændum fyrir það, þótt vér viljum 8elja sem mest af smjörinu okkar, eða fiauðum eða hrossum, ef vér hófum Það á boðstólum? Mér finst það allr- ar virðingar vert, með hvílíkri alúð hann kemur mönnum í skilning um Það verklega, með því að láta skil- vinduna vinna sjálfa fyrir augunum á þeim og síðan strokkinn, hve stórkost- lega yfirburði sú meðferð á mjólkinni hefir, og eina hjtt) nve vei og vftnu4ega hann kennir að hirða skilvinduna, taka hana sundur og setja saman aft- Ur m. fl. Mér finat og ait bera með sér, að hann tali af fullkominni ein- lægni og hreinskilni, og ao a.lúðirt og áhuginn lúti ekki siður a£ því, að sannfæra menn um, hve stórkostlegra framfara og fjárgróða von oss sé af góðri meðferð mjólkurinnar og réttri smjörgerðaraðferð, heldur en hinu, að koma út skilvindum sínum. f>að leyn- ir sér og ekki, að hann er fjarri því að vera ótíndur prangari, heldur er hann mjög vel mentaður maður, hefir farið víða um heim og kynt sér alt sem lýtur að hans iðn. Hann kvað vera bæði verkfræðingur og mjólkur- meðferðar-ráðunautur í sínu landi. Agricola. Reiöhjólin. Þau eru orðin furðu- algeng hér í bæ. Það fullyrða suniir, að þau skifti hundruðum. Ungir og gamlir, karlar og konur fara hér á hjólum nú orð- ið alveg eins og í stórborgum erlendis. Færra kvenfólk þó að tiltölu en þar ger- ist, að svo komnu. Og færri rosknir menn sjálfsagt líka. Mest eru það unglingspilt- ar. Einnig nokkrir smásveinar. Það eru bæði lærðir menn og leikir, stúdent- ar os: kandidatar, þar með einnig stöku enibæt.ismenn, og búðarmenn, iðnaðar- menn o. fl. Hálf tylft kvenna er mælt að eigi sér reiðhjól hér i bæ, og að dálitið fleiri kunni þær á þau. Það eru alt ungar stúlkur, heldri stúlkur, sem kallað er. Meira er ekki um að vera þar. Þetta er mjög svo nýlega tilkomið. Það er nú fyrst að verða tízka hér, að kvenfólk fari á hjólum. Mestur auðmaður í lieimi. Vel væri það g«rt málsins vegna, að hjólamenn og konur vendu sig af hinum herfilegu dönsKuslettu-bögumælum, er hér tiðkast enn um þessa nýung, hjólaferð og alt það sem þar að lýtur. S u k k u 11 heita reiðhjólin hjá þeim, og að s u k 1 a að fara á hjólum, og hjólamað- ur suklari. Fyr má nú vera óskapnaður. Fyr má nú vera misþyrming á tungu vorji. Það er eius og orðhagur hjólamaður einn hefir bent ísafold á, að enginn hlutur er einfaldari og jafnframt sjálfsagðari en hvernig þetta á að orða á islenzku alt gaman, og það á beztu islenzku, alveg vafn- ingalausri og tilgerðarlausri. Þar getur ekki heitið að þurfi að halda á neinum nýgerving. Það er mikill kostur, því oft takast þeir misjafnlega. — Hér hafa tiðkaðar verið lengi tvær i- þróttir, sem eru baeði mjög skyldar og mjög likar hjólaferðum. Það er skautaferð og skiðaferð. (jaldurinn er þá allur sá, að hafa alt hið sama orðalag um þessa nýju list og hinar, þ. e. að sínu leyti. Þá verður alveg eins vel viðeigandi og sjálfsagt að segja að fara á hjólum einsog að fara á skautum eða skíðum; b j óla- m a ð u r eins sjálfsagður og skautamaður eða skíðamaður; reiðhjól, eða h j i 1 að eins, i fleirtölu, eins vel við eigandi og skiði eða skautar, sem er haft hvorttveggja eingöngu i fleirtölu, þegar talað er um ferðalag með þeim áhöldum. Venja sig á að Lafa orðið r e i ð h j ó 1 eða h j ó 1 ekki í eintölu, helddr i f 1 e i r- t ö 1 u jafnan, er talað er um það ferðatól, alveg eins og um skiði og skauta. Hjólin (reiðhjólin) eru og tvö, eins og skautar og skiði eru tvö. Það má ekki og á ekki að skifta sér af þvi, þó að algenga útlenda heitið á reiðhjólunum sé eintölu-orð (Cycle). Engin minsta nauðsyn að vera að apa það eftir. Hjólin mín, segir þá