Ísafold - 19.10.1912, Blaðsíða 1

Ísafold - 19.10.1912, Blaðsíða 1
ÍCemi.i 4t tvisvat i viku. Vetft á,rg. (60 arkir minst) 1 kr. eilendia 6 ki, efta l'ji Aollar; borgist fytir rciljan júll (erier.-lís fyrir fram). 1SAF0LD Uppaðzn (skrifleg) bnndin vio Aiaiaót, u ógUA nema komln sé til útgeíXnda fytii 1, otet. og x«»p»r.ii iknldlaai við blafiift AfgrsiSíla: Aaatonitioti 8, XXXIX. árg. íleykjavík 19. okt. 1912. 69. tölublað I. O. O. P. 93830.1 KB 13. 13. 9. 10. 26. 9. G Alþýoufél.bAknsafn Pósthússtr. 14 kl. 5—8. Augnlækning ókeypis i Lækjarg. 'i mvd. 2—8 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—3. Bæjarfðgetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og í—1 Bæiarejaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—8 og 5-7 Eyrna-,nef-og hftlslwkn. ók. Pósth.str.HA fid.2—8 tslandabanki opinn 10—2'/» og 6'ís—7. K..P.TT.M. rjos'rs.r- og skrifstofa H árd,—10 sðd. Alm. fnndir fli. og sd. H»/« siídegis. t.andakot,»kirk.ia. (ínoaH P oj? R á helgum Landakotsspltali f'. s.iúkravitj. iO'ls— 1» og 4—5 Jjandsbankinn 11-2'/«, S'/í-B'/í. Bankaetj. viti 12-Si Landsbókasaín 12-8 og 5—8, Út.lan 1—8 jjandsbúnaoarfélaftsskrifstof'an opin íra 12—2 Jjaodsfóhiroir 10—2 og 5—8. Landssk.ialasafni^ hvern vlrkan dag 12—2 jjandsiminn opinn daglaagt [8—9] virka dag», helua daga 10—12 og 4—7. Ijwkninfl; ókeypis r"ingh str. 28 þd.og fsd. 12—1 Náttúrugripasafti opiS l 'lt—2'd a sannudögnm Samábyrgo Islands 10—12 og 4-6. StjðrnarrfWsskrifstofurnar opnac 10—1 daglega Talslmi Reykjavlkar (Pðsth. 8) opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga Í0—9. T^nnlœkning okeypis Pósth.str. Í4B tnd. 11—12 Vifilsstaoahaslio. Heimsóknartími 12—1. í",jðomen,jasaf'nio opin þd., f'md. og sd. 1 '—9. Stórtfðindín á Balkanskaga. Eins og sjá má aí símfregn til ísa- foldar, er hingað kom um miðja vik- una, eru Svartíellingar ekki lengur ein- ir um ófriðinn gegn Tyrkjum. Grikkir hafa hafist handa og kastað eigu sinni á Krít. Líklega er þetta að eins upp- hafið að blóðugri styrjöld þar syðra, þó ekkert verði með vissu sagt hve víðtæk hún kann að verða að þessu sinni, eða hver eftirköstin kunna að verða síðarmeir. Á B.ilkanskaga eru mörg líki, eins og sjá má af uppdrætti þeim, sem prentaður er hér í blaðinu. Norðan til eru konungsríkin Rúmenía, Bál- garía, S^rbía og Montenegro (Svart- fjallaland). Þar fyrir sunnan er Tyrk- land, en Grikkland syðst. ÖIl hafa þessi nýju konungsríki lotið valdi Tyrkja og ýms þeirra til skamms tíma. Þau hafa brotist undan oki Tyrkja og notið til þess aðstoðar voldugri ríkja á ýmsan hátt. Sé að eins farið eftir ríkjaskiftingu, verður uppdrátturinn af Balkanskaga sæmilega greinilegur. En til þess að skilja nokkuð í deilum þar syðra, þarf jafnframt að gæta pess, að uppdrátturinn yrði töluvert annar. ef miðaður væri við þjóðerni, og enn yrði töluverð breyting á honum, ef miðaður væri við trúarbrögðin. Þarf þá ekki að furða sig á þó margt verði mönnum að deiluefnum þar suður frá. T. d. eru Serbar þrefalt eða nær fjórfalt fleiri en íbiiarnir í konuugs- ríkinu Serbíu. Serbar