hjólamaðurinn, en ekki hjólið mitt, — alveg eins og skautamað- urinn segir skautarnir mínir og skíðamað- urinn skiðin min, en ekki skautinn minn eða skiðið mitt, nema hann eigi beint við annan skautann eða annað skiðið. Þegar hjólamenn og aðrir eru búnir að venja sig á hin réttu heiti, sem hér befir verið bent á, kunna þeir allir jafnilla við að segja hjólhestur, (sem mar.ir gera nú og er anðvitað skárra þó en sukkull), eins og t. d. ef tekið væri upp á að segja skið- ishestur fyrir skiði. Hins þarf ekki að geta, að þá mundi enginn maður fást til að taka sér i munn t>nnað eins afskræmi og sukkull, suklari og að sukla. Það er Rússakeisari. Hann er langmest- ur auðniaður i heimi. Rockefeller, olíukongurinn svo nefndur i New York, er ekki nema bjargálnamaður í samanbur i við Niku.ás II. Eann veit alls ekki aurasinna tal, Rússa- keisari Og það veit enginn, að þeir full- yrða, sem helzt geta um borið. Hann gaf i vor úr s;álfs sin vasa.sem kall- að er, rúmar 400 milj. kr. i herkostnaðar- sjóðinn, samskotasj'óð til stuðnings eða létt- is hinum óskaplega tilkostnaði, er ófriður- inn við Japan hefir í för meO sér. Það er sjálfsagt sannmæii, að enginn einn maður hefir nokkurn lima gefið ann- að eins til nokkurs fyrirtækis, eða neitt likt þvi. En þá var tilrætt uin, að miklu hefði þar verið af að taka, og eins hitt að ekKÍ væri auðhlaupið að því að telja það fram. TJm 40 uiilj. kr. er árskaup keisarans úr ríkissjóði eða af ríkiseignum. En það segja menn að hrökkva muni hvergi nærri fyiir kostnaði þeim, er hann verður að hafa, og mundi hann komast í þrot, ef hann væri ekki svo loðinn um lófana, sem hann er sjálfur. Það er reiðinnar ókjör, sem fara úl risnu hjá höfðingja yfir heimsins fyrirferð- armesta og að sumu leyti voldugasta ríki. Skömmu áður en ófriðurinn hófst í vetur við Japan, hélt keisarinn danzveizlu í Vetrarhöllinni i Pétursborg, sem kostaði rúmar 8 milj. kr. Kirkjunni, ríkis'sirkjunni rússnesku, gef- ur keisarinn 10 milj. kr. á ári. En þar í móti kemur þó nokkurt fé, er rennnr í sjóð keisara frá kirkjunni eða fyrir hennar milligöngu. Persakonungur einn á meira gimsteina- safn en Rússakeisari. Svo er sagt, að þegar Nikulás keisari var krýndur, fyrir nokkrum árum, þá hafi þeir kepst um það, lýðskylduoiifð- ingjar hans 'veir hinir helztu, hvor meira fengi 1 hann rutt af gjöfuin. Það voru þeir emirinn yfir Bocbara og kaninn i Kiva. Þær gjafir er mælt að numið hati 10 milj. kr. En' auk þess barst honum þá að gjöf ó- grynni fjár i kjörgripum og gersimum frá öðrum höfðingjum og helzta stórmenni rik- isins. Enn er þess að geta, að dánargjafir hlotn- ast Rússakeisara fleiri og meiri en nokkr- um þjóðhöfðingja öðrum. En ekki er sið- ur að þiggja þær nema svo sé, að enginn sé gerður afskifta, sá cr nokkurt sanngirn- ÍBtilkall á til arfs eftir þann, er dánargjöf hefir anafnað keisaranum. Það er rann- sakað vandlega, og reynist svo vera, skipar keisari að skila honum eða þeim arfinum tafarlaust. Og þó að keisari þiggi féð, þá ver hann þvi aldrei til hagsmuna sjálfum sér, heldur ánafnar það einhverrigóðgjörða- stofnun eða kirkjulegu nytsemdarfyrirtæki. Þegar síðast gekk hallæri í Bessarabiu, á sunnanverðu Rússlandi, gaf keisariþang- að sem svarar 10 milj. kr. Sumir segja, að ekki hafi það komið til skila nærri alt, heldur lent í vasa embættismanna þeirra, er þar höfðu milligöngu. En ekki er það nonum að kenna, keisaranum. Oít gefur hann öðrum en sínum þegnum. Hann legg ur til dæmis i samskotasjóð handa Indum í A8Íu, þegar þar gengur hallæri, og eins gaf hann drjúga fúlgu Blámönnum i eynni Martiniiiue, eftir eldgosið mikla