búa í landi Tyrkja, Gömlu Serbíu, sem sjá má á uppdrættinum sunnan við konungs- ríkið Serbíu, en auk þess allmargir í Makedóníu. Enn fleiri Serbar lúta þó Austurriki, á landskikanum milli Ser- bíu og Svartfjallalands, og ennfremur í Bosníu þar norður af. Serbar kenna fullkomins vanmáttar til þess að eiga í ófriði við Austurríki, en una því þó hið versta, hvernig þeir eru afkróaðir; telja þess þó heldur einhverja von að vinna aftur lönd undan Tyrkjum, og því hugsa þeir til að ná Gömlu Ser- bíu undir sig. — Búlgarar vilja færa sig suður á bóginn og helzt sameina Makedoniu ríki sfnu. — Svartfelling- ar hugsa til sneiðar norðan af Albaníu og Grikkir vilja ná eyjunni Krít og helzt færa lönd sín til muna meira út. — Um Rúmeni er það aftur að segja, að þeir lita öfundaraugum til uppgangs Búlgara á siðari tímum og unna þeim ekki þess að vinna fleiri lönd undan Tyrkjum. Hin rikin á Balkanskaga, önnur en Tyrkland, sem virðast hafa gert fullkomið bandalag með sér, til sóknar og varnar gegn Tyrkjum að þessu sinni, líta því horn- auga til Rúmeníu. Er talið víst að Biilgarar þori ekki að beita öllum her sínum gegn Tyrkjum, ef til fulls fjand- skapar dregur, heldur þurfi þar her á að skipa til varnar gegn Rúmenum, ef til þarf að taka. Herafla hafa**þessar þjóðir þar suð- ur frá mikinn, tiltölulega'við íbúatölu. Búlgarar hafa á að skipi, ef í nauðir rekur, um hálfri miljór hermanna, Ser- bar um 170 þúsundum, Svartfellin<,ar um 50 þúsundum og Grikkir um 100 þúsundum. Rúmenir munu hafa hálfa miljón og Tyrkir líklega um 1 miljón. Tyrkir eru þeirra mestir hermenn, — enda taldir beztir hermenn í Norður- álfu. Á friðartímum er þá fastur her þessara þjóða nær hálfu minni en hér er talið. En verði barist um mest- allan Balkanskaga, má búast við stór- feldu mannfalli og grimmum orustum. Og svo er vant að vita hvort stór- veldin þar norður af, Austurríki og Rússland, gætu ekki lent í ófriði þar suður frá, ef öðrum hvorum veitti stórkostlega betur. Rússar telja sig verndarþjóð Slafanna á Balkanskaga, og Austurríki mundi gjarnan vilja færa út kvíarnar suður og austur á bóginn. I annan stað keppa Þjóðverjar og Eng- lendingar um vináttu Tyrkja og hafa Ieugi gert. Hefir lengi staðið ótti af þvi, að ófriður á Balkanskaga yrði upphaf til nær allsherjar ófriðar í Norðurálfu. Þjóðirnar, sem hefja herskjöld gegn Tyrkjum, hafa áður litið hornauga hvor til annarar. Það er hagsmunavonin ein, sem hefir þokað þeim saman, — ekki ýkjamörg ár síðan Serbar og Búlgarar bárust á banaspjótum. Tyrk- ir h fðu átt í höggi við þeim sterk- ari þjóð og þá var helzt vonin að þeir væru orðnir svo dasaðir á þeim vopnaviðskiftum, að hægra veitti við þá að etja á eftir. Bezt þó ef ófrið- urinn héldi áfram milli ítala og Tyrkja. En loks virðist þeim ófriði lokið. — Bilkanþjóðirnar hafa rekið erindi ítala, með þvi að hefj.i ófriðinn svo snemma. Tyrkir hafa loks látið undan ítölum og slept Trípolis við þá, til þess að mega fremur um frjálst höfuð strjúka heima fyrir. Simfrétt um að friðar- samningur sé undirritaður er að vísu ókomin enn, en eftir síðustu horfum virðist mega vænta hennar á hverri stundu. Viðsjár og vanmáttur stór- veldanna. Frá því er ófriðarblikuna dró fyrst upp á Bnlkanskaga, hafa stórveldin lát- ist vera að stiila til friðar. Örðugt að sjá að þeim hefði ekki veitt létt að afstýra ófriði, ef þau hefðu verið fullkomlega samtaka. Aldrei hefði til ófriðar dregið, ef smdþjóðirnar hefðu vitað það, að þær bökuðu sér reiði allra stórveldanna með honum. Á yfirborðinu er þó svo að sjá sem þau hafi nokkuð aðhafst. Þau gefa í skyn, að hvernig sem vopnaviðskifti fari, fái engin þjóðin þar syðra að færa út land sitt. Ekki árennilegt fyrir smá- þjóðir að hefja ófrið til landvinninga með fullri vissu um þetta. Samtök eru lika talin um það meðal stórveld- anna, að afstýra ófriðnum með því, að varna þess að þjóðirnar, sem ber- ast á banaspjótum, fáí nokkurt lán i útlöndum. Sjálfar eru smáþjóðirnar félitlar og geta ekki haldið uppi ófriði, nema þær fái fé áð láni. En þrátt fyrir þetta halda þessi ríki öll áfram að hervæð- ast sem hamstola væru, eins og þau sjái hvorki né heyri hvað stórveldin segja. Við það veikist trúin á alvöru stórveldanna að afstýra ófriði, en grun- ur eykst á því, að einhver þeirra eða fleiri hafi undirmál við smáríkin og talað sé við þau tveim tungum. Austur- ríki, Rússland, Þýzkaland og England hafa öll mikilla hagsmuna að gæta þar suður frá og hvert stórveldanna hugs- ar fyrst og fremst um sinn hag. En hvernig sem þessu kann að víkja við, hafa allar sáttatilraunir orðið árangurs- lausar til þessa, eins og smáríkin hafi að eins espast við þær. Austurriki hefir dregið saman mikinn her í Bosníu, og orð hefir leikið á því, að Riissar drægju líka her saman þar syðra í löndum sínum. Fyrstu vopnaviðskiftin. Svartfellingar urðu fyrstir til að hefja vopnaviðskifti, eins og þeir líka urðu fyrstir til að segja Tyrkjum stríð á hendur. Laust fyrir siðustu mánaða- mót komu þeir á uppreist nokkurri gegn Tyrkjum nyrzt í Albaníu og tóku herforingjnr frá Svartfjallalandi að sé" yfirstjórn uppreistarmanna. Við Skútarívatnið náðu þeir skipi með tyrkneskum hermönnum. Þrjátíu manna féll af Tyrkjum en 70 voru handteknir. Skáru Svartfellingar nefin af likum tyrknesku hermannanna, erfallið höfðu. Fleiri smáorustur urðu þar við vatnið og fyrir viku síðan flutti ísafold sím- fragn um nýafstaðna orustu þar syðra. Veitti Svartfellingum betur og tóku þeir vígi af Tyrkjum. í sama mund sem ófriðurinn hófst norðan til á Balkanskag.i, var upp- reist gerð á tyrknesku eyjunni Samos. Reru einkum Kríteyingar undir og settu þar lið á land. Uppreistin var þó bæld niður, enda skárust stórveld- in í leikinn. Við bardaga þar skutu Tyrkir á grískt skip, er þar var á sveimi. Grikkir urðu ókvæða við og kölluðu þegar heim Georg konung sinn, er var í kynnisför norður í Kaupmannahöfn. Heimtuðu Grikkir afsökun og skaðabætur. Sendiherra Tyrkja í Aþenu færðist þó undan þeim og eftir það tóku Tyrkir öll grísk skip í tyrkneskum höfnum og neituðu að skila þeim aftur. Ætla þeir að nota það af þeim, er þeir geta, til