þar í hitt eð fyrra. Það er haft eftir embættismanni við hirð keisarans, er spurður var um það nýlega, að árstekjur hans mundu vera alls og alls heldur fyrir ofan en neðan 200 milj. kr., að ótöldum ógrynnum gulls og gers ma, er hann á geymd í kjallara- hvelfingunum undir höllinni í Peter- hoff, i kastalanum i Kronstadt og víðar. Tekið er til þess, hve keisarinn eyði litlu handa sjá fum sér, eða i sig og á, sem kallað er. Hann er hófsmaður i mat og drykk, og fötin, sem hann gengur i, þegar hann þarf ekki að hafa neitt við, eru ekk 100 kr. virði. Sama er að segja um drotninguna. Engin kona i heimi á meiri skartgripi eða dýrari, en hún ber þá örsjaldan, ekki nema þegar mest skal við hafa. Með póstgufusk. Ceres fór 9. þ. m. áleiðis til Khafnar Knud Zimsen verk- fræðingur með konu sína veika, frú Briet Bjgrnhéðinsdóttir, ingenieur Petersen frá Khöfn (annar vatnsveitumaðurinn) o. fl. PÓKtgufuskip Laura, kapt. Aasberg, kom i gærkveldi, frá Khöfn og Skotlandi o. s. frv. Sex eða átta ferðamenn komu með þvi, enskir og þýzkir, og 3 isl. stú- dentar frá Khófn: Geir Zoega, Guðm. Jóhanusson og Guðm. Lúter Hannesson. Ennfremur frá Vestmanneyjum héraðsl. Þorsteinn Jónsson. Veitt brauð Háls i Fnjóskadal hefir ráðgjafinn veitt 7. júli sira Asmundi Gisla- syni á Bergstöðum. Yestnianneyjuin 1. júlí. Mestur var hiti i m. íirán. 27. 12,9°, minstur aðfara- nótt • -f-l"; urkoma 148 millím.jen i júní- mán. mestur hiti þann 16: 16,2°/, minstur aðfaranótt 23.: 4,2". Maímánuður var all- ur fremu kaldur, stöðugar austanáttir og mjög mikil úrkoma alian siðari hluta mán- aðarius, sornuleiðis voru austa^áttir mjóg tíðar og þerrilaust allan fyrri hluta júni- mán. Vorvertidin var nvUlu aflaminni en undanfarnar vertíðir. Sild fekst lítið af, og margir urðu varhluta af henni. Allur fjö dinn hafði þvi mjög rýran vorafla. Eáeinir formenn fengu frá *—500 að öllu samtöldu. Langa er hér því þetta ár tals- vert niinni en fyrirfarandi ár. Verðlag á fiski er hér þannig nú: þorsk- ur nr. 1 GO kr., en 40 nr. 2 og langa 50, smáfiskur 45, ýsa 40. Viðarfarmurinn af hinu strandaða skipi Christiau varð með góðu ve ð sakir sam- taka; skrokkurinn sjálfur, sem var i flökum, mun alls og alls hafa komist milli 70 og 80 kr., stærsta flakið á 29 kr. Veikindi hafa hér talsverð gengið alt til þessa, einkum langnabólga. Af henni veiktust 8 í umliði um mánuði; þaraf hefir einn dáið, Jón Þorsteinsson, fyr bondi á Hvoli í Mýrdal,53 ára. Slysið mikla raeð Nurge. Laura flutti þá frétt í gærkveldi, að að 4. bátnum frá Norge bjargaði 6. þ. mán., fyrra miðvikudag, norskt kaup- skip, Olga Pauline (kapt. Danielsen) frá Stafangri, sem var á ferð frá Dysart til Seyðisfjarðar, líklega með kolafarm. Það var einhversstaðar milli Skotlands og Fœreyja og fór Olga með skipshöfn- ina til Þórshafnar. Það var 19 manns alls. Þá hafa bjargast alls 147, en druknað 618. SkipafreKn. G-ufuskip ísafold (Jenaen) kom sunnud.kveld 10. þ. mán. frá Skotlandi og hafði koruið við i Vik og Vestmanneyj- um. Hún kom með kolafarm og steinolíu til J. P. T. Bryde. Þá kom i fyrrakveld gufuskip Carlotta (371, Odland) fra Trooo með kol 0. fl. til verzl. Edinborg. Af ófriðinum Til laugardags ná fréttirnar með Laura í gærkveldi. Japanar mistu 1 brynsnekkju fyrra þriðjudag í flóanum við Dalny. Hún rakst á rússneskt tundurdufl og sökk. Annað ekki sannfrézt sögulegt vikuna sem leið. Rússnesk lausafrótt, að flotadeildin frá Vladivostock hafi sökt 1 bryndreka fyrir Japönum og 2 tundurbátum hjá Gensan. HSteenseif STJERN tSTJERNE *** StntMM B er aftió öen Seóste. P3 —3

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.