flutninga, meðan á ófriðnum stendur. Grikkir hafa svo svarað með þvi að kasta eign sinni á Krít. Hersveitum Serba og Búlgara ann- ars vegar og Tyrkja hinsvegar hefir enn ekki lostið saman svo teljandi sé. Hafa þeir þó átt einhverjar smáorust- ur og veitti Tyrkjum jafnan betur. í eitt sinn er talið að fallið hafi um 400 Búlgarar. Enn hafa Biilgarar og Serbar ekki sagt Tyrkjum stríð á hendur né kallað heim sendiherra sína í Konstantínópel. Þó segir símfregnin að telja megi að ófriðurinn sé hafinn. Búlgarar höfðu í byrjun mánaðarins 280 þúsundir manna undir vopnum og mestur hluti þess liðs mun vera kominn suður að landamærunum. Serbar hafa og mikið lið, en lakar búið og æft en Búlgarar. Orð leikur á, að stjórnirnar i Sojía (höfuðstað Búlgara) og Belgrad (höfuð- stað Serba) hafi helzt viljað hætta við ófriðinn, þegar til kom, en æsingin þá orðin svo mikil þar í höfuðborg- unum og víða í landinu, að stjórn- irnar sáu sér ekki annars úrkost cn senda herinn af stað. Annars búist við borgarastyrjöld og að konungun- um yrði steypt af stóli. Að minsta kosti Pétri Serbakonungi. Þykir Serb- um hann lítill skörungur og segja að hann hugsi um það eitt að fá að deyja á konungsstóli. Stingi þá að visu nokkuð i stúf um hann og fyrir- rennara hans, því 6 hafa þeir, hver fram af öðrum, annað hvort verið reknir frá riki eða þá myrtir. Húsbruni á Siglufirði. Brauðgerðarhús Olgeirs Júlíussonar bakara á Siglufirði brann til kaldra kola aðfaranótt mánudagsins var. Hús- ið var óvátrygt, en vörur i þvi vá- trygðar. ..... nuHin, "f -ri'UrfJ,-1. .jjjw.i.i,ii .' -1 . SARAJEVC-- U^QAR|\i J- 'RUMÆNIEN . ™2 K^ *J<i 'i&mmg\ :; ||jfSjM^bf^! ANOPEL l %'t fiAKEOO N i &N \fN^m "2i % r,ARf, I L.L.I -\v mz 'i>KE HAV m %, U ^Vi e-T [JalkaiiskuyalöiKlin. Svartfellingar hylla Nikulás konung. Wm#v>*f4 ¦;" , .-i-—r-r- : .., r 1, vj^i 1 __ ^ .^\ _ ,.: 1 u,. . ,. 5000 GARR0S %> MONTBLANG , 4250 " 400Q: MATTERHORN kQP Í-E<5ACNEAUX320ÖL0R|DAN :28öOVWMALEiM, Z^ÖJONNISTONB f.^BBHEm)SB' zmGMz&Mmm zooo EN ^OOLIESLAGERS1^^^7 im^Mm PAÚLWM«^" IS«XM0R ANd Hæðarflug í flugvél. Lengi vel var haldið, að eigi yrði komist neitt að ráði i loft upp á flug- vélum. Þær yrðu að halda sér sífelt rétt i nánd við jörðu. Nú er þó ann- að orðið uppi á teningnum. Ar frá ári hafa fluggarparnir hækkað sig í lofti. Allir muna flug Chavez yfir Alpafjöll 1910 um haustið, er honum varð að fjörtjóni. Það þótti þá hin frækilegasta för, en fram úr honum hefir hver flugmaðurinn á fætur öðr- um skarað, og siðastur hefir frakk- neski flugmaðurinn Le^aqneaux flogið 5700 stikur í loft upp, eða hátt upp í preýalda hœð Örœfajðkuls. Sýnir myndin að ofan framsóknina, eða rétt- ara sagt uppsókmna. í hæðarflugi. Eru þar ýms Norðurálfufjöll til saman- burðar. Þar á meðal neðst til vinstri Hekla og efst til vinstri Mont Blanc í Alpafjöllum o. frv. Þar er nú komið, að mennirnir eru farnir að fljúqa í loýt upp þetta 3000 fet upp yfir hæsta fjalltind Norðurálfu I Hver mundi triiað hafa þeim býsn- um fyrir 10—20 árum?

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.